پرۆفیسۆر ئەحمەد مەجیدیار بەڕێوبەری پرۆژەی چاودێریكردنی ئێرانە لە ئاموژگای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە رۆژنامەگەری كە لە زانكۆی وێستمینستەر بەدەستی هێناوە، هەروەها بڕوانامەی دیپلۆمی لە بواری كاروباری نێودەوڵەتیدا هەیە، شارەزای چەند بوارێكی گرنگە، وەك تیرۆریزم و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم، تایفەگەریی نێوان شیعە و سوننە، سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا. هەروەها شارەزای كاروباری وڵاتانی ئێران و ئەفغانستان و پاكستانە. بۆ قسەكردن لەسەر دوایین پەرەسەندن و پێشهاتەكانی ناوچەكە لە پەیوەندی بە هەڵكشانی بارگرژییەكانی نێوان سعودیە و ئێران و چەند پرسێكی پەیوەندیداری دیكە، گوڵان دیمانەیەكی لەگەڵدا ئەنجامدا و ئەویش بەم شێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە.

* هەروەك دەزانن لە ئێستادا رووداوەكان لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا زۆر بە خێرایی تێدەپەڕن و نادڵنیاییەكی زۆریش باڵی كێشاوە بەسەر ئەم ناوچەیەدا، تێڕوانینی ئێوە چییە بۆ بارودۆخەی ئێستای ناوچەكە و پێتانوایە بە چ ئاقارێكدا ئاراستەی گرتووە؟
- بە دڵنیاییەوە بارودۆخەكە بە رەوتێكی خێرا بەرەو هەڵكشان دەڕوات، بێگومان ئاشكرایە كە پەیوەندییەكانی سعودیە و ئێرانیش بە رەوتێكی خێرا بەرەو ئاڵۆزی چووە، بەتایبەتی لە دوای مانگی كانوونی دووەمی ساڵی 2016وە كاتێك باڵیۆزی سعودیە لە تاران كرایە ئامانجی هێرشی گردبوونەوەی شۆڕشگێڕانە، هەروەها كونسوڵگەرییەكی دیكەی سعودیە و لە شارێكی دیكەی ئێران هێرشی كرایەسەر، لە دەرئەنجامیشدا، لەو كاتەوە ئەو دوو وڵاتە پەیوەندیی دیپلۆماسی لەنێوانیاندا لە ئارادا نەبووە، سەرەڕای ئەوەش بارگرژی لەنێوان ریاز و تاران لەبارەی دۆخی سووریاوە لە ئارادا بووە، بە هەمان شێوە هەردوو وڵات تێڕوانین و بۆچوونی جیاوازیان هەبووە لەبارەی عێراقەوە، لەلایەكی دیكەوە بینیمان لە دەرئەنجامی ركابەریی ناوچەیی نێوان سعودیە و ئێراندا قەیرانی قەتەر هاتەئاراوە، بەم دواییەش ئاكامی ئەم ململانێیە پەلی كێشا بۆ لوبنان، كە ئاشكرایە بۆ چەند دەیەیەكە ئێران و سعودیە ركابەری دەكەن لەسەر درێژكردنەوەی دەستڕۆیشتوویی خۆیان لە لوبنان، بەڵام لەبەر ئەوەی لەم ساتەوەختەدا حزبوڵا- كە وەكیلی ئێرانە- باڵادەستە بەسەر گۆڕەپانی سیاسی، هەروەها ئەمنی لوبناندا، ئەوا سعودیە بە راوێژكردن لەگەڵ ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی دیكەدا- بڕیاری داوە كە هەڵوێستی توندتر بگرێتەبەر لە ئاست ئێراندا، ئەمەش وەك سەرەتایەك لێكدەدەرێتەوە بۆ گرتنەبەری ئەو سیاسەتەی كە سعودیە و هاوپەیمانەكانی باسیان لێوەدەكرد بۆ پاشەكشەپێكردنی دەستڕۆیشتوویی ئێران لە ناوچەكەدا. كەواتە دەتوانین بڵێین لە ئایندەدا دوژمنكاری و رووبەڕووبوونەوەی زیاتر لەنێوان سعودیە و ئێراندا بەدی دەكەین، نەك هاوكاریكردن لە نێوانیاندا.


* هەروەك دەزانن لە ماوەی رابردوودا سەرۆك وەزیرانی لوبنان- سەعد حەریری- دەستی لەكار كێشایەوە و ئەوەندی دیكەی قەیرانی ئەو وڵاتەی قووڵتر كرد، بەڵام زۆر كەس پێیانوایە ئەم پرسە پەیوەندی بە هەڵكشانی دۆخی یەمەنەوە هەیە، بەتایبەتی بوونی حزبوڵا لە یەمەندا كە ئەمەش سعودیەی ناچار كرد فشار بۆ دەست لەكاركێشانەوەی حەریری دروست بكات، بۆچوونی ئێوە لەم بارەیەوە چییە؟
- لە راستیدا ئەمە پرسێكی فرەڕەهەندە، واتە تەنیا دەرئەنجام و دەرهاویشتەی یەك كێشە نییە، وەك كێشەی یەمەن، بەڵام ئەوەی لە یەمەندا دەگوزەرێت، كێشەیەكی گەورەیە و ئەمەش بە مانای ئەوە دێت كە سعودیە دەیەوێت بە ئێران و حزبوڵا بڵێت كە دەبێت دەست لە پشتیوانیی گروپە یاخیبووە حوسییەكان هەڵبگرن لە یەمەن كە لە شەڕ و ناكۆكیدان لەگەڵ سعودیەدا. ئەمە لایەنێكی كێشەكەیە. خۆ ئەگەر لە روانگەی ئێرانەوە لە مەسەلەكە بڕوانیت و ئەگەر لە راگەیاندنەكانی ئێران و لێدوانی بەرپرسە رەسمییەكانیان ورد ببیتەوە، ئەوا ئێران خۆشحاڵ نەبوو بە دەست لەكاركێشانەوەی سەعد حەریری، چونكە پێكهاتەی حكومەتی لوبنان لە بەرژەوەندیی ئێراندا بوو، لەبەر ئەوەی حەریری -كە كەسێكی نزیكە لە سعودیە و ئەمریكاوە- لە پێگەیەكی لاوازدا بوو، بە پێچەوانەوە حزبوڵا لە پێگەیەكی زۆر بەهێزدا بوو لە نێو ئەو حكومەتەدا، هەروەها سەرۆكی ئەو وڵاتەش میشێل عەون، كەسێكی نزیكە لە ئێرانەوە، كەواتە بوونی حەریری لە حكومەتدا- كە لە پێگەیەكی لاوازدا بوو- دەبووە هۆی شەرعییەت بەخشین بە حكومەتی ئەو وڵاتە و دەبووە هۆی پاراستنی ئەو وڵاتە لە سەپاندنی سزای زیاترو رووبەڕووبوونەوەی رێوشوێنی توندتر بەتایبەتی لەلایەن ئەمریكاو ئەوروپاو هێزەكانی دیكەوە. واتە لەبەر ئەوەی لە ئێستادا حەریری لە حكومەتدا نەماوە، ئەوا ئێران نیگەرانە لەوەی ئەمریكا و هێزە ئیقلیمییەكانی دیكە سزای ئابووری زیاتر و كێشەی زیاتر لە لوبناندا دروست بكەن، كە ئەمەش زیان بە ئێران دەگەیەنێت و كێشەی بۆ دروست دەكات لە پەیوەندی بە هاوكاریكردنی حزبوڵا و هاوپەیمانەكانی دیكەیەوە لە لوبناندا.
* واتە دەتانەوێت بڵێن دەست لەكاركێشانەوەی حەریری بواری رەخساندووە بۆ ئەوەی سزای زیاتر بەسەر حزبوڵادا بسەپێندرێت؟
- بە دڵنیاییەوە ئەوەی ئێوە دەیڵێن دەقاودەق راستە، چونكە هەروەك ئاماژەم پێكرد بوونی حەریری لە حكومەتدا- هەرچەندە لە پێگەیەكی لاوازیشدا بوو- شەرعییەتی بەو حكومەتە دەبەخشی و ئەمەش بە ناڕاستەوخۆ شەرعییەتی بە كارەكانی ئێران دەدا لەو وڵاتەدا و ئێستاش كە لەو حكومەتەدا نەماوە، ئەوا ئەگەری زیاترە حزبوڵا رووبەڕووی سزای نێودەوڵەتیی زیاتر ببێتەوە لەلایەن ئەمریكاو هێزە ئیقلمییەكانی دیكەوە، بەتایبەتی كە لە ئێستادا ئەمریكا چەند سزایەكی بەسەر حزبوڵادا سەپاندووە.


* ئەوەی لە وەڵامەكانی ئێوەوە بەدی دەكرێت ئەوەیە كە سعودیە و ئێران تەواوی ناوچەكەیان كردۆتە گۆڕەپانی ململانێی هێز و دەستڕۆیشتوویی خۆیان، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا پەرەسەندنە دراماتیكییەكانی ئەم دواییە ئاماژەن لەسەر چڕبوونەوەی زیاتری ركابەری ناوچەیی و تایفەگەری لەنێوان ئەم دوو وڵاتەدا؟
- بە دڵنیاییەوە ئەمە وایە، هەروەها ئەم هەڵكشانی ناكۆكی و ململانێیە كاریگەری خراپی دەبێت لەسەر سەقامگیریی ناوچەكە، خۆ ئەگەر لە مێژوو بڕوانین، ئەوا لە ساڵی 1979وە ئێران و سعودیە هەوڵیان داوە خۆیان لە رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی یەكتر بپارێزن، ئەگەرچی لە ساڵانی هەشتاكاندا ئێران هەوڵی هەڵنان و هاندانی شیعەكانی نێو سعودیەی دا، بەڵام بە شێوەیەكی گشتی ئەم دوو وڵاتە خۆیان بە دوور گرتووە لە رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆ و پتر لە رێی وەكیل و هاوپەیمانەكانیانەوە شەڕی یەكتریان كردووە. بەڵام لە دوای قووڵبوونەوەی قەیرانی ئەم دواییەی لوبنانەوە، رەنگە دۆخەكە بەرەو هەڵكشانی جددیتر بچێت، چونكە ئەوەتا دەبینین سعودیە نەك تەنیا لە لوبنان، بەڵكو لە شوێنەكانی دیكەش هەنگاوی هەڵگرتووە، بۆ نموونە بەم دواییە هەوڵیدا پەیوەندیی نزیكتر لەگەڵ شیعەی عێراقدا دروست بكات، وەك هەوڵێك بۆ كەمكردنەوەی دەستڕۆیشتوویی ئێران، ئەگەرچی دەبێت چاوەڕوان بین و ببینین ئایا تا چەند ئەو هەوڵانە ئاكام و بەرهەمیان دەبێت. هەرچۆنێك بێت، ئەوەی بەدی دەكرێت، ئەوەیە كە ئەمریكا و سعودیە سەرقاڵی یەكخستنی هەڵوێست و سیاسەتەكانیانن بۆ پاشەكشەپێكردنی دەستڕۆیشتوویی ئێران.



* بەڵام ناكرێت بڵێین ئەگەری رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆ لەنێوان سعودیە و ئێران لە ئارادایە، یاخود بەلای كەمەوە ئەمە لە ئایندەیەكی نزیكدا روونادات؟
- من ئەم ئەگەرە نادیدە ناگرم، بەڵام راستە لەم ساتەوەختەدا ئەگەری بەهێز نییە كە رووبدات، چونكە نە سعودیە و نە ئێران خوازیاری رووبەڕووبوونەوەیەكی راستەوخۆی سەربازی نین لەگەڵ یەكتردا، چونكە هەردوولا خاڵی لاوازیان هەیە و هەردوولا دەتوانن زیان بە بەرژەوەندییە ئەمنییەكانی یەكتر بگەیەنن. هەر لەبەر ئەوەشە كە دەبینین هەڵكشانی بارگرژیی نێوانیان زیاتر لە وڵاتانی دیكەدا رەنگی داوەتەوە و هەردوو وڵات ئەم كارە لە رێی وەكیل و هاوپەیمانەكانیانەوە دەكەن، نەك لە رێی رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی سەربازی، بەڵام هەروەك ئاماژەم پێكرد، من ئەگەرەكە نادیدە ناگرم.
* ئەی چ خوێندنەوەیەكتان بۆ ئەگەری هێرشێكی سەربازی لەلایەن ئیسرائیلەوە بۆ سەر ئێران هەیە؟
- من پێموایە ئەگەر هێرشێكی سەربازی لەلایەن ئیسرائیلەوە بكرێتەسەر ئێران، ئەوا هۆكارەكەی پرۆگرامی ناوكی ئێران دەبێت، نەك پرسی سووریا. لەگەڵ ئەوەشدا بارگرژی لە سووریادا لە هەڵكشاندایە، چونكە هەروەك دەزانن بەم دواییە شاندێكی ئەمریكا سەردانی تەل ئەبیبیان كرد بۆ ئەوەی رێككەوتنی هێوركردنەوەی دۆخەكە – لە نێوان رووسیا و ئەمریكا لە باشوور و رۆژهەڵاتی باشووری سووریا- بۆ بەرپرسە رەسمییەكانی ئیسرائیل روون بكەنەوە، لەبەر ئەوەی میلیشیا شیعە عێراقی و ئەفغانییەكان، هەروەك حزبوڵاش لە نێو سووریادا و لە نزیك سنووری ئیسرائیل جێگیر بوون و ئیسرائیلیش زۆر نیگەرانە لەو بارەیەوە و رایگەیاندووە ئەگەر رووسیا و ئەمریكا نەیانتوانی ئەو میلیشیایانە لەو ناوچە سنوورییانە دووربخەنەوە، ئەوا ئیسرائیل خۆی رێوشوێنی پێویست دەگرێتەبەر و لە ماوەی رابردووشدا بینیمان كە ئیسرائیل چەند جارێك هەنگاوی گرتۆتەبەر لەم رووەوە. كەواتە دۆخەكە لە هەڵكشاندایە، بەتایبەتی كە لە ئێستادا داعش لە لێواری داڕووخاندایە، ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی بارگرژی لە نێوان هێزەكانی دیكەدا زیاتر ببێت. چونكە تا ئێستا داعش دوژمنی هاوبەش بووە لەنێوان زۆرێك لە هێزەكانی ناوچەكە و تەنانەت لەنێوان ئەمریكا و ئێرانیشدا، كەواتە بە دڵنیاییەوە بە نەمانی داعش بارگرژییەكانی ناوچەكە هەڵدەكشێن. هەروەها بەلای منەوە ئەگەری ئەوە لە ئارادا نییە كە رووسیا ئامادە بێت، یاخود تەنانەت بتوانێت بە تەواوەتی هێزە پشتیوانیكراوەكان لەلایەن ئێرانەوە لە سنووری ئیسرائیل دوور بخاتەوە، هەر لەبەر ئەوەشە كە دەڵێن ئەو بارگرژییانە زیاتر دەبن لە ئایندەدا.
* كەواتە نەمانی داعش دەبێتەهۆی ئەوەی ململانێیەكی دیكە سەرهەڵبدات كە رەهەندی ئیقلمی و نێودەوڵەتیشی دەبێت؟
- بە دڵنیاییەوە، چونكە پێشتر داعش خاكێكی بەرفراوانی لە ژێر دەستدا بوو لە عێراق و سووریادا و ئێستاش تێكشكانی داعش بۆشاییەكی زۆری دروست كردووە كە كاراكتەرە مەحەلی و ئیقلیمییەكان هەوڵی پڕكردنەوەی دەدەن و ئەمەش گرژییەكانی زیاتر دەكات، چونكە ئێمە بینیمان لەگەڵ داڕووخانی داعش لە عێراقدا كێشە و ناكۆكییەكانی نێوان بەغدا و هەولێر زیاتر بوون، كە بۆی هەیە لە ئایندەدا كێشە و ناكۆكی زیاتر لە نێوان شیعە و سوننەدا ببینین و تەنانەت بۆی هەیە ململانێ و بارگرژی زیاتر لەنێوان خودی شیعەكان خۆیان، لە نێو گروپەكانی حەشدی شەعبی و لایەنەكانی دیكەدا دروست بێت. هەروەها ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ ناكۆكیی نێوان ئێران و ئیسرائیل لە پەیوەندی بە بوونی گروپە پشتیوانیكراوەكان لەلایەن ئێرانەوە لە سووریا و لە نزیك سنووری ئیسرائیلەوە، ئەوا لە روانگەی ئیسرائیلەوە ئەم مەسەلەیە مەترسیدارترە لە بوونی داعش – كە پێشتر لەو ناوچەیەدا بوونی هەبوو-، چونكە ئیسرائیل نایەوێت ئێران حاڵەتی باشووری لوبنان، یان بەرەیەكی دیكەی دژ بە ئیسرائیل لە سووریا دووبارە بكاتەوە، هەموو ئەمەش ئاماژە بە ئاڵۆزبوونی زیاتری دۆخەكە دەكەن، تەنیا ئەو كاتە نەبێت كە رووسیا جددی بێت لە دوورخستنەوەی هێزە پشتیوانیكراوەكان لەلایەن ئێرانەوە كە لە سووریادا و لە نزیك سنووری ئیسرائیل بوونیان هەیە. هەر ئەمەش هۆكاری ئەوە بووە كە تا ئێستا ئیسرائیل هێرشی نەكردۆتەسەر داعش، بەڵام بینیمان چەند جارێك لە نێو سووریادا هێرشی ئەنجامدا بە پاساوی ئەوەی رێگری كردووە لە گواستنەوەی چەك بۆ حزبوڵا.
* وەك دەزانن ئیسرائیل نیگەرانە لەوەی ئەمریكا دوای كۆتاییهاتنی داعش لە ناوچەكە بكشێتەوە، ئایا تا چەند دەستڕۆیشتوویی ئێران لە ناوچەكەدا ئاسایشی نەتەوەیی ئیسرائیل دەخاتە مەترسییەوە؟
-لە راستیدا ئەمە پتر پەیوەست بووە بەو راستیەی كە ئەمریكا سەركردایەتی شەڕی دژ بە داعشی كردووە، واتە ئەمریكا پتر جەختی لەسەر تێكشكاندنی داعش كردۆتەوە، نەك لەسەر بەرەنگاربوونەوەی هێزەكانی ئێران. تەنانەت لە عێراقدا ئەمریكا بە ئەمری واقیع بووە هاوپەیمانی میلیشیا شیعە پشتیوانیكراوەكان لەلایەن ئێرانەوە- حەشدی شەعبی- كە شەڕی دژ بە داعشیان دەكرد، بەڵام ئێستا كە داعش بەرەو كۆتایی دەچێت ئیسرائیل نیگەرانە لەوەی ئەمریكا لە ناوچەكە بكشێتەوە و جددی نەبێت لە پاشەكشەپێكردنی دەستڕۆیشتوویی ئێران لە ناوچەكەدا و ئەگەر ئێران بتوانێت درێژە بەو دەستڕۆیشتووییەی خۆی بدات لە باشووری سووریادا، ئەوا ئەمە دەبێتە نیگەرانییەكی جددی بۆ ئاسایشی نەتەوەیی ئیسرائیل.
* ئاشكرایە ئێران هەوڵ و كۆششێكی زۆری كرد بۆ ئەوەی رێگە نەدات رژێمەكەی ئەسەد بڕووخێت، ئێستاش كە رژێمی سووریا خەریكی تۆكمەكردنەوەی دەسەڵاتی خۆیەتی و توانیویەتی خاكی زیاتر كۆنتڕۆڵ بكاتەوە، ئایا دەتوانین بڵێین ئێران براوەی دۆخی نوێی سووریایە؟
- لە راستیدا ئێران براوەیە لە هەردوو وڵاتی سووریا و عێراقدا. تۆ ئەگەر لە وڵاتی عێراق بڕوانیت، ئەوا داگیركردنی ئەم وڵاتە لە ساڵی 2003دا بووە هۆی لەناوبردنی دوژمنێكی گەورەی ئێران، هەروەها لە دوای كشانەوەی ئەمریكا لە ساڵی 2011وە داعش لە عێراقدا دروست بوو، كە سەرهەڵدانی داعشیش بووە هەڕەشە لەسەر دەستكەوتەكانی ئێران لە عێراقدا، بەڵام ئێران توانیویەتی ئەو هەڕەشەیە بگۆڕێت بۆ دەرفەت، چونكە توانیویەتی ژمارەیەكی زۆری میلیشیای شیعە پێكبهێنێت و ئێستاش ئێران دەستڕۆیشتووترین وڵاتە لە نێو عێراقدا. بە هەمان شێوە لە سووریاشدا رژێمی ئەو وڵاتە لە لێواری رووخاندا بوو، بەڵام ئێران بە گوڕوتینەوە دەستێوەردانی كردو تەنانەت قەناعەتی بە رووسیاش كرد كە دەستێوەردان بكات، كە ئێستاش دەبینین رژێمی ئەو وڵاتە براوەی دۆخەكەیەو خاكی زیاتر بەدەست دەهێنێت لەبەرامبەر ئەو موعارەزەیەی كە ئەمریكا و وڵاتانی دیكەی ناوچەكە هاوكارییان دەكرد. كەواتە بە دڵنیاییەوە لە ئێستادا ئێران براوەی ئەو شەڕەیە.
* ئایا ئەمە بە مانای ئەوە دێت كە هەردوو رژێمی سووریا و عێراق قەرزباری ئێران دەبن؟
- بەڵێ، ئەمە بۆ ئایندەی نزیك و مامناوەندیش راستە، چونكە ئەگەر تۆ لە عێراق بڕوانیت، ئەوا عێراق زۆر لاوازە و ئێرانیش دەستڕۆیشتووییەكی زۆری هەیە لەو وڵاتدا، بە چەشنێك ئەگەر حكومەتی بەغدا بەرژەوەندییەكانی ئێران لەبەرچاو نەگرێت، ئەوا تاران توانای ئەوەی هەیە حكومەتی عێراق لاواز بكات و بگرە بیڕووخێنێت لە رێی وەكیلەكانیەوە. لە ئێستاشدا پەیوەندییەكی زۆر باش لەنێوان ئەم دوو وڵاتەدا هەیە، بە حوكمی ئەوەی زۆرینەی هەردوو وڵات شیعەن و سنوورێكی دوورودرێژ لە نێوانیاندایە. بەڵام ئەگەر هاتوو دامەزراوە ئابووری و سیاسی و ئەمنییەكانی عێراق بەهێز بوون، ئەوا ئەمە دەبێتەهۆی كەمبوونەوەی دەستڕۆیشتوویی ئێران لەو وڵاتەدا.
* كەواتە ئایا تا چەند ئەم میلیشیا شیعانەی نێو عێراق كە بوونەتە وەكیلی ئێران، بەتایبەتی (عصائب اهل الحق) و (حركە النجباء) بوونەتە هۆی زامنكردنی دەستڕۆیشتوویی ئێران لە عێراقدا؟
- لە راستیدا من دەمەوێت ئاماژە بەو راستییە بكەم كە لە ماوەی چەند مانگی رابردودا سەرۆك وەزیرانی عێراق، حەیدەر عەببادی- دوو جار سەردانی تارانی كرد كە تێیدا خامنەئی دوو داواكاری دیاریكراوی هەبوو لە عەبادی، یەكەمیان هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق نەمێننەوە لە دوای تێكشكاندنی داعش و دووەمیان داوای لێكرد حەشدی شەعبی هەڵنەوەشێنێتەوە، چونكە هەروەك ئێوەش ئاماژەتان پێكرد، وەلائی گروپەكانی وەك رێكخراوی (عصائب اهل الحق و حركە النجباء) زیاتر بۆ تارانە نەك بۆ بەغدا و ئێرانیش وەك ئامرازێك بەكاریان دەهێنێت، نەك بۆ درێژكردنەوەی دەستڕۆیشتوویی خۆی لە عێراقدا، بەڵكو لە تەواوی ناوچەكەدا. هەروەها دەبینین لە ئێستادا هەندێكیان هەوڵ دەدەن ببنە هێزێكی سیاسی و بەشداری لە هەڵبژاردنەكانی داهاتوودا بكەن و تەنانەت هەندێكیان رۆچوونەتە نێو دەزگا ئەمنییەكان و دەیانەوێت لەم رێیەوە پارێزگاری لە دەستڕۆیشتوویی خۆیان بكەن.
* باشە پێتوایە هەڵوێستی ئەمریكا چی دەبێت، یان با بڵێین ئایا ئەمریكا چ رێوشوێنێك دەگرێتەبەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەستڕۆیشتوویی ئێران، بەتایبەتی دوای ئەوەی ئیدارەی ئەمریكا ستراتیژیەتێكی نوێی لە ئاست ئێراندا راگەیاند و تەنانەت سوپای پاسدارانیشی خستە نێو خانەی رێكخراوە تیرۆریستییەكانەوە؟
- بە دڵنییاییەوە ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی فشاری ئابووری و سیاسی لەسەر ئێران زیاتر دەكەن و وەك بینیمان سزای زیاتریشیان بەسەر ئێراندا سەپاند، بەڵام ئەوەی پەیوەندی لە عێراقەوە هەبێت، ئەوا من ستراتیژیەتێكی گشتگیر بەدی ناكەم بۆ بەرەنگاربوونەوەو پاشەكشەپێكردنی دەستڕۆیشتوویی ئێران لە عێراقدا، كە دەبینین هێشتا دۆخی عێراق زۆر لەرزۆكە و داعش بە تەواوەتی تێكنەشكاوە و لە ئێستادا ئەمریكا رێوشوێنی توند ناگرێتەبەر لە دژی ئێران لە نێو عێراقدا، بەڵام لە ئایندەدا بارگرژییەكانی نێوانیان زیاتر دەبێت، بەڵام سیاسەتی ئەمریكا ئەوەیە كار لەسەر بەهێزكردنی دامەزراوەكانی عێراق بكات بۆ ئەوەی عێراق خۆی بەرەنگاری دەستڕۆیشتوویی ئێران ببێتەوە. ئەوەی پەیوەندی بە سووریاشەوە هەبێت، ئەوا بینیمان كە ژەنەڕاڵ ماتیس باسی لەوە كرد كە ئەمریكا لە رووی سەربازییەوە لە سووریادا دەمێنێتەوە، تا ئەو كاتەی شەڕی داعش بمێنێت، هەروەها ئاماژەی بە پرۆسەی جنێف كرد، كە ئەوەش پەیوەستە بە بوونی قۆناغێكی ئنیتقالی لە سووریادا، مەبەستم ئەوەیە بڵێم ئەمانە ئاماژەن بەوەی ئەمریكا بەم زووانە سووریا جێ ناهێڵێت.
* وەك دوا پرسیار پێتانوایە سیناریۆی ئەرێنی و نەرێنی لە ناوچەكدا چی دەبێت؟
- لە راستیدا من ئاماژەی خراپ و ئاماژەی ئیجابیش بەدی دەكەم، ئاماژە ئیجابییەكە ئەوەیە داعش كە پێشتر زیاتر لە سەدا 30ی خاكی عێراق و رووبەرێكی هاوشێوەی لە خاكی سووریا داگیر كردبوو، ئێستا لە لێواری تێكشكانی سەربازیدایە، ئەگەرچی لە رووی ئایدیۆلۆژییەوە لەناو نەچووە، واتە سەرەڕای ئەوەش شەڕی دژ بە تیرۆر لە ناوچەكەدا بەردەوام دەبێت. بەڵام ركابەری ئیقلیمی و تایفەگەریی نێوان سعودیە و ئێران، هەروەها بارگرژیی نێوان ئێران و ئەمریكا و ئێران ئیسرائیل، هەموو ئەمانە كاریگەریی خراپیان هەبووە لەسەر ناوچەكەدا، هەروەك ئەوەی لەم دواییەدا لە لوبناندا بەدیمان كرد.