لە جیهانی سیاسەتی نێودەوڵەتیدا هیچ شتێک بە تەواوی ئازاد نییە لە پشت کاروانە فریاگوزارییەکان و باری یارمەتییە خۆراکییەکان و فڕۆکە بارهەڵگرەکانەوە کە بارکراون بە پێداویستییە پزیشکییەکان کە دەڕژێنە ناوچە قەیراناوی و جەنگییەکان تۆڕێکی ئاڵۆزی حیساباتی جیۆپۆلەتیکی هەیە یارمەتییە مرۆییەکان کە گوایە کارێکی تەنیا ئەخلاقییە و ئامانجی ڕزگارکردنی ژیان و کەمکردنەوەی ئازارەکانە بە تێپەڕبوونی کات بووەتە یەکێک لە ئامرازە هەرە دیارەکانی هێزی نەرم کە زلهێزە گەورە و ناوچەییەکان بۆ فراوانکردنی کاریگەریی خۆیان و چەسپاندنی پێگەی خۆیان لە ناوچە جێناکۆکەکاندا بەکاریدەهێنن
کەواتە چۆن هاوپشتی مرۆیی دەبێتە ئامرازێک بۆ خزمەتکردنی بەرژەوەندییە سیاسییەکان؟ وە کوا هێڵی دابەشکاری نێوان فریاگوزاری ڕاستەقینە و وابەستەیی ئابووری و سیاسی؟
کاریگەری ئەندازیاری یارمەتی وەک ئامرازێکی دزەکردنی جیۆپۆلەتیکی
لە مێژوودا هاوکاری دەرەکی پەیوەست بووە بە ئەجێندای سیاسی ڕوون دوای جەنگی جیهانی دووەم پلانی مارشاڵی ئەمریکی بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئەوروپا دیارترین نموونەی بەکارهێنانی پارە و ئاوەدانکردنەوە بوو بۆ ڕێگریکردن لە فراوانبوونی کاریگەریی سۆڤیەت. ئەمڕۆ چەمکەکە نەگۆڕاوە تەنها ئامرازەکانی پەرەیان سەندووە
وڵاتانی بەخشەر بۆ گەیشتن بە چەند ئامانجێکی ستراتیژی لە یارمەتییە مرۆییەکان کەڵک وەردەگرن
کڕینی وەفاداری سیاسی زۆرجار یارمەتییەکان مەرجدارە یان بە ئاشکرا یان ناڕوون لەسەر وەرگرتنی هەڵوێستی سیاسی تایبەت وەک دەنگدان لە کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان پێدانی ئاسانکاری سەربازی یان کردنەوەی بازاڕە ناوخۆییەکان بۆ وەبەرهێنانی وڵاتانی بەخشەر
باشترکردنی وێنەی مرۆڤ ( سپیکردنەوەی ناوبانگ) هەندێک لە زلهێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان کە بەشدارن لە ململانێ سەربازییەکان یان پێشێلکردنی مافی مرۆڤ هەڵمەتەکانی فریاگوزاری خۆیان لە ناوچەکانی دیکە چڕتر دەکەنەوە بۆ پڕۆژەکردنی وێنەیەکی مرۆیی کە فشارە نێودەوڵەتییەکان کەم بکاتەوە
دروستکردنی وابەستەیی درێژخایەن لافاوکردنی وڵاتانی گەشەسەندوو یان قەیراناوی بە یارمەتی خۆراک و دارایی بەبێ ستراتیژییەتی گەشەپێدانی ڕاستەقینە دەبێتە هۆی لەناوچوونی بەرهەمی ناوخۆیی (وەک کشتوکاڵی ناوخۆیی) ئەمەش وا دەکات ئەم وڵاتانە بۆ هەمیشە پابەندبن بە بڕیارەکانی وڵاتی بەخشەرەوە.
بە سیاسیکردنی کاری هاوکاری ڕەشبگیری بە گەنم و دەرمان
لایەنی تاریکی هاوکاری کاتێک ئاشکرا دەبێت کە وەک ئامرازێکی ڕەشبگیری یان سزادانی بەکۆمەڵ بەکاردێت لە زۆرێک لە ململانێکانی هاوچەرخدا بینیمان کە چۆن تەواوی ناوچەکان گەمارۆ دراون و ڕێگرییان لێدەکرێت لە وەرگرتنی یارمەتی نەتەوە یەکگرتووەکان وەک ئامرازێکی فشاری سەربازی
لە لایەکی دیکەوە وڵاتانی بەخشەر هەندێک جار هەڵدەبژێرن کە پارەکانیان ئاراستەی قەیرانە تایبەتەکان بکەن کە زاڵن بەسەر میدیاکان و خزمەت بە بەرژەوەندییە دەستبەجێیەکانیان دەکەن لە هەمان کاتدا چاوپۆشی لە قەیرانە لەبیرکراوەکان لە ئەفریقا یان ناوچەکانی دیکە دەکەن چونکە سەرچاوەی سروشتی یان ڕێڕەوی بازرگانی گرنگیان نییە کە گەرەنتی دەستێوەردانیان هەبێت. ئەم هەڵبژاردنە ئاشکرایە گەڵای هەنجیری مرۆڤایەتی پاک دەسوتێنێتەوە.
ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان لە نێوان بنەما و فشاری دارایی
تەنانەت ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و دەزگاکانی نەتەوە یەکگرتووەکان کە بێلایەنی و سەربەخۆیی ڕادەگەیەنن هەندێک جار خۆیان بە سنووردار دەبیننەوە بەخشەرە سەرەکییەکان (زۆرجار زلهێزە گەورەکانی ڕۆژئاوا) کلیلی پارەدانیان لە دەستدایە لە ئاکامدا دەسەڵاتی ئاڕاستەکردنی ڕەوتی کاری مرۆیییان هەیە، دیاریکردنی ئەوەی کێ شایەنی پشتیوانییە و لە چ بارودۆخێکدا بەمەش ئیعتباری کردەوەی هاوبەشی نێودەوڵەتی لاواز دەکات و دەیگۆڕێت بۆ درێژکراوەی سیاسەتی دەرەوەی گەلانی دەوڵەمەند.
دەرەنجام دووڕیانەکانی دەوڵەتە ناسکەکان
یارمەتییە مرۆییەکان لە ناوەڕۆکدا فەرمانێکی ئەخلاقی حەتمییە بۆ ڕزگارکردنی ژیانی ملیۆنان کەس بەڵام لە غیابی هۆشیاری سیاسی و سەروەری نەتەوەیی ئەم هاوکارییە لە هێڵی ژیانەوە دەگۆڕێت بۆ کۆت و بەندێک کە ئیرادەی گەلان و داهاتوویان دەبەستێتەوە هاوپشتی ڕاستەقینە هەوڵدەدات کۆتایی بە قەیرانەکان بهێنێت و مرۆڤەکان بەهێز بکات بۆ ئەوەی پشت بەخۆیان ببەستێت ئەو یارمەتییەی کە تەنیا نەخۆشەکە بە زیندووی دەهێڵێتەوە بەبێ ئەوەی چارەسەری بکات لە وەبەرهێنانێک لە کاریگەری و وابەستەییدا زیاتر نییە
پرسیارێک بۆ گفتوگۆ ئایا پێتوایە وڵاتانی تازەپێگەیشتو توانای وەرگرتنی یارمەتییە مرۆییەکانیان هەیە بۆ ڕزگارکردنی گەلەکەیان بەبێ ئەوەی دەستبەرداری هیچ بەشێک لە سەروەری و بڕیاردانی سیاسی خۆیان بن؟