نیشتمانپەروەری و بنیاتنانا دەولەتێ

نیشتمانپەروەری و بنیاتنانا دەولەتێ

 

نیشتمان ل سەر ئێک رەگەز نائێتە ئاڤاکرن و وەلات ل سەر ئێک پیلەی ناڕاوەستن، بەلکو ل سەر هەڤسەنگیەکا هویر د ناڤبەرا چەند کۆلەکان دا ئاڤا دبن. ئەگەر ئێک ژ وان تێک بچیت، وێرانکاری ژ ناڤخۆ دەستپێدکەت، هەر چەند شێوەیێ دەرڤە یێ بێهێز یان ب هێز دیار بکەت.

ئێک: مرۆڤ (کواڵێتی نە ژمارە)
نە ب ژمارا ئاکنجیانە، بەلکو ب کوالێتی یا وانە، ب هشیاری، پەروەردە، و هەستا وان یا بەرپرسیاتیێ، وەلاتیێ هشیار بەرێ بنیاتە؛ بۆ نموونە، ل دەمێ قەیرانێن ئابووری یێن مەزن، مللەتێن هشیار دەست ب دەستێ دەولەتێ دگرن، مرۆڤێن دلسۆز و پاکژ ب بۆچوونێن خۆ یێن چارەسەریێ و رەخنە یێن ژ شاشی و ستەمێ نا بنە چەپلەلێدەرێن شاشیێ و ستەمێ و ئەگەرێ هەلوەشاندنا وێ، ئەڤە ئەو وەلاتییە یێ کو نیشتمانی دپارێزیت تەنانەت دەمێ دەزگەهێن دەولەتێ ژی لاواز دبن.

دو: دادپەروەری (یاسا ب سەر هەمویان دا) دڤێت بهێتە جێبەجێکرن، چ تشت وەکی لایەنگری و جوداکاریێ و زۆلمێ نیشتمانان ژ ناڤ نابەت، دەمێ مرۆڤ هەست دکەن کو یاسا ب هەلبژارتنێ و ب جیاوازی ب سەر هندەکان دا دهێتە بجهئینان و یێن دی د پاراستی نە، شەرعیەتا دەولەتێ دکەڤیتە ژێر پرسیارێ، چۆنکە دادپەروەریێ پێدڤی ب سەروەری یا یاسایێ هەیە ب بێ جوداهی د ناڤبەرا دەسهەلاتدار و وەلاتی یێن سادە دا، داکو متمانە و باوەری د ناڤبەرا تاک و سیستەمێ سیاسی دا دروست ببیت.

سێ: ناسنامەیا هەڤپشک (چەترا نیشتمانی) یە، مەرەم پێ ژناڤبرنا جوداهیان نینە، بەلکو دیتنا خالەکا کۆمکەرەڤە یا بلندە. بۆ نموونە، ل دەولەتێن سەرکەفتی، فرەڕەنگی دبیتە ئەگەرێ دەولەمەندبوونا جڤاکی، نە پارچەبوونا وی، دەمێ ناسنامە یێن بچووک (ئایینی، مەزهەبی، یان عەشایەری و ناوچەگەری) ب سەر ناسنامە یا نیشتمانیدا زاڵ دبن، دەولەت بەرەڤ پارچەبوون و شەڕێ ناڤخۆ دچیت.

چار: دامەزراوە (دەولەتا سیستەمی)، دەولەت نە کەسایەتینە، بەلکو دامەزراوەنە،سیستەمێ دامەزراوەیی وەک پەرلەمان، دادگەهـ و زانکۆ یێن سەربەخۆ، د بنە ئەگەرێ بەردەوامی یا دەولەتێ، دەولەتێن ب هێز ئەو نینن یێن کو ب مرۆڤێن ب هێز دهێنە رێڤەبرن، بەلکو ئەون کو دامەزراوە یێن وان یێن ب هێز بن و ب گوهۆڕینا کەسان نەلەرزن یان بێ واتە نە بن.

پێنج: ئابوور (ستوینا سەقامگیریێ)یە د وەلاتی دا، گرانی و برسییەتی دڵسۆزیێ دروست ناکەت، ئابوورەکێ جێگیر کو دەلیڤێن کاری بۆ گەنجان دابین بکەت و تەخا ناڤین (Middle Class) بهێز بکەت، دبیتە ستوینا پشتێ یا هەر سەقامگیریەکا سیاسی، دەمێ وەلاتی هەست ب دابینکرنا بژێوی یا خێزانا خۆ بکەت، دێ ب دل و جان پارێزگاریێ ل سیستەم و ئاساییشا وەلاتی کەت.

شەش: ئازادی یا بەرپرسانە، زۆرداری تەقینەکا پاشئێخستی دروست دکەت و بێسەروبەری ژی جڤاکی ژ ناڤخۆڤە وێران دکەت، نیشتمان پێدڤی ب هەڤسەنگیێ یە؛ ئازادییەک کو ڕێ بدەتە داهێنان و رەخنەگرتنێ بۆ چاکسازیێ، و سیستەمەک کو رێگریێ ل پێشێلکارییان بکەت، وەلاتان ئاڤا و ئەڤی دکەت.

ب کورتی:
نیشتمانا راستەقینە ب درۆشمێن بڵند و ب هێزا سەربازی ب تنێ نائێتە ئاڤاکرن، بەلکو ب متمانە و باوەری یا هەڤپشک د ناڤبەرا دەولەت و جڤاکی دا ئاڤا دبیت، ئەگەر متمانە و باوەری هەبیت، نیشتمان د مەزنترین قەیرانان دا دێ خۆ راگریت، متمانە و باوەری و دلسۆزی و ژی ب تنێ ب ئەنجامدانا کارێن کریاری و خزمەتکرنا مرۆڤیو پێشکێشکرنا خزمەتگۆزاری و ئەرزانکرنا ژیانێ بەرهەم دهێت.

نیشتمانپەروەری و بنیاتنانا دەولەتێ
Top