ناشایستەیی خانەنشینی په‌ڕڵه‌مانتارانی كوردستان لە ژێر ڕۆشنایی بڕیارەکانی دادگای باڵای فیدراڵی

ناشایستەیی خانەنشینی په‌ڕڵه‌مانتارانی كوردستان لە ژێر ڕۆشنایی بڕیارەکانی دادگای باڵای فیدراڵی


لە ڕوانگەی فەلسەفەی یاسای وەزیفەی گشتییەوە، مافی خانەنشینی ئیمتیازاتێکی ڕەها نییە، بەڵکو مافێکی "بە مەرج"ە و بەستراوەتەوە بە بوونی خزمەتی کردەیی و بەردەوام (الخدمة الفعلية) لەناو دامەزراوەیەکی شەرعی و یاساییدا. بەپێی ماددەی (٢٧/ یەکەم) لە دەستووری عێراق، کە جەخت لە پاراستنی سامانی گشتی دەکاتەوە، هەر خەرجییەکی دارایی لە خەزێنەی دەوڵەت کە بەرانبەر خزمەتێکی ڕاستەقینە نەبێت، وەک "دەوڵەمەندبوون لەسەر حیسابی گشتی" (الاثراء على حساب المال العام) هەژمار دەکرێت. لێرەدا، پەککەوتنی پەرلەمان و ئەنجام نەدانی ئەرکە یاسادانانی و چاودێرییەکان، دەبێتە هۆی نەمانی بنەمای "سەبەب" لە بڕیاری کارگێڕیدا، ئەمەش هەر بڕیارێکی خانەنشینکردن دەخاتە خانەی نادەستووریبوونەوە.

لە ڕووی چاودێری دەستوورییەوە، دادگای باڵای فیدراڵی لە ڕێگەی ماددەی (٩٣/ یەکەم و دووەم) لە دەستوور، دەسەڵاتی فراوانی هەیە بۆ ڕەتکردنەوەی هەر یاسا یان بڕیارێک کە لەگەڵ بنەما نەگۆڕەکانی دیموکراسی و یەکسانیدا یەکناگرێتەوە. بەپێی پێشینە یاساییەکانی ئەم دادگایە، بەتایبەت لە بڕیاری ژمارە (١٦٠/اتحادیة/٢٠٠٧) و بڕیارەکانی دواتر، جەخت کراوەتەوە کە خانەنشینی پلە باڵاکان دەبێت لە چوارچێوەی یاسای خانەنشینی یەکگرتوودا بێت. هەر هەوڵێک بۆ دابینکردنی ئیمتیازاتی خانەنشینی بۆ پەرلەمانتاران بەبێ تێپەڕبوونی ماوەی یاسایی خزمەت یان بەبێ ئەنجامدانی کار، بە "لادان لە دەسەڵات" (الانحراف بالسلطة) دادەنرێت، کە ئەمەش پاساوێکی یاسایی بەهێزە بۆ دادگای فیدراڵی تا بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی بدات.

لە کۆتاییدا، لە ڕووی تەکنیكی یاساییەوە، هەر بڕیارێک بۆ خانەنشینکردنی ئەندامانی پەرلەمان لەم بارودۆخەدا، تووشی کێشەی "نەمانی بابەتیبوون" (انعدام المحل) دەبێت؛ چونکە پەرلەمانتار وەک "بریکاری گەل" کار دەکات، کاتێک بریکارەکە هیچ کارێکی یاسایی ئەنجام نەدابێت، شایستەیی دارایی لەسەر نامێنێت. بۆیە، ئەم بڕیارانە نەک هەر لەبەردەم دادگای فیدراڵی، بەڵکو لەبەردەم دادگای باڵای کارگێڕیشدا قابلی تانەگرتنن (الطعن بالالغاء)، چونکە پێشێلکارییەکی زەقی بنەمای "بەرانبەریی ماف و ئەرکەکان"ە لە وەزیفەی گشتیدا.

Top