د. ئامانج غازی

بەشی دووەم

ئەو گۆرانییانەی كە پیاو بۆ ئافرەتی گوتوونە، دەكرێت دووبارە لە لایەن ئافرەتەوە وەك پیاهەڵدانێك بگوترێنەوە، ئەمەش كاریگەرییەكی زۆری هەیە، ئەگەرچی لە ڕووی دەروونییەوە شتێكی خراپە و لەوانەیە ئافرەتەكەش دەركی بەوە نەكردبێت، بەڵام ئێستا ڕادەی ڕۆشنبیریی خانمان گەیشتۆتە ئەو ڕادەیەی كە بتوانن گۆرانیی ئافرەتانە بڵێن و، لایەنی سۆز یەكێكە لە لایەنەكانی ژیان، بەڵام هەموو لایەنەكان نییە، بەڵكو بوارەكانی دیكەی پەروەردەیە لە ڕووی چۆنێتیی هوشیاركردنەوەی كۆمەڵگە، لە ڕووی بابەتەكانی زانستی و هۆشیاری و بابەتەكانی دیكەی پەیوەست بە بواری ئەدەب، ئەگەر بێینە سەر بوارەكانی دیكەی وەك فۆلكلۆری میللەتەكەمان لە بواری قارەمانێتییەوە، ئەمانە هەموویان بابەتێكمان بۆ دروست دەكەن، كە دەبێ ئافرەت خۆی لەقەرەی ئەمانە بدات، ئەگەرچی ئێستا لە ڕوانگەی ئەوەی كە باس لە ئافرەت دەكرێت، پەیوەست كراوە بە لایەنی خۆشەویستی و ئەڤینەوە، لە ڕووەكەی دیكەیشەوە دەبێ وا سەیر بكرێت كە ئافرەت ڕۆڵێكی زۆر بنیادنەرانەی لە گشت بوارەكانی دیكەی كۆمەڵایەتی و سیاسی و هونەری و نەتەوەییدا هەیە و، ئێستاش هەندێ بابەتم بیستووە لە ئافرەتانەوە كە باسی بوارەكانی دیكە دەكەن، وەك حاڵەتی قارەمانێتی، یان دەربڕینی خۆشەویستییەك، ئەمانە دەبێ پەرەی پێ بدرێت، كۆمەڵێك بابەت هەیە تا ئێستا پەردەی شەرمی لەسەرەو، دەبێ بە گۆرانی دەرببڕدرێت، چونكە پێمان وایە ئافرەت بە چڕینی گۆرانی دەتوانێت زۆر شتی شاراوە پێشكەش بكات، هەروەها بابەتی حەیرانیش وەك یەكێك لە فۆڕمە‌ هەرە ڕەسەنەكانی كوردی كە باسی لێوە دەكرێت بە هەمان شێوە، من مەبەستم ئەوە نییە بڵێم ئافرەت چۆن دەبێ خۆی لەقەرەی حەیران بدات، بەداخەوە ئەوانەی تا ئێستا ئافرەتن و حەیرانیان گوتووە هێشتا نەیانتوانیوە بە شێوەیەكی زانستی ئەدای بكەن و، یان سەربەندیان گوتووە لە ناوەڕاستەو ناوبەندیان بەشێوەیەكی دیكە گوتووە، هەروەها هەردوو بابەتی حەیرانی مەجلیسی و سەرچیاییان تێكەڵ بەیەك كردووە، كە بە شێوەیەك نەتوانراوە بە بابەتێك بیورووژێنن كە باسی لێوە بكرێت.

حەیران خۆی بابەتێكی دڵداری زۆر ناسكمان بۆ دەگێڕێتەوە، لەبەر ئەوە چڕینی حەیران لای ئافرەتە و دەبێ وا بێت، كە باسی جوانی و پاڵەوانێتی، یان شاكاری میرخاسێك بكات، كە وەك دڵدار هەڵیبژاردووە، ئەوانەی كە ئێستا گوتراون ناگەنە ئەو ڕادەیەی كە ئێمە بتوانین چێژێكی هونەریی لێ وەربگرین.
بۆیە ئەو بابەتە دەبێ گرنگییەكی زیاتری پێ بدرێت، دەبێ لە ڕەگەوە مامەڵەی لەگەڵدا بكرێتەوە، كە تێكستێكی جوان بۆ ئەو قارەمانێتی و دڵداری و خۆشەویستییەی ئافرەتە بۆ ئەودیوی خۆی كە پیاوە، بەڵام لە ڕووی دەسگیڕۆیی ئافرەتان و ئەو پیشتگیرییانەی كە ئێستا بۆ ئافرەتان هەیە، من بەشتێكی كەمی دەزانم و كۆمەڵگەش ڕۆڵێكی نێگەتیفی بەسەر بزاڤی ئافرەت لە بواری هونەریدا هەبووە و هەیە.

دەزگاكانی ڕاگەیاندنیش بە شمشێرێكی ژەنگاوییەوە ڕۆڵی كپكردنی دەنگی ئافرەتیان بینیوە، یان ئەوەی لە ڕوویەك لە ڕووەكانەوە قۆرخ بكرێن بۆ كۆمەڵێك بابەت، كە لە كەسایەتی و بابەتە هونەرییەكانی ئەو ئافرەتە كەم دەكرێتەوە، ئەو بابەتە زۆر گرنگە، بەڵام دەبێ پشتگیرییەكی تەواو لە ئافرەتان بۆ بواری موزیك بكرێت، ئێستا چەند تیپێكی موزیكمان هەیە وەك: تیپی مریەم خان لە هەولێر، تیپی كیژانی سلێمانی و چەند تیپێكی دیكەش بەناوی كۆڕاڵی ئافرەتان هەیە، ئەگەرچی من لەگەڵ ئەوەدام دەبێ ئافرەت شانبەشانی پیاو لە تیپە موزیكییەكاندا كار بكات و، پێموانییە موزیكی تایبەت بە پیاو و ئافرەت هەبێت، موزیك زمانێكی جیهانیی ئەبستراكتە و پێویستی بە پاسەپۆرتی پەڕینەوە نییە، چونكە ناكرێت هونەرێك تەرخان بكرێت بۆ پیاوان و هونەرێكیش بۆ ئافرەتان .