شەوكەتی مەلا سمایل، ناوێكی دیاری شۆڕشی ئەیلوول و بزاڤی رزگاریخوازیی كوردە بە رێبەرایەتیی مستەفا بارزانی، لە نزیكەوە ئاگاداری چۆنیەتیی ئیدارەكردنی خەبات و رابەرایەتیی شۆڕش و بڕیارەكانی بارزانیی نەمر بووە. ساڵی 1960 كاتێك لە كۆلێژی پۆلیس بووە لە بەغدا، پەیوەندی بە شۆڕشی ئەیلوولەوە كردووە، دوای دەرچوونی بە پلەی یەكەم لە كۆلێژی پۆلیس، كاندید بووە بۆ تەواوكردنی خوێندن لە دەرەوەی وڵات، بەڵام بە هۆی ئەوەی ئەفسەرێكی كورد بووە، رێگرییان لێ كردووە، دواتر پۆستی بریكاری بەڕێوەبەری پۆلیسی وەرگرتووە. هەر بە هۆی هۆگریی بۆ خەباتی نەتەوەیی و رێبازی بارزانی دەستبەسەر كراوە و لەكاتی گواستنەوەی بۆ دادگای مووسڵ، لە لایەن هێزێكی پێشمەرگەوە رزگار كراوە. دواتر خۆی و هەموو ئەزموونی تەكنەلۆژیای سەربازیی خۆی خستووەتە خزمەت شۆڕش و رۆڵی بەرچاوی لە پووچەڵكردنەوەی تاكتیك و پیلان و هێرشەكانی سەربازیی حكومەتەكانی عێراق لە دژی شۆڕشی ئەیلوول هەبووە، لەم دیدارەشیدا لەگەڵ گۆڤاری گوڵان، راشكاوانە وەڵامی ئەو پرسیارانە دەداتەوە كە مێژوویەكی درەوشاوەیان بۆ پارتی و گەلی كوردستان دروست كردووە، هاوكات پەنجە لەسەر كەموكورتییەكانی قۆناغە جیاوازەكانی شۆڕش دادەنێت.

لە سەرەتای ساڵی (1962)ـەوە باڵی مەكتەبی سیاسی خەریكی نانەوەی دووبەرەكی و جیاكردنەوەی بادینان و سۆران بوون لە یەكتری



* لە حوزەیرانی ساڵی 1960 كۆلێژی پۆلیست لە بەغدا تەواو كرد و، پاشان بە پلەی بریكاری بەڕێوەبەری پۆلیس لە هێزی پیادەی گەڕۆك بوویتە فەرماندەی فەسیل، تا چەند لەو پۆستەدا مایتەوە و، كەی و چۆن پەیوەندیت بە شۆڕشی ئەیلوولەوە كرد؟
- پێش ئەوەی باس لەوە بكەم چۆن دوای دەرچوونم لە كۆلێژی پۆلیس پەیوەندیم بە شۆڕشی ئەیلوولەوە كرد، دەخوازم ئەوە بڵێم: من لەو سەردەمەی كە قوتابی بووم لە كۆلێژی پۆلیس، ئەندامی رێكخستنەكانی حزبی شیوعیی عێراق بووم، لە دوای شۆڕشی 1958ی عەبدولكەریم قاسم، ئێمە بە ئاشكرا كارمان دەكردو بەرپرسی رێكخستنەكانی كۆلێژی پۆلیس و قوتابخانەكانی پۆلیس بووم و پشتگیریمان لە حكومەتی عەبدولكەریم قاسم دەكرد، راشكاوانەتر ئەوكات حزبی شیوعی پێی وابوو كە حزب خۆی لە حكومەتدایە و پێویست ناكات هەوڵی ئەنجامدانی كودەتا بدات. ئەوكات من پەیوەندیی رێكخستنی سیاسیم لەگەڵ عەبدوللەتیف حاج (برای عەزیز حاج) بوو. هەروەها پەیوەندیی رێكخستنی سەربازیشم لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتیی پۆلیسدا بوو، لەهەمانكاتیشدا خۆشەویستییەكی زۆریشم بۆ مەلا مستەفا بارزانی هەبوو، كە لەو كاتەدا تازە لە یەكێتیی سۆڤیەت گەڕابووەوە. ئەوكات وەك لاوێك من بەو شێوەیە سەیری مەلا مستەفام دەكرد لەبەر ئەوەی چووە بۆ سۆڤیەت، ئەوا حەتمەن بۆتە شیوعی، بەڵام لە سەرەتای شەستەكانی سەدەی رابردوو كاتێك عەبدولكەریم قاسم بە ئاراستەیەكی ناڕاست بەرامبەر كوردستان رەفتاری كردو سەرەتای جووڵانەوەیەك لە كوردستان دەستی پێكرد، دەنگۆیەك لەناو حزبی شیوعیدا دروست بوو، بەوەی گوایە جووڵانەوەیەك پەیدابووە و سەر بە ئینگلیزە و هەموویان فیوداڵن و دژی یاسای چاكسازیی كشتوكاڵین. من لە ناخی دڵەوە بێتاقەت و نیگەران دەبووم، لەبەر ئەوەی هەستی نەتەوایەتیم لە هەستە ئایدیۆلۆژییەكەم بەرزتر بوو، ئەمە وایكرد زیاتر هەوڵبدەم كە لەو جووڵانەوەیە نزیك ببمەوە كە مەلا مستەفا بارزانی رێبەرایەتی دەكرد، ئەمەش بەو مانایەی هەر لە كۆتایی ساڵی 1960ـەوە ئیدی كێشمەكێش لەنێوان حكومەتی قاسم و مەلا مستەفا بارزانی دروست بوو، هەر بۆیە دوای ئەوەی لە حوزەیرانی ساڵی 1960 كۆلێژی پۆلیسم لە بەغدا تەواوكرد، لەبەر ئەوەی بە پلەیەكی بەرز سەركەوتوو بووم، كاندید بووم بۆ ئەوەی بمنێرن بۆ خولی سكۆتلاندیار و لەوێ خوێندن تەواو بكەم، هەر بۆ ئەم مەبەستەش لە تەممووزی هەمان ساڵدا تاقیكردنەوەی لێهاتووییم لە زمانی ئینگلیزی ئەنجام دا و لەم تاقیكردنەوەیەشدا دەرچووم، بەڵام لەبەر ئەوەی من ئەفسەرێكی كورد بووم، نەیانویست بمنێرن بۆ تەواوكردنی خوێندن، لەبەر ئەوەشی یەكەم بووم و نەیاندەتوانی كەسی دیكە بنێرن، ئەوا ئەو ناردنەیان هەر رەتكردەوە، پاش ئەوە ئیدی وەك هەر دەرچوویەكی دیكەی كۆلێژی پۆلیس، منیش بە پلەی معاونی بەڕێوەربەری پۆلیس لە هێزی گەڕۆك بوومە ئەفسەر، ئەو كات فەوجەكەمان لە بەغدا بوو، بەڵام پاش ماوەیەك فەوجەكەمان گواسترایەوە بۆ مووسڵ، لەوێشەوە خۆم و فەسیلەكەم نێردراین بۆ (هەرن) لە نزیك ناحیەی (بیرە كەپرە) لەسەر رووباری شین (زێی گەورە)، ئەوجا بە گوێرەی ئەو رێنماییە سەربازییانەی بە ئێمە درابوو، دەبوو رووی سەنگەرەكانمان بەرەو (بارزان) بوایە، بەڵام بە شێوەیەكی تەكتیكی ئەو فەرمانەم وەك خۆی جێبەجێ نەكرد و لە رۆژئاوای گوندی (هەرن) سەنگەرەكانم بە جۆرێك دروستكرد، كە پشتی سەنگەرەكانم كردبووە ناوچەی بارزان، لەمەش زیاتر بە رێگەی مەلای گوندی (هەرن) كە جارجار سەردانی بارزانی دەكرد، نامەیەكی زارەكیم بۆ شێخ ئەحمەدی بارزان نارد و پێم راگەیاند كە من كوردم و خەڵكی سلێمانیم، هەتا من لەو شوێنە بم، دەبێت ئەو وەك هێزێكی دۆست سەیری ئەو هێزەی (هەرن) بكات، نەك هێزێكی سەر بە حكومەت. لەو ماوەیەی كە هێزەكەمان لە گوندی (هەرن) بوو، هەتا كۆتایی مانگی 11ی ساڵی 1961 كە جارێكی دیكە فەوجەكەمان گواسترایەوە بۆ (زاویتە)ی سەر بە پارێزگای دهۆكی ئێستا، من بە رێگەی برادەرێكی خۆشەویستم كە ئەندازیار بوو و ناوی مستەفا سلێمان بوو، داوام لێكرد، هەر چۆنێك بێت نامەیەكم بۆ پەیدا بكات، بۆ ئەوەی كاتێك دەچمە ناو شۆڕشەوە متمانەم هەبێت، ئەویش زۆر مەردانە خۆی گەیاندبووە بەغدا و چووە لای خوالێخۆشبوو عەبدولڕەحمانی زەبیحی كە ئەو كات لە بەغدا خۆی لە میری شاردبووەوە، نامەیەكی بۆ لێ وەرگرتبووم كە نامەكە راستەوخۆ ئاراستەی عەلی عەسكەری كرابوو، ئەوكات عەلی عەسكەری لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی بوو، هەروەها ناوە نهێنییەكەشی (شاڵاو) بوو. ئەوكات نامە نهێنییەكان لەسەر كاغەزێكی زۆر تەنك و نەرم دەنووسراون و دەتوانرا بە شێوەیەك بچووك بكرێنەوە، كە لە شخارتەیەكدا جێگەی ببێتەوە، منیش لەگەڵ ئەوەی جگەرەخۆریش نەبووم بەڵام نامەكەم خستبووە ناو شخارتەیەك و بەردەوام ئەو شخارتەیەم پێ بوو. بۆیە كە لە گوندی (هەرن)ـەوە گواستراینەوە بۆ (زاویتە)، من نامەكەم پێ بوو، بۆ دەرفەتێك دەگەڕام كە بۆم هەڵبكەوێت و خۆم بگەیەنمە هێزی پێشمەرگە كە ئەوكات پێیان دەگوت لەشكر. پاش ئەوەی هێزەكەمان جووڵەی كرد، لە ناخی خۆمدا بڕیاری خۆم یەكلاكردبووەوە كە پەیوەندی بە شۆڕشەوە بكەم، بۆیە كاتێك كۆشكی مەلیك فەیسەڵی دووەم كرا بە بارەگای فەوج، پاش ئەوەی تەقە دەستی پێكرد، منیان لەگەڵ 40 پۆلیسدا نارد بۆ سەر چیای (سەنام)، بەڵام من چۆن پێشتریش لە گوندی (هەرن) پشتی سەنگەرەكانم كردبووە بارزان، بە هەمان شێوە فەرمانم بە پۆلیسەكانم دا، كە تەقە لە لەشكری شۆڕشی كوردستان نەكەن، ئەمانەیان هەموو بۆ من كردبووە راپۆرت و راوانەی بەغدا و مووسڵ دەكران، بۆیە كاتێك لەسەر چیای (سەنام) هاتمە خوارەوە بۆ ئەوەی پێداویستیی خۆراك و چەك بەرم بۆ سەرشاخ، لەو كاتەدا فەرماندەی فەوجەكەی خۆمم بینی و پێی وتم: چی دەكەی؟ وتم: ئەم پێداویستییانە دەبمە سەر شاخ، بەڵام ئەو وتی: تۆ بڕۆ، من خۆم ئەو پێداویستییانەت بۆ دەنێرم، منیش پێداگریم كرد كە هەر خۆم دەیانبەم، بۆیە دەستبەسەری كردم و بە هەڵگەڕاوە و یاخیبوو لە فەرمانی سەربازی تۆمەتباری كردم و فەرمانی گرتنم بۆ دەرچوو، بۆیە منیان خستە پێشی لۆرییەك و پاسەوانێك لای راستم و شۆفێرەكە لەلای چەپم و سێ پاسەوانی دیكە لە پشتەوە سەركەوتن، بۆ ئەوەی من بگوازانەوە بۆ مووسڵ و لەوێ وەك خائین دادگاییم بكەن. لەم ساتەوەختەدا من هەر بیرم لەوە دەكردەوە، بەڵكو ئەمە خوایە لەشكری كوردستان بێنە رێمان و لەوێ من لەگەڵیان بڕۆم، ئەم مەزندەی من هاتەدی لە نزیك گوندی (بادێ) هێزەكانی لەشكری كوردستان هاتنە سەر رێگامان، لەم كاتەدا ئەو پۆلیسانەی وەك پاسەوان لەگەڵ من بوون، دەستیان دایە چەكەكانیان بۆ ئەوەی تەقە بكەن، بەڵام من پێمگوتن: لەمانیش رزگارتان بێت، لەولاوەتر دەكەوێنە ناو هێزێكی دیكە و دەشتانكوژن، بۆیە باشترە بێ چەك دابەزنە خوارەوە، من بەڵێنیتان پێ دەدەم، ناتانكوژن و دەچنەوە ناو ماڵ و منداڵی خۆتان، ئەوە بوو بە قسەیان كردم و هەموومان دابەزین و بانگی پێشمەرگەكانم كرد كە زانییان كوردم، دلێرانە هاتنە پێشەوە، ئەو دوو پێشمەرگەیەش ئێستا لە یادمە كە یەكێكیان (حەسەن ستێ بامەڕنێ) بوو، ئەوی دیكەشیان (عەبدولڕەحمان بادێ) بوو، ئەوجا خۆمم پێ ناساندن كە من ئەفسەری پۆلیسم و نامەیەكم پێیە بۆ عەلی عەسكەری، ئەوانیش گوتیان كەواتە تۆ پارتیت، وتم نەخێر، لە رێگەی برادەرانی پارتییەوە ئەو نامەیەم وەرگرتووە، ئەو شەوەش 6 لەسەر 7ی مانگی 12ی ساڵی 1961 بوو، من پەیوەندیم بە شۆڕشی كوردستانەوە كردو پاشان لەگەڵ ئەو پێشمەرگانە چووین بۆ سەر چیای (كەمەكە) لە بەرواری باڵا، كە بێجگە لە عەلی عەسكەری، هەر یەكە لە تۆفیق بەگی بەرواری و ئەشرەف ئامێدی لەوێ بوون، هەر لەوێ نامەكەم دایە عەلی عەسكەری.
* دیارە لەگەڵ تۆدا ئەو پێنج پۆلیسەش وەك دیل كەوتنە دەست لەشكر، چارەنووسی ئەو دیلانە بە كوێ گەیشت؟ ئایا پەیمانی خۆت بردە سەر و گیانت پاراستن؟
- دوای ئەوەی هەندێك دانیشتین، لەوێ برادەران پێمیان گوت، ئەم پۆلیسانە چی لێ بكەین، منیش گوتم یەكێكیان بەردەستی خۆمە، بەڵام كە فەرمانی گرتنەكەم دەرچوو، هاواری بەسەرمدا دەكرد و پێی دەگوتم تۆ خائین و سیخوڕی، لەم كاتەدا عەلی عەسكەری پێی گوتم ئەوە تفەنگێك و بیانكوژە، بەڵام من چونكە پەیمانم پێدابوون، وتم: وەڵا من كەسم نەكوشتووە و كەسیش ناكوژم، لەمەش زیاتر ئەمانە بەقسەی من تەقەیان نەكردووە، بەڵام هەر هەمان شەو مەلا مستەفا بارزانی فەرمانی دا كە هەموو پۆلیسەكان ئازاد بكەین و بچنەوە ماڵی خۆیان.


* بەپێی ئەم گێڕانەوەت، ئەو كات جەنابی مەلا مستەفا بارزانی هەر لەگەڵ ئەو لەشكرە بووە كە لەسەر چیای (كەمەكە) بوون لەناوچەی بەرواری باڵا؟
- بەڵێ، ئەوكات (كۆتایی ساڵی 1961) ژمارەی هەموو لەشكری كوردستان 720 پێشمەرگە بوو، كە 150 كەسیشیان بێ چەك بوون، ئەم هێزەش راستەوخۆ مەلا مستەفا بارزانی رێبەرایەتی دەكرد .


* وەك لە یادەوەرییەكانی شۆڕشی ئەیلوولیشدا ئاماژەت پێ كردووە، لەو كاتەوەی پەیوەندیت بە شۆڕشەوە كردووە، زۆر لە مەلا مستەفا بارزانی نزیك بوویت و راستەوخۆ كارت لەگەڵ كردووە، ئایا ئەو هۆكارانە چی بوون كە بوونە هۆكاری ئەوەی راستەوخۆ لەگەڵ بارزانی كاربكەیت؟
- دوای چەند رۆژێك بە فەرمانی مەلا مستەفا بارزانی لەشكری كوردستان لە چیای (كەمەكە) جووڵاین بەرەو شوێنێكی دیكە كە (باڵتە)ی پێ دەڵێن، ئێمە لەو ناوچەیە بووین، هێزێكی گەورەی حكومەت كە پێكهاتبوو لە فەوجی یەكی زرێپۆش خۆیان ئامادەكردبوو كە هێرش بكەنە سەرمان، بۆ بەرپەرچدانەوەی ئەم هێرشە پلانێكی سەربازی دانرابوو، كە جێبەجێكردنەكەی سپێردرابوو بە فەرماندەیەكی سەربازی كە ئەویش (نەبی سەر ئاسن) بوو، ئەم فەرماندەیە بۆ جێبەجێكردنی پلانە سەربازییەكە هات كەمینێكی بۆ هێزەكەی دوژمن دانا، هێزەكەی دوژمن كەوتە ناو ئەو كەمینەوە و زۆر خراپ شكان و جیا لەوەی ژمارەیەكی زۆریان لێ كوژراو، چوار ئەفسەری پۆلیس بە دیل گێران، ژمارەیەكی زۆری چەك و تەقەمەنی و چەند ئامێرێكی بێتەل دەستكەوتی شەڕەكە بوو، دیارە پێشتر ئامێری بێتەل لەناو شۆڕش نەبوو، بۆیە پێشمەرگەكان هەتا گەیشتمە لایان یەك دوو ئامێری بێتەلیان شكاندبوو، منیش پێمگوتن: بۆچی ئەم ئامێرانە دەشكێنن؟ لەوەڵامدا گوتیان: ئاخر بەهۆی ئەم ئامێرانەوە حكومەت هێرش دەكاتە سەرمان و گوندەكانمان بۆمباران دەكات. منیش پێمگوتن: لەمەودا هەر ئامێرێكی بێتەلتان دەستكەوت، مەیشكێنن و بیهێنن بۆ من. ئەم ئامێرانە بۆ شۆڕش زۆر بەسوود بوون، بۆیە دەتوانم بڵێم دەستكەوتنی ئەم ئامێرانە (لەگەڵ ئەوەی تەنیا هۆكار نەبوو) بووە فاكتەرێكی گرنگ بۆ ئەوەی من لە نزیكەوە لەگەڵ جەنابی مەلا مستەفا بارزانی كاربكەم.

* وەك باست كرد، ئەوكات لەناو شۆڕشدا ئامێری بێتەل نەبووە، هەتا شۆڕش بەهۆی ئەو ئامێرانەوە پەیوەندی گرێ بدات، گرنگیی ئامێری بێتەل لەو كاتەدا بۆ شۆڕش و بارزانی چی بووە؟
- دیارە ئێمە وەك ئەفسەری پۆلیس، لە كۆلێژی پۆلیس وانەی چۆنیەتیی بەكارهێنانی بێتەل و چۆنیەتیی ناردنی برووسكەمان بە شێوەی جیفرە خوێندبوو كە پێیان دەگوت (مخابرە)، بۆیە كە ئەو ئامێرانەمان دەست كەوت، هەوڵمدا بێتەلەكە بخەمە كار و گوێ لە برووسكەكانی هێزەكانی حكومەت بگرم، جەنابی بارزانی ئەم كارەی منی پێ باش نەبوو، لەبەر ئەوەی دەیگوت، ئەگەر حكومەت بزانێت ئامێری بێتەلمان هەیە، مەزندەی ئەوە دەكات، بە رێگەی ئەو ئامێرە پەیوەندی بە دەرەوە بكەین، بۆیە شێتگیرانەتر هێرش دەكاتە سەرمان و لەم كاتەشدا لەشكری كوردستان ئەو ئیمكانیاتەی نییە، بەڵام من لەسەر كارەكەی خۆم بەردەوام بووم، هەتا رۆژێكیان بە رێگەی ئامێری بێتەل حكومەت هێزەكانی خۆی ئاگادار دەكردەوە كە سبەی بە تۆپ و فڕۆكە ئەو گوندانە بۆمباران دەكات كە لەشكری كوردستان لەو ناوچانەن، كە ئەم برووسكەیەم برد بۆ مەلا مستەفا، زۆری پێ خۆش بوو، فەرمووی هاووڵاتیانی گوندەكان و تەواوی هێزی لەشكری كوردستان ئاگادار بكەنەوە كە بە رۆژ گوندەكان بەجێ بهێڵن و شەو بگەڕێنەوە، ئەوە بوو بۆ رۆژی دوایی هێزەكانی حكومەت بە تۆپ و فڕۆكە ئەو ناوچانەی هەمووی بۆردومان كرد، بەڵام لەبەر ئەوەی ئێمە بە رێگەی بێتەل هەواڵەكەمان وەرگرتبوو، هیچ زیانێكی گیانی نەبوو. ئەوەی لەو رۆژەدا وەك یادەوەرییەك تا ئێستاش لە یادمە، ئەوەیە كاتێك ئێوارە گەڕامەوە بۆ ئەو ماڵەی كە ئامێری بێتەلەكەم لێ دانابوو، خاوەن ماڵەكە دەیگوت: بەخوا من لە مەلا مستەفا بارزانی تێناگەم، ئەگەر ئەو پەیوەندی لەگەڵ حكومەت نییە، چۆن دەزانێت ئەمڕۆ ئێمە بۆردۆمان دەكرێین؟ من كە نەمدەویست پێی بڵێم، بەم ئامێرە برووسكەكەم وەرگرتووە، بە پێكەنینێك وەڵامم دایەوە.

* ئەگەر جارێكی دیكە بگەڕێینەوە سەر یەكەم دیدارت لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی، ئایا ئەو دیدارە كەی بوو؟ لەو دیدارەدا بارزانی چی پێ وتیت؟
- هەر یەك دوو هەفتە دوای ئەوەی لە 7ی 12ی 1961 پەیوەندیم بە شۆڕشەوە كرد، لەگەڵ لەشكر بە رێبەرایەتیی بارزانی چووین بۆ كانی ماسی، كە گەیشتینە كانی ماسی لەگەڵ عەلی عەسكەری و ئەشرەف ئامێدی چووینە خزمەتی، لە دانیشتنەكەدا دوای ئەوەی منیان پێ ناساند، لێمی پرسی: تۆ پارتیت؟ منیش لەوەڵامدا گوتم: نەوەڵا، من پارتی نیم. ئەویش لە وەڵامدا گوتی: وەڵا باشتر، بێگومان ئەو كاتە من تێگەیشتم كە برادەرانی كۆنی باڵی مەكتەبی سیاسی، بێویژدانانە مامەڵەیان لەگەڵ لەشكری كوردستان بە رێبەرایەتیی مەلا مستەفا بارزانی كردووە و وەك خۆیشی پاشان ئاماژەی پێ كرد، هیچ هاوكارییەكیان بۆ شۆڕشی كوردستان نەناردووە. لەسەر ئەم پرسە مەلا مستەفا بارزانی بە سەرهاتێكی خۆی و برادەرانی مەكتەبی سیاسیی پارتی بۆ گێڕاینەوە و گوتی: «ئەو كات لە شانەدەر بووم، ئاگاداریان كردمەوە كەوا چەند كەسێك لایتیان هەڵكردووە و بەرەوخوار دێن، پێدەچێت رێگەكەیان ون كردبێت، بۆیە پێم راگەیاندن ئەوانە بۆ لای من دێن، ئێوەش بە لایت وەڵامیان بدەنەوە بۆ ئەوەی بێنەوە سەر رێگە راستەكە.» كە گەیشتن، دەركەوت سێ كەسن كە بریتی بوون لە (عومەر دەبابە، مەلا عەبدوڵا (مەلا ماتۆڕ) و عەلی حەمدی)، هاتبوون كاغەزێك بۆ مەلا مستەفا بارزانی بێنن، كاغەزەكەش لیستێكی 18 كەسی بوو كە ناوی مەلا مستەفا بارزانی لە سەرەوەی نوسراوەكەبوو، 17كەسی دیكە لە خوارەوە ئیمزایان كردبوو، بۆیە بە مەلا مستەفا-یان گوتبوو، كاغەزێكمان هێناوە بۆ ئەوەی جەنابیشت ئیمزای بكەیت، بۆ ئەوەی شۆڕش دەست پێ بكەین. لە وەڵامدا مەلا مستەفا بارزانی پێی گوتبوون، باشە ئێوە هەمووتان ئیمزاتان كردووە، ئیدی ئیمزای منی بۆچییە؟ ئەوانیش لە وەڵامدا گوتبوویان، ئاخر قوربان جەنابت ئەساسیت، دیارە مەلا مستەفا بارزانی بەوجۆرە وەڵامی دابوونەوە: ئەگەر من ئەساسیم، ئەی بۆچی پێشوەختە پرستان بەمن نەكردووە؟ بەهەرحاڵ لە درێژەی قسەكاندا مەلا مستەفا بارزانی پێی گوتبوون: باشە ئێوە دەتانەوێت چۆن شۆڕش بكەن؟ ئەوانیش گوتبوویان گەلی سپی و گەلی زەنتە و گەلی عەلی بەگ و دەربەندی بازیان و گەلی دەربەندیخان دەگرین، ئەوا كوردستان دەبێتە ناوچەیەكی ئازادكراو، كە ئەمەش كرا، ئیدی حكومەتی عەبدولكەریم قاسم دەڕووخێت، لە وەڵامی ئەم پێشنیارەدا، مەلا مستەفا بارزانی لێی پرسیبوون: باشە گریمان حكومەتی عەبدولكەریم قاسم نەڕووخا، ئایا ئێوە ئامادەباشیتان كردووە كە تەنیا بەشی شەش مانگ چەك و تەقەمەنیتان هەبێت و ماوەی شەش مانگ ئەو میللەتە بەخێو بكەن؟ بێگومان مەلا مستەفا بارزانی دەیزانی ئەوە خەیاڵپلاوە و شۆڕش بەوجۆرە ناكرێت كە ئەمانە بیری لێدەكەنەوە، دیارە پێشتریش ئاغاكانی پشدەر و شێخ حوسێنی بۆسكێنی و عەباسی مامەند ئاغاش بە هەمان خەیاڵ چووبوون دەربەندی بازیان بگرن، بەڵام هەر كە حكومەت چەند تەیارەیەكی خستبووە ئاسمان، هەموویان هەڵاتبوون و گەڕابوونەوە ماڵی خۆیان، هەر بۆیە لەم دیدارەوە بۆم دەركەوت كە تێگەیشتن و دووربینیی مەلا مستەفا بارزانی بۆ بەڕێوەبردنی شۆڕش و بیركردنەوەی بۆ پاراستنی میللەت، تەنیا بیركردنەوەی فەرماندەیەكی سەربازی نییە، بەڵكو بیركردنەوەی رێبەرێكە كە دەتواێنت ئایندەی نەتەوەكەی بە گەشی دیاری بكات، بەڵام بەداخەوە مەكتەبی سیاسیی پارتی زۆر بێویژدانانە مامەڵەیان لەگەڵ بارزانی دەكرد و دەیانویست شۆڕشەكە پەك بخەن، نەك پشتگیریی مەلا مستەفا بارزانی بكەن بۆ ئەوەی شۆڕشەكە سەربكەوێت.




* ئەوەی باست كرد، ئەوە دەگەیەنێت كە هەر لە سەرەتای هەڵایسانی شۆڕشی ئەیلوولەوە مەكتەبی سیاسیی پارتی بەرامبەر بە مەلا مستەفا بارزانی كەمتەرخەمی كردووە، بەڵام كە دێتە سەر باس، ئەم كێشەیە لە ساڵی 1964 ـەوە باس دەكرێت، ئایا لە ماوەی ساڵانی 1961-1964، هیچ وتووێژێك لەنێوان حكومەتەكانی عەبدولكەریم قاسم و عەبدولسەلام عارف لەگەڵ بارزانی هەبووە؟
- هەموو كات شێوازی رێبەرایەتیكردنی بارزانی بۆ شۆڕشی كوردستان، هەر لە دەستپێكی شۆڕشی بارزانەوە پێش شۆڕشی ئەیلوولیش، هەر بەو شێوەیە بووە كە هەرگیز رێگەی دانوستاندن و ئاشتی بۆ كێشەی كوردی رەتنەكردۆتەوە، لەمەشدا بارزانی زۆر لۆژیكانە مەبەستی ئەوە بووە كە هەموو جیهان بزانێت شۆڕشی كوردستان شۆڕشێكی ئاشتیخوازانەیەو ئامانجی تەنیا بەدەستهێنانی مافی نەتەوەیەكی داگیركراوە، لەم چوارچێوەیەدا عەبدولكەریم قاسم بە ماوەیەك پێش دەستپێكردنی شۆڕشی ئەیلوول ئەوەی دەزانی كە مەلا مستەفا بارزانی لە پێناوی مافی گەل و نەتەوەكەی بێدەنگ نابێت، بۆیە پێشنیاری ئەوەی بۆ كرد كە لە ناوچەی بارزان گوندێكی هاوچەرخی بۆ دروست بكەن و مانگانەش 80 هەزار دیناری ئەو كاتی وەك مووچە بۆ دەبرێتەوە و پاسەوانەكانیشی هەموویان مووچەی دەبێت، بارزانی لە وەڵامی ئەم پێشنیارە عەبدولكەریم قاسم گوتبووی، ئەمانە بۆچی بۆ من دەكەیت؟ بڕۆ میللەت رازی بكە، رێگە بە حزبە سیاسییەكان بدە چالاكیی خۆیان بكەن و رۆژنامەگەری ئازاد بێت، ئەوكاتە كەس دوای من ناكەوێت و خۆم لە چیاكان بە تەنیا دەمێنمەوە، بۆیە كە عەبدولكەریم قاسم ئەم وەڵامەی پێ دەگاتەوە، فەرمان دەدات كە لە رۆژی 15ی 8ی 1961 بە فڕۆكە بۆمبارانی گوندەكانی ناوچەی بارزان و رێزان و شانەدەری بكەن. دوای دەستپێكردنی شۆڕشیش بە چەند مانگێك لە رۆژی 17ی 12ی 1961 عەقید حەسەن عەبود ئامری حامیەی مووسڵ بە مەبەستی وتووێژكردن لەگەڵ بارزانی گەیشتە (ناحیەی سەرسەنگ)، بەڵام لە بنەڕەتدا ئامانج ئەوە بوو كە لەو رێگەیەوە بارزانی تیرۆر بكەن، بۆیە وابڕیار بوو، لەو ناوچەیە لەژێر پردێك كۆببنەوە، بەڵام بارزانی پێشتر چەند پێشمەرگەیەكی نارد بۆ ئەوەی شوێنەكە تا پێنج كیلۆمەتر دوورتر بگوازنەوە، لەو كاتەی ئامر حامیەی مووسڵ وتووێژی لەگەڵ بارزانی دەكرد، دوو فڕۆكەی مێگ هاتن و پردەكەیان خاپوور كرد، بۆیە بارزانی بە شاندەكەی قاسمی گوتبوو: ئەگەر لەوێ بووینایە، ئێستا هەردووكمان كوژرابووین، بۆیە بڕۆرەوەو پێیان بڵێ بەم ئەقڵییەتە كێشەكان بە ئاشتی چارەسەر ناكرێن. هەروەها لە 5ی تەممووزی 1962 جارێكی دیكە شاندێك كە پێكهاتبوون لە ژمارەیەك ئەفسەر كە لەلایەن عەبدولكەریم قاسمەوە نێردرابوون بۆ وتووێژ، هاتن بۆ لای بارزانی لە گوندی حاجی ئۆمەران، بەڵام هەر شەوی پێشتر بە رێگەی ئامێری بێتەل جیفرەی برووسكەكانیمان كردبوو، كە ئەوان لە بنەڕەتدا بۆ ئەوە هاتوون سەنگەرەكانی هێزی پێشمەرگە دەستنیشان بكەن. سەرنج بدەن، لەگەڵ ئەوەی بارزانی پێشوەختەش ئامانج و پیلانەكانی ئەوانی دەزانی، بەڵام ئامادە بوو لەگەڵیان دابنیشێت، لەبەر ئەوەی مەبەستی بوو بە ئاشتی كێشەكان چارەسەر بكرێت، نەك بە شەڕ.


* ئاماژەت بەوە كرد شاندەكەی عەبدولكەریم قاسم لە تەممووزی 1962 هاتن بۆ حاجی ئۆمەران، ئەمەش مانای ئەوەیە بارزانی و لەشكر لە زێی گەورە پەڕیونەتەوە و بەرەو سۆران هاتوون، ئایا سەرگوزشتەی ئەم پەڕینەوەیە چۆن بوو؟
- بێگومان لە ماوەی 5-6 مانگدا لەشكری كوردستان بە رێبەرایەتیی بارزانی تەواوی ناوچەكانی بادینانی پاك كردەوە و بوونە ناوچەی ئازادكراوی شۆڕش، بۆیە بە هەماهەنگی لەگەڵ مەكتەبی سیاسیی پارتی كە بارەگاكەی لە گوندی مالومەی نزیك ماوەت-ی لای سلێمانی بوو، وا بڕیار بوو كە لە مانگەكانی سەرەتای ساڵی 1962 بارزانی و لەشكرەكەی لە رووباری شین (زێی گەورە) بپەڕنەوە و بێن ناوچەكانی سۆرانیش پاك بكەنەوە، عەباسی مامەند ئاغاش بێتە سەر زێی گەورە و پێشوازی لە مەلا مستەفا بارزانی و لەشكرەكەی بكات، بەڵام كە گەیشتینە سەر زێی گەورە، بینیمان مەحموود كاوانی هاتبووە ئەو بەری زێ و پێی گوتین: عەباسی مامەند ئاغا نایەت، لەبەر ئەوەی چووە بۆ مەكتەبی سیاسی و لەوێ پێیان گوتووە: تۆ هەقی مەلا مستەفا-ت نەبێت، ئێمە دەیكەین بە ئامری هێزی بادینان و هەر ناشهێڵین بپەڕێتەوە، (ئەمەی باسی دەكەم، هێشتا سەرۆك مسعود بارزانی نەبووبوو بە پێشمەرگە و ئەو چەند مانگێك دواتر و لە 19ی ئایاری 1962 هات و بوو بە پێشمەرگە)، بۆیە مەحموود كاوانی پێی گوتین: دەبێت خۆتان بپەڕنەوە، لەم حاڵەتەشدا بارزانی ئەمری كرد كە دار بێنن و كوندە لە دارەكان ببەسترێت و فووی تێ بكرێت و ئەو شەوە دەستمان كرد بە پەڕینەوە، بەڵام لەسەر ئەو كەڵەكانەش هەتا ناوقەدمان هەر لە ئاوەكەدا بوو، دوای نزیكبووینەوە لە بەری ئەو بەری زێیەكە هەندێك نوقتەی جاشەكان هەبوون كەوتنە تەقەكردن لێمان، بەڵام جوامێرانە دە دوانزە پێشمەرگە لەگەڵ (كەكۆ دۆڵەمەڕی) پێش ئێمە پەڕینەوە و لێیان هاتنە دەست و پێیان راگەیاندن: تەقە بكەن، تەفروتووناتان دەكەین. بۆیە جاشەكان تەقەیان راگرت و نوقتەكانیان چۆڵ كرد.


* ئایا ئەو قسانەی مەحموود كاوانی، نامەی زارەكیی مەكتەبی سیاسیی بوو، یان هەر خۆی هاتبوو ئەو واقیعە بە مەلا مستەفا بارزانی بڵێت؟
- مەكتەبی سیاسی مەحموود كاوانییان ناردبوو بۆ ئەوەی ئەو نامە زارەكییە بە مەلا مستەفا بارزانی بڵێت، نامە زارەكییەكە ئەمە بوو: (مەلا مستەفا بارزانی خۆی و هێزەكەی بۆی نییە لە رووباری شین بپەڕنەوە، ناوچەی سۆران مەكتەبی سیاسی سەركردایەتی دەكات و دەبێت مەلا مستەفا بارزانی لە بادینان بمێنێتەوە و سەركردەی هێزی بادینان بێت)، بە راستی مەلا مستەفا بارزانی لەم نامەیە زۆر دڵگیر بوو، بۆیە بڕیاری دا بەرەو ماوەت بكەوێتە رێ، بۆ ئەوەی بزانێت بە راستی نییەت و مەبەستی مەكتەبی سیاسی چییە؟ بەڵام بۆ مێژوو دەیڵێم و لە شوێنێكی دیكەش نووسیومە كە ئەم نامە زارەكییەی كە مەكتەبی سیاسی بە مەحموود كاوانیدا بۆ مەلا مستەفا-یان ناردبوو، بووە هۆكاری ئەوەی زیاتر ماڵی كورد لێك بترازێت.
* دوای ئەوەی پەڕینەوە و بەرەو گەلی عەلی بەگ و رەواندوز و دۆڵی باڵەكایەتی هاتن، ئایا ئەو ناوچانەش پاك كرانەوە و بوونە ناوچەی ئازادكراوی شۆڕش؟ ئایا هەڵوێستی مەكتەبی سیاسی بەرامبەر ئەم هاتنەتان چۆن بوو؟
- دوای ئەوەی پەڕینەوە هەموو ئەو مەخفەرانەی پۆلیس و ئەو بەڕێوەبەری ناحییانەی لە رێگەمان بوون، یان خۆیان تەسلیم دەبوون، یان نامەمان بۆ دەناردن كە تەسلیم بن، یانیش هێرشمان دەكردە سەر و دەمانگرتن، بۆیە ئەو ناوچانە هەموو پاك كرانەوە، ئێمە لە درێژەی پاككردنەوەی ئەو ناوچانە بووین و گەیشتبووینە ناوچەی (بن دایزان) لە بناری چیای سەكران، بینیمان (برایم ئەحمەد و عومەر دەبابە و مەلا عەبدوڵا- مەلا ماتۆڕ-) هاتن بۆ لای بارزانی، ئەوان هاتبوون بۆ ئەوەی جۆرێك لە پێكهاتنەوە دروست بكەن، چونكە دەیانزانی ناتوانن رێگە لە لەشكری بارزانی بگرن و هیچ بیانوویەكیشیان بۆ دابەشكردنی كوردستان بەسەر سۆران و بادیناندا نییە، واتە دەیانزانی بارزانی لێپرسینەوەیان لەگەڵ دەكات و گوێیان رادەكێشێ، بۆیە هاتبوون هەتا پاكانەی خۆیان بكەن.


* دوای ئەم هاتنەیان بۆ ناوچەی باڵەكایەتی بۆ لای بارزانی، ئایا مەكتەبی سیاسی وەك پێویست هاوكاریی بارزانی دەكرد؟
- بۆ مێژوو دەیڵێم: لە ماوەی ساڵانی 1961-1964 مەكتەبی سیاسی هیچ هاوكارییەكی دارایی و سەربازیی مەلامستەفا-یان نەكرد، ئەمە لەگەڵ ئەوەی بەناوی شۆڕشەوە ئەو هەموو كۆمەك و پارە و چەكەیان كۆدەكردەوە، هەر بۆ مێژووش دەڵێم: ئەگەر پێشمەرگەیەك بچووایە بۆ مەكتەبی سیاسی بۆ ئەوەی هاوكاری بكرێت، لە رێگەوە پێیان دەگوت: تۆ لە خۆمانی؟ ئەمەش واتە ئایا تۆ ئەندامی پارتیت، ئەوان وا رەفتاریان دەكرد، ئەو پێشمەرگەیەی ئەندامی پارتی نەبێت، شایستەی ئەوە نییە هاوكاری بكرێت، بەڵام مەلا مستەفا بارزانی دەیگوت: وەڵا هەموو كوردێكی پاك لە خۆمانە و ئەوەی چەكی مەردایەتی كردبێتە شانی هیچ جیاوازییەكی نییە ئەوجا پارتی بێت، یان حزبێكی دیكە، یان بێلایەن و سەربەخۆش بێت.


* دوای ئەمە چۆن هاتنە ناوچەی رانیە و سەنگەسەر؟
- لە مانگی شوباتی 1963 كە هێشتا هەر سەردەمی حكومەتی عەبدولكەریم قاسم بوو، هاتینە ناوچەی (دوو گۆمان) لای رانیە، ئەو شەوە لەوێ بووین، بەرەبەیان من گوێم لە ئامێری بێتەل دەكرد، بۆ ئەوەی بزانم لە میانەی برووسكەكانەوە جووڵەی هێزەكانی حكومەت چۆنە، ئەوە بوو هەستمكرد هێزەكان هەمووی شڵەژاون و هەموو لە یەكتری دەپرسن چی هەیە و چی نییە، بۆیە رادیۆیەكی بچووكم پێ بوو، كە كردمەوە گوێم لێ بوو، لە رادیۆی بەغدا بەشی عەرەبی هەر ماڕشی سەربازییە و بەیانی سەربازی دەخوێندرێتەوە و باسی ئەوە دەكەن چۆن كودەتایان بە سەر حكومەتی قاسم كردووە، منیش چوومە لای پاسەوانەكانی بارزانی و پێمگوتن، دەبێت ئەم هەواڵە بە بارزانی بڵێن، وتیان وەڵا ئێمە ناتوانین، خۆت بچۆ بە ناوی برووسكە خەبەری بكەوە، كە چووم بارزانی لە بن گاشەبەردێك نووستبوو، یەك دوو جار بانگم كرد، ئەویش بەبێ ئەوەی رابچڵەكێ، چاوی كردەوە و گوتی چی هەیە؟ وتم: قوربان لە بەغدا كودەتا بووە حكومەتی قاسم رووخاوە و عەبدولسەلام عارف هاتۆتە سەر حوكم. لێی پرسیم: لەم كودەتایە فوئاد عارفیشیان لەگەڵە؟ وتم: بەڵێ. وتی: كەواتە چەند رۆژێكی دیكە بۆ دانوستاندن دێنە لامان. دوابەدوای ئەمە هەر ئەو رۆژە لە (دوو گۆمان)ـەوە بەرەو رانیە هاتین، مام جەلال هاتبووە (دوو گۆمان) بۆ پێشوازی لە بارزانی، بۆیە هەر لەوێ بارزانی، مام جەلالی نارد بۆ قەڵادزێ بۆ ئەوەی ئاغاكانی قەڵادزێ ئاگادار بكاتەوە و پێیان رابگەیەنێت، كە لەشكری كوردستان هیچ كێشەی لەگەڵ ئەوان نییە، بارزانی ئەمەی كرد، لەبەر ئەوەی دەیزانی ئێستا لە عێراق كودەتا بووە، لەم كاتەشدا كە لەشكر دێتە ئەم ناوچەیە لەوانەیە بترسن و بچنە لای حكومەت، بۆیە بۆ ئەوەی ئەمە روونەدات، بارزانی، مام جەلالی نارد بۆ ئەوەی دڵنیایان بكاتەوە.
* ئایا مەزندەكەی بارزانی راست دەرچوو، حكومەتی عەبدولسەلام عارف داوای دانوستاندنی لەگەڵ شۆڕش كرد؟
- بەڵێ، هەمووكات مەزندە و پێشبینییەكانی مەلا مستەفا بارزانی زۆر ورد بوون، هەر بۆیە دوای ئەوەی لە 8ی شوباتی 1963 كودەتایان كرد، لە رۆژی 4ی ئاداری 1963 شاندێكی حكومەتەكەی عەبدولسەلام عارف كە پێكهاتبوون لە (فوئاد عارف وەزیری دەوڵەت، باباعەلی شێخ مەحموود، تاهیر یەحیا سەرۆكی ئەركانی سوپا و چەند بەرپرسێكی دیكە) وەك شاندی دانوستاندن هاتنە لای بارزانی لە گوندی (قولەی كانی ماران)، ئەم دانوستانانە بەردەوامی هەبوو، هەتا لە رۆژی 10ی حوزەیرانی 1963 لە ئێزگەی بەغداوە بەیانی هەڵوەشانەوەی ئەو دانوستانە راگەیەندرا و شەڕ لە نێوان شۆڕش و حكومەت دەستی پێ كردەوە، بەڵام دوای ئەوەی لە ماوەی چەند مانگێكی شەڕێكی خوێناوی نێوان هێزی پێشمەرگە و هێزەكانی حكومەت، هێزەكانی حكومەت شكستی گەورەیان بە خۆیانەوە بینی، لەمەش زیاتر بارزانی ئەو هەوڵەی حكومەتی عێراقی پەكخست كە بەنیاز بوو، دانوستاندن لەگەڵ مەكتەبی سیاسی بكات، بۆیە لە سەرەتای ساڵی 1964 جارێكی دیكە حكومەتی عەبدولسەلام عارف پەنای بۆ دانوستاندن هێنایەوە، سەرەتای ئەم دانوستانەش بە رێگەی حاجی عەبدولڕەزاق مەحموود پارێزگاری ئەو كاتی سلێمانی بوو، ئەم دانوستاندانە گەیشتە ئەوەی لە رۆژی 10ی شوباتی 1964 رێككەوتنامەی نێوان حكومەتی عەبدولسەلام عارف و شۆڕشی كوردستان بخوێندرێتەوە.



* خۆتان دەزانن بە ماوەیەكی كەم دوای ئەم رێككەوتنەی نێوان شۆڕش و حكومەتی عەبدولسەلام عارف، پڕوپاگەندەیەك بڵاوكراوەیە، گوایە بارزانی كوردستانی بە سێو و پرتەقاڵ فرۆشتووە، هەروەها لە 4تا 9ی نیسانی 1964 مەكتەبی سیاسی بەبێ گەڕانەوە بۆ بارزانی كۆبوونەوەی خۆی كردو ئەوی لە سەرۆكایەتی لابرد، ئایا ئەمانە چۆن وا بەخێرایی روویان دا؟
- بێگومان بارزانی چەند ئامانجێكی لە دانوستانەكەی 1964 هەبوو، ئەویش ئەوە بوو پێش هەموو شت بوارێك بدرێتە حكومەت بۆ ئەوەی نییەتی راستی خۆی ئاشكرا بكات، بەوەی ئایا ئامادەیە بە شێوەیەكی ئاشتییانە مافەكانی كورد دەستبەر بكات، یان نە، نەك رەتكردنەوەی دانوستاندن بكاتە بیانوویەك كە حكومەتی عێراق لە دژی ئێمە بەكاری بهێنێت و بڵێت ئەوان نایانەوێت كێشەكان بە ئاشتی چارەسەر بكرێت، لایەنێكی دیكە لە ماوەی ئەو 3-4 ساڵەی سەرەتای شۆڕشدا بە راستی میللەت پێویستی بە پشوویەك هەبوو بۆ ئەوەی خۆی رێكبخاتەوە و هەناسەیەك بدات، پاشانیش ئەو مافانەی كە لە رێككەوتنی 1964 ئاماژەی پێ كرابوون بۆ ئەو كاتەی ئیمكانیەتی شۆڕشی كوردستان و ئەقڵیەتی حكومەتەكانی عێراق زۆر گونجاو بوون و داخوازییەكانی خەڵكی كوردستان بوون، بەڵام مەكتەبی سیاسی هەر لە بیانوو بوو، بە ئەنقەست هەوڵیان دەدا كە ماڵی كورد لەت بكەن، هەر بۆ نموونە جەلال تاڵەبانی بەبێ ئاگاداری مەلا مستەفا بارزانی سەردانی دەرەوەی وڵاتی كرد، برایم ئەحمەد بە بێ ئاگاداری مەلا مستەفا بارزانی لەگەڵ كاربەدەستانی بیانی دادەنیشت، پێش ئەوەی كۆبوونەوەكەی مەكتەبی سیاسییش لە مالومە گرێ بدەن، زەمینەسازییەكی درۆ و دەلەسەیان دژی شۆڕش كردبوو، بەوەی گوایە مەلا مستەفا بارزانی كوردستانی بە سێو و پرتەقاڵ فرۆشتووە، بۆیە لە كۆبوونەوەكەش بە بەیانێك مەلا مستەفا-یان لە هەموو دەسەڵاتێكی رێبەرایەتیی شۆڕش و سەرۆكایەتیی پارتی داماڵی، لەبەرامبەر ئەمە، مەلا مستەفا بارزانی لەو بوختانەی مەكتەبی سیاسی دڵگیر نەبوو، چونكە لەو دڵنیا بوو كە میللەتی كوردستان ئەویان كردۆتە رێبەر، نەك مەكتەبی سیاسی، بۆیە بڕیاری دا، خۆی بچێت بۆ مالومە، تا بزانێت ئەو هەڵوێستەی مەكتەبی سیاسی چییە و چییان دەوێت، بەڵام پێش ئەوەی مەلا مستەفا بارزانی بگاتە مالومە، مەكتەبی سیاسی چۆڵیان كردبوو، هەرچی ئازووقە و پێداویستیی خۆراكی كە لە ئەشكەوتەكاندا بوو، بۆیان نەبڕابوو، هەموویان بە دامێنی شاخەكە رشتبوو، زەیت و نەوتیان پێداكردبوو، بۆ ئەوەی پێشمەرگە لێی سوودمەند نەبێت، بەڵام پێش ئەوەی مالومە بەجێ بهێڵن، برایم ئەحمەد خەڵكی كۆكردبووەوە و پەیامێكی بۆ دابوون و گوتبووی: مەلا مستەفا بارزانی دێت بۆ ئێرە، ئێمە شەڕ ناكەین لەبەر ئەوەی دەرەقەتی هێزەكەی ئەو نایەین، ئەوەی لەگەڵ ئێمە دێت، با بێت، بەڵام ئێمە چارەنووسمان نادیارە. بێگومان دوای ئەم هەڵوێستەیان مەكتەبی سیاسی بەبێ شەڕ روویان كردە ئێران، هەندێ جار گوێم لێ دەبێت، گوایە دەڵێن، ئەوەندە شەهید و بریندارمان هەبووە، بەڵام من ئێستاش دەیڵێم و پێشتریش گوتوومە، با ناوی شەهیدێك، یان بریندارێكی خۆیان بڵاو بكەنەوە، كە چوونە ئێرانیش، شای ئێران ئەوانی گواستەوە بۆ هەمەدان.



* دیارە پاش ماوەیەك بەشێكی زۆری برادەرانی مەكتەبی سیاسی نامەیان بۆ بارزانی نارد كە بگەڕێنەوە، ئایا بارزانی وەڵامی بۆ ئەو نامەیەی ئەوان چی بوو؟
- مەلا مستەفا بارزانی یەك ئامانجی هەبوو، ئەویش یەكڕیزیی نێوماڵی كوردستان و یەكپارچەیی خاكی كوردستان بوو، بۆیە هەر داوایەك لە پێناوی ئەو ئامانجەدا بووایە، پشتگیری لێ دەكرد، ئەوان كە نامەیان نارد، بارزانی پێشوازی لە نامەكەیان كرد و من و كاك ئیدریس بارزانی-ی نارد بۆ ئەوەی لەسەر سنوور پێشوازییان بكەین، كە گەیشتین ئەوانەی گەڕابوونەوە عەلی عەسكەری و كەمال موفتییان لەگەڵدا بوو، مەلا مستەفا بارزانی فەرمانی دا، خۆیان كوێیان بەدڵە و چییان پێویستە بۆیان دابین بكرێت و رێزیان لێ بگیرێت، كەمال موفتی گوتی: من بەدەر لە حزبایەتی، جەنابی مەلا مستەفا بارزانی بۆ كۆی ئەمر بكات، دەچمە ئەوێ، ئەوە بوو ئەوان بەرەی شەڕی چیایی هەندرێنیان هەڵبژارد و بەرەو ئەوێ بەرێ كەوتن.



* بێگومان یەكێك لە رووداوە هەرە ناخۆشەكانی مێژووی بزووتنەوەی رزگاریخوازیی كوردستان، ئەو لێكترازانە بوو كە روویدا، بەڵام یەكێك لە رووداوە خۆشەكانیش لەو مێژووەدا ئەوە بوو كە لە دوای رێككەوتنی ئاداری 1970 دووبارە یەكڕیزی دروست كرایەوە، ئایا تاچەند ئەمە لەلای ئێوە گرنگ بووە؟
- بێگومان من زۆر جاری دیكەش باسی ئەوەم كردووە كە باڵی مەكتەبی سیاسیی پارتی لەو كاتەدا، غەدریان لە خۆیان و لە مێژووی بزوتنەوەی رزگاریخوازیی كوردستان كرد، كە لە سەرەتای 1962 بە نامەیەكی زارەكی كە بە مەحموود كاوانیدا ناردبوویان بۆ بارزانی، سۆران و بادینانیان لێك جیاكردەوە، بەڵام لە ساڵی 1970 كارێكی باشیان كرد كە گەڕانەوە باوەشی شۆڕش و دووبارە یەكڕیزی دروست بووەوە، ئەم مێژووە دەبوو پەند بووایە بۆ قۆناخی دوای نسكۆی ساڵی 1975یش هەتا ئێستا، بەڵام بەداخەوە زۆر كەم پەند لە وانەكانی مێژوو وەردەگرین.