رەشات كەسابە، بەڕێوەبەری سكووڵی جاكسۆنە بۆ دیراساتی نێودەوڵەتی لە زانكۆی واشنتۆن و تایبەتمەندە لە بواری مێژوو و سیاسەتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆ تیشك خستنەسەر پێشهات و پەرەسەندنەكانی ئەم دواییەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەو كێشە و تەحەددییانەی ئەم ناوچەیە رووبەڕوویان دەبێتەوە، لەگەڵ چەند پرس و بابەتێكی دیكەی پەیوەندیدار، گوڵان دیمانەیەكی لەگەڵ ئەنجامدا و ئەویش بەم شێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی داینەوە.

* چۆن لە بارودۆخ و پەرەسەندنەكانی ئەم دواییەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەڕوانیت، بەتایبەتی لە پەیوەندی بە شەڕی داعش و ئەو شەڕە ناوخۆییانەی لە هەندێ لە وڵاتانی ئەم ناوچەیەدا لەئارادان؟
- بە تێڕوانینی من دەكرێت ئاماژە بە دوو پەرەسەندنی بەرچاو بكەین، یەكەمیان پەیوەستە بە هەڵكشانی بایەخدانی سعودیەوە بۆ چەسپاندنی جۆرێك لە هەژموونی خۆی لە ناوچەكەدا و كۆنتڕۆڵكردنی هەندێ لەو حاڵەتانەی دەگوزەرێن. ئەوەی دیكەیان پەیوەندی بە رێچكە و رێگاچارەی نوێی ئیدارەی ترەمپەوە هەیە كە پێدەچێت پتر جەخت لەسەر ئێران بكاتەوە، كە ئەمەش بە شێوەیەك لە شێوەكان خزمەت بە بەرژەوەندییەكانی سعودیە دەكات، كەواتە ئەمانە پەرەسەندنە گرنگەكانن، بەڵام هێشتا ئیدارەی ترەمپ لە سەرەتادایە و پێموایە ئەو شێوازی كاركردنەی بۆی هەیە لە كۆتاییدا ببێتە مایەی ناسەقامگیركردنی زیاتری ناوچەكە.
* كەواتە دوو ئەولەوییەتە بەپەلەكەی ئەمریكا لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا تێكشكاندنی داعش و ئیحتیواكردنی ئێرانە، بەڵام هەروەك دەزانین ئێستا شەڕی داعش بەرەوپێشچوونی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە و داعش لە سەروبەندی تێكشكاندایە، بۆیە پرسیارەكە ئەوەیە ئایا تا چەند ئەمریكا دەتوانێت ئێران گۆشەگیر بكات؟

- بە دڵنیاییەوە لە ئێستادا داعش خاكی زیاتر لەدەست دەدات و لاوازتر دەبێت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و رەنگە شاری رەققەش بەم زووانە ئازاد بكرێت، بەڵام هەروەك رووداوەكانی مانشستەر دەریانخست كە هێشتا كەسانێك هەن هاوسۆزن بۆ داعش و هێشتا رێكخراوی مەحەلی هەن، بۆ نموونە لە لیبیا و باكووری ئەفریقیا و ئەوروپاش، كە كار و كردەوەكانیان بە ناوی داعشەوە ئەنجام دەدەن. ئەوەی پەیوەست بێت بە ئێرانەوە كە وڵاتێكی زۆر گرنگە، ئەوا باوەڕم وایە پێویستە كار لەسەر ئێران بكرێت، بەڵام دەبێت ئەوەمان لەبەرچاو بێت، كە دابەشبوون لە ئێراندا هەیە، مەبەستم ئەوەیە رەنگە كەسانێكی سەرسەخت هەبن لە نێو حكومەتی ئێراندا، بەڵام ئەو وڵاتە خاوەنی دانیشتووانێكی گەورە و رێژەیەكی بەرزی گەنجە كە رەنگە خوازیاری ئەوە بن پەیوەندی لەگەڵ جیهانی دەرەوە دروست بكەن.
* نیگەرانییەكی زۆر هەیە لەبارەی دەستڕۆیشتوویی ئێران لە عێراقدا و لە ئێستادا ئێران بە ئاشكرا داوای ئەوە دەكات كە دەبێت هێزەكانی ئەمریكا راستەوخۆ دوای نەمانی داعش لە عێراق بكشێنەوە، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا ئەمە بوار و پانتایی زیاتر بۆ ئێران ناڕەخسێنێت بۆ ئەوەی درێژە بە دستڕۆیشتوویی خۆی بدات؟
- ئەوە رێی تێدەچێت، بەڵام هەروەك ئاشكرایە ئێران لە عێراق و سووریادا شەڕی دژ بە داعش دەكات، بەڵام پێموایە ئەگەر ئێران پتر گۆشەگیری و گەمارۆدراو بێت، ئەوا ئەمە دەبێتە هۆی خراپتركردنی بارودۆخەكە، لەبەر ئەوە گرنگە كە هەوڵی دروستكردنی پەیوەندی لەگەڵ ئێراندا بدرێت.


* پێتوایە كە هەندێ نیگەرانی و بەرژەوەندی ئێران هەیە دەبێت لەبەرچاو بگیرێت؟
- من دەڵێم هەڵبژاردنە سەرۆكایەتییەكەی ئەم دواییەی ئێران ئەوەی خستەڕوو كە هێشتا بەشێكی زۆری خەڵكی ئەو وڵاتە لەگەڵ ئەوەدان وڵاتەكەیان پەیوەندی لەگەڵ جیهانی دەرەوەدا دروست بكات و بە رووی دەرەوەدا بكرێتەوە، ئەمەش دەرفەتێكە كە پێویستە وڵاتانی دیكە سوودی لێ وەربگرن، مەبەستم وڵاتانی ئیقلیمی، هەروەها وڵاتانی ئەوروپا و بەتایبەتی ئەمریكایە.
* لە وەڵامەكانی پێشوودا باسی روداوەكەی مانشستەرتان كرد و چۆن ئەو رووداوە گرێ دەدەرێتەوە بەو تیرۆرەی لەم ناوچەیەدا هەیە، پرسیارەكە ئەوەیە چۆن كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەتوانێت لە چارەسەركردنی تەحەددی و تەنگژەكانی ئەم ناوچەیە، بەشدارییەكی ئیجابی بكات؟
- سەرەتا دەبێت ئەو راستییە لەبەرچاو بگرین كە بەشێكی زۆری خەڵكی عێراق و سووریا بۆ ماوەیەكی دوور و درێژ دوچاری شەڕ و كاولكاری بوونەتەوە و لە ئەنجامدا نەوەیەك هەیە كە دوچاری تێكشكان بۆتەوە، كە پێموایە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەتوانێت كارێكی زۆر ئەنجام بدات لە رووی بنیادنانەوە و دەستەبەركردنی هاوكاری، كە من ترسم لەوە هەیە، ئەگەر بەو ئاڕاستەیەدا هەنگاو هەڵنەگرین، ئەوا دۆخەكە خراپتر دەبێت.


* واتە پێتوایە پێویستە دوای كۆتاییهاتنی شەڕی داعش هەوڵەكان لە بواری سەقامگیركردن و بنیادنانەوە و ئاشتەواییدا چڕبكرێنەوە؟
- بەڵێ، ئەوە راستە.
* بەڵام هەروەك ئاشكرایە كە ئێستا دۆخی وڵاتانی ئەم ناوچەیە گۆڕانكاریی گەورەی بەسەردا هاتووە، واتە دۆخێكی نوێ دروست بووەو ئێستا گەڕاندنەوەی دەسەڵاتێكی توندی مەركەزی، رەنگە نزیك بێت لە مەحاڵەوە، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا چارەسەری درێژخایەنی سیاسی لەم وڵاتانەدا دەبێت چۆن بێت، بە تایبەتی كە ئێستا لە چەند وڵاتێكی ئەم ناوچەیەدا دابەشبوونێكی ئەمری واقیع هەیە؟
- لە راستیدا زەحمەتە لەم ساتەوەختەدا بتوانین پێشبینی بكەین، بەڵام بەدڵنیاییەوە دەبێت هەلومەرجی سەر ئەرزی واقیع رەچاو بكرێت، واتە رەنگە ئەوەی لە دوای ئەم شەڕ و ناكۆكییانەوە بنیاد دەنرێنەوە، جیاواز بن، مەبەستم ئەوەیە دەبێت ئەو بونیادەی رێكدەخرێتەوە رەنگدانەوەی خواستی خەڵكەكە بێت، واتە نابێت بە تەنیا لەسەر بنەمای سەركەوتنێكی سەربازی بێت، یاخود لەسەر بنەمای دوورخستنەوە و پەراوێزخستنی هیچ ركابەرێك بێت. لەگەڵ ئەوەشدا هیوادارم هەر رێگاچارەیەك بگیرێتەبەر ئاوەدانكردنەوە و بووژاندنەوەی ژیانی خەڵكەكە و دەستەبەركردنی هاوكارییان لەخۆ بگرێت.
* لە ئێستادا باس لەوە دەكرێت كە گفتوگۆیەك هەیە لە نێوان حكومەتی عێراق و ئیدارەی ئەمریكا بۆ جێگیركردنی هێزێكی سەربازیی ئەمریكا لە عێراقدا لە دوای تێكشكاندنی داعشەوە، ئایا ئەمە هۆكارێك دەبێت بۆ سەقامگیركردنی عێراق، یان ئێوە بۆچوونێكی دیكەتان هەیە؟


- سەرەتا گرنگە ئەوە یەكلابكرێتەوە كە ئایا مەرجەكانی مانەوەی ئەو هێزە ئەمریكییە چۆن دەبێت، كە ئەوەش مەسەلەیەك نییە ئەمریكا بتوانێت بڕیاری لەبارەوە بدات، بەڵكو بڕیاردان لەم پرسە بۆ عێراقییەكان دەگەڕێتەوە. كە ئێمە پێشتر بینیمان ناكۆكییەك هەبوو لەسەر پێگەی ئەو هێزانە و پەیوەندییان بە حكومەتی عێراقەوە. كەواتە پێداگیری لەسەر هێشتنەوەی هێز لەو وڵاتەدا رەنگە هاوكار و یارمەتیدەر نەبێت، كە رەنگە پێویست بێت بیر لەوە بكرێتەوە كە رێككەوتنێك لە نێوان پێكهاتەی خەڵكی وڵاتەكەدا دروست بێت لەبارەی ئەوەی هێزێكی رۆژئاوایی، یان هێزێكی هاوپەیمانێتی جێگیربكرێن و ئەركیان پاراستنی ئاشتی بێت. بەڵام ئەمریكا بە تەنیا ناتوانێت بڕیار بدات كە بڕوات، یان بمێنێتەوە.
* راوبۆچوونتان چییە لەبارەی بارودۆخی كوردستانەوە، ئایا هەڵسەنگاندنتان بۆ ئەگەری سەربەخۆبوونی ئەم هەرێمە چییە؟
- لە راستیدا ئەمە بەندە بە خواستی خەڵكی كوردستانەوە كە بڕیار لەوە بدەن پەیوەندییەكانیان چۆن دەبێت، نەك تەنیا لەگەڵ عێراقدا، بەڵكو لەگەڵ حكومەتەكانی دیكەی ناوچەكەشدا، بەڵام مەرج نییە دروستبوونی دەوڵەتی نوێ ببێتە مایەی سەقامگیری و گەشەكردن، مەبەستم ئەوەیە ئەگەر ئەو دەوڵەتە لە دەرئەنجامی گفتوگۆ و گەڵاڵەبوونی تێگەیشتنێكەوە نەبێت لەبارەی ئەوەی چ دەوڵەتێك بێت و پەیوەندییەكانی چۆن بێت، ئەوا رەنگە هۆكارێكی دیكە بێت بۆ ناسەقامگیری. هەروەها بارودۆخەكەش بە چەشنێكە كە جۆرێك لە خۆبەڕێوەبەری ئەمری واقیع دروست بووە و رەنگە سەربەخۆییەكەش هەر لەژێر چەتری گشتیی عێراقدا بێت، ئەو كات دەتوانرێت پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكەشدا دروست بكرێت، بەتایبەتی پاراستنی پەیوەندییە ئابوورییەكان لەگەڵ توركیادا گرنگە.
* ئەی رۆڵی رووسیا لە سووریادا چۆن هەڵدەسەنگێنن؟


- لە ئێستادا رووسیا هەوڵی چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی دەدات لە ناوچەكەدا، ئەمەش هۆكارێكی گرنگە بۆ ئەسەد، بەڵام بۆچوونی من ئەوەیە هەر كاتێك رووسیا هەستی كرد دەستێوەردانەكانی لە سووریا خزمەت بە بەرژەوەندییەكانی ناكات، ئەوا بە شێوەیەكی دیكە هەڵسوكەوت دەكات، بەڵام لە ئێستادا رووسیا دەستتێوەردانی خۆی لەو وڵاتەدا بە هۆكارێك بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی خۆی لە بواری نێودەوڵەتیدا دەزانێت.
* ئایا رێی تێدەچێت ئەمریكا و رووسیا بگەنە رێككەوتنێك، یان تێگەیشتنێكی هاوبەش لەبارەی چارەسەركردنی دۆخی سووریاوە؟
- بە تێڕوانینی من پێویستە بگەنە ئەو رێككەوتنە، بەڵام پێموایە تا ئێستا ئەمریكا پلانێك، یان چوارچێوەیەكی كاركردنی دانەڕشتووە، خۆ ئەگەر بێتوو ئەمریكا ئەم كارە بكات، ئەوا چەندین بەرژەوەندیی هاوبەش بەدی دەكەن لە بواری كەمكردنەوەی كارە دوژمنكارییەكان و دۆزینەوەی دەروازەیەك بۆ چارەسەر.
* ئەی بۆچوونتان لەبارەی گرژی و ئاڵۆزییەكانی ئەم دواییەی ناوچەی كەنداوەوە چییە؟
- ئەوە راستە ئێمە پەرەسەندنی ناكۆكییەكانمان لە نێوان سعودیە و قەتەردا بینی، كە ئەگەر چارەسەر نەكرێت، ئەوا بۆی هەیە ببێتە ناكۆكییەكی ئیقلیمی، ئەمەش كاریگەری خراپی لێدەكەوێتەوە لەسەر ناوچەكە، هەروەها لەسەر رووسیا و ئەمریكاش.


* پێتوایە ئێران سوودمەند دەبێت لەم قەیرانی دیپلۆماسییەی لە نێوان وڵاتانی كەنداودا دروست بووە؟
- لەو باوەڕەدا نیم، چونكە ئێران پەیوەندیی ئابووری باشی لەگەڵ قەتەردا هەیە، ئەمەش گرنگە بۆ هەردوو وڵاتەكە، لەبەر ئەوە پێموانییە بەرفراوانبونی ئەم كێشەیە و سەركێشانی بۆ ناكۆكییەكی گەورەتر لە نێوان قەتەر و سعودیەدا لە بەرژەوەندیی ئێراندا بێت، بەڵام رەنگە بارودۆخەكە ئاڵۆز بكات، ئەمەش دژواری بۆ هەوڵەكانی ئەمریكای لێدەكەوێتەوە.
* لە میانەی سەردانەكەی سەرۆك ترەمپ بۆ ئیسڕائیل، بینیمان سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتە، بنیامین نەتنیاهۆ باسی لەوە كرد كە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێویستی بە ئەمریكایەكی بەهێز هەیە و ئەمریكاش پێویستی بە ئیسڕائیلێكی بەهێز هەیە، راوبۆچوونی ئێوە لەم بارەیەوە چییە؟
- ڕاستە ئەم قسانە كران، بەڵام لە هەمان كاتدا پێشبینی گواستنەوەی باڵیۆزی ئەمریكا دەكرا – بۆ قودس- چاوەڕوانی لێدوانی بەهێزتر دەكرا لە بری حكومەتی ئیسڕائیل، مەبەستم ئەوەیە تا راددەیەك ئەوە مایەی نائومێدی بوو – كە ئەو پێشبینیانە بەو شێوەیە نەبوون-، لەگەڵ ئەوەشدا هەمیشە ئەمریكا پشتیوانێكی گەورەی ئیسڕائیل بووە و بەردەوامبوونی ئەو پشتیوانییەش گرنگ بووە بۆ ئەو وڵاتە، كەواتە پشبەستنی ئیسڕائیل بە پاڵپشتییەكانی ئەمریكا مەسەلەیەكی سەرەكییە.
* ئایا لەو باوەڕەدایت كە ئەمریكا پابەندبوونێكی تۆكمەی بە بەرەوپێشبردنی پرۆسەی ئاشتی لە نێوان ئیسڕائیل و فەلەستینییەكانەوە هەبێت؟
- من ئەوە بەدی ناكەم و پێناچێت ئەمە ئەولەوییەتی ئێستای ئیدارەی ئەمریكا بێت، رەنگە لە داهاتوودا ئەمە ببینین، بەڵام لە ئێستادا دوو ئەولەوییەتە سەرەكییەكەی ئەمریكا بریتین لە تێكشكاندنی داعش و گۆشەگیركردنی ئێران.