لە جیهانی پێشکەوتوودا، زیرەکی دەستکرد (AI) وەک شۆڕشێکی سپی دەبینرێت؛ ئامرازێکە بۆ چارەسەرکردنی ئاڵۆزترین کێشە پزیشکییەکان، دۆزینەوەی چارەسەر بۆ نەخۆشییە درێژخایەنەکان و ئاسانکاری بۆ ژیانی مرۆڤایەتی. لەوێ، عەقڵەکان سەرقاڵی ئەوەن چۆن ئەم تەکنەلۆژیایە بخەنە خزمەت "کەمالی مرۆیی". بەڵام کاتێک ئەم ئامرازە مۆدێرنە دەگاتە دەست کۆمەڵگە دواکەوتووەکان یان ئەو لایەنانەی لە قەیرانی ئەخلاقیدا دەژین، دەگۆڕێت بۆ تابلۆیەکی ناشرین و بێزەوەر.
قەیرانی ئامراز لە غیابی ئەخلاقدا
ئەوەی ئەمڕۆ لە پلاتفۆرمەکانی وەک تیکتۆک و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی تر دەبینرێت، کارەساتێکی کلتوورییە. زیرەکی دەستکرد، کە بڕیار بوو بێت و ئاسۆی بیرکردنەوەمان فراوان بکات، لای ئێمە بووەتە کەرەستەیەک بۆ:
• بەرهەمهێنانی جنێو: بەکارهێنانی دەنگی کەسایەتییەکان یان دروستکردنی ڤیدیۆی ساختە (Deepfake) تەنها بۆ سوکایەتیکردن.
• ناشرینکردنی یەکتر: گۆڕینی ڕوخسار و تێکدانی وێنەی ڕاستەقینەی مرۆڤەکان بۆ مەبەستی گاڵتەجاڕی و شکاندنی شکۆی یەکتر.
• تیرۆری کەسایەتی: دروستکردنی سیناریۆی وا کە بوونی نییە، تەنها بۆ ئەوەی ڕکابەرێکی سیاسی یان کۆمەڵایەتی پێ بڕوخێنرێت.
جیاوازیی نێوان دوو جیهان
وڵاتانی داهێنەر، یاسا و پرەنسیپی ئەخلاقی بۆ ئەم تەکنەلۆژیایە دادەنێن؛ ئەوان دەزانن کە "هێزی بێ عەقڵ، وێرانکەرە". بەڵام لای ئێمە، تەکنەلۆژیا پێش هۆشیاری کەوتووە. مرۆڤی ئێمە ئامرازێکی "ئەتۆمی" لەبەردەستدایە، بەڵام عەقڵییەتێکی "سەرەتایی" ئاراستەی دەکات. لەبری ئەوەی زیرەکی دەستکرد بۆ نووسینی وتارێکی فەلسەفی یان باشترکردنی بەرهەمە هونەرییەکانمان بەکاربهێنین، دەبینین بۆ بڵاوکردنەوەی ڕق و کینە و ناشرینکردنی سیمای مرۆڤ بەکاردێت.
دەرەنجام: بەرەو کوێ؟
ئەم شێوازە بەکارهێنانە بێڕێزانەیەی زیرەکی دەستکرد، تەنها ناشرینکردنی کەسی بەرامبەر نییە، بەڵکو ئاوێنەیەکە کە ناشرینیی ناوەوەی بەکارهێنەرەکە نیشان دەدات. کۆمەڵگەیەک کە نەتوانێت تەکنەلۆژیا بۆ جوانکردنی ژیان بەکاربهێنێت، بێگومان بۆ وێرانکردنی بەهایە ئەخلاقییەکان بەکاری دەهێنێت.
کات ئەوە هاتووە تێبگەین کە زیرەکی دەستکرد "زیرەکییە"، بەڵام ئەگەر لەگەڵ "ئەخلاق" ئاوێتە نەبێت، دەبێتە گەورەترین مەترسی بۆ سەر ناسنامە و کەرامەتی مرۆڤ.