ڕیچارد دبلیو كۆفلین، مامۆستای زانستە سیاسییەكانە لە زانكۆی «فلۆریدا گۆڵف كۆست»، كە وانەكانی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئەمریكا و ئاسایشی نێودەوڵەتی دەڵێتەوە و، لێكۆڵینەوەكانی لە گۆڤارە زانستییە جیهانییەكاندا بوونەتە سەرچاوەیەكی باوەڕپێكراو بۆ لێكۆڵەران و شارەزایانی بواری سیاسی.

ئەم گفتوگۆیەی بەردەستان، لێكدانەوەیەكی قووڵ و گشتگیرە كە لەسەر دوایین وتارە نوێیەكەی كە لە بەهاری ٢٠٢٦دا بڵاوكراوەتەوە. كە تیایدا دووبارە هەڵوەستە لەسەر چاوخشاندنەوە بە دۆكتۆرینی كارتەر بۆ پاراستنی ئاسایشی وزە لە كەنداو دەكاتەوە، بەڵام لە ئێستادا دۆناڵد ترەمپ پەیڕەوی دۆكتۆرینی بایكۆتكردنی وزەی كەنداو دەكات. لەم دیمانەیەدا كۆڤلین هەڵوەستەیەكی زۆر لەسەر دۆخی هەڵپەسێردراوی ئێستای كەنداو و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەكاتەوە.

 

 

* لە وتارەكەتدا دووبارە جەخت لە «دۆكتۆرینی كارتەر» دەكەیتەوە وەك بەردی بناغەی ستراتیژیی ئەمریكا لە كەنداو. كەچی لە ساڵی ٢٠٢٦دا، وەڵامەكانی ئەمریكا بۆ گرژییە بەردەوامەكان ددانبەخۆداگرتن نیشان دەدات. ئایا ئەمە ئاماژەیە بۆ گۆڕانكارییەك كە تێیدا دۆكتۆرینەكە تەنیا بووەتە دروشم و چیتر وەك نەخشەڕێگەیە بۆ ستراتیژیی ئەمریكا لە كەنداو كار ناكات؟

- ئەمە پرسیارێكی جەوهەرییە، گەمارۆدانی هورمز و دەستبەسەرداگرتنی كەشتییە ئێرانییەكە لە 21ی نیسانی ٢٠٢٦، بەڵگەی ئەوەن ئەمریكا نایەوێت ددان بە لەدەستدانی كۆنتڕۆڵی گەرووەكەدا بنێت. واشنتۆن پەنا بۆ گەمارۆیەكی لاوەكی دەبات، كە ئەمە دژبەرییەكی ئاشكرایە لەگەڵ «دۆكتۆرینی كارتەر»، چونكە ئەو دۆكتۆرینە بۆ گەرەنتیی ئازادیی وزە بوو، نەك ڕێگریكردن لێی. ئەم گۆڕانكارییە ئاماژەیە بۆ دەستبەرداربوونی ئەمریكا لە ڕۆڵی «پاسەوانی سەرمایەداریی جیهانی».

ئەم هەڵوێستە ڕەنگدانەوەی ستراتیژیی ئاسایشی نیشتمانیی ٢٠٢٥ـە، كە تێیدا ئەمریكا وەك هێزێكی ناوچەیی (بە چەقین لە نیوەگۆی ڕۆژئاوا نەك ئۆراسیا) پێناسە كراوەتەوە. لێرەدا پرسیار ئەوەیە: بۆچی گەمارۆ؟ پێشبینی دەكەم واشنتۆن هاوشێوەی ئێران، جوگرافیا و «پشتبەستنی یەكتر» وەك چەك بەكار بهێنێت. وەك فارێل و نیومان ئاماژەیان پێكردووە، ئەمریكا لە جیاتی چەسپاندنی ئاسایش، مەیلی بۆ «سەرانە وەرگرتن» و قۆستنەوەی هەژموونی دارایی دەچێت، ئەمەش پێگەی سیاسیی ترەمپ لەرزۆك دەكات، سەرەنجامیش دۆكتۆرینی كارتەر بە تەواوی ناوەڕۆكی خۆی لەدەست دەدات. جێی تێڕامانە كە لە گوتاری سیاسی و میدیاییدا چیتر ناوی ئەم دۆكتۆرینە ناهێنرێت، چونكە میدیاكان تەنیا خەریكی لێكدانەوەی لێدوانە ساتەوەختی و دژبەیەكەكانی ئیدارەی ترەمپن، نەك بنەما ستراتیژییە مێژووییەكان.

* ئایا دوودڵیی ئێستای ئەمریكا بەرانبەر هێرشە بەردەوامەكانی سەر ژێرخانی وزەی كەنداو، نیشانەی دابەزینی كێشی ستراتیژیی نەوتە بۆ واشنتۆن، یان تەنیا گۆڕینی شێوازی كاركردنە لە ناو هەمان چوارچێوەی دۆكتۆرینی كارتەردا بۆ گونجاندن لەگەڵ گۆڕانكارییە پێكهاتەییەكان و واقیعی نوێی سەردەم؟

- لە سەردەمی زێڕینی دۆكتۆرینی كارتەردا، ویلایەتە یەكگرتووەكان بە شێوەیەكی قووڵتر پشتبەستوو بوو بە نەوتی كەنداوی فارس، بە جۆرێك لە ساڵی ١٩٩٠دا، ٣٠٪ی هاوردەی خاوی ئەمریكا لەو ناوچەیەوە بوو، كەچی ئەمڕۆ بەپێی ئامارەكانی پەیمانگای نەوتی ئەمریكی بۆ ٨.١٥٪ دابەزیوە. سەرەڕای ئەوەی سەرۆك ترەمپ ڕایگەیاندووە كە چیتر پێویستییان بە نەوتی كەنداو نییە، بەڵام لێكەوتەكانی قەیرانی دابینكردن بە نایەكسانی دابەش دەبن.

بۆ تێگەیشتن لەم دۆخە، پێویستە ئاستی شیكارییەكە بگۆڕین، چونكە بارودۆخە پێكهاتەییەكان هەمیشە لە ڕێگەی سرووشتی ڕژێمە سیاسییەكانەوە نێوەندگیرییان بۆ دەكرێت. ئیدارەی دووەمی ترەمپ خۆی لە كۆتوبەندی پیشەگەرەكانی دامەزراوەی ئاسایشی نیشتمانی ڕزگار كردووە و قەبارەی ئەنجومەنەكەی بۆ كەمتر لە نیوە كەم كردووەتەوە. ئێستا لە جیاتی شارەزایی دامەزراوەیی، مەزاجی سەرۆك و ئامۆژگارییەكانی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل بۆ هێرشكردنە سەر ئێران بوونەتە مەكینەی بڕیاردان، تەنانەت ئەگەر لەگەڵ هەڵسەنگاندنی نەرێنیی بەرپرسە باڵاكانیشدا ناتەبا بن.

لەلایەكی دیكەوە، فاكتەرە پێكهاتەییەكان كاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر بڕیاری بەكارهێنانی هێز هەیە. ئەمریكا كە لە جوگرافیای ئۆراسیا دابڕاوە و مێژوویەكی لە «نیشاندانی هێزی هێرشبەری» هەیە، كە دۆكتۆرینی كارتەر نموونەی بەرجەستەی ئەو هەڵوێستە «بەرەو پێش چوونە» (Forward-leaning) بوو. بەڵام ئێستا ئەو هەڵوێستە گۆڕاوە بۆ خەسڵەتێكی «سەرانە وەرگرتن»، كە ڕەنگدانەوەی شێوازی مامەڵەی ترەمپە لەگەڵ پێكهاتەكانی سیستەمی نێودەوڵەتی. ئایا واشنتۆن دەتوانێت لەناو جەرگەی قەرزە زیادبووەكان، تێكچوونی ئابووری و ناڕەزایەتییە ناوخۆییەكاندا بەردەوام بێت لەم هەڵوێستە؟ ئەمە ئەو پرسیارە جەوهەرییەیە كە ئێستا لەبەردەمماندایە.

* ئایا «ململانێی لیمیناڵ - Liminal Conflict»* وەك فەزایەكی نادیار لە نێوان شەڕ و ئاشتیدا، ئێستا بووەتە ستراتیژیی پەسەندكراوی زلهێزەكان؟ ئایا ئەم ژینگەیە ڕێگەیان دەدات، بەبێ تێچووی جەنگی گشتگیر، ململانێكان پەرەپێبدەن و بەرژەوەندییەكانیان بپارێزن؟

- بە پشتبەستن بە ئەزموونی شەڕی ئۆكرانیا، پێموایە فەزای ململانێی لیمیناڵ بەهۆی گەشەسەندنی توانای نەیارە «نا-زلهێزەكان» بۆ پەرچەكردار، بەرەو پووكانەوە دەچێت. داینامیكی سەرەكی لێرەدا لاسەنگیی ململانێی سەربازییە، كە تێیدا سیستەمە سەربازییە گرانبەهاكانی زلهێزەكان لەبەردەم درۆنە هەرزانەكان و مووشەكە بالیستییەكاندا تووشی شۆك بوون. جووڵەی ئەم چەكانە پاشەكشەی بە جەنگی لیمیناڵ كردووە لە بەدیهێنانی ئامانجە ناوچەییە سنووردارەكاندا. بۆ نموونە، ئەمریكا ناتوانێت بە كەشتی و سەربازەوە لە ئێران نزیك ببێتەوە، بێ ئەوەی بەرانبەر هێرشی درۆن و مووشەكی لاواز بێت، بەمەش توانای واشنتۆن بۆ «نیشاندانی هێز» پەك خراوە.

بە گشتی، تەكنەلۆژیای نوێی جەنگ بژاردەكانی جەنگی لیمیناڵی تەسكتر كردووەتەوە، ئەمەش توانای زلهێزەكانی بۆ سەپاندنی كۆنتڕۆڵ بەسەر فەزا ستراتیژییەكاندا سنووردار كردووە. لە مێژوودا «وەڵامدانەوەی نەرم»ی ئیدارەی كەنەدی هەوڵێك بوو بۆ تێپەڕاندنی سنوورەكانی تۆڵەی بەكۆمەڵ و ئۆپەراسیۆنە نهێنییەكانی سەردەمی ئایزنهاوەر. بەڵام پەرەسەندنی جەنگی درۆن نیشانی دەدات چۆن تەكنەلۆژیا گۆڕەپانی سەربازیی یەكسان كردووەتەوە.

كەواتە، ململانێی لیمیناڵ تەنیا لە بەكارهێنانی هێزە بریكارەكاندا كورت بووەتەوە، كە ئەمەش تەنیا لە پەراوێزی جیۆپۆلیتیكدا كاریگەرە. من ئەم جۆرە ململانێیانە بە «ململانێی ئینترۆپی» (Entropic Engagements) ناو دەبەم، كە نە دەتوانن سیستمێكی نوێ دامەزرێنن و نە توانای پاراستنی سیستمی كۆنیان ماوە.

* سەرەڕای ئیستفزازی بەردەوام، بەڵام واشنتۆن خۆی لە هێرشكردنە سەر ژێرخانی سەرەكیی ئێران دەپارێزێت. ئایا ئەم ددانبەخۆداگرتنە نیشانەی دەرككردنە بە مەترسییەكانی «ململانێی لیمیناڵ»، یان ڕەنگدانەوەی نادیاریی ستراتیژیی ئەمریكایە لە پێناسەكردن و بەدیهێنانی سەركەوتن لەم ژینگەیەدا؟

- ویلایەتە یەكگرتووەكان بە زنجیرەیەك هەنگاوی سیستماتیكدا تێپەڕی بۆ ناسەقامگیركردنی ئێران، لە سزا داراییەكان و بەكارهێنانی هەژموونی دۆلارەوە دەستی پێكرد، تا گەیشتە هەوڵدان بۆ تێكدانی سەقامگیریی سیاسی. كاتێك ئەم فشارانە نەبوونە هۆی ڕووخانی ڕژێم، واشنتۆن و تەلئەبیب پەنایان بۆ بەكارهێنانی هێزی سەربازیی ڕاستەوخۆ و پەرەپێدانی توندیی گورزەكان برد. بەڵام كاتێك ئێران بە ئاراستەكردنی هێرش بۆ سەر ئیسرائیل، بنكە ئەمریكییەكان و ژێرخانی وڵاتانی كەنداو وەڵامی دایەوە، واشنتۆن دەركی بە ڕاستییەكی تاڵ كرد: ئەویش ئەوەیە كە چیتر خاوەنی «باڵادەستیی هەڵكشانی شەڕ» (Escalation Dominance) نییە بەرانبەر تاران.

ئەم پاشەكشەیە نیشانەی جۆرە «عەقڵانییەتێكی ناچارییە» كە لەژێر كاریگەریی بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی و دابەزینی بازاڕی بۆرسە لە ئەمریكا دروست بووە. تێچووی ئابووریی «سەركەوتن» هێندە بەرزە كە كۆمەڵگەی ئەمریكی توانای هەڵگرتنی نەماوە، بەتایبەت كە پێشتر بەهۆی سیاستە گومرگییەكانی ترەمپەوە ئابوورییەكەیان تووشی شۆك ببوو. لە ئێستادا، واشنتۆن تەنیا «یاری بە كات» دەكات بۆ دواخستنی شكستی ستراتیژی، ئەمەش لەو هەڵچوون و داچوونە بەردەوامەی ترەمپ لە نێوان هەڕەشەی سەربازی و درێژكردنەوەی ئاگربەستدا ڕەنگی داوەتەوە. وەك چۆن لە ئەزموونی ڤێتنامدا بینرا، ئەمریكا بە هۆی نەبوونی پێناسەیەكی ڕوون بۆ سەركەوتن و ترسی لە دەرئەنجامە كارەساتبارەكان، تەنیا شكستەكەی بۆ داهاتوو دوادەخات.

* لە ژینگەیەكی دابەشبووی وەك عێراقدا كە سنوورەكانی دەسەڵات لێڵن، ئایا ململانێی لیمیناڵ سەربەخۆیی ئەكتەرە ناوخۆییەكان بەهێز دەكات، یان بە پێچەوانەوە، ئیرادەی ئەوان لەناو خولگەی كێبڕكێ جیۆپۆلیتیكییە گەورەكاندا كورت دەكاتەوە و دەیانكاتە ئامرازێك تەنیا بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەكانی هێزە جیهانییەكان؟

- چەمكی جەوهەری لێرەدا، چ لە عێراق و چ لە تەواوی ناوچەكە، پرسی «سەقامگیریی دەوڵەتەكانە». لە مێژووی هاوچەرخدا، هەرەسهێنانی دەوڵەت وەك وەرچەرخانێكی ستراتیژی كاردەكات كە ئەكتەرە ناوخۆییەكان لە كۆتوبەندی كێبڕكێ جیۆپۆلیتیكییەكان ڕزگار دەكات و نەخشەی ململانێكە بە بنەڕەتی دەگۆڕێت. عێراق نموونەیەكی هەرە بەرچاوە، ڕووخاندنی ڕژێمی بەعس لەلایەن ئەمریكاوە زەمینەی بۆ چەسپاندنی قەوارەی ئۆتۆنۆمی هەرێمی كوردستان ڕەخساند. دواتر، داڕمانی هاوكاتی دەسەڵاتی ناوەندی لە سووریا و عێراق فەزای بۆ سەرهەڵدانی داعش دروست كرد، كە ئەمەش وای كرد، ئەمریكا بۆ بەرپەرچدانەوەی ئەو هەڕەشەیە پشت بە كوردەكان ببەستێت و دەرەنجام قەوارەیەكی دیكەی كوردی لە ڕۆژهەڵاتی سووریا بێتە كایەوە.

ئەم داینامیكییە ــ واتە داڕمانی دەوڵەت و دواتر فراوانبوونی هەژموونی ئەكتەرە سەربەخۆكان ــ ئەگەری دووبارەبوونەوەی لە ئێرانیش هەیە. ئەمریكا و ئیسرائیل لە شوباتی ٢٠٢٦ پلانی گورزی یەكلاكەرەوەیان بۆ سەر تاران هەبوو، بەڵام ئاگربەستی نیسان و درێژكردنەوەكەی لەلایەن ترەمپەوە، نیشانەی كشانەوەیە لەو سەركێشییە، چونكە تێكشكاندنی دەوڵەتی ئێران تێچوویەكی لاوەكیی كارەساتباری بۆ ئابووریی ناوچەكە دەبێت. لە ئێستادا، سیستەمی جیۆپۆلیتیكی بە لەرزۆكی ماوەتەوە و ئەكتەرە ناوخۆییەكان هێشتا لە خولگەی بەرژەوەندیی جەمسەرە بەهێزەكاندان. بەڵام خاڵی وەرچەرخان لە ناوچەكەدا بەستراوەتەوە بە پرسی مانەوەی دەوڵەت. كێبڕكێ جیۆپۆلیتیكییەكان چوارچێوەیەك بۆ ململانێی لیمیناڵ دادەنێن، بەڵام ئەگەر ململانێكە بگاتە ئاستی لەناوبردنی دەوڵەتی ئێران و وێرانكردنی ئابووریی كەنداو، ئەو سنوورانە دەشكێن. لەو ساتەدا، «ململانێی لیمیناڵ» دەگۆڕێت بۆ «پشێوی جیۆپۆلیتیكی»، كە ئەمەش فەزایەكی نوێ و بێوێنە بۆ مانۆڕی سەربەخۆی ئەكتەرە ناوخۆییەكان دەڕەخسێنێت و هاوكێشەكان بە تەواوی پێچەوانە دەكاتەوە.

* شیكارییەكانت ململانێی لیمیناڵ وەك خەسڵەتێكی پێكهاتەیی جێگیر دەخەنە ڕوو، نەك تەنیا قۆناغێكی كاتی. بە وردبوونەوە لە ئاسۆی داهاتوو، ئایا هیچ نەخشەڕێگەیەكی واقیعی بۆ دەرچوون لەم دۆخی «هەڵپەسێردراوە» لە كەنداو دەبینیت، چ لە ڕێگەی دیپلۆماسی، ڕێگری (Deterrence) یان هاوپەیمانیی ناوچەیی؟ یان خەریكە دەچینە ناو هاوسەنگییەكی درێژخایەن كە تێیدا خودی ناسەقامگیری دەبێتە بنەمای سیستمەكە؟

- كاتێك دۆناڵد ترەمپ پلانە 10 خاڵییەكەی ئێرانی وەك بنەمایەكی پەسەندكراوی دانوستان قبووڵ كرد، لە ڕاستیدا ددانپێدانانێكی ناڕاستەوخۆ بوو بە بێتوانایی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە ناچاركردنی ئێران بۆ ملكەچكردن بۆ مەرجەكانی واشنتۆن. هەرچەندە لە ئێستادا ئەمریكا هەوڵ دەدات لەو سازشە پاشەكشە بكات و جارێكی دی چوارچێوەی دانوستانی پازدە خاڵی خۆی لە ڕێگەی گەمارۆی دەریایی و هەڕەشەی تێكشكاندنی ژێرخانی ئێرانەوە بسەپێنێتەوە، بەڵام واقیعی سەر زەوی پێمان دەڵێت، هەر هەوڵێك بۆ سەپاندنی ئیرادە لە ڕێگەی هێزی ڕەهاوە، دەبێتە هۆی وێرانكارییەكی ئەوەندە درێژخایەن و گشتگیر كە هیچ لایەك تێیدا سەركەوتوو نابێت. ئەم دۆخە پەیامێكی ڕوونی بۆ دەوڵەتانی كەنداو ناردووە، ئەویش ئەوەیە كە چیتر گەرەنتییە ئەمنییەكانی ئەمریكا لە هیچ بارودۆخێكی قەیراناویدا جێگەی متمانە نین، چونكە زیانە كەڵەكەبووەكانی سەر ناوچەكە سەلماندوویانە كە چەترە ئەمنییەكەی پێشوو خەریكە دەدڕێت.

لە ماوەی درێژخایەندا، ئێمە شایەتی كاڵبوونەوەی هەژموونی ئەمریكا و كەمبوونەوەی توانای نیشاندانی هێزی ئەو وڵاتە دەبین لە ناوچەكەدا. ئەم پاشەكشە مێژووییە دەبێتە هۆی ئەوەی هێزە ناوچەییەكان زیاتر متمانە بە تواناكانی خۆیان بكەن و بەرەو ڕێككەوتننامە ئەمنییە ناوچەییە سەربەخۆكان هەنگاو بنێن، كە ئەمەش نیشانەی تێپەڕبوونە لە جیهانی یەك‌جەمسەری بەرەو قووڵبوونەوەی جەمسەرگیریی فرەلایەنە لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا.

* هەرێمی كوردستان وەك قەوارەیەكی نیمچە سەربەخۆ كە پەیوەندییەكانی لەگەڵ بەغدا و هاوسەنگی لە نێوان تاران، ئەنقەرە و واشنتۆن بەڕێوەدەبات. ئایا دەكرێت ئەم پێگەیە وەك «لیمیناڵێتییەكی» سیاسی و ستراتیژی پێناسە بكرێت؟ ئایا ئەم دۆخە هەڵپەسێردراوەی ناوچەكە دەرفەتی مانۆڕ بۆ هەولێر دەڕەخسێنێت؟

- بۆ تێگەیشتن لە لیمیناڵێتی هەرێمی كوردستان، پێویستە بەراوردێكی ورد لە نێوان هەولێر و مۆدێلی «ڕۆژاڤا»دا بكەین. ڕۆژاڤا وەك فەزایەكی سیاسی دەركەوت كە تێیدا توانی لەناو بۆشایی دەسەڵات و هەرەسی ڕژێمی بەعسی ئەسەددا، قەوارەیەكی سەربازی و كارگێڕی دابمەزرێنێت. هەرچەندە ئەمریكا لە شەڕی دژ بە داعشدا پشتگیریی لێكردن، بەڵام ئەم پاڵپشتییە تەنیا كاتی بوو، نەك ستراتیژی و درێژخایەن، چونكە بینیمان چۆن لە دوای تێكشكانی داعش، ئیدارەی ترەمپ گڵۆپی سەوزی بۆ هێرشەكانی توركیا هەڵكرد. ئەمە دەری دەخات كە ڕۆژاڤا لەناو لیمیناڵێتییەكی «سەخت» و مەترسیداردایە كە تێیدا گەرەنتیی مانەوە زۆر لاوازە. لە بەرانبەردا، هەرێمی كوردستانی عێراق چێژ لە سەقامگیرییەكی مێژوویی و دامەزراوەیی زیاتر وەردەگرێت. هۆكاری سەرەكیی ئەمەش بۆ سرووشتی سیاسیی «پارتی دیموكراتی كوردستان» دەگەڕێتەوە، بەو پێیەی پارتی هێزێكی «دژە-سیستم» نییە و نایەوێت هاوكێشە دەوڵەتییەكانی ناوچەكە تێك بدات، ئەمەش وای كردووە بۆ هێزە ناوچەییەكان وەك هەڕەشەیەك نەبینرێت. هەولێر توانیویەتی مۆدێلێكی «لیمیناڵێتیی نەرم» پەیڕەو بكات، كە تێیدا هاوسەنگییەكی ورد لە نێوان بەغدا، تاران، ئەنقەرە و واشنتۆندا ڕادەگرێت. ئەم پێگەیە ڕێگەی داوە بە هەرێم كە لە جیاتی جەنگ، سەرچاوەكانی بۆ پەرەپێدانی پڕۆژە ئابوورییەكان و بیناكردنی ژێرخان بەكاربهێنێت.

لە ڕاستیدا، لیمیناڵێتیی ستراتیژیی هەرێمی كوردستان لە توانای گونجاندندایە لەگەڵ ژینگە جیۆپۆلیتیكییەكەی، بەڵام ئەم مۆدێلەش بێ‌مەترسی نییە. گەورەترین ئالنگاریی بەردەم ئەم سەقامگیرییە، پاشەكشەی بەردەوامی هەژموونی ویلایەتە یەكگرتووەكان و هەرەسهێنانی «دۆكتۆرینی كارتەر»ـە وەك چەتری پارێزگاریی دێرینی ناوچەكە. كاتێك ئەمریكا وەك جەمسەرێكی كاریگەر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لاواز دەبێت، ئەو «فەزا لیمیناڵەی» كە هەرێم تێیدا مانۆڕی دەدا، تەسكتەر دەبێتەوە، ئەمەش هەولێر ناچار دەكات بە دوای هاوسەنگیی نوێ و گەرەنتیی ناوچەیی دیكەدا بگەڕێت بۆ پاراستنی قەوارە سیاسییەكەی لەناو گۆڕانكارییە چاوەڕواننەكراوەكانی سیستمە نێودەوڵەتییەكەدا.

***

* «ململانێی لیمیناڵ - Liminal Conflict» واتە: ململانێ لە دۆخی هەڵپەسێردراو و نادیاردا.