سەرۆك بارزانی و حزبە كوردستانییەكان رۆژێكیان بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم دەستنیشان كرد، ئەم بڕیارە بریارێكی چارەنووسساز و گرنگە لە میژووی گەلی كوردستاندا، ئاشكراشە خەڵكی كوردستان بەشی هەرە زۆری بە (بەڵێ) دەنگ دەدات، بەڵام ئەمجارەش بزووتنەوەی گۆڕان و كۆمەڵی ئیسلامی خۆیان لە ئیجماعی نیشتمانی هێنایە دەرەوە. ئایا ئەمە مانای ئەوەیە بڕوایان بە ریفراندۆم نییە، یا دەستی دەرەكی لە پشتیانە؟ بۆ قسەكردن لەسەر ئەم پرسە سەردانی دیندار دۆسكی سیاسەتمەدارو چاودێری سیاسیمان كردو ئەم دیمانە تایبەتەمان لەدهۆك لەگەڵی ئەنجامداو بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی (گوڵان)ی دایەوە.

* سەرەنجام سەرۆك بارزانی و حزبە كوردستانییەكان رۆژێكیان بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم دەستنیشان كرد، ئەم بڕیارە بڕیارێكی چارەنووسساز و گرنگە لە مێژووی گەلی كوردستاندا، خوێندنەوەتان بۆ ئەم وەرچەرخانە مێژووییە چییە؟
- بابەتی ریفراندۆم و راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان، ئومێدی هەموو كوردێكە لەهەر چوار پارچەی كوردستان، لە راستیدا كە رۆژی ریفراندۆم دیاری كرا، زۆر دڵخۆش بووم، چونكە وتم ئەمە بووە پڕۆژەیەكی جددی، چونكە پێشتر باس و خواستی دەوڵەتی كوردستان و ریفراندۆم و سەربەخۆبوون تەنیا دروشم و گفتوگۆی دوور بوو لە بەرنامە و ستراتیژییەتدا، بەڵام جەنابی سەرۆك بارزانی هاتووە و لەگەڵ حزبەكان كۆبووەتەوەو رۆژێكیان بۆ ریفراندۆم دیاری كردووە، بەمە هەر هەموومان دڵخۆش و دڵگەش بووین، كە ریفراندۆم و سەربەخۆبوون بووە پڕۆژەیەكی جددی و ستراتیژیی لەناو عەقڵییەتی هەموو كوردستانییەكان و حزبەكان و دامودەزگاكانی، لەمەودواش كەس ناتوانێت بەرنامەو داخوازیی كەمتری هەبێت، هەر بۆیە دیاریكردنی 25ی ئەیلوولی 2017 بۆ گەلی كوردستان رۆژێكی مێژوویی دەبێت.
* ئاشكرایە بەشی هەرە زۆری خەڵكی كوردستان بە (بەڵێ) دەنگ بۆ سەربەخۆیی دەدات، ئەمەش مانای ئەوەیە كورد بڕیار دەدات بەرەو دەوڵەتی سەربەخۆ هەنگاو بنێت، ئایا دەوڵەت بۆ گەلی كوردستان چی لەباردۆخەكە دەگۆڕێت و تاچەند پێگە و شكۆی كوردستان لە جیهاندا بەرزدەكاتەوە؟

- دەوڵەت ناسنامەی هەر گەلێك دیاری دەكات، بێ دەوڵەت كورد بێ ناسنامە و بێ كەسایەتییە، دەوڵەت ناسنامەی كورد دەپارێزێت و بۆ پاراستنی كیانی كوردییە، ئێمە تووشی ئەنفال و كیمیاباران و كۆمەڵكوژی بووین، بەبێ ئەوەی خەڵكی باسیشی بكات، تەنانەت ئەو كاتیش ئەوانەی باسی كۆمەڵكوژی ئێمەیان كردووە، تەنیا لەبەرژەوەندی خۆیاندا بووە، هەر كاتێك مەسەلەیەكی كورد لەبەرژەوەندی ئەواندا نەبووە، لێی بێدەنگ بوون، لەكاتێكدا گەر ئێمە دەوڵەت بووینایە ئەو بێدەنگییە نەدەبوو، بوون بە خاوەن دەوڵەت لە كۆمەڵكوژی و نەهامەتی رزگارمان دەكات و ئەو كارەساتانە دووبارە نابێتەوە، بۆیە دەوڵەت ناسنامەو كەسایەتی و زاتی ئەو نەتەوەیەیە كە نەتەوەی كوردو خەڵكی كوردستانە.
* بەپێچەوانەی ئەوەی مەزندەمان بۆ دەكرد كە دەوڵەتانی عەرەبی بەتایبەتی سعودییە و ئەردەن دژی سەربەخۆیی كوردستان بن، كەچی هەست دەكەین سۆزێكی جەماوەری لەگەڵ بڕیاری ریفراندۆم و سەربەخۆیی كوردستان هەیە، ئایا خوێندنەوەت بۆ هەڵوێستی وڵاتانی عەرەبی چۆنە بەتایبەتی سعودییە و ئەردەن؟

- من باوەڕم وایە ئەم دۆخە سیاسییەی ئێستا لەبەرژەوەندی كوردە، دەنا بۆچی ئەو رۆژەو كاتە دیاریكرا، لەدوای داعش هەموو خەڵك چاوەڕوانی ئەوەن رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەتایبەتی سووریا و عێراق گۆڕانكاری گەورەی بەسەردا بێت، هەموو جیهان دەزانن سایكس پیكۆ كۆتایی هات و چاوەڕوانی ئەو وڵاتە زلهێزانەن شتێكیان بۆ ئەم ناوچەیە هەبێت، پێشتر سایكس پیكۆ تەنیا لەبەرژەوەندی بەریتانیا و فەڕەنسادا بوو، ئەمڕۆ زلهێز و دەوڵەتی گەورەی دیكە هەیە، ئەمریكا و رووسیا لەناوچەكە بوونیان هەیەو نەخشەی نوێیان بۆ دووبارە دابەشكردنەوەی ناوچەكە هەیە، هاوكێشە نێودەوڵەتییەكان گۆڕانكاری بەسەردا هاتووە، هیچ جارێك لە مێژووی نەتەوەی كورددا نەبووە وا بەهێز بێت و ئەوەندە پشتیوانی هەبێت، بێگومان قارەمانێتی پێشمەرگە لەشەڕی داعش زۆر بەرچاو و گەورە بوو، هەبوونی سیستەمی فیدڕاڵی لە باشووری كوردستان بە شێوەیەكی پێشكەوتوو باش بەڕێوەچووە و زۆر شت وایكردووە ئێستا لەناو رای گشتی كوردو كێشەكەی قورسایی خۆی هەبێت، ئەمە لەكاتێكدایە سەرجەم ئەو وڵاتانەی كوردیان بەسەردا دابەش كردووە، چ لەگەڵ دنیادا، چ لەناوخۆی وڵاتەكانیاندا كێشەو گرفتی خۆیان هەیە. ئەوەتا توركیا كێشەی لەگەڵ یەكێتی ئەوروپا و ئەمریكاو زۆر وڵاتی ناوچەكە هەیە و پەیوەندییە سیاسییەكانیان ئەوەندە باش نییە، ئێرانیش لەدوای هاتنی ترەمپ هەڵمەتێكی زۆر توندوتیژو قورسی لەسەرە، تەنانەت ئەمریكا لەناوچەكەدا ئێران بە پاڵپشتی و هاوكاریكردنی تیرۆر تۆمەتبار دەكات، بەحوكمی ئەوەی عێراق كەوتۆتە ژێر هەژموونی ئێرانەوە، ئەوا زۆربەی وڵاتانی عەرەبییش كە ترسیان لە پڕۆژەی هیلالی شیعە هەیە، هەمان بیروبۆچوونیان بەرامبەر ئێران هەیە، بۆیە پشتیوانی لە كوردستان دەكەن، هەروەها وڵاتانی زلهێزو هاوپەیمانەكانیش پێیان باشە عێراق دابەش بێت بۆ دوو سێ دەوڵەت، لەلایەكی دیكە كورد خۆیشی لە ناوەندە دیپلۆماتییەكان كاری زۆر باشی كردووە و پشتگیری بەدەست هێناوە، هەر ئەمەشە وایكردووە زۆربەی هەرە زۆری ئەو وڵاتانە كونسوڵیەتیان لەهەرێمی كوردستان هەبێت و بڕوایان وابێت كێشەی كورد بە رێگەی دیپلۆماسیەتی كوردی چارەسەر بێت. بێگومان لە رێگەی سەردانی جەنابی سەرۆك بارزانی بۆ سعودییە و ئیمارات بیروبۆچوونێكی وایان لا دروست بووە كە بە شێوەیەكی گشتی تێڕوانینیان بۆ كورد بگۆڕێت، بەوەی كە كورد دژی عەرەب نییە و میللەتێكە خاوەنی خاك و مافی خۆیەتی، دەنگی وڵاتانی وەك سعودییە و ئیماراتیش بۆ ئێمە گرنگە كە قورسایی سیاسی و ناوبانگی خۆیان لەناوچەكەدا هەیە و هەڵوێستیان تا راددەیەكی باش بەرامبەر كورد گۆڕانكاری بەسەردا هاتووە.

* ئێمە وەك گەلی كوردستان بە درێژایی مێژوو وەك نەتەوەیەكی بێ دەوڵەت پیناسە كرابووین، هەروەها پێیان دەگوتین بێجگە لە چیاكان كەسی دیكەتان نییە، بەڵام ئێستا قارەمانیەتی پێشمەرگە، هاوپەیمانیی نیودەوڵەتیی دژی داعشی كردۆتە هاوپەیمانی كوردستان و جیهان هەمووی بە رێزەوە سەیری كوردستان و پێشمەرگە دەكەن، ئایا پێتانوایە تاچەند سەركەوتنەكانی داعش زەمینەی بۆ سەربەخۆیی كوردستان دروست كردووە؟
- داعش گروپێكی تیرۆریستییەو تاوانی گەورەی ئەنجام داوە و هەڕەشەیەكی گەورەش بووە لەسەر كوردستان و جیهانیش، هێزی پێشمەرگەش قارەمانانە توانیویەتی بەرەنگاریان ببێتەوە و سەلماندی كە توانای تێكشكاندنی تیرۆریستانی داعشی هەیە، ئەمە لەكاتێكدا سوپای عێراق بەو هەموو هێزو چەك و تەقەمەنییە پێشكەوتووەوە نەیتوانی بۆچەند كاتژمێرێك بەرگری بكات و رایانكردو تەواوی ناوچەی موسڵ و پارێزگاكانی سوننەیان تەسلیمی داعش كرد، بەڵام پێشمەرگە لەكۆبانێ تا دەگاتە شنگال و تەواوی سنووری باشووری كوردستان بە درێژایی زیاتر لە هەزار كیلۆمەتر توانی رووبەرووی دڕندەترینی تیرۆریستان ببێتەوە، پێشمەرگە لەهەموو بەرەكاندا بەرامبەر داعش راوەستاو سەركەوتوو بوو، بەوەش ناوبانگێكی جیهانی لە قارەمانەتی بۆخۆی دروست كردو لەسەر ئەرزی واقیعدا بووە بەشێكی بەهێز لە هاوكێشەیەكی دیارو بەرچاو لەناوچەكەدا، هەربۆیە بۆی هەیە بڵێم: پێشمەرگە بۆتە بەشێك لەهێزی هاوپەیمانان، هەر ئەمەشە وایكردووە كورد رای گشتیی جیهان بە ئەوروپی و ئەمریكی و هەموو وڵاتانی دنیا بۆ خۆی راكێشێت، بە درێژایی مێژووش پێشمەرگە سیمبولێك بووە بۆ خزمەتی دۆزە رەواكەی كورد. ئێستا لەدوای داعش نازانین چی دروست دەبێتەوەو چ گرووپێكی توندڕەوی دیكە لەم ناوچەیەدا سەرهەڵدەداتەوە، بۆیە كورد دەبێتە فاكتەرێكی سەرەكی لەم ناوچەیەدا و لەهاوكێشە نێودەوڵەتیەكاندا رۆڵی گەورەی دەبێت لە بەرەنگاربوونەوەی هێزی تیرۆر، بەتایبەتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، كەواتە كورد قارەمان و گیانفیدا بووە لە شەڕی داعشدا و پێویستە خەڵات بكرێت و رێزی گەورەی لێ بگیرێت، گەورەترین خەڵاتیش گەڕانەوەی ئەو مافە زەتكراوانەیە كە لە چوارچێوەی رێككەوتنی سایكس پیكۆ لە كورد زەوت كراون.

* ئەمجارەش بزووتنەوەی گۆڕان و كۆمەڵی ئیسلامی خۆیان لە ئیجماعی نیشتمانی هێنایە دەرەوە و دژایەتی خۆیان بۆ پرۆسەی ریفراندۆم راگەیاند، لەئێستاشەوە ماكینە ئیعلامییەكەیان خستۆتەگەڕ بۆ ئەوەی بەئاشكرا دژایەتی ریفراندۆم و پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان بكەن، ئایا خوێندنەوەت چییە بۆ حزبێكی كوردستانی كە خۆی لە ئیجماعی نیشتمانی داببڕێت و دژایەتی سەربەخۆیی كوردستان بكات؟
- مەسەلەیەكی وەكو دەوڵەت و سەربەخۆبوون و ریفراندۆم دەرفەتێكی مێژووییە و لە بەرژەوەندی كورددایە، بەڵام جێگای داخە و حەیفە ئێمە لەبەر ناكۆكی و هەندێك شت بێین و ئەم دەرفەتە لەدەست بدەین كە رەنگە جارێكی دیكە ئەم فرسەتە دووبارە نەبێتەوە، هەندێك شت هەیە نیشتمانی و نەتەوەییە و ناكرێت لەسەر ئەم بابەتانە بیروبۆچوونمان جیاواز بێت و ئەمە بكەینە ئاستەنگ بۆ ئەوەی ئامانجێكی گەورەی وەكو سەربەخۆبوون و دەوڵەتبوون لەدەست بدەین. ئەگەر ئەوانە پێیانوایە ئەنجامی ریفراندۆم دەوڵەت دروست ناكات، ئەمە پاساوێكی زۆر زۆر لاوازە، چونكە ئەگەر ئەنجامی ریفراندۆم ئەگەر دەوڵەتیش رانەگەیەنین، كورد دەباتە قۆناغێكی زۆر پێشكەوتووی قۆناغێك كە دەكرێت لەگەڵ حكومەتی عێراق دانوستاندن لەسەر سەربەخۆبوون و دەوڵەتبوونیان لەگەڵدا بكەین، واتا ریفراندۆم ئێمە لەقۆناغی حوكمی زاتی و فیدڕاڵی و كۆنفیدڕاڵی دەباتە قۆناغێكی پێشكەوتووتری بە خاوەن دەوڵەتبوون، هەربۆیە لەدوای ئەم ریفراندۆمە ئەگەر دۆخەكە گونجاو نەبێت و راستەوخۆ دەوڵەتیش رانەگەیەنین، كورد قسەی خۆی دەكات و ئیرادەی میللەت سەردەكەوێت و كوردستان بەرەو قۆناغی سەربەخۆبوون و دەوڵەت هەنگاو دەنێت، ئەمە خۆی لەخۆیدا سەركەوتنێكی گەورەو پێشكەوتنێكە بۆ داخوازییەكانی ئێمە وەكو كوردو گەلی كوردستان. ئەو برادەرانەی دژی ئەنجامدانی ریفراندۆمن بەتایبەتی بزووتنەوەی گۆڕان، باسی مەرجی جۆراوجۆر دەكەن، بۆ نموونە باسی ئەوە دەكەن هەر لە ئێستاوە دەبێت بزانین ئەمە چ دەوڵەتێكە بۆ گەلی كورد داوای دەكەین؟ ئەم هەموو نەتەوەیە لەسەر گۆی زەوی دەوڵەتیان راگەیاندو لە قۆناغی یەكەمدا بیریان نەكردەوە لەوەی كە چ دەوڵەتێكە، دیكتاتۆری بووە، یا دیموكراتی بووە، گرنگ ئەوەیە دەرئەنجام دەوڵەت هەبێت، لەبەر ئەوەی دواتر دەبێتە دەوڵەتێكی دیموكراتی و سیستەماتیك هەر وەكو چۆن ئەوان پێیدا تێپەڕ بوون. دنیا هەمووی دیموكراسی نەبووە لە سەرەتاوەو دیموكراسیەتیش واتاو مانای جۆراوجۆری هەیە. هیچ حزب و سیاسەتمەدارێك نەبووە لەمێژوودا هێشتا دەوڵەتی دەست نەكەوتووە، بڵێ ئەگەر بەو مەرجەی من نەبێت، ئەو دەوڵەتەم ناوێت، كە دەوڵەتمان هەبوو میللەت بڕیار دەدات چ جۆرە دەوڵەت و ئابوورییەكی دەوێت، هەر بۆیە ناكرێت پڕۆژەی دەوڵەت دوابخەین و بمانەوێت سیستەمێكی پێشكەوتووی سیاسیی و دیموكراتی دروست بكەین، چونكە ئەو سیستەمە پێشكەوتووە و ئەو ئابوورییە بەهێزە بێ دروستبوونی دەوڵەت نابێت، لەكاتێكدا كە دەوڵەتمان نییە، چۆن دەتوانین لەسەر سیستەمی سیاسیی ئەو دەوڵەتە كار بكەین؟ بۆیە ئەو برادەرانە، بەتایبەتی گۆڕان هەقە جگە لەوەی بیروباوەڕی جیاوازیان لەگەڵ پارتی هەیە، با بۆ بابەتی پڕۆژەی بەخاوەن دەوڵەتبوون وەكو حزبەكانی دیكەی كوردستان لەو كۆبوونەوەیەی كە ئەنجامدرا و رۆژی ریفراندۆم دیاری كرا، پێویست بوو گۆڕان بەشدار بووایەو لەگەڵ حزبەكان یەكڕیزو یەكدەنگ بوونایە، دواتر دەمانتوانی ئەو راوبۆچوونە جیاوازەی ئەوان باس بكەین و پاش ئەنجامدانی ریفراندۆم و دوای دروستبوونی دەوڵەت ئەوكات دەمانتوانی باسی كاراكردنەوەی پەرلەمان بكەین و باسی ئەوە بكەین كە لەمانگی 11-2017 وادەی هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم و پەرلەمانە و مومكینە ئەو قەیرانە سیاسییە چارەسەر بێت، یان زۆرجار گۆڕان و هاوبیرانی ئەو بزووتنەوەیە دەوڵەتی كوردستان دەكەنە پڕۆژەی كاك مسعود بارزانی و لەحزبیش دەیهێننە دەرەوە. من نازانم تاكەی وابیردەكەنەوە، بەڵام راستییەكەی ئەوەیە كە ئێمە دەوڵەتمان دەوێت، گرنگ نییە لەسەر دەستی كێ ئەو دەوڵەتە دادەمەزرێت.


* ئایا بڵاوكردنەوەی ئەو پاساوانە و درێژەكردنەوەی ئەو ناكۆكییانە تەنیا مەبەست لێی ئەوە نییە ئەو دەرفەتە مێژووییە لەبار ببرێت؟
- من لەو باوەڕەدام نە گۆڕان نە غەیری گۆڕانیش ئەمەیان بۆ ناچێتە سەر، ئەگەر پارتی و یەكێتی رێكبكەون و ئیجماعی حزبەكانی دیكە لەسەر ریفراندۆم و سەربەخۆبوون بێت، بە هیچ شێوەیەك گۆڕان سەركەوتوو نابێت. پارتی و یەكێتی دوو حزبن دەسەڵاتی راستەقینەن لە رووی دیپلۆماسی و سیاسی و سەربازی و ئیداری و حكوومی و ئابوورییەوە پێگەیەكی گەورەی ئیقلیمی و نێودەوڵەتییان هەیە و هەر ئەوانیش دەتوانن سەركەوتوو بن لە راگەیاندنی سەربەخۆبوونی دەوڵەتدا. تەنانەت گۆڕان و حزبە ئیسلامییەكانیش ئەگەر دژی ریفراندۆم و سەربەخۆبوون رابوەستن، ناتوانن وەڵامی جەماوەری خۆیان بدەنەوە، چونكە حزبێكی كوردی ناتوانێت بەجەماوەرەكەی بڵێت دەنگ مەدە بە دەوڵەتی كوردستان، لەكاتێكدا ناوی كوردستانی بەخۆیەوە لكاندووە، بەپێچەوانەوە ئەوانەی دژی دەوڵەتی كوردستانن، یا دژی ریفراندۆمەكەن بۆ مێژووییان باش نییە، برادەرانی گۆڕان زیانمەند دەبن لەكاتی سەركەوتنی ریفراندۆم و سەربەخۆبوون و بەدەستهێنانی دەوڵەت، بە راستی من وەكو سیاسەتمەدارێك لێدوان و ئەو قسانە بە نامۆ و سەیر و غەریب دەزانم و بگرە هەموو كوردێكیش پێی سەیرە، كوردێك یان لایەنێكی كوردی دژی ریفراندۆم و سەربەخۆبوون بوەستیتەوە، چونكە هەر حزبێكی كوردستانی ناویان لەو پڕۆژە نیشتمانییە نەبێت، زیان بە خۆیان و جەماوەرەكەی خۆیان دەگەیەنن، ئێستا تەنیا باسی سەربەخۆبوون و دەوڵەت نییە، باسی ئیرادەی خەڵكی كوردستانە كە رای خۆیان بدەن و شەرعییەت بدەنە سیاسەتمەدارانی كوردستان بۆ ئەوەی حكومەتی كوردستان بەناوی گەل و خەڵكی كوردستانەوە رابگەیەنن.


* لەهەمانكاتدا كۆمەڵی ئیسلامی-یش بە هەمان شێوەی گۆڕان خۆی لە ئیجماعی نیشتمانی هێناوەتە دەرەوە، بەڵام وەك خۆیان دەڵێن ئەوان نە پشتگیری ریفراندۆم دەكەن، نە دژایەتیشی دەكەن، پرسیار ئەوەیە ئەو هۆكارانە چین كە كۆمەڵی ئیسلامی نەهاتۆتە ناو پرۆسەی ریفراندۆمی سەربەخۆیی؟ ئایا بڕوایان بە سەربەخۆیی نییە، یان بە هاندانی دەرەكی ئەم كارە دەكەن؟
- بە لێدوانەكانیان بێت هەر وەكو ئەوەی عەلی باپیر باسی كردووە، بڕوایان بە دەوڵەتی كوردی هەیە؛ بەڵام هەڵوێستەكانیان جێگای پرسیارە، هەر لە سەرەتاوە چوونیان لەگەڵ گۆڕان بۆ ناو ئۆپۆزیسیۆن و لێدوانی توندوتیژ و ئەو خیتابە ئیعلامییەیان، جگە لە مەسەلەی پڕوپاگەندەی ئیعلامی هیچی دیكە نەبووە، ئەمە دەچێتە ناو چوارچێوەی كێبڕكێی سیاسی لەگەڵ لایەنەكانی دیكە، بەتایبەتی لەگەڵ یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان، هەموومان دەزانین گوتاری دژی حكومەت و پارتی لە سنووری سلێمانی تا راددەیەك جەماوەری خۆی هەیە، هەربۆیە هەر كەسێكیان لەسەر ئەم ریتمە بێت، وا دەزانێت ئیتر لە هەڵبژاردنەكان دەنگ بەدەست دەهێنێت، كۆمەڵ دەیەوێت لە رێگەی ئەم گوتارەوە كێبڕكێی یەكگرتووی ئیسلامی بكات و بیسەلمێنێت كە حزبی یەكەمی ئیسلامین لەكوردستان، هەربۆیە تەنانەت من بڕوام نییە بە تەنسیقی ئیسلامی و ئەو پڕۆژەیەی لەنێوان یەكگرتووی ئیسلامی و كۆمەڵ و بزووتنەوەی ئیسلامی هەیە، كە تا ئێستا سەری نەگرتووە، چونكە كۆمەڵ دەڵێت لەدوای هەڵبژاردن دێنە ناو ئەو پڕۆژەیە، ئەمەش لەو بڕوایەوە دروست بووە كە لەدوای هەڵبژاردن ئەوان دەبنە حزبی یەكەمی ئیسلامی. باسی ئەوەتان كرد كە كۆمەڵ دەڵێت: ئێمە نە لەدژی ریفراندۆمین، نە لەگەڵیداین، ئێ خۆ ئەمە نابێت، دەبێت هەر لەگەڵیدا بێت، چونكە هیچ كوردێك لەم پرسەدا ناتوانێت بێلایەن بێت و دەبێت هەڵوێستی بۆ پشتیوانی لەو پرسە هەبێت. كاتێك پرسیارێك لەكورد دەكەیت، بەوەی كە ئایا سەربەخۆییت دەوێت، وەڵاهی تەنیا یەك وەڵامت لەبەردەستدایە، ئەویش ئەوەیە كە لەگەڵ دەوڵەتی كوردو نەتەوەكەی خۆیدایە، نەك بێلایەنی، چونكە بێلایەنی دژایەتیكردنی ئەو پڕۆژە نیشتمانی و نەتەوەییە ئاشكرا دەكات. دەوڵەت پێداویستیەكی نیشتمانییە، نەك دینی، واتا هیچ عوزرێكی شەرعی نییە لە دژی دەوڵەتی كوردی بێت، من كوردم و نەتەوەیەكم و خاكم هەیە و پێویستیم بە سیستەمە و دەوڵەتم دەوێت و پێداویستییەكی كۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسییە. جارێكیان ئیمام عەلی لەگەڵ خوارج دانیشت و دانوستاندنیان دەكرد، ئەوان دەیانوت بەس خودا حاكمە؛ ئیمام عەلی لە بارەی ئەوانەوە وتی: ئەوانە دەیانەوێت حاكم و ئیدارەو دەوڵەت نەبێت، دەنا دەسەڵات، یان حاكمییەت ئەگەر باش بێت، یاخود خراپ بێت، دەبێت بۆ رێكخستن و ئیدارەكردن هەبێت. لەبەر ئەوە ئێمە پێویستیمان بەدەسەڵات هەیە وەكو پێداویستییەكی كۆمەڵایەتی كە بەشێك لە زات و كیانی ئێمە دەپارێزێت. ئەوە هەڵوێست نییە كە دەڵێن من نە لە دژی ریفراندۆم و نە لەگەڵیدام، یا با دوای بخەین، ئاخر بۆ ریفراندۆم دوابخرێت؟ ئەم هەنگاوە مێژووییانە لەسەر بنەمای زانیاری و پاڵپشتی بڕیاری لەسەر دەدرێت. من لەو بڕوایەدام جەنابی سەرۆك كە سەرۆكی دەوڵەتێكی دیفاكتۆیەو بەدەیان ساڵ خەباتی كردووەو شارەزاییەكی گەورەی لە رووی دیپلۆماسی هەیە و ئێستا بەپێی ئەو زانیاری و شارەزایی و پەیوەندییە توندوتۆڵەی كە هەیەتی، داوا لەحزبە كوردستانییەكان دەكات 25 مانگی ئەیلوول بۆ ریفراندۆم دەستنیشان بكەن، ئێ خۆ ئەمە لە خۆڕا نییە و هەموو شتێك ناوترێت. باشە با گۆڕان بهاتایەو بەجەنابی سەرۆكی بوتایە بۆچی ریفراندۆم دەكەیت؟ بۆچی ئەو رۆژە هەڵبژێردراوە؟ ئایا پشتگیری و پاڵپشتیمان هەیە؟ با دەیان پرسیاری بەجورئەتیان بكردایە و دواتر بیانوتایە ئەمە رای ئێمەیە، بەڵام گۆڕان دەرگایان لەدانوستاندن و گفتوگۆ لەسەر كاراكردنەوەی پەرلەمانیش داخستووەو ژینگەیەكی ناتەندروستی خراپیان دروستكردووە، كە بە هیچ شێوازێك لەگەڵ ژینگەی سیاسی و حزبایەتی و دیموكراسی ناگونجێت. حزب لە دیموكراتییەت كێبڕكێ دەكات، بەڵام دژی یەكتر نین، ئێمە لەكوردستان لەقۆناغی دژایەتیكردنین و دەمانەوێت بەدیلی یەكتر بین.


* ئایا خوڵقاندنی ژینگەیەكی وا ئاڵۆزو دژوار ئەجیندەی دەرەكی لە پشت نییە؟
- لەمێژوودا كورد لەبەر ئەوەی كیانی سیاسیی خۆی نەبووە، نەتەوەیەكی لاواز بووە و نەتەوەكانی دیكە فشاریان بۆ هێناوەو سوودیان لە دووبەرەكی و سێ بەرەكیی كورد وەرگرتووە، مێژووی سەردەمی سەفەوی و عوسمانییەكان و میرنشینەكانی كورد شاهیدی ئەم بۆچوونەن. ئێمە ئەو مێژوویەمان باش نەخوێندۆتەوە و سوودمان لێ وەرنەگرتووە، من كەس تۆمەتبار ناكەم، چونكە زانیاری و بەڵگەم لە ئێستادا بەدەستەوە نییە، بەڵام ئەو دەوڵەتانەی دژی دەوڵەتی كوردستان و ریفراندۆم و سەربەخۆیی كوردن، هەر وا دەستەوەستان ناوەستن و بێدەنگ نابن، هەڵوێستی توركیاو ئێران زۆر دژوارە لەبەرامبەر ریفراندۆمەكە، ئەو دوو دەوڵەتەش لەكوردستاندا خاوەنی نفووزی خۆیانن و بۆ ئەوەی رێگە لە ریفراندۆمەكە بگرن، خەڵكێك لە دژی سەربەخۆیی بەكار دەهێنن، لەگەڵ ئەمەشدا ئەمجارە ئومێدم وایە حزبە كوردستانییەكان كە هەموویان رەسەنن و مافی نەتەوەكەیان دەوێت، با ناكۆكییان هەبێت، بەڵام دەرئەنجام پاڵپشتی ئەم پڕۆژە نەتەوەییە دەكەن و بەفیتی دەرەكی رێگا نادەن پڕۆژەی ریفراندۆم و سەربەخۆبوون بوەستێت، بێگومان هیچ كام لە حزبە كوردستانییەكان تەحەمولی ئەو بەرپرسیارێتییە گەورەیە لە بەرامبەر مێژوودا ناكەن، كە شكست بەم پڕۆژە نەتەوەییە بهێنن. ناوەندەكانی توێژینەوەی جیهانی و سیاسەتمەدارەكان و ناوەندەكانی دەسەڵات لە ئەوروپا و ئەمریكا هەموویان لەسەر ئەوە كۆكن كە دۆخی هەر دوو دەوڵەتی سووریا و عێراق بۆ پێش شەڕی داعش ناگەڕێتەوە، هەركەسێك باسی یەكپارچەیی و پاراستی خاكی ئەم دوو دەوڵەتە بكات، ناشارەزاییە لە خوێندنەوەی واقیعەكە، ئەوەتا سووریا بە عەمەلی بووەتە چوار پارچەوە، دەوڵەتی كوردستانیش لە عێراق بووەتە واقیعێك و ناكرێت بەدڵی ئەم و ئەو، پڕۆژەی دەوڵەتی كوردستان رابگیرێت، جارێكی دیكە عێراق یەكناگرێتەوەو هەر كەس و حزب و لایەنێكیش دژی بوەستێتەوە، جەماوەرەكەی خۆی لەدژی دەوەستێتەوە. دەوڵەتی كوردستان خەونی هەموومان بوو، ئێستا بووە واقیع، دوای راگەیاندنی دەوڵەتەكەش خەبات دەكەین بە رێگەی سیاسی و ئاشتی لەپێناو پیادەكردنی شێوازێكی پێشكەوتووی سیاسی و ئابووری، هەروەكو چۆن دەیان نەتەوەی دیكە دوای راگەیاندنی دەوڵەت، خەباتی مەدەنییان كردووەو گۆڕانكارییان لەسیتستەمی سیاسیی خۆیان دروست كردووە، بەڵام ناكرێت ئێمە ئێستا ببینە كۆسپ لە رێگەی ئەنجامدانی ریفراندۆم و دەوڵەتی كوردستان، بەپێچەوانەی هەموو نیشانە سیاسی و ئابوورییەكان و توێژینەوەكانی ناوەندە جیهانییەكان كە دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستانیان بە ئەمری واقیع داناوە.