ئیلین لەست بڕوانامەی دكتۆرای لە زانستی سیاسی لە زانكۆی میشیگان بەدەست هێناوەو بەڕێوبەری دامەزرێنەری پڕۆگرامەكانی حوكمڕانی و پەرەپێدانی مەحەلییە لە هەردوو زانكۆی یال و گۆتەنبێرگ، هەروەها پڕۆفیسۆرە لە بەشی زانستە سیاسییەكانی زانكۆی گۆتەنبێرگ، لە هەمان كاتدا توێژەرە لە پرۆژەی دیموكراسی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لە واشنتۆن دی سی، لەتوێژینەوەكانیدا بایەخ بە پەرەپێدانی ئاماژەكانی حوكمڕانیی مەحەلی دەدات، لەگەڵ تاوتوێكردنی رۆڵی دامەزراوە كۆمەڵایەتییەكان لە حوكمڕانیی باشدا. بۆ قسەوباسكردن لەبارەی ئەو پشێوی و ئاژاوەیەی لە ئێستادا بەرۆكی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی گرتووە، هەروەها بۆ تاوتوێكردنی پرسی شكستی سیستمی دەوڵەت لەم ناوچەیەداو ئەگەر هەڵگیرسانی شەڕێكی دیكەی جیهانی، گوڵان لەدیمانەیەكدا چەند پرسیارێكی ئاڕاستەكرد و ئەویش بەم شێوەیە شرۆڤەی ئەو پرسانەی كرد.

* لەگەڵ ئەوەی ئەمەریكا و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی هەموو هەوڵێكی خۆی چڕكردۆتەوە بۆ ئەوەی كۆتایی بە تیرۆریستانی داعش بهێنن، بەڵام پێناچێت تێكشكاندنی تیرۆریستانی داعش هێندە ئاسان بێت، واتە هەتا ئەگەر داعشیش لە موسڵ و ڕەقە وەدەرنرێت، ئەوا براوەی سەرەكیی ئێران دەبێت، ئایا دوای داعش تا چەند لە ناوچەكەدا باڵادەست دەبێت و سوود لە پشێوی ناوچەكە وەردەگرێت؟
- ئێران سوودی لە پشێوی و ئاژاوەی ناوچەكە وەرگرتووە. هەروەها ئێران توانیویەتی هاوپەیمانەكانی بەهێز بكات و پەرە بە دەستڕۆیشتوویی خۆی بدات، لە كاتێكدا هەندێ لە ڕكابەرە سەرەكییەكانی خۆیان لە دۆخێكدا بینیوەتەوە كە ناچاربوون سەرقاڵ بن بە كێشە ناوخۆییەكانیانەوە. بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی وترا، ئەوا كاراكتەری دیكەش هەن كە سوودیان لە پشێوی و ئاژاوەی ناوچەكە وەرگرتووە.

* هەموو پسپۆڕان و چاودێرانی بارودۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جەخت لەسەر ئەوە دەكەنەوە كە دروستبوونی داعش و ئەو ئاژاوە گەورەیەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ شكستی سیستمی دەوڵەت لە ناوچەكەدا دەگەڕێتەوە، ئەمەش بۆتەهۆی ئەوەی ناوچەكە ببێتە ناوچەی شكستخواردوو، ئایا بەرگری كردن لەم سیستمە شكستخواردووە نابێتەهۆی نەمانی ئاشتی و ئاسایش لە ناوچەكەدا؟
- مەرج نییە ناوزەدكردنی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە «ناوچەی شكستخورادوو» كارێكی یارمەتیدەر بێت. ئەوە ڕاستە كە بارودۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سەرهەڵدانی داعش لە بەشێكیدا دەگەڕێتەوە بۆ بێتوانایی دەوڵەتەكان لەوەی پەرە بە دەسەڵاتی خۆیان بدەن لەسەرتاسەری خاكی وڵاتەكەیاندا، وەك عێراق و سووریا، هەروەها بۆ سنوورە فشەڵەكان كە بوونەتەهۆی قووڵكردنەوەی ناسەقامگیری و لاوازكردنی دەوڵەت لە وڵاتانی وەك ئەردەن و لوبنان. بە دڵنیاییەوە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناوچەیەكە لە قەیراندایە و دەوڵەتە لاوازەكان و سنوورە فشەڵەكانیش و بەشێكی هۆكاری ئەم دۆخەن.

* بارودۆخی سووریا بە جۆرێك تێكچووە كە مەترسیی ئەوەی لێدەكرێت، شەڕی سێیەمی جیهانی دروست بێت، بەتایبەتی دوای ئەوەی ڕووسیا زۆر بە توندی ناوچەكانی موعارەزە بۆردومان دەكات و لەسەر زەویش سوپاكەی ئەسەد پێشڕەوی دەكات، ئەمەش وای كردووە كە ئەمەریكا هەموو هاوكارییەك لەگەڵ ڕووسیا ڕابگرێت، ئایا تا چەند ئەگەری ئەوە هەیە سووریا ببێتە گۆڕەپانی شەڕێكی جیهانی لە نێوان هێزە گەورەكاندا؟
- شكستی ئاگربەستەكەی سووریا ڕەنگدانەوەی دۆخە جیهانییە لەرزۆكەكەیە. هەروەها بەرجەستەبوونی بارگرژییەكی جیهانی ڕوو لەزیادە، بەڵگەش لەسەر ئەمە بریتییە لە هەڵكشانی ڕاستڕەوەكان، هێزە سیاسییە دژ بە پەنابەران لە رۆژئاواو بارگرژی ڕوو لەزیادی نێوان هێزە نێودەوڵەتییەكان. ڕەنگە شكستهێنان كاریگەرییەكی پەراوێزی هەبێت لەوەی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرەو لێواری شەڕ ببات، بەڵام ئەمە بەڵگەیە لەسەر دۆخێك كە دووچاری نیگەرانییەكی ڕوو لە زیادمان دەكات.
* لە ناو ئەم بارودۆخە ئاڵۆزەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و شەڕی داعشدا، ئەو هێزەی بە شێوەیەكی كاریگەر لەسەر زەوی شەڕدەكات و خۆی بەهاوپەیمانی رۆژئاوا و ئەمەریكا دەزانێت، هێزی كوردە، بەڵام تا ئێستا كورد نەتەوەیەكی بێ دەوڵەتە لە ناوچەكە، ئایا ئەگەر كورد لەم بارودۆخەدا ببێتە دەوڵەتێكی سەربەخۆ، ئەم دەوڵەتە نابێتە هاوپەیمانێكی گرنگ بۆ ئەمەریكا و رۆژئاوا لە ناوچەكەدا؟
- بە تێڕوانینی من، زۆربەی هێزە جیهانییەكان هێزگەلێكی پراگماتین، ئەمەش لە ئاست كوردی عێراقیشدا ڕاست و دروستە. بە دڵنیاییەوە ئەوە ڕاستە كە ڕەنگە ئێستا ئەوان هاوپەیمانی رۆژئاوا بن، بەڵام لەبەرچاوگرتنی ئەگەری هاتنەئارای هەلومەرجی گۆڕاو لە ئایندەدا، ئەوا ڕەنگە رۆژئاوا بە باشی بزانێت كە هەڵبستێت بە گۆڕینی هاوپەیمانەكانی.
* زۆربەی چاودێران دوای ئەوەی ڕووسیا كریمیای داگیركردو كردیە بەشێك لە وڵاتەكەی و ئێستاش لە سووریا بە جۆرێك ڕەفتار دەكەن، باس لەوە دەكەن كە سیستمی جیهانی كۆتایی هات و دەبێت سیستمێكی دیكەی جیهانی ڕێكبخرێتەوە، ئایا پێتوایە لە ئێستادا ڕووسیا بووبێتە هەڕەشە و مەترسی لەسەر سیستمی نێودەوڵەتی؟
- بێگومان ڕووسیا دەیەوێت برەو بە هێزی خۆی بدات، بەڵام ئەمەریكا بەتایبەتی دەیەوێت پەڕ و باڵی بكات، دەرئەنجامەكەش بارگرژییەكی ڕوو لە هەڵكشانە.