رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سەروبەندی گۆڕانكارییەكی خێرا و حەتمیدایە، لەناو ئەم بارودۆخەدا كوردستان دەرفەتێكی گەورەی مێژوویی بۆ هاتۆتەپێشەوە و هاوكات سەرۆك بارزانی رێبەرایەتی پرۆسەی سەربەخۆیی دەكات و داوای كردووە ئامادەباشی بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم بكرێت، بەڵام وێڕای ئەمانەش كۆمەڵێك تەحەددی و هەڕەشە رووبەڕووی كوردستان بۆتەوە و دەبێت ئامادەباشی بۆ رووبەڕووبونەوەیان بكرێت، لەلایەكی دیكەوە پرسی كورد لەسەر ئاستی هەموو كوردستان جۆرێك لە جووڵە و ئەكتیڤبوون بە خۆیەوە دەبینێت. بۆ قسەكردن لەسەر رەوشی سیاسیی ئێستای كوردستان و ناوچەكە، ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ د.ئاسۆ حەسەنزادە پسپۆڕ و تایبەتمەند لە یاسا و پێوەندییە نێودەوڵەتییەكان سازكرد و بەمجۆرە بۆ گوڵان هاتەئاخاوتن.

* ئێستا رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە بارودۆخێكی هەستیار و ئاڵۆز و گۆڕانكاری حەتمیدا تێدەپەڕێت و باس لە دووبارە داڕشتنەوەی سنوورەكان دەكرێت. ئایا وەك پسپۆڕێك لە یاسای نێودەوڵەتی بارودۆخی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆن دەخوێنێتەوە؟
- پێش ئەوەی شەڕی تیرۆریستانی داعش دەست پێبكات، لە سەردەمی ئیدارەی جۆرج دەبلیو بوش-یش، باس لەوە دەكرا نەخشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێویستی بە دووبارە داڕشتنەوە هەیە، بەڵام دوای هاتنی داعش و راگەیاندنی خەلافەتی ئیسلامی، ئەم باسە بەرجەستەتر بۆتەوە، بەڵام وێڕای ئەوەی ئەم باسوخواسە بە گەرمی هەیە، من پڕۆژەیەكی یەكدەستی هەمەلایەنی جددی بۆ دووبارە داڕشتنەوەی سنوورەكان نابینم، پێموایە پرسی داڕشتنەوەی سنوورەكان كاتێك دەبێتە پرۆسەیەكی هەمەلایەنەی جددی، كە هەموو ناوچەكە لە ژێر یەك دەسەڵاتدا بووبێت و ئەو دەسەڵاتەش لەبەریەك هەڵبوەشێتەوە، دروست وەك هەڵوەشانەوەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، هەر بۆیە پێش ئەوەی ئەم ئیمپراتۆریەتە لەبەر یەك هەڵبوەشێت، رێككەوتنێكی هەمەلایەنەی نێودەوڵەتی بۆ دابەشكردنی میراتی عوسمانی هەبوو، وەك رێككەوتنی سایكس پیكۆ، یان وەك هەڵوەشانەوەی فیدراسیۆنەكانی یەكێتی سۆڤیەتی پێشوو، یان یوگسلافیای پێشوو، بۆیە ئەم دوو فیدراسیۆنەش هەمووی پێكەوە هەڵوەشانەوە و سنوورەكان سەرلەنوێ كێشرانەوە، لەم روانگەیەوە دەبینین رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جیاوازە و هەموو ناوچەكە لە ژێر دەستی یەك دەسەڵاتدا نییە، هەتا بڵێن هەمووی پێكەوە لەبەریەك هەڵوەشاوە و دەبێت سنوورەكان سەرلەنوێ تەرسیم بكرێنەوە. بۆیە من پێموانییە سنوورەكانی هەموو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دووبارە بكێشرێتەوە، بەڵام لێرەدا ئەوەی بەدی دەكرێت، ئەوەیە توخمی ناو هاوكێشەی هێزی ئەو دەوڵەتانە هەندێكیان بەهێزتر بن و هەندێكیان لاوازتر بن، واتە هاوكێشەیەكی تازەی هێز بێتە ئاراوە، هەر وەك بارودۆخی ئێستای باشووری كوردستان كە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لەگەڵ ئەوەی راستەوخۆ پشتگیری پرۆژەی سەربەخۆیی باشوور ناكات، بەڵام ناچارە مامەڵەیەكی دروست لەگەڵ كەیسی كورد لە باشووری كوردستان بكات، بۆیە لەم خاڵەوە دەتوانین بڵێین، جیا لە شەرعییەتی یاسایی كە شەرعییەتی سەروەریی دەوڵەتە، جیا لە لەبەرچاوگرتنی هەلومەرجی عەینی و زەینی كە گرنگە لە یاسای نێودەوڵەتی، بەڵام بە هۆی ئەو مامەڵە جیاوازەی لە گەڵ باشووری كوردستان دەكرێت، ئاراستەی خەباتی باشووری خستۆتە سەر ئەو رێچكەی كە بەرەو سەربەخۆیی هەنگاو هەڵبگرێت.
* سەرۆك بارزانی داوای كردووە كە بۆ ریفراندۆم خۆئامادەبكرێت و پێیوایە لەم دەرفەتە باشتر بۆ كورد نایەتە پێشەوە. ئایا تاچەند ئەم هەنگاو و گوتارە نەتەوەییەی بۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی، كاریگەری لە سەر بووژاندنەوەی فیكری نەتەوەیی لە هەر چوارپارچەی كوردستان هەیە؟ لەمەش زیاتر ئایا تاچەند گرنگە ئەم دەرفەتەی بۆمان هاتۆتەپێشەوە لەدەستی نەدەین؟
- ئەو دەرفەتەی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ سەربەخۆیی ودەوڵەتی كوردستان ئاماژەی پێدەكات، بەڕاستی دەرفەتێكی گرنگە، خۆزگە ئەم دەرفەتە هەموو كوردستانی بگرتایەتەوە، بەڵام لە ئێستادا ئەم دەرفەتە تەنیا بۆ باشووری كوردستانە، وێڕای ئەمەش دەبووا لەناو بزووتنەوەی رزگاریخوازی كوردستاندا لەسەر ئاستی هەموو پارچەكان، پرۆژەیەكی نەتەوەیی هەبووایە بۆ ئەوەی لەسەر ئەجیندای نەتەوەیی رێكبكەوتینایە، ئەم پرۆژە نەتەوەییەش بەو مانایە نییە كە هەر چوارپارچەی كوردستان بە یەك شێوە خەبات بكەن، لەبەر ئەوەی ماكی دابەشبوون تایبەتمەندی بۆ هەر پارچەیەك دروستكردووە و دەبێت بەپێی هەلومەرجی خۆی خەبات بۆ مافەكانی بكات، بەڵام دەكرا لەسەر رەهەندە گشتییەكان رێكبكەوتینایە، ئێستاش ئەگەر نییەت هەبێت، دەتوانین رێكبكەوین، ئەگەر سەیری باشووری كوردستان بكەین، دەبینین ئەم پارچەیە لە چاو پارچەكانی دیكەدا هەندێك هۆكاری مێژوویی هەیە كە پێش پارچەكانی دیكە كەوتووە لە پرسی سەربەخۆیی، ئەگەر سەرنج بدەین لەو رۆژەی دەوڵەتی عێراق بووەتە ئەندامی كۆمەڵەی گەلان، لەبەر ئەوەی ئەم دەوڵەتە پاشخانێكی كۆلۆنیاڵی هەبوو، هەروەها ماندێت لەسەر عێراق هەبوو، هەر ئەو كات كۆمەڵەی گەلان مەرجی ئەوە بوو ئەو دەوڵەتەی دەبێتە ئەندامی ئەو كۆمەڵەیە دەبێت بەڵێن بدات رێز لە مافی كەمینەكانی دەگرێت، ئەمە بووە هۆكاری ئەوەی پرسی كورد لە باشوور پێش بكەویت و بووە هۆكاری ئەوەی جۆرێك لە نێونەتەوەیی بوونی پرسی كورد لە باشووری كوردستاندا بناخەی بۆ دروست بێت، بەڵام ئەم حاڵەتە لە پارچەكانی دیكە بوونی نەبووە، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو پێشكەوتن و دەستكەوتانەی لە باشوور بەدەست هاتوون، كاریگەری لەسەر پارچەكانی دیكەی كوردستان هەبووە، هەروەها ئەو بە نێودەوڵەتی بوونەی پرسی كورد لە باشوورەوە، مەسەلەیەكە هیچ پارچەیەك ناتوانێت نكۆڵی لێ بكات و بڵێت كاریگەری لەسەر پارچەكانی دیكە نەبووە.
* ئایا بێجگە لە فاكتەرە مێژووییەكان، لە ئێستادا چ هۆكارێكی دیكە بۆتە هۆكاری ئەوەی پرسی كورد نەك تەنیا لە باشوور بەڵكو لە هەر چوارپارچەی كوردستان وەرچەرخانی گەورەی بە خۆیەوە بینیوە؟
- ئەگەر سەرنجی بارودۆخی ئێستای كوردستان بدەین، بێگومان دەبینین سەرۆكی هەرێمی كوردستان كاریگەرییەكی زۆر گەورەی لەسەر بەنێودەوڵەتی بوونی پرسی كورد هەیە، ئەمەش لەبەر ئەوەی لەسەر ئاستی هەر چوار پارچەی كوردستان هیچ سەركردەیەكی كورد نییە هێندەی جەنابی مسعود بارزانی لە سەر ئاستی نێوخۆیی و نێودەوڵەتی بەهێز بێت، دەكرێت بڵێین وجوودی بەڕێز مسعود بارزانی فاكتەرێكی بەهێزە بۆ ئەكتیڤبوونی پرسی كورد لە هەر چوارپارچەی كوردستان، لەگەڵ ئەوەی هاوسۆزییەكی نێودەوڵەتی گەورە بۆ باشووری كوردستان بوونی هەیە، بەڵام پرسی كورد لە هەر چوار پارچەی كوردستان ئەكتیڤ بۆتەوە، بۆیە ئەوەی لە باشووری كوردستان دەیبینین، رێگەخۆشكەرە بۆ پارچەكانی دیكە، بۆیە ئەگەر لەم روانگەیەوە باسی پڕۆژەی ئەنجامدانی ریفراندۆمیش بكەین، ئەگەر هەموو هەلومەرجەكانیش بە تەواوەتی بوونیان نەبێت، ئەوا من پێموایە ئێستا كاتی ئەوەیە ریفراندۆم ئەنجام بدرێت، لەبەر ئەوەی لە رووی یاساییەوە پرسی كورد و گوتاری كوردی دەباتە نێو قۆناخێكی دیكە، بەڵام ئەمەش كارێكی زۆری دەوێت، لەبەر ئەوەی لەسەر ئاستی هەر چوارپارچە هاودەنگییەكی هاوبەش نییە، لەسەر ئاستی باشووری كوردستانیش یەكدەنگیی پێویست بوونی نییە، لە كاتێكدا بۆ پڕۆژەیەكی گەورەی لەمجۆرە پێویستمان بە دوو خاڵی سەرەكی هەیە، یەكەمیان: بوونی ئیرادەیە، دووەمیان: ژێرخانە، ئێمە لە هەردووكیاندا كێشەمان هەیە، سەبارەت بە خاڵی یەكەم ئیرادەكە بوونی هەیە، بەڵام وەك ئیرادەیەكی هاوبەش لەسەر ئاستی هەموو ئەكتەرەكانی نێو بزووتنەوەی رزگاریخوازی كوردستان فۆرمەڵە نەكراوە، سەبارەت بە ژێرخانیش دیارە پرۆسەی دەوڵەتبوون، پێویستی بە كۆمەڵێك ژێرخان هەیە، لە باشووری كوردستان زۆر لە توخمەكانی دەوڵەتبوون بوونی هەیە، واتە نیمچە دەوڵەتە، بەڵام پێویستە ئەمەش كاری زیاتری لەسەر بكرێت، لەبەر ئەوەی هەرگیز هەموو توخمەكان تەواو نابن، لەمەشدا مەبەستم ئەوەیە نابێت پرۆسەی ریفراندۆم لەسەر ئەوە دوابخرێت كە هەموو ژێرخانەكانی دەوڵەتبوونمان نییە، بۆیە وێڕای هەموو ئەو قەیرانانەی بوونیان هەیە، ئێستا هەلومەرجێكی نێودەوڵەتی، دەرفەتێكی گرنگی بۆ كورد درووست كردووە و نابێت لەدەست بدرێت. من لەوە نیگەرانم ئەگەر پێش كۆتاییهاتنی شەڕی داعش سوود لەم دەرفەتە وەرنەگرین، ئەوا ترسی ئەوە هەیە دوای نەمانی داعش، ئەو هاوسۆزییە نێودەوڵەتییەی ئێستا بۆ باشووری كوردستان هەیە، وەك ئێستا نەمێنێتەوە، بۆیە ناكرێت بە هیچ جۆرێك ئەو دەرفەتە لەدەست بدرێت.
* ئەگەر هەر لەسەر ئاستی هاوسۆزی نێودەوڵەتی بەرامبەر باشوور زیاتر هەڵوەستە بكەین، دیارە لەناو دەوڵەتە گەورەكاندا بەتایبەتی فەرەنسا هەست بە هاوسۆزییەكی زیاتر دەكرێت، سەرۆك هۆلاند خۆی هاتە هەولێر و و ئێستاش بەڵێنی داوە زیاتر هاوكاری كوردستان بكات، ئایا ئەم پشتگیرییەی فەرەنسا بۆ كوردستان چی لێ دەخوێندرێتەوە؟ ئایا دەبێتە پاڵپشتییەك بۆ سەربەخۆیی كوردستان؟
- ئەگەر نەگەڕێینەوە بۆ ساڵی نەوەدەكانی سەدەی رابردوو كە فەرەنسا چەندین پشتگیری كوردستانی كردووە، ئەوا لە دوای ئەوەی رژێمی پێشووی عێراق رووخا، فەرەنسا یەكەمین دەوڵەت بوو كە كونسڵخانەی لە هەولێر كردەوە، هەروەها لەگەڵ هێرشی داعش بۆ سەر كوردستان، سەرۆك هۆلاند تەنیا سەرۆكی وڵاتێكی گەورەی ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بوو كە هەر زوو سەردانی هەرێمی كوردستانی كرد، بۆیە راستە خۆشەویستییەكی زۆر گەورە لە نێو گەلی فەرەنسا و تەنانەت ناوەندەكانی فیكر و بڕیار بەدەستیشدا بەرامبەر كوردستان هەیە، بەڵام پرسیار ئەوەیە ئایا دەتوانین بڵێین تەواوی ناوەندەكانی بڕیار بەدەست لە فەرەنسا بە ئاشكرا پشتگیری لە سەربەخۆیی كوردستان دەكەن؟ من پێموایە جارێ ناتوانین وابڵێین، لەبەر ئەوەی فەرەنسا ئێستا لە چوارچێوەی سیاسەتی هاوبەشی یەكێتی ئەوروپادایە، خۆشتان دەزانن سیاسەتی هاوبەشی یەكێتی ئەوروپاش داوای یەكپارچەیی عێراق دەكات، بەڵام ئەگەر بە دیوێكی دیكەدا پرسیارەكە بكەین كە ئایا ئەگەر كوردستان بڕیاری سەربەخۆیی دا، فەرەنسا لەدژی رادەوەستێت؟ من پێموایە فەرەنسا دژی سەربەخۆیی كوردستان نابێت، لەمەش زیاتر لەوەش دڵنیام ئەو هەڕەشانەی دوای راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان دروست دەبن، وەك ئەو هەڕەشانە نابن كە لە سەدەی رابردوو لە كورد دەكران، لە سەدەی رابردوو ئەگەر كورد هەنگاوێكی وای هەڵبگرتایە، توركیا و ئێران دەیانتوانی لەشكركێشی بۆ سەر كوردستان بكەن، بەڵام ئێستا ناتوانن، من بە خۆم لە وەزیری پێشووی دەرەوەی فەرەنسام بیستووە، ئەو لە دانیشتنێكی دۆستانەدا پێی گوتین، ئەگەر بۆ خۆتان بتانەوێت دەوڵەتی كوردستان دابمەزرێنن، خەڵكی دیكەش پشتگیریتان لێدەكات، مانای ئەم قسەیە ئەوەیە كە دەبێت و پێویستە پێش هەموو كەس كورد متمانەی بە خۆی هەبێت و ژیرانە هەنگاو هەڵبگرێت، راستە ئێمە لە ناوچەیەكین كە بە گورگ دەورە دراوین، بەڵام دەبێت ئەو راستییەش لەبەرچاوبگرین لە ساتە چارەنووسسازەكانی نەتەوەدا هەندێك دەرفەت دێنە پێشەوە دەبێت سوود لەو دەرفەتانە وەربگرین و لەدەستی نەدەین، بۆیە لە ئێستا ئەگەر زوو سوود لەم فرسەتە وەرنەگرین، ئەوا دەبێت بزانین، دەوڵەتان دیپلۆماتی دەكەن، ئەگەر بارودۆخەكە بگۆڕێت، ئەوانیش هەڵوێستیان لەوانەیە بگۆڕێت، بۆیە دەبێت ئەم فرسەتە لەدەست نەدەین، هەروەها دەبێت قەناعەتی تەواومان هەبێت بەوەی كە دەبێت كورد خۆی دەوڵەت بۆ خۆی دروست بكات و بێگانە سەربەخۆییمان بەدیاری بۆ ناهێنێت.
* هەر لەسەر هاوسۆزیی فەرەنسا، ئێمە دەبینین، ئەم هاوسۆزییەی فەرەنسا شۆڕبۆتەوە بۆ ناو رای گشتی و ناوەندەكانی فیكر و رێكخراوە ناحكوومییەكان، هەر بۆ نموونە ئێستا لە سەر شەقامەكانی پاریس وێنەی پێشمەرگە دادەنرێت، بیرمەندانی هاوشێوەی ریجس دوبریە و ئالان تۆرین و بیرنارد هنری لیڤی پشتگیری دەوڵەتی كوردستان دەكەن، ئایا تاچەند شۆڕبوونەوەی ئەم هاوسۆزییە بۆ رای گشتی و ناوەندەكانی فیكر بۆ ئێمە گرنگە؟
- فەرەنسا یەكێكە لەو دەوڵەتانەی كە گرنگییەكی زۆر بە دیپلۆماتیەتی نەرم (سۆفت دیپلۆماتی) دەدات، ئەمەش مانای ئەوەیە بردنەپێشەوەی پرۆژە سیاسییەكان تەنیا بە رێگەی سەربازی بەرەوپێشەوە ناچن، بەڵكو لە رێگەی دامودەزگای فەرهەنگی و پێوەندی دروستكردن و پەنابردنە بەر كەلتوور و بە رێگەی دەستەبژێری بونیادی فیكرەوە دەچێتە پێشەوە، لە فەرەنسا ئەم ناوەندانە كاریگەری گەورەیان هەیە، بەتایبەتی هەندێك لەو كەسایەتییانەی كە لەسەر ئاستی جیهان وەك بیرمەند سەیر دەكرێن، بۆ نموونە وەك بیرنارد هنری لیڤی، ئەم كەسایەتییە نەك تەنیا بۆ كوردستان بەڵكو لە زۆر پرسی دیكەشدا كاریگەری لەسەر بڕیای سیاسی فەرەنسا هەبووە، بۆ نموونە وەك سیاسەتی فەرەنسا بەرامبەر یۆگسلافیا لە سەر پرسی سەراییڤۆ، هەروەها لەسەر بەشداری فەرەنسا لە هێرشكردنە سەر لیبیا بە سەركردایەتی ناتۆ، سەبارەت بە كوردستانیش، بێگومان هنری لیڤی كاریگەری لەسەر بڕیاری فەرەنسا هەبووە لەسەر هەڵویستی فەرەنسا بەرامبەر باشوور و رۆژئاوای كوردستانیش، بۆیە بە دڵنیاییەوە ئەو ناوەند و دامودەزگایانە گرنگن، بەڵام بڕیاری كۆتایی لە پێوەندی بە دروستكردنی بڕیار لە فەرەنسا، زیاتر لای نیهادە سیاسییەكانن، دەبێت گرنگی زیاتر بەوان بدرێت، ئەوانیش ئەو كاتە هەڵوێستی خۆیان یەكلایی دەكەنەوە كە كورد ئەو یەكڕیزییەی پێویستە لەناوخۆیدا هەیبێت و ئەمە پیشان بدات، بۆ ئەوەی ئەوانیش شاهیدی ئەوە بدەن بە هەق كورد شایستەی ئەوەیە دەوڵەتی سەربەخۆی خۆی هەبێت.
* ئەوەی بۆ كورد جێگەی خۆشحاڵییە ئەوەیە كە ئەمجارەیان كورد بە فەرمی لە بەرەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی تیرۆریستانی داعشە، ئەمەش مانای ئەوەیە كورد نە لە بەرەی سوننەیە و نە لە بەرەی شیعەدایە، ئایا بوونی كورد لە بەرەی ئەم هاوپەیمانییە تاچەند فاكتەرێكی گرنگە بۆ سەربەخۆیی؟
- رۆڵی كورد لەرووی مەیدانییەوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی تیررۆریستانی داعش، لەهەموو لایەك ئەكتیڤترە، ئەمەش كاریگەرییەكی گەورەی لەسەر دۆزی كورد لەسەر ئاستی جیهانی دروستكردووە. واتە ئەم رۆڵە وایكردووە لەسەر روانگەی جیهانییەوە مامەڵە لەگەڵ پرسی كورد بكرێت، بەڵام هەرچی بەرەی شیعە و سوننەیە لەگەڵ ئەوەی ئەوانیش رەهەندێكی جیهانییان هەیە و كاریگەرییان لەسەر جیهان هەیە، بەڵام ئەم بەرەیە واقیعێكی ئیقلیمییە، ئەوجا بۆ ئەوەی ئەو دووبەرەیە كورد دابەش نەكات، دەبێت كورد خۆی لەسەر هیچ كام لەو دووبەرە ساخ نەكاتەوە، هەرچەند بەداخەوە لە ئێستادا كوردیش تا رادەیەكی كەم بۆتە ئەو واقیعە، بۆیە پێویستە كورد لە باشووری كوردستان بەتایبەتی و لە هەر چوارپارچەی كوردستان بەگشتی، ئاستی تێڕوانینی خۆی لە ئاستی ئیقلیمییەوە بگوازێتەوە بۆ ئاستی جیهانی، واتە مامەڵەیەكی جیهانی لەگەڵ جێگە و پێگەی خۆی بكات، ئەوجا لەگەڵ ئەوەی كورد لە ئێستا لە هەوڵی ئەوەدایە لە كەمپی دژە تیرۆرەوە پێناسەی چارەنووسی خۆی بكاتەوە، بەڵام لە هەمانكاتدا دیپلۆماتییەكی ژیرانەش پیادەدەكات و هەموو هێلكەكانی خۆی نەخستۆتە یەك سەبەتەوە، دیپلۆماتییەكی فرەڕەهەند پیادە دەكات و لەگەڵ دەوربەریشی پێوەندی باشی هەیە، بێگومان ئەم دیپلۆماتییە فرەڕەهەندەش یارمەتیدەرێكی زیاتر دەبێت بۆ ئەوەی پرۆسەی سەربەخۆیی سەربكەوێت.
* دیارە ناوچەكە لە سەر ئاستی ئیقلیمی دابەش بووە، سعودیە نوێنەرایەتی بەرەی سوننە دەكات، ئێرانیش بەرەی شیعە، ئەوەی جێگەی سەرنجە ئێران زۆر بە گەرمی داكۆكی لە یەكپارچەیی عێراق و سووریا دەكات، لە كاتێكدا سووریا و عێراق وەك دوو دەوڵەت نەماون، ئایا ئێران شەڕێكی بێهودە ناكات؟
- ئێران سیاسەتێكی پراگماتیكییانە هاوشان بە بەرژەوەندی و پێگەی خۆی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پیادە دەكات، ئەگەر سەیر بكەن پێوەندیشی لەگەڵ حكومەتی هەرێمی كوردستان هەیە، ئەمەش كارێكی باشە لەبەر ئەوەی هەرێمی كوردستان و ئێران هاوسێی یەكترین، ئەگەر لەم روانگەیەوە سەیری سیاسەتەكانی ئێران لەگەڵ كورد بكەین لەناو ئەو سیاسەتەی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پیادەی دەكات، بەهیچ جۆرێك نابێت پێمانوابێت كە سیاسەتی ئێران لەسەر ئاستی رەهەندی دوورمەودا دۆستی كورد بێت، لەبەر ئەوەی ئێران بە ئاشكرا و جیا لە هەموو دەوڵەتانی ناوچەكە رایدەگەیەنێت كە دژی دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستانە، بۆیە مامەڵەكردن لەگەڵ ئێران وەك دراوسێ ئەمە كارێكە دەبێت بكرێت، بەڵام خۆگرێدانەوە بە ئێرانەوە بەهیچ شێوەیەك لە بەرژەوەندی كوردستاندا نییە، سەبارەت بەو شەڕەشی كە ئێستا لەسەر یەكپارچەیی عێراق و سووریا دەیكات، ئەمە شەڕێكی بێهودە نییە وەك ئێوە ئاماژەی پێدەكەن. لەبەر ئەوەی ئەوانەی بڕیاردەری سەرەكین لە ئێراندا ئەم شەڕە بە بێهودە نازانن و بەداخەوە هەتا ئێستاش بە جۆرێك لە جۆرەكان لەم شەڕەدا سەركەوتوو بوون، لە دوای ساڵی 2003وە كە ئەمریكا هاتە عێراق، ئێران سیاسەتی خۆی لەسەر ئەو بنەمایە داڕشتووە، كە ئەگەر لە دەوروبەری خۆی و ناوچەكە ئاگربكاتەوە، ئەوا بەرژەوەندی رۆژئاوا بەگشتی و ئەمریكا دەخاتە مەترسییەوە و بەوەش باشتر خۆی دەپارێزێت و ئەو پرسانەی وەك دۆسیێ ناوكی، پرسی دیموكراتی و مافی مرۆڤ كە رۆژئاوا دژی ئێران دەیجووڵێنن، دەشاردرێنەوە، رۆژئاواییەكانیش ناچار دەبن بۆ گێڕانەوەی سەقامگیری بۆ ناوچەكە مامەڵە و دانوستاندن لەگەڵ ئێران بكەن، ئەوجا بە هۆی ئەوەی لەم سیاسەتە سەركەوتوو بوون، ئێستا ئێران تەنیا شەڕی بەوەكالەت ناكات، بەڵكو لە سووریا ئەفسەر و سەرباز و پاسداری ئێرانی راستەوخۆ خۆیان شەڕ دەكەن، بۆیە مەزندەكان بەو ئاراستەیەن كە لەبەر ئەوەی سوودیان لەم ناسەقامگیرییە وەرگرتووە، ئەوا لە ئایندەدا ئەم بازنەیە فراوانتریش بكەنەوە.
* باسی ئەوەتان كرد بە شێوەیەكی گشتی بزاڤی كوردی لە هەر چوارپارچەی كوردستان ئەكتیڤ بووە، ئایا پێویستە پێوەندی پارچەكانی دیكە لەگەڵ باشووری كوردستان چۆن بێت؟
- ئەگەر سەرەتا باسی رۆژهەڵات بكەم، هەمیشە پێوەندیەكی زۆر پتەو لە نێوان باشوور و رۆژهەڵاتی كوردستان هەبووە، تەنانەت لە رۆژە پرشنگدارەكاندا خەباتی هاوبەشیش هەبووە، وەك بەشداری هێزی بارزانییەكان لە كۆماری كوردستاندا، بۆیە ئێستاش من هەر وای تێدەگەم كە دید و بۆچوونی هەردووك لایان زۆر لێك نزیكە، رۆژگارێكی زۆر بزووتنەوەی رزگاریخوازی رۆژهەڵات، خەباتی خۆی خەواند بۆ ئەوەی سەقامگیریی باشووری كوردستان تێكنەچێت، ئێستاش پێموایە ئەگەر پێویست بێت، ئەوا كوردی هەموو پارچەكانی دیكە دەبێت قوربانی بدەن بۆ ئەوەی سەقامگیریی باشووری كوردستان تێكنەچێت، نابێت قەت ئەوەشمان لەبیر بچێت، كە وا بزانین خەواندنی پرسی كورد لە پارچەیەك لە خزمەتی پارچەیەكی دیكەی كوردستاندایە، دەكرێت قسە لەسەر شێوازی خەبات بكرێت، بەڵام بەداخەوە لە هەندێك ناوچەی باشووری كوردستان میدیاكان سانسۆریان خستۆتە سەر پرسی كورد لە رۆژهەڵات، پێویستە چۆن باسی باكوور دەكەن، باسی رۆژهەڵاتیش بكەن. هەروەها لە مەسەلەی پەكەكەدا خیتابی سیاسی كوردستان زۆر راشكاوانەیە. سەرۆكی هەرێمی كوردستان دەڵێت: ئێمە لە بری توركیا شەڕ دژی پەكەكە ناكەین، لەگەڵ ئەو هەموو گوشارەی خرایە سەر سەرۆكی هەرێمی كوردستان، بەڵام ئامادە نەبوو بە پەكەكە بڵێت تیرۆریست، هەروەها جەختی لەسەر ئەوە كردەوە كێشەی كورد لە توركیا كێشەیەكە بە سیاسی چارەسەر دەكرێت، ئامادەشن هاوكاری هەردوولا بكەن، بە بڕوای من دەبێت ئەم خیتابە بگوازرێتەوە بۆ رۆژهەڵاتی كوردستانیش، بەو مانایەی كوردی رۆژهەڵاتیش پێویستی بە زیندووبوونەوەی گیانی شۆڕشگێڕی هەیە، بەداخەوە لە وڵاتێكدا دیموكراتی نەبێت، كە بتوانین بە رێگەی دیالۆگ و سیاسی باسی مافەكانی خۆمان بكەین، ئەوا ئامادەبوونی كردەیی لە مەیدانەكە تەنیا پێشمەرگەیە، بۆیە گرنگە خیتابی سیاسی هەرێمی كوردستان بەرامبەر رۆژهەڵاتیش بەو جۆرە بێت، كە مافی كورد لە رۆژهەڵات مافیكی رەوایە و بە سیاسی چارەسەر دەكرێت و سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان چۆن بۆ باكوور ئامادەباشی پیشانداوە هاوكاری ئاشتییانەی چارەسەری كێشەكەیان بكات، بەهەمان شێوە پێویستە بۆ رۆژهەڵاتیش ئەو ئامادەباشییە پیشان بدات.