ئالۆن بن مایەر پڕۆفیسۆر و توێژەرە لە سەنتەری كاروبارە جیهانییەكان لە زانكۆی نیویۆرك، هەروەها بەڕێوبەری بەشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە لە ئامۆژگای سیاسەتی جیهانی. شارەزای سیاسەت و كاروبارەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و تایبەتمەندە لە پێوەندییە نێودەوڵەتییەكان و چارەسەركردنی ناكۆكییەكان. بۆ تاوتوێكردنی ئاستی ئامادەكارییەكان بۆ شەڕی رزگاركردنی موسڵ و ئەگەری هۆكارە ریشەییەكانی دروستبوون و مانەوەی داعش و پرسی دابەشبوونی عێراق و دروستبوونی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستان، گوڵان دیدارێكی لەگەڵدا سازكرد و ئەویش بەم شێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی داینەوە.

* چۆن لە ئامادەكارییەكانی پرۆسەی ئازادكردنەوەی موسڵ دەڕوانیت و ئەو ئەگەر و پێشهاتانە چین كە دەبێت لەبەرچاو بگیرێن؟ ئایا پلانی دوای ئازادكردنەكە بە هەمان ئەندازەی گرتنەوەی شارەكە گرینگ نییە؟
- من هەمیشە بە گومان بووم لە بارەی پێداویستییەكانی گرتنەوەی موسڵ، واتە ئەمەم وتووە و ئێستاش دووپاتی دەكەمەوە كە گرتنەوەی موسڵ ژمارەیەكی زۆری هێزی زەمینی دەوێت، كە هێزی زەمینی عێراقیش بە تەنیا بەس نییە، تەنانەت ئەگەر ئەم كارە بە بە پاڵپشتی هێزە كوردییەكانیش بكرێت، هێشتا ئەوەش بەس نییە. چونكە لە رووی عەمەلییەوە موسڵ گەورەترین پێگەی داعشە، واتە ئەوان تا دواچەكداریان شەڕی لەسەر دەكەن ئەگەر ناچار بن. ئەمەش بە واتای ئەوەی ئەگەر هێزێكی زەمینی گەورە بە پاڵپشتی هێزی ئاسمانی شەڕ نەكەن، ئەوا دەبێتە شەڕی ماڵ بە ماڵ و كوڵان بە كوڵان، ئەو كاتە بە ئەندازەیەكی گەورە زیانی لاوەكی دێتەئاراوە و موسڵ وێران دەبێت. لەبەر ئەوە پێشبینی ئەوە ناكەم كە هاوپەیمانان- بە دڵنیاییەوە هێزەكانی عێراقیش- بەم نزیكانە دەست بدەنە هێرشی گرتنەوەی موسڵ، چونكە هێشتا ئامادەكارییەكان بۆ ئەنجامدانی ئەو پرۆسەیە تەواو نەبوون، ئامادەكارییە لۆجیستیەكان و كۆكردنەوەی هێزیش بۆ ئەنجامدانی هێرشێكی لەو چەشنە كاتی دەوێت و پێویستە ئەم هێرشەش لە چەند قۆڵێكەوە ئەنجام بدرێت. ئەمە هەڵمەت و هێرشێكی زۆر قورسە، بەڵام هێشتا لایەنە سەربازییەكە دەستەبەرنەكراوە بۆ ئەنجامدانی ئەم كارە و بە دڵنیاییەوە سوپای عێراقیش ئامادەی هێرشێكی گەورەی لەم چەشنە نییە. ئەمە خاڵی یەكەم. خاڵی دووەم ئەوەیە كە راستە داعش لە پاشەكشەدایە، بەڵام هێشتا زۆرمان ماوە تێكیبشكێنین، لە لایەكی دیكەوە رەنگە لە سەدا 60 بۆ 80ی رێكخراوی داعش تێكبشكێت، بەڵام ناتوانین ئایدیۆلۆژیایەك لە ناو ببەین، واتە تاوەكو تەواوی بونیادەكەی وێران نەكرێت، ئەوا ترس و تۆقاندن دەخەنە دڵی خەڵكەوە لە شوێنەكانی دیكە و حاڵی حازریش لە هەندێ شوێنی ناوچەكە ئەم كارە دەكەن. لێرە سەرۆك و جێگری سەرۆك- ئەمەریكا- خوازیارن بڵێین بەرەوپێشچوونی گەورە لە دژی داعش بەدی هاتووە، راستە لەم رووەوە بەرەوپێشچوون روویداوە، بەڵام من پێشبینی ناكەم پێش ئەنجامدانی هەڵبژاردنە سەرۆكایەتییەكەی ئەمەریكا، موسڵ ئازاد بكرێتەوە.

* ڕاو بۆچوونی ئێوە لە بارەی بەشداریكردنی حەشدی شەعبی لە پرۆسەی ئازادكردنەوەی موسڵدا چییە؟ ئایا ئەمە چ مەترسییەك لەگەڵ خۆیدا هەڵدەگرێت، یاخود ئایا كاردانەوەی خەڵكی موسڵ چی دەبێت، بە تایبەتی كە مەترسی ئەوە هەیە چەكدارانی حەشدی شەعبی پێشێلكاری و تاوانكاری ئەنجام بدەن؟

- ئەمە بابەتێكە زۆری لەبارەوە وتراوە، ناكۆكیی جددی هەیە لە نێوان شیعە و سوننە، بۆ نموونە، سعودیە كە پاڵپشتی یاخیبووانی سووری دەكات لە دژی بەشار ئەسەد، خوازیاری ئەوە نییە ئێران بەشدارییەكی قووڵی هەبێت لە شەڕی دژ بە داعشدا، بۆ ئەوەش پاساوی خۆی هەیە، سعودیە نایەوێت ئێران جێ پێی خۆی لە عێراقدا بچەسپێنێت. لەوەش زیاتر- ئەمە تێگەیشتنی منە- دەوڵەتە سوننەكان، بە كوردەوە نایانەوێت ئێران لە بەر دەرگا و دەروازەكانیان بێت، ئیدی ئەو ئامادەبوونەی ئێران لە شێوەی میلیشیادا بێت، یان هەر هێزێكی شەڕكەری دیكە. لەبەر ئەوە هەر كاتێك ئەو هێزانە جێ پێی خۆیان قایم كرد، پاشەكشەپێكردنیان ئاسان نابێت. هەر لە بەر هەمان هۆ ئەمەریكاش نایەوێت ئێران ئەوەندە رۆبچێتە نێو كاروبارەكانی عێراقەوە. كەواتە ناكۆكیی جددی لە نێوان گەمەكارە جیاوازەكاندا هەیە لە بارەی ئەوەی دەبێت ئێران چ رۆڵێكی هەبێت- هەروەها بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی ئێران بە قووڵی رۆچۆتە كاروبارەكانی عێراقەوە، ئەوا ناتوانن رێگاچارەیەك گەڵاڵە بكەن لە بارەی چۆنیەتی تێكشكاندنی داعش و چۆنیەتی هەماهەنگیكردن لە نێوان ئەو هەموو هێزانەدا، كە هێزەكاین نێو رۆژئاوا و وڵاتە عەرەبییەكان و ئەمەریكا و ئێران و رووسیا لە خۆدەگرن. كەواتە ئەمە هاوپەیمانێتییەكە كە هەماهەنگیكردن تێیدا زۆر قورسە، بە هۆی ئەوەی بەرژەوەندی لایەنە جیاوازەكان وەك یەك نین. بۆ نموونە، ئەمەریكا خوازیاری رزگاركردنی موسڵ و هێشتنەوەی عێراقە بە یەكپارچەیی، بەڵام عێراق نابێتەوە وڵاتێكی یەكپارچە، تەنانەت ئەگەر داعشیش تێكبشكێندرێت. ساڵی پار كاتێك سەرۆك بارزانی لە واشنتۆن بوو، من بە شەخسی قسەم لەگەڵدا كرد و ئەو زۆر راشكاو بوو لەبارەی سەربەخۆبوونی كوردستانەوە و مەسەلەكە ئەوە نییە ئایا ئەمە روودەدات، بەڵكو ئەوەیە كەی روودەدات، هەروەها من قسەم لەگەڵ كەسانی نێو وەزارەتی دەرەوەشدا كرد و ئەوان دووپاتیان كردەوە كە 100% ناتوانن لە هەنگاوهەڵگرتنیاندا بەرەو سەربەخۆیی رێگری لە كوردی عێراق بكەن، كە خاوەنی هەرێمی خۆبەڕێوبەر-ئۆتۆنۆمی-ین، هەروەها پێیان راگەیاندم كوردی عێراق سەرچاوەی خۆیان هەیە، خاوەنی ئیدارەی خۆیانن و ژێرخانی دەوڵەتیان هەیە، سوپا و دەزگای ئەمنی و هەواڵگری خۆیان هەیە و لە لەلایەن وڵاتگەلی جیاوازەوە پشتیوانی دەكرێن، لە نێویاندا ئیسرائیل. كەوابێ ئەوان سەربەخۆ دەبن، لەبەر ئەوە هەموو ئەو قسە و باسانەی لەبارەی عێراقێكی یەكپارچە دەكرێن، قسەی بێمانان و عێراق نابێتەوە بە وڵاتێكی یەكپارچە.


* تا ئێستا كورد تاكە هێزێكی زەمینی كاریگەرە كە بە هاوكاری گورزە ئاسمانییەكانی هاوپەیمانانان توانیویەتی داعش تێكبشكێنێت، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا رۆڵی پێشمەرگە لە پرۆسەی رزگاركردنی موسڵدا چۆن دەبینیت؟
- پێشمەرگە رۆڵێكی یەكلاكەرەوەی دەبێت، چونكە كورد بەرژەوەندییەكی زۆری لە موسڵدا هەیە و ئەم شارە جێی نیشتەجێبوونی ژمارەیەكی زۆری كوردە، واتە بەرژەوەندییەكی زۆریان هەیە لە گرتنەوەی ئەم شارەدا. بەڵام كاتێك هێزی دیكە بەشداری دەبن وەك سوپای عێراق، وەك ئێران و رووسیا و ئەمەریكا، ئەوا بەرژەوەندی ناكۆك بە یەك دروست دەبێت، چونكە ئەو لایەنانە بەرژەوەندی جیاوازیان هەیە. بەڵام بە چاوپۆشین لەوەی ئەم هێرشە چۆن ئەنجام دەدرێت، ئەوا خەڵكی موسڵ زیانێكی زۆر دەكەن، چونكە هەروەك ئاماژەم پێكرد، ئەمە دوایین پێگەی بەهێزی داعش دەبێت و ئەوان تا دواچەكدار شەڕی لەسەر دەكەن. كەواتە رۆڵی پێشمەرگە یەكلاكەرەوە دەبێت و دڵنیام لە هێرشەكەدا رۆڵیان دەبێت.
* ئەوەی ئاشكرایە كە داعش دەرهاویشتەی نەخۆشییەكەیە و خودی كێشەكە نییە، بەڵكو ریشەی كێشەكە بریتییە لە سیاسەتە تایفەگەرییەكانی سەردەمی مالیكی لە عێراق و رژێمی ئەسەد لە سووریادا، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا ئەمەریكا چۆن بەرەنگاری ئەم پرسە دەبێتەوە و ئایا جگە لە پلانی سەربازی بۆ هێرشكردنەسەر موسڵ، پلانێكی سیاسیشی بۆ چۆنیەتی بەڕێوەبردنی ئەو شارە لە دوای داعشەوە هەیە؟


- ئەوەی ئێوە ئاماژەتان پێكرد تەواو راست و دروستە، دەرفەتم بدەن جەخت لەسەر چەند مەسەلەیەك بكەمەوە. دروستبوونی داعش لە سەرەتادا و دواتر دەركەوتنی بە راددەیەكی گەورە دەرهاویشتەی شەڕی عێراقە، داعش لەم یەك دوو ساڵەی دواییدا دروست نەبووە، بەڵكو راستەوخۆ دوای شەڕەكەی عێراق دروست بووە. كەواتە و تاوەكو ناكۆكیی شیعە و سوننە بەردەوام بێت و شەڕی ناوخۆیی –ئەمری واقیع- لەم وڵاتەدا درێژەی هەبێت كە كەس باسی ناكات -لە كاتێكدا ئەمە لە رووی ئەمری واقیعەوە شەڕێكی ناوخۆییە، دۆخی عێراق بەو شێوەیە لەرزۆك و داعشیش بەردەوام دەبێت. تەقینەوەكانی هەفتەی رابردوو گیانی نزیكەی 200 كەسی كردە قوربانی و بە سەدان كەسی دیكەش بریندار بوون، كەواتە تاوەكو ئەم شەڕانە بەردەوام بن، ئەوا داعشیش بەردەوام دەبێت. واتە داعش دەرهاویشتەی ئەم دۆخەیە و ئەم نەخۆشییەكە لە سووریا و عێراقدا جێی خۆی كردۆتەوە و داعش دەرئەنجامی ئەو نەخۆشییەیە. هەر لەبەر ئەم هۆكارەش بوو كە پێشتر وتم دەتوانیت داعش وەك رێكخراوێك تێكبشكێنیت، نەك وەك ئایدیۆلۆژیا، چونكە تاوەكو دۆخەكە لە عێراق و سووریا و تا راددەیەك لوبنانیش لەبار بێت بۆ تەقینەوە لە نێوان پێكهاتە تایفەگەرە جیاوازەكاندا، ئەوا هەر گروپێكی تیرۆریستی و هەر گروپێكی توندڕەو دەتوانێت سوود لەم ناكۆكی و شەڕە ناوخۆییانەی نێوان ئەم پێكهاتە جیاوازانە وەربگرێت. كەواتە دەبێت ئەمە چارەسەرەكە بێت، بەڵام ئەوەندی من دەتوانم لەبارەی عێراقەوە بیڵێم، ئەوەیە كە ئەم چارەسەرە لە ئارادا نییە، چونكە من قسەم لەگەڵ هەر بەرپرسێكی باڵای عێراقدا كردبێت، گەشبین نەبووە بە ئایندەی عێراق، لە بارەی ئەوەی ساڵی داهاتوو، یان ساڵانی دواتر روودەدەن. ئەمەریكا رووی لە عێراق كرد و پێی راگەیاند خوازیاری حكومەتێكی یەكگرتووین لە عێراقدا و وەڵامی عێراقیش ئەوە بوو كە حكومەتی یەكگرتوو لە ئارادایە و سوننە و كوردیش بەشداری دەكەن، بەڵام واقیعەكە ئەوەیە حكومەتی شیعە بایەخ بە هیچ یەكێك لەو مەسەلانە نادات. كەواتە ناكۆكییەكە لە عێراق و سووریادا بەردەوامە و هۆكارە رێیشەییەكان درێژەیان هەیە، بەو پیێە داعشیش درێژەی دەبێت. ئەمە لایەنێكی مەسەلەكەیە. لایەنێكی گرینگی دیكە ئەوەیە كە رێژەی گەنج بە كچ و كوڕەوە لە وڵاتانی عەرەبیدا- بەتایبەتی سووریا و عێراق- لە سەدا 70ی دانیشتووان پێكدەهێنن كە تەمەنیان لە خوار 25 ساڵەوەیە، نزیكەی لە سەدا 30 بۆ 40ی ئەو گەنجانەش بێكار و بێئومێدن و لە هەژاریدا دەژین، لێرەدا داعش دێت و وێنەیەكی جوانیان بۆ دەخاتەڕوو و قەناعەتیان پێدەكات كە ئەگەر كوژران شەهید دەبن و بە بەهەشت شاد دەبن، كەواتە پێویستە بارودۆخە كۆمەڵایەتی و سیاسیەكەی ئەم وڵاتانە راست بكرێنەوە، لەبەر ئەوەی بە دەیان ملیۆن و لە راستیدا 150 ملیۆن گەنجی نائومێد هەن لە وڵاتانی عەرەبیدا، ئەمە نەخۆشییە راستەقینەكەیە، كە هیچ كەسێك ناتوانێت بەم نزیكانە چارەسەری بكات، ئەمە بە سەدان ملیار دۆلاری وەبەرهێنانی دەوێت. لە لەلایەكی دیكەوە حكومەتەكانی ناوچەكە بە تەواوەتی گەندەڵن و لە خەمی چارەسەركردنی بارودۆخە كۆمەڵایەتی و ئابوورییەكەدا نین، ئەمە هۆكاری سێیەمە كە وامان لێدەكات پێشبینی گۆڕانكاری گەورە نەبین لە ساڵانی داهاتوودا. هۆكاری چوارەم بریتییە لە پابەندبوونی دەرەكی، تا چ ئەندازەیەك ئەمەریكا و ئەوروپا ئامادەن لەسەر نەهێشتنی ئەم نەخۆشییە و ئەم هۆكارە ریشەییانە كار بكەن، تا چەند ئیرادەیان هەیە و تا چەند سەرچاوەكانی خۆیان تەرخان دەكەن بۆ ئەم ئامانجە، چونكە ئەوەی بەدی دەكرێت ئەوەیە چیتر رۆژئاوا نایەوێت وەبەرهێنان لەم ناوچەیە بكات و لە ناكۆكییەكانی ئەم ناوچەیەوە تێوەبگلێت، بە دڵنیاییەوە ئەمە بۆ ئەمەریكا راستە، بەڵام ئەوروپا نزیكترە و كێشەی ئاوارەكان و كێشەی دیكەی روبەڕو دەبێتەوە، بەڵام ئەوروپا سەرچاوەی پێویستی نییە. هەر لەبەر ئەمەشە كە كورد نایەوێت ببێتە بەشێك لەم دۆخە و هەر كاتێك داعش تێكشكێنرا، ئەوا كورد دەتوانن خۆیان رێكبخەن و دەوڵەتی سەربەخۆی خۆیان دابمەزرێنن، ئەو دەوڵەتەی كە حاڵی حازر لە ئارادایە. واتە كورد دەیەوێت خۆی بپارێزێت لە بارودۆخی پڕ لە پشێویی عێراق بەتایبەتی كێشە و شەڕی شیعە و سوننە كە بە ماوەیەكی درێژ بەردەوام دەبێت، كەواتە تاوەكو زووتر كورد خۆی لەو پشێوی و پاشاگەردانییەی عێراق جیا بكاتەوە، باشترە، سەرۆك بارزانی لەوەدا راستی پێكاوە كە رایگەیاند پێویستە چاوەڕێ بكەین تاوەكو لەناوبردنی داعش، ئەو كاتە دەتوانین خۆمان كێشەی خۆمان یەكلا بكەینەوە.


* ئەو ئاژاوەیەی ئێستا لە بەغدا بەردەوامە، بۆتە هۆكاری ئەوەی پەرلەمانی عێراق داگیربكرێت و پەرلەمان لە كاربكەوێت، هەروەها حكومەتەكەی عەبادی پەكی كەوتووە، ئەمەش مانای ئەوەیە پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا بوونی نەماوە، ئایا ئەمە مانای ئەوە نییە كە ئەمەریكا لەسەر ئاستی سیاسی و سەربازی عێراقی لە دەست چووە؟
- لە بنەڕەتدا ئۆباما نایەوێت دەستبەرداری هەموو پرسەكان بێت و پشتیان تێبكات، لەبەر ئەوەی كاریگەریان لەسەر ئەوروپا دەبێت، نەك لەسەر ئەمەریكا، هەروەها ئەمەریكا لەم رووەوە بەرپرسیارێتی لە ئەستۆیە، چونكە كاتێك ئەمەریكا چووە عێراقەوە لە ساڵی 2003دا - راستە سەددام كەسێكی دڕندە بوو و من دەزانم چی بەسەر كورددا هێناوە- ئێمە ئەو وڵاتەمان وێران كرد و پلانی كاركردنمان نەبوو، واتە ئێمە تەنیا چووینە عێراق و دەسەڵاتی سەددام-مان رووخاند، بەڵام ئایا پلانی دواترمان چی بوو؟ تەنیا ئەوە بوو كە كەسێكی گەمژەی وەك بریمەر-مان نارد و تەواوی وڵاتەكەی لەبەریەك هەڵوەشاند، ئەمە هەڵەیەكی تراژیدی بوو لە عێراقدا كردمان، ئێستاش ئەمەریكا بە پەڕۆیەكی بچوك برینە گەورەكەی عێراق دەپێچێت، ئەمەش سەركەوتوو نابێت، خەڵكی ئەمەریكاش نایانەوێت وڵاتەكەیان بچێتە شەڕێكی دیكەوە لەگەڵ عێراقدا، لەبەر ئەوە چاوەڕێی ئەوە مەبن كە ئەمەریكا بە دەیان هەزار سەرباز بنێرێتە عێراق، بەڵكو تەنیا بە هێزی ئاسمانی و رەنگە بە زیادكردنی چەند هەزار سەربازێك لە هێزی زەمینی هاوكاری بكات، ئەمەش بەس نییە بۆ ئەوەی بەم نزیكانە داعش تێكبشكێندرێت.


* بیرۆكەی دابەشكردنی عێراق بیرۆكەی جۆزێف بایدن بوو لە ساڵی 2006 كاتێك سیناتۆر بوو، بەڵام ئێستا جێگری سەرۆكی ئەمەریكایە و خۆی سەرپەرشتی ئەو بارودۆخە خراپەی عێراق دەكات، ئایا ئەگەر هەوڵبدات بە ئاشتی عێراق دابەش بكات، لەوە باشتر نییە ئەو هەموو خوێنڕشتن و كوشتنە كە لە دوای ساڵی 2003ەوە لە عێراقدا روودەدات؟
- پێموایە ئەمەریكا هەڵەیەكی گەمژانە دەكات ئەگەر پێیوابێت عێراق پێكەوە كۆدەكاتەوە، ئەگەر بژاردەیان بخەیتە بەردەست لە نێوان داعش و حكومەتە شیعەكەدا، سوننەكان داعش هەڵدەبژێرن ئەمە راددەی ئەو رقە قووڵەیە كە لە ئاست حكومەتە شیعەكەدا هەیانە، حكومەتەكەی عەبادیش جیاوازی نییە لە حكومەتەكەی مالیكی و بە هەر شێوەیەك بتوانن پێشێلكاری بەرامبەر سوننە دەكەن. تاكە رێگایەك بۆ چارەسەركردنی كێشەی سوننە و شیعە بریتییە لە دروستكردنی هەرێمێكی سوننەی خۆبەڕێوبەر كە لە نزیكەوە كار لەگەڵ هەرێمە خۆبەڕێوبەرەكەی كورددا بكات، تاكە كێشەیەك كە بێتەئاراوە چۆنیەتی دابەشكردنی داهاتی نەوت دەبێت، لەبەر ئەوەی هەرێمە سوننەكە نەوتی نییە و سەرچاوەی سروشتی نییە و وڵاتێكی داخراو دەبێت. من لێرە بە وەزارەتی دەرەوەم راگەیاند كە ئەگەر لە ئاسۆدا و لە ئایندەدا سوننەكان هیوایەك بەدی نەكەن، ئەوا بە هەموو توانای خۆیانەوە شەڕی داعش ناكەن، واتە دەبێت ئایندەیەكیان هەبێت و ئەوەش بەوە دەبێت بەشێك لە داهاتی نەوتیان بۆ دابین بكرێت. كوردیش دەتوانێت لەم رووەوە رۆڵی هەبێت، چونكە ئێستا كورد نەوت هەناردە دەكات و بەشێكی لە داهاتەكەی دەگەڕێنێتەوە بۆ بەغدا، ئەو كاتە دەتوانێت ئەو بەشەی داهاتی نەوت بۆ هەرێمە سوننەكە رەوانە بكات، نەك حكومەتی عێراقی، ئەمەش بەس نییە، بەڵام یەكێكە لە رێگاكان. رێگایەكی دیكە ئەوەیە لە لایەن حكومەتی شیعەوە بۆیان دابین بكرێت، یاخود لە رێگای هاوكاری دەرەكییەوە. ئەمانە تاكە رێگان بۆ چارەسەركردنی كێشەی سوننە و شیعە. چونكە سعودیە و ئێران بەردەوام دەبن لەسەر بەرپاكردنی شەڕی بە وەكالەت و هیچیان ئامادە نابن دەستبەرداری خەونی بوون بە هێزی خاوەنی هەژموون لە ناوچەكەدا بن. واتە هیچیان ئامادە نین ئەم شەڕە رابگرن، كاتێك باوەڕیان وابێت، دەتوانن بە تێپەڕبوونی كات پێگەی خۆیان باشتر بكەن.



* ئایا سەرۆكی داهاتووی ئەمەریكا سیاسەت و هەڵوێستێكی جیاوازتری دەبێت لە ئاست خواستی نەتەوەكانی عێراقدا ئەگەر خوازیاری جیابوونەوە بوون؟
- لە راستیدا من ناتوانم پێتان بڵێم كە سیاسەتی سەرۆكی داهاتووی ئەمەریكا چی دەبێت، بەتایبەتی كە ئێمە نازانین كێ دەبێتە سەرۆكی داهاتوو، ئەگەر هیلاری كلینتۆن بێت، ئەوا درێژە بە هەمان سیاسەتی ئۆباما دەدات، ئەگەر سەرۆكێكی كۆماری بێت ئەوا ئایدیایەكی جیاوازی دەبێت لەم رووەوە. بەڵام تەنانەت ئەگەر دۆناڵد ترامپ خوانەخواستە ببێتە سەرۆك، ئەوا هەروەك چۆن بۆش رایگەیاند كە ئەسەد لە ناو دەبات، ئەمیش راگەیاندووە كە داعش لە ناو دەبات، بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە تۆ چۆن هۆكارە ریشەییەكان داعش لە ناو دەبەیت. واتە هەم لە ناوبردنی رێكخراوەكەی و هەم ئایدیۆلۆژیاكەی، كەس وەڵامی ئەم پرسیارەی نەداوەتەوە، چونكە ئەمە پرۆسەیەكی زۆر درێژخایەنە و بە سەدان ملیار دۆلاری دەوێت، ئەمە حكومەتێكی راستگۆی دەوێت، پێویستی بە لە ناوبردنی گەندەڵییە و ئەمەش ئەركێكی قورسە. لەبەر ئەوە بەلای منەوە كارێكی ژیرانەیە ئەگەر كورد و كوردستان زوو دەوڵەتی سەربەخۆ رابگەیەنن، چونكە خاوەنی سەرچاوەی سروشتی خۆیانن و پێویستە خۆیان بە دوور بگرن لە كێشە و پشێوییەكانی ناوچەكە و هەر كەسێكیش رووی كردە كوردستان ئەوا ئەمەریكا و وڵاتانی دیكە پاڵپشتیتان دەكەن، ئەگەر پێویستتان بەو پاڵپشتییە بوو. ئەمە گرنگترین كارێكە كە ئەنجام بدرێت، پێموایە عێراق رووبەڕوی هەوراز و نشێوی زۆر دەبێتەوە و تاوەكو كوردستان زووتر خۆی لێ دووربخاتەوە، باشترە.



* لە كۆتاییدا دەتەوێت چی بۆ خوێنەرانی گوڵان باس بكەیت كە لەو بارەیەوە پرسیارمان نەكردبێت؟
- هەر كارێكیان لە دەست بێت، بە هاوكاری ئەمەریكا و وڵاتانی دیكە ئەنجامی بدەن بۆ لە ناوبردنی داعش و ئەوەندەی دەكرێت كار بكەن بۆ سنورداركردنی قوربانی و زیانەكان. ئەو كاتەی كوردستان سەربەخۆیی رابگەیەنێت، لەوە دڵنیام كە بە دەیان دەوڵەت راستەوخۆ ئیعتیراف بە دەوڵەتی كوردستان دەكەن. كاتێك بارزانی لە واشنتۆن بوو من قسەم لەگەڵدا كرد، بەڵام ئەگەر ئێستا سەرۆك بارزانی راوێژم پێ بكات، ئەوا دەڵێم لە حاڵەتی راگەیاندنی سەربەخۆییدا، توركیا هیچ كاردانەوەیەكی نابێت، چونكە سەرقاڵی بازرگانییە لەگەڵ كورد، لە بواری نەوت و بوارەكانی دیكە، چ جای ئەوەی كوردستان داگیر بكات، ئەمە روونادات. عێراق بوێری ئەوە ناكات هێز بنێرێت بۆ باكوور و شەڕ بكات، لەبەر هۆكارێكی سادە، چونكە دووچاری شەرمەزارییەكی گەورە دەبێت، ئەمەریكا رێگا نادات حكومەتی ئێرانیش شەڕی كوردی عێراق بكات. من لە وەزارەتی دەرەوەم دەزانم پێشنیاری ئەوان بۆ بارزانی ئەوەیە كە زیاتر چاوەڕی بكات، تاوەكو داعش لە ناودەچێت. كەواتە راستە ئەم وڵاتانە لە سەربەخۆیی كوردستان نیگەران دەبن، بەڵام هیچ كارێك ئەنجام نادەن، رەنگە لە سەرەتادا رابگەیەنن كە چیتر پێوەندی بازرگانی لەگەڵدا ناكەن و لێدوانی هاوشێوە بدەن، بەڵام دۆستەكانی ئێوە لە دوژمنەكانتان زیاترن و ئەمەش گرنگترین شتە كە دەبێت لە یادتان بێت.