لە ناو پرۆسەی سیاسیی ئێستای كوردستاندا جۆرێك لە چەقبەستوویی رێژەیی دروست بووە، هەر بۆیە كێشەكانیش تا رادەیەك بێ چارەسەر ماونەتەوە، هۆكاری سەرەكیی ئەم چەقبەستووییە لە روانگەی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستانەوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو پێداگرتنەی بزووتنەوەی گۆڕان كە لە خاڵێكدا چەقیوە و ناتوانێت هەنگاوی دیكە بە ئاراستەی چارەسەركردنی كێشەكان هەڵبگرێت، بۆ ئەم بارودۆخەش ناكرێت چیتر بەرامبەر كاراكردنەوەی پەرلەمان و ئامادەباشی بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم، هەموو لایەنە سیاسییەكان دەستەوەستان دابنیشن و چاوەڕێی هەڵویستە چەقبەستووەكەی گۆڕان بن، بارودۆخەكە وادەخوازێت پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی و لایەنەكانی دیكەی كوردستان، لە چوار چێوەی بۆچوونێكی هاوبەشدا هەنگاو بۆ كاراكردنەوەی پەرلەمان هەڵبگرن و كۆتایی بەم چەقبەستووییە بهێنن. بۆ قسەكردن لەسەر بارودۆخی سیاسیی كوردستان و چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ ئەو دۆخە ئاڵۆز و پاشاگەردانییەی پرۆسەی سیاسی لە بەغدا و چۆنیەتی بەشداریكردنی كورد لە پرۆسەی ئازادكردنی موسڵ و هەوڵەكان بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم، ئەم دیمانە تایبەتەمان لەگەڵ مەحمود محەمەد ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان ئەنجامدا و بەمجۆرە روانگەی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستانی بۆ چارەسەركردنی كێشەكان خستەڕوو.

* بارودۆخی سیاسی و ناوخۆی كوردستان هەتا ئێستاش جۆرێك لە پەرتەوازەیی و چەقبەستوویی بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی پێوە دیارە، ئایا ئێوە وەك پارتی دیموكراتی كوردستان چۆن سەیری كێشە ناوخۆییەكانی هەرێمی كوردستان دەكەن؟
- بێگومان بارودۆخی سیاسیی كوردستان ناتەباییەكی بەرچاوی پێوە دیارە، ئەمەش كاریگەری دەبێت لەسەر ئەو ئاراستانەی كە دەمانەوێت بۆ بابەتە گرینگەكانی نەتەوەیی و نیشتمانی دروستیان بكەین، هەربۆیە ئەم قۆناخەی ئێستا پێویستی بە خوێندنەوەیەكی جیاواز لە قۆناخەكانی پێشووتر هەیە. بارودۆخی ناوخۆی كوردستان بێجگە لەو ناتەباییە ناوخۆییەی كە بوونی هەیە، كاریگەریشە بە كەشوهەوای پرۆسەی سیاسی لە هەموو ناوچەكەش، هەربۆیە هەندێك جار لەسەر بنەمای كەشوهەوای سیاسیی ناوچەكە و دروستبوونی گۆڕانكاری لە هاوسەنگیی هێزدا، ناتەباییەكان لە ناو كوردستانیشدا بەردەوامی دەبێت و كاریگەری لەسەر پرۆسەی سیاسیی كوردستانیش دەبێت. بۆیە وەك پارتی دیموكراتی كوردستان زۆر لە خەمی ئەوەداین كە هەموو پێكەوە هەوڵبدەین، ئەم بارودۆخەی ئێستای كوردستان لەبەرچاوبگرین و هەوڵەكانمان یەكبخەین بۆ ئەوەی هەموو پێكەوە لەسەر ئەوە كاربكەین كە كوردستان پێویستی بە چ جۆرە رێكخستنەوەیەك هەیە، ئەم رێكخستنەوەیەش دەبێت لە بەرژەوەندیی چۆنیەتی ئاراستەكردنی مەرام و خواستە گشتییەكان بێت، بۆ ئەم قۆناخەی ئێستا كە كوردستان پێیدا تێدەپەڕێت.

* مەبەستتان لە رێكخستنەوەی نێوماڵی كورد ئەوەیە دووبارە كۆبوونەوەی لایەنە سیاسییەكان دەست پێبكاتەوە، یان داوای میكانیزمێكی تازە دەكەن؟
- تێڕوانینی پارتی بۆ رێكخستنەوەی نیوماڵی كورد بەو جۆرەیە كە دەبێت ئەو ژینگە سیاسییەی ئێستای كوردستان گۆڕانكاری بەسەردا بێت و هەوڵبدرێت جۆرێك لە پێكهاتن لە نێوان لایەنە سیاسییەكانی كوردستان پێكبێت، لەم بارودۆخەی ئێستا لەگەڵ ئەوەی كۆبوونەوە لەگەڵ لایەنەكان هەیە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەكرێت بە چەقبەستوو هەژماری بكەین، بۆیە دەبێت ئەم حاڵەتە چارەسەر بكرێت و هەر حزبێك لە جێگەی خۆیەوە هەنگاوی خۆی هەڵبگرێت، لەم قۆناخەدا دەكرێت، هەندێك لەو كێشانەی ئێستا كە كێشەی تایبەتی نێوان حزبە سیاسییەكانن وەلا بنرێن و لەسەر پرسە نیشتمانی و نەتەوەییەكان یەكڕیز و یەكهەڵوێست بین.

* ئەگەر راشكاوانە لەسەر ئەم پرسە قسە بكەین، ئەو حاڵەتە چەقبەستووەی هەیە، بەتایبەتی لە نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و بزووتنەوەی گۆڕاندایە، ئایا دەكرێت هەر دوولاتان گۆڕانكاری لە بۆچوونی خۆتان بكەن؟
- پرۆسەی سیاسیی كوردستان پرسێك نییە تەنیا پێوەندی بە پارتی و گۆڕانەوە هەبێت، بەڵكو پرۆسەی سیاسیی كوردستان بەپلەی یەكەم بریتییە لە پێوەندی نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستان و ئینجا كۆمەڵێك حزبی دیكە، چ ئەوانەی لە پەرلەمان بەشدارن، چ ئەوانەی لە دەرەوەی پەرلەمانن و لەم وڵاتە بوونیان هەیە، هەربۆیە ناكرێت پرۆسەی سیاسی كوردستان بگاتە بنبەست، ئەمە چییە، گۆڕان بە هەندێك شت رازی نییە، نابێت لایەنە سیاسییەكانیش ئەم چاوەڕوانییەیان هەبێت، بەوەی دەبێت هەموو لایەنەكان بە هەموو شتێك رازی بن، لەناو پرۆسەی سیاسیدا ئەگەر رێژەیەكی بەرز لە لایەنە سیاسییەكان لەسەر بەرنامەیەك رازی بن، ئەوا ئەم رازیبوونە دەبێتە بەرنامەی وڵات و دەكرێت ئەم حاڵەتەی دروستبووە وردە وردە چارەسەر بكرێت.
* وەك باستان كرد پرۆسەی سیاسی بە پلەی یەكەم واتە پێوەندیی پارتی و یەكێتی، بەڵام ئێستا یەكێتی وا خەریكە لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان رێككەوتن دەكات، ئایا پارتی دیموكراتی كوردستان چۆن سەیری ئەم رێككەوتنە دەكات؟
- لە بەر ئەوەی هەتا ئێستا بە فەرمی دەقی رێككەوتنی نێوان گۆڕان و یەكێتی لەبەردەستمان نییە، بۆیە ناكرێت قسەی لەبارەوە بكەین، ئەمە دەهێڵینەوە تا ئەو كاتەی رێككەوتنەكە بە فەرمی رادەگەیەنن، ئەوكات هەڵوێستی خۆمانی لەسەر دەردەبڕین، لەگەڵ ئەوەشدا ئەگەر ئەم رێككەوتنەی نێوانیان بۆ ئەوە بێت كێشەی نێوانیان وەك یەكێتی و گۆڕانی پێ چارەسەر بكەن، ئەمە كارێكی باشە و هەقی خۆیانە بۆ ئەوەی ئاشتییەكی دوولایەنە لە نێوانیاندا هەبێت، بەڵام ئەگەر بەم رێككەوتنە بیانەوێت بە شێوەیەك لە شێوەكان بیكەنە نەخشەڕێگەیەك و بۆ چۆنیەتی چارەسەركردنی كێشەكانی هەرێم بەكاری بهێنن، ئەمە هیچ ئاكامێكی نابێت و سەركەوتووش نابن.
* ئایا لەمبارەوە لەگەڵ یەكێتی نیشتمانی قسەتان كردووە، كە چی لە رێككەوتنی نێوان پارتی و یەكێتی و چی لە رێككەوتنی نێوان گۆڕان و یەكێتی دەوێت؟
- ئێمە یەكێتی نیشتمانی كوردستانمان سەرپشك نەكردووە بەوەی ئاخۆ چی لە ئێمە دەوێت، یان چی لە بزووتنەوەی گۆڕان دەوێت. بۆیە ئەمە رێككەوتنی دوولایەنەیە، ئەوجا چ لەگەڵ گۆڕان رێككەوتن بكەن، یان لەگەڵ هەر لایەنێكی دیكە، ئێمەش وەك پارتی رێككەوتنمان لەگەڵ یەكێتی هەیە، بەڵام لێرەوە پرسەكە ئەوەیە ئایا ئەو لێكتێگەیشتنەی نێوان یەكێتی و گۆڕان چەند هەماهەنگ دەبێت لەگەڵ لێكتێگەیشتنی نێوان ئێمە و یەكێتی، ئەمە گرینگە و كاریگەری دەبێت لەسەر رێككەوتنی نێوان ئێمە و یەكێتی، دەبێت یەكێتی ئەمە لەبەر چاو بگرێت، لەلایەكی دیكەوە یەكێتی نیشتمانی كوردستان وەك هێزێك لەناو هێزە سیاسییەكانی كوردستان كاریگەری خۆی هەیە، بەتایبەتی لە دەڤەری سلێمانی، ئەمەش وادەكات یەكێتی خەمی سەرەكی لەسەر ئەو ناوچەیە چڕبكاتەوە و باشتر ئیش بكات بۆ ئەوەی كێشەكان لەوێ كەم بكرێنەوە، بەڵام سەبارەت بە كۆی پرۆسەی سیاسیی كوردستان، بێگومان دەبێت خوێندنەوەیەكی دروست بۆ هەموو هێزە سیاسییەكانی كوردستان بكرێت.
* ئایا لەو ماوەیەی دەنگۆی ئیمزاكردنی رێككەوتنی یەكێتی و گۆڕان هەیە، ئێوە وەك پارتی كۆبوونەوەتان لەگەڵ یەكێتی نەكردووە؟
- ماوەیەكە كۆبوونەوەی هاوبەشی پارتی و یەكێتی ئەنجام نەدراوە، ئێمە چاوەڕێی ئەوان بووین كە ئامادەباشیی كۆبوونەوەیان هەبێت، كە تائێستا وادەی كۆبوونەوە دیاری نەكراوە، بەڵام لە كۆبوونەوەكانی پێشتر لە گەڵیاندا لەسەر پێوەندی نێوان پارتی و یەكێتی گفتوگۆی زۆر كراوە و هەردوولاشمان كۆمەڵێك وەرەقەی لێكتێگەیشتنمان لەگەڵ یەكدی ئاڵوگۆڕ كردووە، بۆیە روانگەی ئێمە لای ئەوان زۆر روون و ئاشكرایە و بۆ چۆنیەتی چارەسەركردنی بارودۆخی سیاسیی ئێستا و ئەو كێشانەی لە كوردستاندا بوونیان هەیە، بۆیە مەزندەی ئێمە بەوجۆرەیە، یەكێتی لە رێككەوتنی لەگەڵ گۆڕان رەچاوی ئەو تێگەیشتنە بكەن كە لەگەڵ ئێمە هەیانە.
* دیارە ئەم پرسە لە دوای گەڕانەوەی نەوشیروان مستەفا زیاتر گەرم بووە، بەڵام سەركردایەتی پارتی تا ئێستا لەو بوارەدا بێدەنگ بووە، ئایا هۆكاری ئەم بێدەنگییەتان چییە؟
- مەسەلەی گەڕانەوەی، یان بوونی لە دەرەوە، ئەوە هیچ پێوەندییەكی بە پارتی دیموكراتی كوردستانەوە نییە، هەر بۆیە هیچ هەڵوێستێكیشمان لەبارەوەیە نییە.
* مەبەست ئەوەیە دوای گەڕانەوەی نەوشیروان مستەفا مەزندەی ئەوە ناكرێت پارتی و گۆڕان پێكەوە كۆببنەوە؟
- لە سیاسەتدا هیچ شتێك مەحاڵ نییە، بەڵام لە روانگەی ئێمەوە ئەم پرسە پێویستی بە زەمینەسازی ئەوە هەیە كە گۆڕان بە سیاسەتی خۆیدا بچێتەوە، هەروەها دەبێت گۆڕان دان بەو هەڵانەدا بنێت كە كردوویەتی و لە ئاكامی ئەو هەڵانەی گۆڕان كۆمەڵێك كێشەی ناوخۆیی دروست بوون، پێشتر ئێمە وەك پارتی دەستپێشخەریمان كرد و سەردانمان كردن و لەگەڵیان كۆبووینەوە، بەڵام ئەوان هیچ وەڵامدانەوەیەكیان نەبوو، بۆیە ئێمە هێچ هەنگاوێكی دیكە هەڵناگرین هەتا ئەوان بە سیاسەتی خۆیاندا نەچنەوە، مەزندەش ناكەم ئەوان ئەو ئامادەباشییەیان هەبێت بۆ ئەوەی بەخۆدابچنەوە.
* كەواتە با پرسیارەكە بەشێوەیەكی دیكە بكەین، نەخشەڕێگەی ئێوە بۆ كاراكردنەوەی پەرلەمان چۆنە؟
- بۆچوونی ئێمە بەو جۆرەیە كە بزووتنەوەی گۆڕان لە بەشداریكردنی لە حوكمڕانیدا بە شێوەیەكی گشتی سەركەوتوو نەبووە، بەتایبەتیش لە سەرۆكایەتیكردنی پەرلەمانی كوردستاندا، لەبەر ئەوەی سەرۆكایەتی پەرلەمان و خودی پەرلەمانیان كردە بەشێك لە كێشەكان، لە كاتێكدا دەبوایە سەرۆكایەتی پەرلەمان و پەرلەمانیش بەشێك بوونایە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان، بەڵام بەداخەوە گۆڕان گوشاریان خستە پەرلەمان و سەرۆكی پەرلەمان و پەرلەمانتارانی گۆڕان و سەرۆكی پەرلەمانیش ئامادەباشی ئەوەیان تێدابوو ئەو گوشارە قبووڵ بكەن، ئەمەش وایكرد كە پەرلەمان زیاتر ببێتە شوێنی قووڵكردنەوەی كێشەكان، لەبری ئەوەی كێشەكان خاوبكاتەوەو چارەسەریان بۆ بدۆزێتەوە.
* ئایا مەبەستتان ئەوەیە پارتی رازی نابێت جارێكی دیكە سەرۆكایەتی پەرلەمان بە گۆڕان بدرێتەوە؟
- ئێمە نامانەوێت پرۆسەیەك كە تەجرەبەمان كردووە و سەركەوتوو نەبووە، جارێكی دیكە دووبارەی بكەینەوە، بەتایبەتیش لەم بارودۆخە هەستیار و ناسكەی كە كوردستانی پێدا تێدەپەڕێت، لە هەمانكاتدا هیچ گۆڕانكارییەك بەدی ناكرێت لە شێوازی مامەڵەكردن و بیركردنەوەی گۆڕاندا، ئینجا چۆن جارێكی دیكە ئەم هەڵە كوشندەیە دووبارە بكەینەوە؟
* بەڵام ئەگەر دوای ئەم رێككەوتنەیان، یەكێتی هەمان بۆچوونی گۆڕانی هەبوو بۆ ئاساییكردنەوەی بارودۆخەكە، ئەوكات ئێوە هەڵوێستتان چۆن دەبێت؟
- پێشتر ئێمە ئەمەمان لەگەڵ برادەرانی یەكێتی باس كردووە، را و تێڕوانینی ئێمە لەسەر ئەم پرسە لای یەكێتی نیشتمانی روون و ئاشكرایە، دەزانن نەخشەڕێگەی ئێمە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و كاراكردنەوەی پەرلەمان چییە، لەسەر ئەمەش هەماهەنگیمان لەگەڵ یەكێتی و لایەنەكانی دیكەش هەبووە.
* ئایا یەكێتی نیشتمانی بە تەواوەتی تەفەهومی ئەم پرسەی كردووە بەوەی پارتی تێڕوانینی بۆ چارەسەركردنی كێشەكان چۆنە؟
- بێگومان بارودۆخەكە تەفەهوم دەكەن، زۆر بە وردی باسمان لەسەر ئەم بابەتانە كردووە، تەنانەت لە دوایین كۆبوونەوی هاوبەشی مەكتەبی سیاسی پارتی و یەكێتی كە بە سەرپەرشتی بەڕێز سەرۆك بارزانی ئەنجامدرا، بەڕێز حاكم قادر ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی تەخویلكرا، بۆ ئەوەی بە نوێنەرایەتی پارتی و یەكێتی، رای كۆبوونەوەكە ببات بۆ گۆڕان و پێیان بڵێت ئەمە رای كۆبوونەوەی هاوبەشی پارتی و یەكێتییە، دەبێت لەو مەودایە كێشەكان چارەسەر بكرێت، بەڵام نەك بەو تێڕوانینەی گۆڕان هەیانە، بەڵكو بەو تێڕوانینە هاوبەشەی لە نێوان پارتی و یەكێتی و حزبەكانی دیكەدا هەیە.
* دیارە ئێستا لەسەر ئاستی عێراقیش بارودۆخەكە تێكچووە، فراكسیۆنە كوردستانییەكان گەڕانەوە هەرێمی كوردستان، ئایا چۆن سەیری پرسی عێراق دەكەن و ئایا ئێوە وەك دوو دۆسیەی جیاواز سەیری دەكەن، یان هەردوو دۆسیەكە پێكەوە گرێدراون؟
- لای ئێمە دوو دۆسیەی جیاوازن، لەبەر ئەوەی ئێمە لە بەغدا وەك كورد تێڕوانینمان جیاوازە بۆ چۆنیەتی حوكمڕانی لە عێراقدا، بەڵام لە كوردستان ئێمە لە ناو خۆماندا لە سەر چۆنیەتی ئیدارەكردنی كوردستان جیاوازیمان هەیە، بۆیە ئەم دوو دۆسیەیە دەبێت لە یەكتری جیابكرێتەوە، بۆ ئەمەش پارتی دیموكراتی كوردستان سەرۆكی فراكسیۆنی خۆی لە پەرلەمانی عێراق تەخویل كردووە كە لەگەڵ فراكسیۆنە كوردستانییەكانی دیكە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاستەنگانەی هاتوونەتە پێش لە بەغدا هەموو پێكەوە رێكبكەون، هەروەها لەگەڵ هەموو لایەنەكانی دیكەش لە پێوەندیداین بۆ ئەوەی هەموو پێكەوە وەك فراكسیۆنە كوردستانییەكان یەك هەڵوێستمان هەبێت، سەبارەت بە كێشە ناوخۆییەكانی خۆشمان، ئەوەیان شێواز و میكانیزمێكی دیكەی پێویستە و لەم دۆسیەشدا بە جیا هەنگاو بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ناوخۆی كوردستان هەڵدەگرین.
* لە چەند رۆژی رابردوودا، سەلیم جبوری سەرۆكی پەرلەمانی عێراق سەردانی سلێمانی كرد و لەگەڵ لایەنەكان بێجگە لە پارتی لە سلێمانی كۆبووەوە، ئایا ئەمە هەوڵێك نییە بۆ پەرتكردنی ریزی فراكسیۆنە كوردستانییەكان لە بەغدا؟
- لەوانەیە لە ناو خەیاڵدانی ئەواندا ئەم نیازە بوونی هەبێت، بەڵام وەك شتێكی مەلموس هیچ بەڵگەیەك لەبەردەست نییە تا بڵێین وایە، یان وانییە، بەڵام ئەگەر باسی سەردانەكەی بكەین، من دەڵێم سەردانەكەی سەلیم جبوری بۆ سلێمانی هەڵەی گەورەی تێدا بوو، ئەو دەبوو لە پایتەختەوە دەستی پێ بكردایە كە هەموو دامەزراوە شەرعییەكان و تەواوی حزبەكانی كوردستان بارەگایان لێی هەیە، بۆیە ئاشكرایە كە دەبوو لە كوێوە دەست پێبكات.
* ئەی ئێستا تێڕوانینی پارتی دیموكراتی كوردستان لەسەر ئەم ئاژاوە و پاشاگەردانییەی ناو پرۆسەی سیاسیی عێراق چۆنە؟
- پێش ئەوەی ئەم رووداوانەی دوایی لە هێرشكردنە سەر پەرلەمان و سووكایەتیكردن بە پەرلەمانتاران دروست ببێت، كۆبوونەوەیەك لە نێوان پارتی و یەكێتی و لایەنە سیاسییەكانی دیكەدا كرا، لەو كۆبوونەوەیەدا بریار درا، كە شاندێكی كوردستان بچێتە بەغدا و لەگەڵ لایەنەكان و بەرپرسەكانی حكومەت بە راشكاوی قسە بكات، لەگەڵ كاربەدەستانی دەوڵەتی عێراق و تەواوی لایەنە سیاسییەكان، ئەوانەی بەشدارن لە حكومەت و هەروەها ئەوانەشی وەك فراكسیۆنەكانی ناو پەرلەمان بەشدارن، لەوێ ئەو پرسیارەیان لێ بكەن، ئایا كورد و عەرەب پێكەوە شەریكن لەم وڵاتە، یان نە؟ ئەگەر ئێمە شەریكین، ئەوا مانای شەراكەت ئەو رەفتار و شێوازە نییە كە ئێستا بەرامبەر كورد دەیكەن، بۆیە دەبێت بگەڕێنەوە بۆ شەراكەتی راستەقینە، بۆ ئەمەش دەبێت پێش هەموو شت نەخشەی شەراكەتی حكومەت و دەوڵەتی عێراق لەبەرچاو بگیرێت، تا بزانین و تێبگەین شەراكەتی ئێمە لەگەڵ ئێوە لە كوێیە و لە چیدایە. دەبێت ئەم پرسە یەكلایی بكرێتەوە، ئینجا بێنە سەر چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ ماددەی 140ی دەستووری عێراق، دیارە دەبوو زۆر زووتر ماددەی 140 جێبەجێ بكرایە، لەبەر ئەوەی پشتگوێخستنی جێبەجێكردنی ماددەی 140 بەردەوام كێشەی لە نێوان كوردستان و بەغدا خوڵقاندووە، هەروەك ئەوەی بەم دواییە لە خورماتوو روویدا، ئەگەر ماددەی 140 جێبەجێ بكرایە، ئەو كێشەیە رووینەدەدا، ئەوجا باسكردنی مەسەلەی بەشە بودجەی هەرێمی كوردستان لەگەڵ عێراق و چۆنیەتی دابەشكردنی داهاتەكان و دوای ئەمانە ئەوجا بێنە سەر ئەوەی چۆن و بە چ رێژەیەك بەشداری لە حكومەتی عێراقدا بكەین، بەڵام دوای ئەو رووداوانەی روویدا و پەرلەمانی عێراق داگیركرا، ئێستا شوێنێك نەماوە قسەی لەگەڵ بكەین، حكومەتی عێراق خۆی حكومەتێكی بێدەسەڵاتە و ناتوانێت خۆی بپارێزێت، لایەنە سیاسییەكانیش بە شیعە و سوننەوە هەموویان توندڕۆ و میانڕۆ و لێكجیاوازن، بۆیە جارێ ناردنی ئەم شاندە راگیراوە، بەڵام هەموو لایەنە كوردستانییەكان لەسەر ئەم پرسە كۆك و یەكدەنگین.
* پرسێكی دیكەی گرینگ، پرسی ئازادكردنەوەی موسڵە لە دەستی داعش، بەڵام مەترسی دوای داعش دێتەئاراوە سەبارەت بە چۆنیەتی ئیدارەكردنی ئەو شارە، ئایا تێڕوانینی ئێوە بۆ پرۆسەی ئازادكردنی موسڵ و دوای ئازادكردنەوەكە چییە؟
- دیارە مەسەلەی موسڵ چەند رەهەندێكی هەیە، رەهەندی یەكەمی مەسەلەی ئازادكردنەوەیەتی لە دەستی داعش، رەهەندەكەی دیكەی ئەوەیە دوای ئازادكردنەوەی موسڵ چۆن ئیدارەی پارێزگای نەینەوا دەكرێت. سەبارەت بە رەهەندی یەكەمیان كە پرۆسەی ئازادكردنەوەی موسڵە، ئەم لایەنە پلانی سەربازی تێدەكەوێت، بەوەی كورد لە كوێوە بەشداری دەكات و چۆن بەشداری دەكات، ئەمەیان پێویستی بە رێككەوتنی سەربازی هەیە، لەم لایەنەوە سەبارەت بە گرینگیی موسڵ بۆ هەرێمی كوردستان، دیارە بوونی داعش لە ناو موسڵ كاریگەری راستەوخۆی لەسەر هەرێمی كوردستان هەیە، بەتایبەتیش لە هەر سێ پارێزگای دهۆك و هەولێر و كەركووك، بۆیە بۆ هەرێمی كوردستانیش گرینگە داعش لە موسڵ نەمێنێ، لەبەر ئەوەی ئێمە بەسەدان هەزار پێشمەرگەمان لەبەرەكانی شەڕی دژی داعشە و رۆژانە لە هێڵێ پێشەوە شەهید دەدەین، بەڵام دەبێت ئەوەش بزانین ئازادكردنەوەی موسڵ ئاسان نیە، موسڵ شارێكی گەورەیە و مۆزایكی جیاوازی تێدایە، ناو شارەكە بەشی زۆری عەرەبە لەناو عەرەبەكاندا دابەشبوونی سیاسی هەیە جگە لەوەی سوننە و شیعە لەناو ئەو پارێزگایە بوونی هەیە. هەروەها ریژەیەكی بەرچاوی ناو شارەكە كوردە، لەرووی ئایینەوە بەشێكی كوردی موسڵ ئێزدین، پێكهاتەكانی دیكەش وەك كلدان سریان ئاشوری و توركمان بوونیان هەیە، بۆیە لە قۆناخی یەكەمدا كە پرۆسەیەكی سەربازییە پرسیار ئەوە دەبێت كێ بەشداری لە پرۆسەكە دەكات و چۆن ئازادی دەكەنەوە؟ ئەمەیان زۆر ترسناكە لەبەر ئەوەی ئەگەر حەشدی شەعبی بەشداری بكات، حەشدی وەتەنی قبووڵی ناكات، رەهەندی دووەمی كە سیاسییە، ئەوەیە چۆن ئەم پارێزگا ئاڵۆزە ئیدارە دەكرێت و كێن ئەوانەی بەشداری لە ئیدارەدانی ئەم پارێزگایە دەكەن؟ ئەمانە ئەو پرسانەن دەبێت لە ئێستاوە لەسەری رێكبكەوین.
* بە تێڕوانینی ئێوە دەبێت دوای ئازادكردنەوەی موسڵ، چۆن پارێزگای نەینەوا ئیدارە بكرێت؟
- بە تێڕوانینی ئێمە پارێزگای نەینەوا پێویستی بە رێكخستنەوەیەكی ورد هەیە، گرینگە پێكهاتە جیاوازەكانی موسڵ لەبەرچاو بگیرێن و بەپێی بۆچوونی ئەو پێكهاتە جیاوازانە نەینەوا رێكبخرێتەوە، پێكهاتە سەرەكییەكانیش بریتین لە عەرەب و كورد و كلدۆسریان ئاشووری، دیارە هەریەك لەم پێكهاتانەش تمووحی جیاوازیان هەیە، دیارە تمووحی بەشێكی زۆری عەرەبەكانی نەینەوا ئەوەیە نەك هەر دەیانەوێت تەواوی پارێزگای نەینەوا خۆیان بەڕێوەی بەرن، بەڵكو ئەگەر بۆیان بچێتەسەر داوای گەڕانەوەی دهۆك و ئاكرێ-یش دەكەن بۆ سەر پارێزگای نەینەوا، بێگومان ئەمەیان بۆ ناچێتەسەر، لەبەرامبەردا داوای كورد ئەوەیە كە ئەو ناوچانەی كە زۆرینەیان عەرەبن، با عەرەب بەڕێوەی ببات، بە هەمان شێوە ئەو ناوچانەی زۆرینەی كوردن، با كورد بەڕێوەی ببات، ئەو ناوچانەشی زۆرینەیان كلدۆسریان ئاشوورین، با ئەوان خۆیان بەڕێوەی بەرن. دیارە ئەم تێڕوانینەی ئێمە هەم بۆ ئەوەیە ئاسایش و سەقامگیری بۆ پارێزگاكە بگەڕێتەوە، هەمیش باشتر بەڕێوەدەبرێت و زەمینەیەكی باشیش دەڕەخسێنێت بۆ دووبارە بونیادنانەوەی ئەو ناوچانەی بە هۆی شەڕی داعشەوە كاول بوون. دیارە ئەگەر سەقامگیری و ئاسایش بۆ موسڵ و تەواوی پارێزگای نەینەوا دابین نەكرێت، ئەوا نە ئەو كاولكارییە دووبارە بونیاد دەنرێتەوە، نە زەمینەیەكیش دروست دەبێت بۆ ئەوەی وەبەرهێنانی تێدا بكرێت.
* ئەگەر باسی شنگال بكەین، دیارە پێشتر لە نێوان شنگال و هەرێمی كوردستان دابڕانێكی جوگرافی هەبوو، بەڵام دوای ئازادكردنەوەی لەسەر دەستی پێشمەرگە، ئەو دابڕانە جوگرافییە نەماوە، ئایا دوای ئازادكردنەوەی موسڵ، دەشێت شنگال بگەڕێتەوە سەر پارێزگای نەینەوا و ئایا ئەوە دووبارە شنگالییەكان و ئێزیدییەكان رووبەڕووی مەترسی ناكاتەوە؟
- ئەوەی روویدا كارەساتێكی تاڵ بوو بۆ هەموو كورد، بەڵام لەوە تاڵتر ئەو كارەساتە بوو بە سەر خوشك و برا ئێزیدیەكانمان هات، بۆیە بە تەئكید دەبێت شێوازی بەڕێوەبردنی شنگال و دەوربەری هەتا زوممار و شوێنەكانی دیكەش بەوجۆرە بێت، بیروبۆچوون و تێڕوانینی خەڵكی ئەو ناوچەیە لەبەر چاو بگیرێت و نابێت جارێكی دیكە بكەنەوە بەر هەڕەشە و مەترسی، ئێمە لەگەڵ ئەوە نین بێجگە لە خۆیان خەڵكی دیكە ئیدارەی ئەو ناوچانە بكات، سەبارەت بە دابڕانی جوگرافیی شنگالیش لە هەرێمی كوردستان، بێگومان ئەو دابڕانە بەرەنجامی سیاسەتی بەعەرەبكردنی ئەو ناوچانەیە، بەڵام ئێستا عەرەبەكانی ئەو ناوچەیەش بە هاوشێوەی بەشێكی زۆری عەرەبەكانی كەركووك لەگەڵ ئەوەدان ببنەوە بە بەشێك لەگەڵ هەرێمی كوردستان.
* ئەم پرسیارەمان تایبەت دەكەین بە پرسی سەربەخۆیی و ریفراندۆم، دیارە لەم ماوەیەدا هەست دەكرێت پارتی دیموكراتی كوردستان هەڵمەتێكی بۆ زەمینەسازی بە مەبەستی ئەنجامدانی ریفراندۆم دەست پێكردووە، ئایا ئەم هەڵمەتە بەرەنجامی كۆبوونەوەكانی مەكتەبی سیاسی و ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستانە؟
- لە پرسیارەكانی پێشتردا، ئاماژەم بەوە كرد، پێش رووداوەكانی ئەم دواییەی بەغدا، بڕیار بوو شاندێكی كوردستان بچێتە بەغدا، یەكێك لەو پرسانەی كە بڕیار بوو ئەم شاندە لەگەڵ بەغدا باسی بكات، پرسی ئەنجامدانی ریفراندۆم بوو، بۆیە لێمان دەپرسن، ئەگەر ئێوە ناتوانن شەراكەتی كورد قبووڵ بكەن، باشترین رێگە ئەوەیە دوو دراوسێی باش بین، لەبەر ئەوەی زۆر لە مێژە و لەكاتی هاتنی لایەنەكانی شیعە بۆ لای سەرۆك بارزانی لە چەند ساڵی رابردوو، سەرۆك بارزانی راشكاوانە پێی گوتن: یان دەبێت شەریكی راستەقینە بین، یان دەبێت جیاببینەوە، یان دەبێت شەڕبكەین، لەم سێ بژارەیە زیاتر شتێكمان لەبەردەست نییە. لایەنی شیعە ئەوكات گوتیان مەسەلەی شەڕ نابێت بیری لێبكرێتەوە، بۆیە لە ئێستادا ئەگەر نەتوانین شەریك بین، دەبێت جیاببینەوە، بۆیە یەكەمین وڵات لەسەر ئەم پرسە قسەی لەسەر دەكەین عێراقە، ئەگەر عێراق رازی بێت، لەوانەیە هەر ریفراندۆمیش پێویست نەبێت. بۆیە مەسەلەی ریفراندۆم جددییە و هەموو هەوڵێك خراوەتە گەڕ بۆ ئەوەی ئەو پرۆسەیە ئەنجام بدرێت.
* بۆچوونێك هەیە دەڵێن، پارتی دیموكراتی كوردستان نایەوێت لە ماوەی ئیدارەی ئۆباما ئەم ریفراندۆمە ئەنجام بدرێت و چاوەڕێی سەرۆكی داهاتووی ئەمریكا دەكات، ئایا تاچەند ئەم بۆچوونە راستە؟
- بە پێچەوانەوە ئێمە پێمان باشە هەر لەم ماوەیەدا كە ئێدارەی ئۆباما لە دەسەڵاتدایە، ئەم ریفراندۆمە ئەنجام بدەین، یەكێك لەو خاڵانەی ئێمەش و یەكێتی جەختی لەسەر دەكەینەوە، ئەوەیە هەتا ئیدارەی ئۆباما لە دەسەڵاتدایە، ئەم ریفراندۆمە بكەین.
* ئایا ئەو ئیمكانیەتە هەیە ئەم پرۆسەیە لەم ماوەیەدا ئەنجام بدەن؟
پرۆسەكە ئەگەر ئاستەنگی ناوخۆیی بۆ دروست نەكرێت، پرۆسەیەكی زۆر قورس نییە، ئەمە وەك پرۆسەی هەڵبژاردن نییە كە خەرجییەكی زۆر و كارمەندی زۆر بووێت، بەڵی ئەگەر ئاستەنگی بۆ دروست نەكرێت، ئیمكانیەت هەیە پرۆسەكە بە سەركەوتوویی ئەنجام بدەین.