ئەمازیا بارام پسپۆڕ و تایبەتمەند لە سیاسەتی ئەمریكا و عێراق بۆ گوڵان:سەرۆك بارزانی لەم سەردانەیدا بۆ واشنتۆن دەتوانێت دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان لەگەڵ ئەمریكا باس بكات

ئەمازیا بارام پسپۆڕ و تایبەتمەند لە سیاسەتی ئەمریكا و عێراق بۆ گوڵان:سەرۆك بارزانی لەم سەردانەیدا بۆ واشنتۆن دەتوانێت دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان لەگەڵ ئەمریكا باس بكات
پڕۆفیسۆر ئەمازیا بارام بۆ ماوەی نزیكەی 40 ساڵە لە سەر سیاسەتی عێراق و ئەمریكا كار دەكات و یەكێك بووە لە تۆێژەرە بەناوبانگەكانی سەنتەری سابان لە ئامۆژگای برۆكینگز و لە پرۆسەی ئازادكردنی عێراقدا لە 2003 یەكێك بووە لەوانەی ئیدارەی بۆش راوێژی پێ كردووە. بۆ قسەكردن لەسەر سەردانی سەرۆك بارزانی بە داوەتی فەرمی ئیدارەی ئەمریكا بۆ واشنتۆن، ئەم وتووێژە فراوانەمان لەگەڵ ئەنجامدا و بەمجۆرە باسی لە گرنگیی ئەو سەردانە بۆ گوڵان كرد.
* سەرۆك بارزانی بە رەسمی بانگهێشتی ئەمریكا كراوە بۆ ئەوەی لەگەڵ سەرۆك ئۆبامادا كۆببێتەوە. ئایا ئەم سەردانە تا چ راددەیەك گرنگە بۆ بارودۆخی ئێستای كوردستان؟
- سەردانی ئەمجارەی سەرۆك بارزانی بۆ ئەمریكا زۆر زۆر گرنگە، دەمەوێت بە بیرتان بهێنمەوە، كە لە ئێستادا نەك تەنها سەرۆك ئۆباما ئامادەیە پشتگیریتان بكات و پێشوازی لە بارزانی بكات، بەڵكو بەم دواییە كۆنگرێسیش تا راددەیەكی زۆر پشتگیرییەكی گەورەی كورد دەكات، ئەمەش واتە هەم ئیدارەی ئەمریكا و هەم كۆنگرێس كۆكن لەسەر ئەوەی هاوكاریتان بكەن. ئەمەش زۆر زۆر گرنگە، لەبەر ئەوەی سەرۆك وەزیرانی ئیسڕائیل بنیامین نەتانیاهۆ لەگەڵ ئەوەی لەناو كۆنگرێسی ئەمریكا خاوەنی جەماوەرێكی زۆرە، بەڵام لەناو كۆشكی سپی بەو ئاستە نییە، ئەمەش لەوەڕا دەركەوت ئۆباما رەتیكردەوە بانگهێشتی نەتنیاهۆ بكات بۆ ئەوەی لە كۆنگرێس گفتوگۆیەكی جددی بكەن، بەڵام ئامادەیی ئۆباما بۆ كاركردن لەگەڵ كۆنگرێسدا لەسەر پرسی كورد گرنگییەكی گەورەی هەیە. لەبەر ئەوەی ئۆباما و كۆنگرێس لەسەر چەندین پرس لەوانە لەبارەی رێككەوتنە ئەتۆمییەكەی ئێرانەوە یەك بۆچوونیان نییە، بەڵام بە شێوەیەكی سەیر كێشەی كورد بۆتە بابەتێكی كۆكەرەوە و –یەكخەری- سەرۆك و كۆنگرێس. ئەمەش گرنگییەكی گەورەی هەیە.
* وەك پسپۆڕێك لە سیاسەتی ئەمریكا و عێراق چۆن ئەم حاڵەتە لێكدەدەیتەوە؟
- وەڵامی من ئەوەیە، هێشتا لە نێوان كۆشكی سپی و كۆنگرێسدا لەسەر هاوكاری ئیدارەی ئۆباما و كۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر شەڕی داعش جیاوازی هەیە، بەڵام لە بنەڕەتدا لەگەڵ ئەوەدان پشتیوانی لە كورد بكرێت و كەل و پەلی باشیان پێ بدرێت. لێرەدا من شتێكی دیكە دەڵێم، بە ماوەیەكی كورت دوای داگیركردنی موسڵ لەلایەن داعشەوە، من شەخسی خۆم لە ئیسڕائیل چاوم كەوت بە بەرپرسێكی زۆر گرنگی ئەمریكا – كە ناتوانم ناوەكەی بڵێم-، ئەو بە زۆری سەرۆك دەبینێت و راوێژ و شیكردنەوە دەداتە ئەنجومەنی ئاسایش لە واشنتۆن، ئێمە گفتوگۆمان لە بارەی داعشەوە كرد و من پێموت پێویستە لەو راستییە تێبگەن كە تاوەكو سەرۆك وەزیران نوری ئەلمالیكی بە تەواوەتی لانەدرێت، ناتوانن یارمەتی بەغدا و حكومەتی شیعە لە بەغدا بدەن، كاتێك نوری مالیكی لادرا، ئەوا بە دڵنیاییەوە دەتوانن لێرە و لەوێ یارمەتیان بدەن. بەڵام ئەوەی دەبێت ئەنجامی بدەن بێ ئەوەی یەك ڕۆژیش چاوەڕوان بن، بریتییە لە هاوكاریكردنی كورد، چونكە جگە لە ئیسڕائیل ئەوان تەنها دۆستی ئێوەن لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئێوە هیچ دۆستێكی راستەقینەتان نییە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. چەند حكومەت و وڵاتێك هەن كە بۆ چەندین ساڵە كارتان لەگەڵدا كردوون و ئەمەش كارێكی باشە، بەڵام ئەگەر پرسیاری دۆستی راستەقینەم لێ بكەیت، كە هەر كاتێك پێویست بوو یارمەتیتان بدەن، ئەوا كورد هەن، ئەوان بەڕاستی كەسانێكی عەلمانین و نەك سەد دەر سەد دیموكراتی بن، بەڵام لە بەغدا دیموكراتیترن، لە ئەنقەرە دیموكراتیترن و بە دڵنیاییەوە لە دیمەشق دیموكراتیترن. لەو ناوچەیەدا تەنها كوردتان هەن، ئەگەر لە ئێستادا بە خێرایی هاوكاری كورد نەكەن، زەرەر دەكەن، چونكە داعش دەیەوێت هێرش بكاتە سەر كوردستان و كەركووك داگیر بكات لەبەر نەوتەكەی، هەروەها پێموت: ئێوە بژاردەیەكتان نییە جگە لە هاوكاریكردنی كورد، سەیری كردم و وتی: سەد دەر سەد لەگەڵتدا هاوڕام. پێموایە دەبێت ئەمە زۆر بە باشی روون بكرێتەوە لە ئەمریكا و لە واشنتۆن. رەنگە ئەو پێش ئەوەی قسە لەگەڵ مندا بكات، بەو دەرئەنجامە گەیشتبێت، بەڵام باسی نەكردبێت، چونكە بە منی وت: ئێمە بە تەواوەتی درك بەمە دەكەین و ئەمە دەزانین و بە دڵنیاییەوە هاوكارییان دەكەین و پێموایە پێویستە هاوكاری كورد بكەین. ئەمە لە ئابی ساڵی 2014دا روویدا، ئەوانیش هاوكارییان كرد لە دژی داعش، بەڵام وەك پێویست نەبوو. لەبەر ئەوە ئەمە دەرفەتێكی گەورەیە و لە رووی سیاسیشەوە ئەمە بە مانای ئەوە دێت كە ئێوە هاوكارییەكی زیاتری ئەمریكاتان پێدەگات.، هاوكاری دارایی نا، هاوكاری سەربازی، هەروەها دانپێدانانێكی سیاسی زیاتر بە كورددا، زیاتر لە هەر كاتێكی دیكەی مێژووی كوردە. ئەمە هەنگاوێكی گەورەیە، بەڵام دەبێت بە حەزەر بین و بە هیچ شێوەیەك دڵنیا نیم لەوەی ئۆباما پێشنیاری ئەوە بكات كورد سەربەخۆیی تەواو رابگەیەنن، من لەمە دڵنیا نیم، چونكە ئەگەرچی لێرە و لەوێ لە رۆژنامەكانی ئەمریكا باس دەكرێت و تەنانەت لە كۆنگرێسیشدا، بەڵام هیچ كاتێك نەبۆتە بڕیارێك كە گفتوگۆ و مشت و مڕی لەسەر بكرێت، خۆ ئەگەر ئامادە بێت بۆ ئەوەی پێشنیار بكرێت، ئەوا دەبێت سەرۆك بارزانی داوای بكات، ئەویش بەوەی ئەمریكا و كورد لەگەڵ بەغدا بگەنە رێككەوتنێكی باشتر لە بارەی چەند پرسێكەوە. من دەزانم كە هەولێر و بەغدا لە رووی عەمەلییەوە رێككەوتوون كە نەوتی كەركووك و نەوتی كورد لە رێی بۆرییەكانی ئێوەوە و لە رێی توركیاوە بفرۆشرێت، ئەمە رێككەوتنێكی عەمەلییە. مەسەلەیەكی دیكە بریتییە لەوەی بە خوێنی كورد كەركووك پارێزراوە، بەغدا خوێنی لە كەركووك نەڕشتووە بۆ بەرگری لێكردنی لە دژی داعش و ئەوان بواریاندا بەوەی تكریت و بێجی و تاد داگیر بكرێت. بەڵام ئەوانەی بە خوێنی خۆیان بەرگرییان لە كەركووك كرد، كورد بوون. لە روانگەی ئەمریكاوە ئێوە كەركووكتان پاراست، ئەمریكا دەیەوێت داعش لاواز بكات و تێكیبشكێنێت، بەڵام كێ پارێزگاری لە كەركووك كرد و رێگەی گرت لەوەی داعش بێ ئەندازە دەوڵەمەند بێت؟ بیگومان كورد نەیهێشت، بەم شێوەیە ئێوە هاوكارییەكی زۆری ئەمریكاتان كرد، لەبەر ئەوەی ئەمریكا ئامادە نەبوو سەرباز بنێرێت بۆ بەرگریكردن لە كەركووك لە دژی داعش، بەڵام ئێوە ئەم كارەتان كرد. دەكرێت سەرۆك بارزانی بڵێت: من داوای شتێك ناكەم لە دەستووردا نەبێت، بەڵام لە دەستوردا باس لە راپرسی كراوە، ئێستاش هەمووان لە كەركووكدا مافی ئەوەیان هەیە كە دەنگ بدەن و بڕیار لەسەر ئەوە بدەن كە چ شێوازێكی حوكمڕانی لە كەركوودا بكرێت. من و ئێوەش دەزانین كە زۆرینەی كەركووك لە كورد پێكهاتوون و بە مەزەندەی من نزیكەی لە سەدا 60 بۆ 65ی دانیشتووانی كەركووك كوردن. لە بەرژەوەندی ئێوەیە كە بە ئەمریكا رابگەیەنن هاوكاری بەغدا بكەن بۆ ئەنجامدانی راپرسی و ئەمەش لە دەستوردا هاتووە. ئەو كاتەش بە زۆرینەی لە سەدا 60 بۆ 65 دەتوانن بڕیار بدەن بگەڕێنەوە سەر هەرێمی كوردستان، دەكرێت ئەمریكا لە پرسی كەركووك و پێدانی چەك و مافەكانتان لە پەیوەندی بە نەوتەوە یارمەتیتان بدات، ئێمە دەزانین داهاتی نەوت دەگەڕێتەوە بۆ بەغدا و بۆ خەزێنەی نیشتمانی، ئەمەش شتێكی باشە، بەڵام دەبێت مافی ئەوەتان هەبێت گرێبەست ئەنجام بدەن. ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی نیمچە سەربەخۆ بن و هاوكارێكی زۆرتان دەبێت. من دەزانم ئێوە هەمیشە دەتانەوێت سەربازی ئەمریكا لە كوردستان بێت، من نازانم ئایا ئەمریكا رازی دەبێت، بەڵام لە ئێستادا ژمارەیەكی كەم هەن و زۆر نین. ئەگەر من لە جێی سەرۆك بارزانی بوومایە بە جەنابی سەرۆك ئۆبامام رادەگەیاند كە ئێمە دەمانەوێت بەتالیۆنێكی زرێپۆش رەوانەی هەولێر و كوردستان بكەن، ئێمە ئەمەمان دەوێت و دەمانەوێت كەتیبەیەك، یان دوو كەتیبەی تانك، یان لیوایەك رەوانەی كوردستان بكەن و ئێمە خۆشحاڵ دەبین بەم هەنگاوە، لە ئەڵمانیا بڕوانن كە ژمارەیەكی زۆری سەربازی ئەمریكی لێیە و ئەڵمانیاش داوای نەكردووە كە لە وڵاتەكە بكشێنەوە، چونكە سەرەڕای مەسەلەی ئەمنی ئەوا پارەیەكی زۆریش خەرج دەكەن لەو وڵاتەدا. دەكرێت بە سەرۆك ئۆباما رابگەیەنێت كە ئێمە دەمانەوێت وەك ئەڵمانیا بین- لە ڕووی جێگیركردنی هێزەكانەوە-، ئایا ئێوە چۆن لەم پێشنیار دەڕوانن، وەڵامی ئۆباما بەڵێ نابێت، بەڵام دەكرێت بارزانی پێی بڵێت: ئێمە بانگهێشتتان دەكەین و ئێوە دۆست و هاوپەیمانی ئێمەن، ئەگەر بێن خۆشحاڵ دەبین و ئەگەر نەیەن ئەوە بڕیارەكە بۆ ئێوە دەگەڕێتەوە. واتە دەكرێت بارزانی پێشنیاری بكات، ئەگەر وەڵامەكەی ئۆباماش نەخێر بێت. بەڵام ئەمە وەك ئەگەرێك بخرێتەڕوو. من دەڵێم ئەگەر لە قۆناغێكی دیاریكراودا ئەمریكا بگاتە ئەو دەرئەنجامەی كە ناتواندرێت پاشەكشە بە داعش بكرێت، - گەرچی ئێستا ئەم كارە دەكرێت، بەڵام بە رەوتێكی خێرا نا، بەڵكو بە سستی ئەو كارە ئەنجام دەدرێت-، دەكرێت لەو كاتەدا بە سەرۆك رابگەیەنن كە ئەو كارەی ئێوە دەیكەن باشە، بەڵام ئێمە دەتوانین زیاترتان پێشكەش بكەین، ئەگەر ئێوە ئامادە بن كەتیبەیەكی میكانیكی بنێرن بۆ ئەوەی هێرشی پێ ئەنجام بدەن- هێرشێك لەلایەن ئەمریكاوە بە هاوكاری كورد- كە هاوكارییەكی بچووك دەبێت و لە بواری هەواڵگری و ...تاد بۆ ئەوەی لە رێی كوردستان و كەركووك دەست بكرێت بە پاشەكشەپێكردنی داعش، نەك چاوەڕوانی میلیشیای شیعە و پاسدار بكرێت بۆ ئەوەی لە باشوورەوە بێن، بەڵكو داوایان لێ بكرێت كە ئەو هێزە رەوانەی كوردستان بكرێت. لەم شەڕەی لە دژی داعش بەرپا كراوە - كە ئەوە ساڵێكە لە ئارادایە- ئەگەر سەرۆك ئۆباما دووبارە پێداچوونەوە بە سەرجەم مەسەلەكەدا بكات، ئەوا لە بری ئەوەی بیر لە رەوانەكردنی هێز بكاتەوە بۆ بەغدا، پێویستە هێز رەوانەی كوردستان بكات بۆ یارمەتیدانی كورد. لەبەر ئەوەی حكومەتی عێراقی لە بەغدا دۆستی ئەمریكا نین، راستە پەیوەندی ئاساییان هەیە لەگەڵ ئەمریكا، بەڵام دۆستی راستەقینەی ئێرانن، لە كاتێكدا كوردی عێراق، ئەگەرچی پەیوەندی ئاساییان هەیە لەگەڵ ئێران، بەڵام دۆستی راستەقینەی ئەمریكان.
* لیژنەی سەربازی لە كۆنگرێسی ئەمریكا رەزامەندی دا لە سەر پڕۆژەیاسایەك بۆ ئەوەی راستەوخۆ و بە بێ گەڕانەوە بۆ حكومەتی مەركەزی عێراق چەك رەوانەی هەرێمی كوردستان بكرێت، هەروەها رازی بوو لەسەر ئەوەی زیاتر لە 700 ملیۆن دۆلار تەرخان بكرێت بۆ حكومەتی عێراق و لەو بڕەش لە سەدا 20ی بۆ هێزەكانی پێشمەرگە و سوننەكان بێت، ئایا تا چ راددەیەك ئەمە بە مانای ئەوە دێت كە پێشمەرگە متمانەی جیهانی بەدەست هێناوە وەك هێزێك كە توانای شكاندنی تیرۆری هەیە؟
- بە تەواوەتی هاوڕام، ئەو ئۆپەراسیۆنەی كە هێزەكانی پێشمەرگە لە باكووری موسڵ ئەنجامیان دا، نەك هەر تەنها سەركەوتوو بوو، بەڵكو بووە جێی دانپێدانان و رێزێكی زۆر لەلایەن رۆژئاواوە. لە ئەمریكا كۆنگرێس و سەرۆك ئۆباما زۆر سەرسام بوون، هەروەها لە ئەوروپاش ناتۆ. بە دڵنیاییەوە ئەمە وابوو. ئەمە حاڵەتەكە بوو لەو كاتەدا، بەڵام لە ئێستادا ئەوە روونە كە تاكە هێزێك لە عێراقدا كە توانای شەڕكردنیان هەبێت لەدژی داعش- بێ ئەوەی هێزی ئێرانیان لەگەڵدا بێت- بریتییە لە كورد. من ناڵێم سوننەكان ناتوانن شەڕی داعش بكەن، چونكە لە ئێستادا هەندێ لە هێزە خێڵەكییەكان هاوكاری بەغدا دەكەن بۆ شەڕكردن لە دژی داعش، بەڵام زۆرێك لە خێڵە سوننییە عەرەبییەكان خۆیان یەكلانەكردۆتەوە، چونكە حكومەتی بەغدا كارێكی كەمی كردووە لە چاو ئەو داواكارییانەی ئەوان كردوویانە، لەبەر ئەوە ئەوان دڵنیا نین. كە پێویستە رازی بكرێن و وایان لێ بكرێت هاوكار بن. بەڵام لە ئێستادا جگە لە پێشمەرگە هێزێكی دیكە نییە، ئەمەش ئەو بڕیارەی لیژنەی سەربازی كۆنگرێس روون دەكاتەوە. بەڵام ئەو رێژەیەش – كە لە سەدا 20ـە- و بۆ كورد دیاریكراوە زۆر نیبە، هەرچەندە ئەمە دەستپێكێكی زۆرباشە. كەواتە وەڵامەكەی من ئەوەیە پێشمەرگە بە راستی هێزێكی كارایە، بەڵام ئەوەتان لە یاد نەچێت كە هەمیشە پێویستتان بە هێزی ئاسمانی ئەمریكا دەبێت.
* هەندێ لە شارەزایان پێیانوایە ئیدارەی ئەمریكا ئەمجارە بە پێچەوانەی رابردوو ئامادەیە گوێ بۆ داوكارییەكانی كورد بگرێت، ئەمە پرسی سەربەخۆییش لە خۆدەگرێت، ئایا ئەمجارە ئەمریكا ئامادەیە پەیوەندی راستەوخۆی لەگەڵ كورددا هەبێت بە بێ گەڕانەوە بۆ بەغدا و تا چەند هاتنەدی ئەم پێشبینییانە لە جێی خۆیدایە؟
- من هاوڕام لەگەڵ ئەوەی وترا، بەڵام دەبێت ئاگادارتان بكەمەوە كە دەستبەجێ ئومێدێكی زۆر گەورەتان بۆ دروست نەبێت، چونكە ئەمریكیەكان كەسانی واقیعین و میسالی نین و ئەوان «ریال پۆلەتیك» پیادە دەكەن، ئەوەی ئێستاش كە ئامادەی ئەنجامدانی كارێكن كە پێشتر ئامادە نەبوون زۆر گرنگە، بەڵام من گومانم هەیە- ئەگەرچی ئومێد دەكەم- لەوەی ئەوەندە دوور بڕۆن. ئەوەی پەیوەست بێت بە پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانە ئەوا ئەمریكا كونسوڵگەری هەیە لە هەولێر- ئەمەش سەرەتایەكی زۆر باشە- بەڵام تاوەكو دان بە سەرخۆیی كوردستاندا نەنرێت، ئەوا ناكرێت باڵیۆز هەبێت. چونكە ئەمە پێویستی بە دەوڵەت هەیە، بە دەوڵەتێكی سەربەخۆ. كەواتە ئەمریكا تاوەكو وەك دەوڵەتێكی سەربەخۆ لە كوردستانی عێراق نەڕوانێت، ئەوا ناتوانێت باڵیۆز بنێرێت. بەڵام دەتوانن ئاستی نوێنەرایەتی دیپلۆماسی خۆیان بەرزتر بكەنەوە، ئێستاش كونسولگەرییان لە كوردستان هەیە. مەبەستم لەوەیە دەكرێت دیپلۆماتكاری پایەبڵند بنێرن، دەكرێت دیپلۆماتكارێك بنێرن كە لە ئاستی باڵیۆزدا بێت و وەك نوێنەرێكی باڵا بێتە هەولێر. ئەمە هەنگاوێك زیاتر وەك لەوەی هەیە، هەروەها ئەمە دەبێتە ئاماژەیەك بۆ بەغدا كە ئەمریكا بیر لەوە دەكاتەوە وەك دەوڵەتێكی سەربەخۆ ئیعترافتان پێبكات، ئەمە وەك ئاماژەیەك و بەغداش دەستبەجێ لەمە تێدەگات. ئەو كاتە ئەمریكا دەتوانێت بە بەغدا بڵێت: ئەگەر ناتانەوێت دان بە سەربەخۆیی كورددا بنێن، چونكە ئەمە دەبێتە هۆی دابەشكردنی عێراق، ئەوا دەبێت لە بەرامبەردا دان بە گرێبەستە نەوتییەكانی كورددا بنێن و داواكاری ئەلیف و با و جیم و هەتا دواییان جێبەجێ بكەن. واتە كارێك بكەن پێش ئەوەی هەنگاوێكی زیاتر هەڵگرین. ئەگەر بە راشكاوی بدوێم پێموا نییە ئەمریكا ئامادە بێت دان بە سەرخۆیی كورددا بنێت، بەڵام ئامادەیە بۆ دروستكردنی فشاری زیاتر لە سەر بەغدا بۆ ئەنجامدانی ئەو كارانەی كە دەتانەوێت ئەنجامی بدەن. دەبێت هەموو شتێك هەنگاو بە هەنگاو بێت.
* واقیعەكە ئەوە دەخوازێت هەر یەكێك لە پێكهاتەكان هێزی خۆی هەبێت بۆ بەرگری لە خۆكردن، واتە شیعە و سوننە و كورد و ئێستاش ئەمریكا لە سەروبەندی ئەوەدایە هاوكاری سەربازی بەو پێكهاتانە بدات، ئایا لۆجیكی پشت ئەم هەنگاوە ئەوەیە كە ئەمریكا بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی دیكەی عێراق زەمینەسازی دەكات ؟
- بەڵێ، پێت دەڵێم بۆچی. چونكە ئەمە هاوكار دەبێت، لەبەر ئەوەی حكومەتی عێراق لە ژێر فشاری ئێران و فشاری میلیشیا شیعە عەرەبییەكاندایە بۆ ئەوەی بە داواكارییەكانی كورد و سوننەكان رازی نەبێت. واتە سەرۆك وەزیران ئامادەیە لەگەڵ ئێوەدا بگاتە رێككەوتن، بەڵام ئەو لە ژێر فشاری ئێران و میلیشیا شیعەكان و لایەنە شیعەكانی دیكەدایە بۆ ئەوەی رازی نەبێت بە داواكارییەكانی كورد و هەروەها بە دڵنیاییەوە بە داواكارییەكانی سوننەكان كە بە درووستكردنی حەرەسی وەتەنی بۆ هەر پارێزگایەك، تاران و میلیشیا شیعەكان دژی ئەمەن. لەبەر ئەوە ئەمریكا پێویستی بەوە هەبوو فشارێك لەسەر بەغدا دروست بكات و ئەمەش دەستڕۆیشتووییەكە بەدەست ئەمریكاوە، چونكە بە بەغدا رادەگەیەنێت كە ئێمە بە بێ گەڕانەوە بۆ بەغدا چەك و پارە دەدەینە كورد، هەروەها بە سوننەكانیش و ئێوە رازی نەبوون ئەم كارە بكەن، بەڵام ئێمە رازی بووین ئەنجامی بدەین و ئەم كارەش دەكەین. كەواتە دەبێت بگەنە رێككەوتن لەگەڵ كورد و سوننەكان بۆ ئەوەی هەر یەكێك لەم پێكهاتانە لە شوێنەكانی خۆیاندا هەست بە سەلامەتی بكەن، خۆ ئەگەر ئێوە ئەم كارە نەكەن، ئەوا رەنگە ئێمە دوورتر بڕۆین. دەكرێت ئەمریكا بە بەغدا بڵێت: ئەگەر بە داواكارییەكانی كورد رازی نابن، بەلای كەمەوە تا نیوەی رێگە بێن بەرەو كورد و ئەگەر ئەم كارە ناكەن ئەوا بژاردەیەكتان بۆ نامێنێتەوە، تەنها هەڵگرتنی هەنگاوی یەكلایەنە نەبێت كە مۆڵەت لە ئێوە وەرنەگرین. لەوەش زیاتر، ئەگەر ئەم كارە نەكەن و بەهۆیەوە شەڕی دژ بە داعش بە ئاقارێكی خراپدا بڕوات، ئەوا رەنگە بڕیاری ئەوە بدەین كە سەرجەم هێزەكانمان لە عێراق بكێشینەوە. ئەگەر پێویستیان بە فشار بێت لەسەر بەغدا دەتوانن ئەم كارە بكەن. هەروەها كەركووكیش بابەتی رێككەوتنە و من باسی چۆنیەتی چارەسەركردنی كێشەی كەركووك ناكەم، بەڵام بە دڵنیاییەوە دەكرێت ئەوان ئەم كارە بكەن، بەڵام من هەوڵ دەدەم ئەگەر و بژاردەكان بخەمەڕوو لە ئایندەدا. لە پەیوەندی ئێستای نێوان ئێوە و بەغدا، ئەمریكا زیاتر لەگەڵ ئێوە و كەمتر لەگەڵ بەغدایە، ئەمە واقیعەكەیە و دەبێت ئەوەندەی دەكرێت سوود لەم بارودۆخە وەربگرن.
* دوا وتەت چییە؟
- هەروەك پێشتر وتم دەكرێت بارزانی داوای دانپێدانانی ئەمریكا بە سەربەخۆیی كورد بكات، بۆچی نا؟ بەڵام پێموایە وەڵامی ئەمریكا ئەوە دەبێت كە هێشتا نا، چونكە نامانەوێت عێراق دابەش بێت. بەڵام دەكرێت بڵێین با بزانین دەتوانن چی بۆ ئێمە بكەن و دەكرێت هەموو ئەو پێشنیار و بیرۆكانە بخەنەڕوو و داواكارییەكانتان یەك و دوو و .. هتد بخەنەڕوو، بۆی هەیە ئەمریكا و ئۆباما بە یەكێكیان رازی بن و یەكێكی دیكە رەتبكەنەوە، ئەوەیان گفتوگۆی لەبارەوە دەكەن، ئەمریكا بەم شێوەیە كارەكانی ئەنجام دەدات و كاتێكیش بەڵێن دەدەن موناقەشەی مەسەلەیەك بكەن، موناقەشەی دەكەن و بەڵێنی بەتاڵ نادەن. ئەوەی ئێوە كردووتانە دژ بە داعش كەسی دیكە نەیكردووە، ئەمەش دەستكەوتێكی گەورە و رێزێكی گەورەی بۆ دەستەبەر كردوون و سەلماندووتانە هاوپەیمانێكی باوەڕپێكراون و ئەمریكاش ژمارەیەكی زۆری هاوپەیمانی باوەڕپێكراوی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا نییە.
Top