هونەرمەند یەكبوون بۆ گوڵان:هونەرمەندانی كورد لە پاراستنی زمان و كەلتوورەكەماندا ڕۆڵێكی گرنگ دەگێڕن
یەكبوون گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنێكی لێهاتووی كوردە، كە شێوازە هونەرییە تایبەتەكەی لە مۆسیقای دەوڵەمەندی كوردییەوە سەرچاوەی گرتووە. ئەو بە ئاوێتەكردنی هەستێكی قووڵ و هونەری مۆسیقایەكی ئەوتۆ دەخولقێنێت، كە پەیوەندییەكی نزیك لەگەڵ ڕۆحی گوێگر دروست دەكات و سنووری كەلتوور و جوگرافیاكان دەبڕێت.
جگە لە كارە هونەرییەكانی، یەكبوون پابەندێكی سەرسەختی پاراستن و گەشەپێدانی كەلتوور و ناسنامەی كوردییە. ئەو لە ڕێگەی گۆرانی و مۆسیقاوە، دەبێتە دەنگی مێژوو و ئازار و شادییەكانی گەلی كورد، و بە شانازییەوە دەوڵەمەندیی كەلتووری و یادەوەریی هاوبەشی نەتەوەكەی بەرز ڕادەگرێت.
یەكبوون لە ساڵی ١٩٩١ـەوە بە شێوەیەكی فەرمی لە بواری مۆسیقادا چالاكە و كارەكانی سەرچاوەیان لە ناوچە جیاوازەكانی كوردستانەوە گرتووە، بەتایبەتی ناوچەكانی «بۆتان و سەرهەد»، كە وێنەیەكی ڕاستەقینە و فرەچەشن لە مۆسیقای كوردی نیشان دەدەن، هەروەها وەك سۆڵۆژەنێك، هاوكاریی ژمارەیەكی زۆر لە مۆسیقاژەنان و ئۆركێستراكانی ئەورووپا، ڕووسیا، كۆریای باشوور، باكووری ئەفریقا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی كردووە. لە بواری دانانی مۆسیقای تەلەفزیۆنی و فیلمیشدا خاوەن ئەزموونە و بوارە هونەرییەكەی زیاتر فراوان كردووە.
لە دەرفەتێكدا دەربارەی پەیوەندیی هونەر و هونەرمەند بە پرسە نەتەوەییەكانەوە، دیمانەیەكمان لەگەڵدا ساز كرد.
*ڕۆڵی هونەرمەندانی كورد لە پاراستن و پەرەپێدانی زمان و كەلتووری كوردیدا چییە؟
-وەك ئافرەتە هونەرمەندێكی كورد، كە نزیكەی ٣٥ ساڵە لە مۆسیقای كوردیدا وەك ئاوازدانەر، دابەشكار (ئارانژۆر)، بەرهەمهێنەر و مامۆستا كار دەكەم، دەبینم كە هونەرمەندانی كورد لە پاراستنی زمان و كەلتوورەكەماندا ڕۆڵێكی گرنگ دەگێڕن. هونەر ڕێگەیەكە كە زمانەكەمان بە زیندوویی دەهێڵێتەوە و لە نەوەیەكەوە بۆ نەوەیەكیتری دەگوازێتەوە. گۆرانی، شیعر، شانۆ و بەرهەمە هونەرییەكان بە شێوەیەكی سرووشتی كەلتوورەكەمان دەپارێزن، و لە هەمان كاتدا پەرەی پێ دەدەن، بۆیە پێویستە دامودەزگاكان و سیاسییەكانمان دەرفەت بە كەلتوور، هونەر و ئەدەبی كوردی بدەن.
*گۆرانی، شیعر و شانۆ چۆن دەتوانن هەستی شانازیی نەتەوەیی لە نێوان گەنجاندا دروست بكەن؟
-بۆ ئەوەی ئەم كاریگەرییە بەهێز بێت، پێویستە بەرهەمە هونەرییەكان هەم لەسەر بنەمایەكی ڕەسەن و كەلەپووری بن، هەم بە شێوازێكی مۆدێرن بۆ نەوەی نوێ پێشكەش بكرێن، واتای ئەمەش ئەوەیە كە كەلتوور، مێژوو و نەریتی كورد بپارێزین، بەڵام لە هەمان كاتدا بە شێوازی نوێ و مۆسیقا و شانۆ و شیعری نوێكراوە نیشانیان بدەین، هیوام وایە گەنجان خۆیان لە ناو ئەم بەرهەمانەدا ببیننەوە و بە ناسنامەی خۆیان سەربەرز بن، هەروەها پێویستە هونەرمەندان و نووسەران كراوە بن بەرامبەر تەكنەلۆژیا و نوێخوازی. بەكارهێنانی میدیای كۆمەڵایەتی، پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەكان و تەكنیكە نوێیەكانی هونەر دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ ئەوەی ئەم بەرهەمانە بە ئاسانی بگەنە دەست گەنجان. كاتێك هونەر لەگەڵ تەكنەلۆژیا و مۆدێرنیتە تێكەڵ دەبێت، دەتوانێت هەستی نەتەوەیی بە شێوەیەكی بەهێزتر لە ناو نەوەی نوێدا دروست بكات و بیپارێزێت.
*كاریگەریی هونەرمەندانی ژن لە بەهێزكردنی متمانەبەخۆبوونی كچان و گەنجانی كورددا چییە؟
-بوونی ئافرەتانی هونەرمەند لەسەر تەختەی شانۆ گرنگە. كاتێك كچێكی گەنج دەبینێت ژنێكی هونەرمەند سەركەوتووە و بە ناسنامەی خۆی سەربەرزە، ئەویش متمانەی بەخۆی زیاد دەكات، ئەمە پەیامێكی گرنگە بۆ نەوەی نوێ، كە ژنانیش دەتوانن لە هونەر و كەلتووردا ڕۆڵی سەرەكی بگێڕن، بۆیە پێویستە لە هەموو كارێكدا ژمارەی ژنان و پیاوان یەكسان بێت و بە تایبەتی ڕەچاو بكرێت.
*ئافرەتە هونەرمەندەكان وەك نموونەی سەركەوتن چۆن دەتوانن بەرپرسیارێتیی نەتەوەیی لە ناو گەنجاندا بەرز بكەنەوە؟
-هونەرمەندانی ئافرەت كاتێك بە كار و بەرهەمەكانیان سەركەوتن بەدەست دەهێنن، و لە هەمان كاتدا بە كەلتوورەكەیانەوە پەیوەست دەمێننەوە، دەبنە نموونە بۆ گەنجان، ئەم نموونەیە هانی گەنجان دەدات كە بەرامبەر بە زمان، كەلتوور و ناسنامەی خۆیان هەست بە بەرپرسیارێتی بكەن.
*میدیا و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان چۆن یارمەتیدەر دەبن بۆ گەیاندنی پەیامە نەتەوەییەكان؟
-لە ئێستادا میدیا و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بوونەتە ئامرازی گرنگ، هونەرمەندان دەتوانن لە ڕێگەی ئەو پلاتفۆرمانەوە گۆرانی و بەرهەمەكانیان بگەیەننە ملیۆنان كەس، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی پەیامە كەلتووری و نەتەوەییەكان بە شێوەیەكی بەرفراوان بڵاو ببنەوە.
*چۆن دەكرێت لە ڕێگەی هونەرەوە هەستی یەكڕیزیی نەتەوەیی لە نێوان گەنجاندا بەهێز بكرێت؟
-هونەر زمانێكە هەموو كەس تێی دەگات، كاتێك گەنجان لە هەر شوێنێكی كوردستانەوە گوێیان لە گۆرانییەكی هاوبەش دەبێت یان لە چالاكییە هونەرییەكاندا یەكدی دەبینن، ئەو هەستەی كە «ئێمە میللەتێكین» بەهێز دەبێت. هونەر دەتوانێت گەنجان لەسەر بنەمایەكی هاوبەش كۆ بكاتەوە.
*هونەرمەندانی كورد لە ڕێگەی بەرهەمەكانیانەوە چۆن دەتوانن مێژووی خەبات و قوربانییەكانی گەل بگەیەننە نەوەی نوێ؟
-گۆرانی و بەرهەمە هونەرییەكان دەتوانن ببنە یادەوەرییەكی زیندووی مێژوو. كاتێك هونەرمەندان لە بەرهەمەكانیاندا چیرۆكی خەبات و قوربانییەكان پێشكەش دەكەن، مێژووی گەلەكەیان بۆ نەوەی نوێ دەپارێزن و ئەوان بەو مێژووەوە دەبەستنەوە.
*ڕۆڵی فێستیڤاڵ و چالاكییە كەلتوورییەكان لە نزیككردنەوەی گەنجان بۆ هونەر چییە؟
-فێستیڤاڵ و چالاكییە كەلتوورییەكان شوێنی گرنگن كە گەنجان هونەر بە زیندوویی هەست پێ دەكەن، لێرەدا هونەرمەندان و گەنجان یەكدی دەبینن، بەرهەمە هونەرییەكان پێشكەش دەكرێن و هەستی یەكڕیزیی كۆمەڵایەتی بەهێز دەبێت. دەبێت ڕۆژانی ئاوا بۆ ئەو گەنجانەی تازە دەستیان بە كاری هونەری كردووە، ببێتە دەرفەتێك بۆ پێشكەشكردنی بەرهەمەكانیان.
*ئایا چۆن دەكرێت لە ڕێگەی سینەما و درامای كوردییەوە ناسنامە و كەسایەتیی نەتەوەیی بە شێوازێكی نوێ نیشانی گەنجان بدرێت؟
-سینەما و دراما دەتوانن چیرۆكە كوردییەكان بە شێوازێكی مۆدێرن پێشكەش بكەن، ئەمەش ڕێگە بۆ گەنجان خۆش دەكات كە ناسنامەی خۆیان تەنیا وەك مێژوو نەبینن، بەڵكو وەك ژیانێكی زیندوو و نوێ بیبینن.
*بوونی ئافرەتانی سەركەوتوو لە هونەردا چۆن كاریگەرییەكی درێژخایەن لەسەر گەنجان دروست دەكات؟
-بوونی ئافرەتانی سەركەوتوو لە هونەردا لە مەودای درێژدا گۆڕانكاریی كۆمەڵایەتی دروست دەكات، بەتایبەت ئەو بەرهەمانەی لە ڕۆژاوای كوردستانەوە بڵاوكراونەتەوە نیشانیان دا كە سەرەڕای نەبوونی دەرفەت، بەڵام بە نرخاندنی ئافرەت و هونەر، بەرهەمی ناوازە دێنە بەرهەم، ئەوەش نیشان دەدات كە ئافرەتانیش دەتوانن لە داهاتووی كەلتووریدا ڕۆڵی سەرەكی بگێڕن، ئەمەش لە بیر و ڕەفتاری گەنجاندا هەستی شانازیی نەتەوەیی و بەرپرسیارێتی بەهێز دەكات.
