پ.د.نەزاكەت حسێن، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و سەرنووسەری ڕۆژنامەی كوردیش گلۆپە چاپی ئینگلیزی. لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (دەرهاویشتەكانی تەكنەلۆژیای زانیاری لەسەر كۆمەڵگە) بەم جۆرە بۆچوون و پێشنیارەكانی خۆی خستە ڕوو.

 

باس لە تەكنەلۆژیای زانیاری بابەتێكی جیاواز و ئاڵۆز و فرەڕەهەندترە وەك لە باسكردن لە هەر تەكنەلۆژیایەكی دیكە، لەبەر ئەوەی وابەستەیە بە هەندێك ڕەهەندی دیكەی مرۆڤەوە، وەك: ئایدیا، بیر، سایكۆلۆجیا، ئەندێشە و كۆمینیكەیشن، وەك ئەمڕۆ زۆربەی جار سەرچاوەكان چەمكی تەكنەلۆژیای زانیاری و كۆمینیكەیشنی بۆ بەكار دەهێنن. كەواتە ئەمە تەكنەلۆژیای مەعریفەیە، مەعریفە و زانیاریی پێ بەرهەم دێت و پێی بڵاو دەكرێتەوە، گفتوگۆ و ئاڵوگۆڕی بیروڕای پێ دەكرێت، وەك ئامێری تەكنەلۆژیاكانی دیكە نییە كارئاسانی بۆ هێز و بازووی مرۆڤ كردبێت.

بۆیە لێرەوە دەبێت شیكار بۆ كاریگەرییەكانی ئەم جۆرە لە تەكنەلۆژیا بكەین، كە كارئاسانیی بۆچی كردووە، ئەم كارئاسانییە لایەنە ئەرێنی و نەرێنیەكانی چین؟ ئاشكرایە كارئاسانییەكەی لە هەردوو ڕەهەندی بەرهەمهێنانی زانیاری و بڵاوكردنەوەیەتی، ڕەنگە سەرەتای سەرهەڵدانی ئەم ئامێرانە بەدەست مرۆڤەوە بووبن و بەكاری هێنابن و زاڵ بووبن بەسەریاندا، كارئاسانییەكە تا ڕادەیەك ئەرێنی و سوودبەخش بووە، هەر لە داهێنانی ئامێری چاپەوە بیگرە تاكو كۆمپیوتەر و تەنانەت مۆبایلیش، واتە پێش سەرهەڵدانی ئامێری تەكنەلۆژیا و زانیاریی زیرەك.

ئیتر لەم سەردەمەدا ئامێر لەبری مرۆڤ، زانیاری بەرهەم دەهێنێت و بڵاویشی دەكاتەوە، واتە ئەم جۆرە لە بەرهەمهێنان لە ئیرادەی مرۆڤ دەرچووە، خۆیشمان دەزانین زانیاری، ئایدیا، مەعریفە و بیر، لە هزری مرۆڤەوە دەبێت بچێت بۆ هزری مرۆڤ، ئەوكات بەپێی خواست و بەپێی پێویست و حەز و ویست، توانای وەرگرتن و خەرجكردنی لای مرۆڤەكان هەیە.

هەربۆیە لە ئەمڕۆدا تەكنەلۆژیای زانیاری و مەعریفە پشێوی و سەرقاڵكردن و ماندووكردنی ئەندێشە و هۆشی مرۆڤ و بگرە ژەهراویكردنیشی لێ كەوتووەتەوە، ئەوەندە ئاسوودەیی و كارئاسانی و ئارامیی بۆ كۆمەڵگەكان فەراهام نەكردووە، چونكە دەرهاویشتەكانی لە دابڕانی كۆمەڵایەتییەوە بگرە كە بەهۆی ئەوەی لە نێوان كۆمینینكەیشن و ئاڵوگۆڕی بیروڕای دوو مرۆڤدا ئامێر هەیە، كەواتە مرۆڤەكانی ئەم سەردەمە لە ڕووی فیزیكی و ڕۆحی و سایكۆلۆژی و...هتد، دوورن لە یەك، ئەمە جگە لە بەرهەمهێنانی زانیاری بە ڕێژەیەكی بێ سنوور و بێ سانسۆر لە ئامێرەكانەوە بۆ مرۆڤ.

تازەترینی سەرچاوەكان ئەم ئامێرانە بە هۆكاری نەمانی كۆمینیكەیشن ناو دەبەن، نەمانی كۆمینیكەیشنی دروستیش واتە ئیفلیج بوونی دیموكراسیەت. فەیلەسووفی سەردەم و مامۆستای زانكۆی ئۆرشەلیم (یوڤاڵ نوح هەراری) لەم بارەوە دەڵێت: «ڕام پێچەوانەیە لەگەڵ هەموو ئەوانەی كە تەكنەلۆژیای زانیاری بە ئامرازی باشی كۆمینیكەیشن و ئازادیی قسەكردن ناو دەبەن، چونكە كۆمینیكەیشنی دروست پێویستی بە گوێگرتن و وەڵامدانەوەی دروست هەیە، كۆمینیكەیشنی دروست دەبێت لە نێوان ژمارەیەك خەڵكی كەم و دیاریكراودا بێت، تا بتوانن لەیەكتر تێبگەن، بۆ نموونە لە نێوان بیست كەسدا ئاسانە و ئەم كۆمینیكەیشنە دروستە، بەڵام كاتێك دەبێت بە بیست ملیۆن، یان دوو سەد ملیۆن كەس و زیاتر، كە ئەمڕۆ ئامێرەكانی زیرەكی زانیاریی خەڵكیان بۆ كۆ كردووەتەوە، هیچ كات نە گفتوگۆی دروست و نە لێكتێگەیشتنی دروست و نە گوێگرتنی دروست دروست نابێت، كەواتە كۆمینیكەیشن هەڵاوسانی كردووە. دیموكراسیەت هیچ كات بەرهەم نایەت ئەگەر مرۆڤەكان كۆمینیكەیشنێكی دروست لە نێوانیاندا نەبێت و ئاڵوگۆڕی بیروڕا بە ئازادی نەكەن، كەواتە تەكنەلۆژیای زانیاری و كۆمینیكەیشنی زیرەك دیموكراسیەتی ئیفلیج كردووە».