لە 3ی كانوونی دووەمی 2026، هێزەكانی ئەمریكا، نیكۆلاس مادورۆی سەرۆكی فەنزویلا لە كاراكاسی پایتەختەوە ڕفاند و لە نیویۆرك دادگاییان كرد، لە 15ی كانوونی دووەمدا، دۆناڵد ترەمپ ئەنجومەنی ئاشتی بە سەرۆكایەتیی ئەمریكا ڕاگەیاند، لە 23ی كانوونی دووەم، بە تویتێك ترەمپ كاندیدبوونی نووری مالیكی بۆ پێكهێنانی حكومەتی عێراق ڕەت كردەوە، لە بەرە بەیانی 28ی شوبات ترەمپ لە تویتێكدا نووسی: «دەمانەوێت بە شێوەیەكی دۆستانە كوبا داگیر بكەین»، سەرلەبەیانیی هەمان ڕۆژ (28ی شوبات) ئەمریكا و ئیسرائیل هێرشەكانیان بۆ سەر ئێران دەست پێكرد و دوای 39 ڕۆژ لە شەڕ، لە بەرەبەیانی 8ی نیسان ئاگربەستیان ڕاگەیاند، لە 28ی نیسان، چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعە، كاندیدكردنی «عەلی زەیدی»یان بۆ پێكهێنانی حكومەتی عێراق دەستنیشان كرد و هەمان ڕۆژ ڕاسپێردرا بۆ پێكهێنانی حكومەت، یەك ڕۆژ دوای ڕاسپاردنی زەیدی، ترەمپ بە تەلەفون پیرۆزبایی لێكرد و بانگهێشتی فەرمی كرد بۆ واشنتۆن، تەنیا دوو هەفتە دوای ڕاسپاردنی زەیدی لە 16ی ئایاری 2026 وەك حەوتەمین سەرۆك وەزیرانی عێراقی نوێ سوێندی یاسایی خوارد و بەرنامەی حكومەتەكەی خوێندەوە، ئێستاش حكومەتەكەی زەیدی سەرقاڵی داماڵینی چەكی فەسیلەكانی مقاوەمەی ئیسلامیی شیعەیە. پێدەچێت یەكبوونی بەرەكانی جەنگی بەرەی مقاوەمەی ئیسلامیی شیعە بەرەو كۆتایی بێت».

 

 

گفتوگۆی عێراق لە 2026

دیپلۆماسیەتی بزنێس و چەكداماڵینی میلیشیاكان

«گفتوگۆی عێراق 2026» ناونیشانی كۆنفڕانسێكی دوو ڕۆژیی ئەنجومەنی ئەتلەنتیكە كە لە چوارچێوەی پڕۆگرامەكانی «دەستپێشخەریی عێراق لە ڕۆژانی 13 و 14ی ئایاری 2026 لە واشنتۆن بەڕێوەچوو. لەم كۆنفڕانسەدا كە بە دەیان سیاسەتمەدار و دیپلۆمات و بەرپرسانی ئەمریكی و عێراقی و كوردستانی ئامادە بوون، لە هەردوو ڕۆژەكە بۆ ماوەی 16 كاتژمێر گفتوگۆ لەسەر بارودۆخی ئێستای عێراق و دەستنیشانكردنی كێشەكان و دۆزینەوەی میكانیزمی گونجاو بۆ چارەسەركردنیان تاوتوێ كراوە و پێشنیار و ڕاسپاردە خراوەتەڕوو، بەڵام پرسی هەرە سەرەكی و پێشینە كە پێشنیار كرا، پێش هەر پرسێكی دیكە هەنگاوی بۆ هەڵبگیرێت «ڕیفۆرمی سێكتەری ئەمنی» و «هاتنی كۆمپانیا گەورەكانی ئەمریكا»بوو بۆ عێراق.

سەبارەت بە پرسی یەكەمیان «ڕیفۆرمی سێكتەری ئەمنی»، ڕاشكاوانە جەخت لەسەر ئەوە كرایەوە، كە دەبێت فەسائیلەكانی مقاوەمەی ئیسلامیی شیعە، بەبێ مەرج چەكەكانیان تەسلیمی حكومەت بكەن و دوای ئەویش میكانیزمێك بۆ هەڵوەشانەوەی هێزەكانی حەشدی شەعبی بدۆزرێتەوە.

بۆ هەنگاوهەڵگرتن بۆ ئەم پرسە هەستیارە «سەیفەدین دەراجی» كە ڕاوێژكاری كاروباری نێودەوڵەتییە لە ئەنجومەنی ڕاوێژكاریی ئەمنی قەومی دەوڵەتی عێراق و لەم كۆنفڕانسە بەشدار بوو، ستراتیژیەتی «DDRR»ی خستەڕوو، كە چوار قۆناغ لە خۆی دەگرێت و بریتی دەبن لە «چەك داماڵین» هەڵوەشانەوەی هێزە چەكدارەكان، دووبارە ئامادەكردن و تێكەڵكردنەوە لە كۆمەڵگە»، ئەم ستراتیژییە لە سیاسەتی سەربازی پیادە دەكرێت، بە ئامانجی گۆڕینی كولتووری شەڕ بۆ كولتووری ئاشتی، بۆیە زۆر بە باشی ئەم ستراتیژەی قۆناغبەندی كردووە، بۆ ئەوەی زەمینەیەكی لەبار بۆ سەركەوتنی ئەم پرۆسەیە بڕەخسێنێت، كە لێرەدا بە كورتی هەڵوەستە لەسەر هەر چوار قۆناغەكە دەكەین:

 داماڵینی چەك – Disarmament-

لەم قۆناغەدا چەكەكان «قورس، مامناوەندی، سووك» دەبێت لە هەموو فەسائیلەكانی مقاوەمەی ئیسلامی وەربگیرێتەوە و كۆبكرێنەوە و لەژێر چاودێریی دەستەیەك، یان ئەنجومەنێك كە دەكرێت لایەنی نێودەوڵەتیش بەشدار بێت، تەسلیمی كۆگاكانی وەزارەتی بەرگریی حكومەتی عێراق بكرێنەوە. ئەو فەسائیلانەی هەتا ئێستا بڕیاریان داوە بە فەرمی چەكەكانیان تەسلیم بكەن بریتین لە:

1- فەسیلی «سەرایای سەلام» كە مەزندە دەكرێت نزیكەی 50 هەزار چەكداریان هەبێت و سەر بە موقتەدا سەدرن.

2- فەسیلی «عەسائیبی ئەهلی حەق» كە مەزندە دەكرێت نزیكەی 15 هەزار چەكداریان هەبێت و سەر بە قەیس خەزعەلین.

3- فەسیلی «كەتائیبی ئیمام عەلی» كە ژمارەی چەكدارەكانیان نزیكەی 7هەزارە و سەر بە شبل ئەلزەیدین.

بەڵام لە بەرانبەر ئەمانیش چەند فەسیلێكی دیكە هەن، كە ڕەتیان كردووەتەوە چەكەكانیان تەسلیم بكەن و مەرجی ئەوەیان داناوە، كە دەبێت هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق بە تەواوەتی بكشێنەوە، كە ئەوانیش بریتین لە «فەسیلی حزبوڵڵای عێراقی، بزووتنەوەی نوجەبا، كەتائیبی سەیدئەلشوهەدا» و مەزندە دەكرێت كە چەكداری هەر سێ فەسیلەكە 25 هەزار چەكدار بن.

 هەڵوەشانەوەی هێزە چەكدارەكان- Demobilization-

لەم قۆناغەدا ئەو فەسائیلانەی چەكەكانیان تەسلیم دەكەن، لەچوارچێوەی سێكتەری ئەمنی و سەربازی دەردەهێنرێن و بیمەیان بۆ دابین دەكرێت، هەتا دووبارە بۆ ژیانی ئاسایی ئامادە دەكرێنەوە، ئەم پرۆسەیە كە دەبێت دوای چەك داماڵین دەستی پێبكرێت، لایەنەكانی چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعە وەك بڕیاری سیاسی لەسەری ڕێككەوتوون.

 دووبارە ئامادەكردنەوە بۆ ژیانی مەدەنی – Rehabilitation-

لەگەڵ ئەوەی فەسائیلی مقاوەمەی ئیسلامی شیعە لە هەشتاكانی سەدەی ڕابردووەوە بوونیان هەیە، بەڵام لە عێراقدا وەك هێزێكی گەورە و بەرچاو لە دوای هاتنی تیرۆریستانی داعش و فەتوای مەرجەعییەت بۆ « جیهادی كیفائی» دەركەوتوون، بۆیە ئەوانەی لە ماوەی 12 ساڵی ڕابردوو لە چوارچێوەی ئەو فەتوایەی مەرجەعییەت چوونە ناو هێزەكانی حەشدی شەعبی و فەسیلەكانی مقاوەمە، بەشی زۆریان ئەو گەنجانەن كە بێجگە لەكاری چەكداری هیچ كار و پیشەیەكی دیكە نازانن، بۆیە دەبێت حكومەتی عێراق ئەم گەنجانە فێری كار و پیشەیەك بكات بۆ ئەوەی كاتێك دەگەڕێنەوە ناو كۆمەڵگە بتوانن بژێوی خۆیان پەیدا بكەن.

 تێكەڵكردنەوەی بە كۆمەڵگە – Reintegration-

دوای تەواوبوونی سێ قۆناغەكەی پێشوو بە سەركەوتوویی، ئیدی ئەو چەكدارانەی پێشوو ئامادە دەبن تێكەڵاوی ژیانی مەدەنی بكرێنەوە.

خاڵی گرنگ لێرەدا ئەوەیە، كە ئەم بەرنامەیە «DDRR» وەك بەرنامەی ئەنجومەنی ئەمنی قەومیی عێراق لە كۆنفڕانسی ئەنجومەنی ئەتلەنتیك خرایەڕوو، ئاشكراشە كە ڕاوێژكاری ئەم ئەنجومەنە «قاسم ئەعرەجی»یە كە یەكێكە لە سەركردەكانی ڕێكخراوی بەدر و یەكێكە لە هێزە دیارەكانی ناو حەشدی شەعبی.

سەبارەت بە پرسی دووەمیش كە «دیپلۆماسیەتی بزنێس»ـە، هەر لەو كۆنفڕانسەدا، عەباس عامری ڕاوێژكار و بەرپرسی نووسینگەی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عێراق، زۆر ڕاشكاوانە جەختی لەسەر ئەوە كردەوە، كە حكومەتی تازەی عێراق ئەولەوییەتی كارەكانی ئەوەیە كە كاراكتەری نادەوڵەتی «فەسیلەكانی مقاوەمە» لە دەوڵەت جیا بكاتەوە و سەرۆك وەزیران بە ئاشكرا ڕایگەیاندووە كە ئامادەیە پێشوازی لە سەرجەم كۆمپانیا گەورەكانی ئەمریكا بكات. ئەم ڕاشكاوییەی بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆك وەزیرانی عێراق، ڕەنگدانەوەی ئەو تەلەفۆنە گەرم و گوڕەی ترەمپ بوو بۆ زەیدی كە پێش ئەوەی سوێندی یاسایی بخوات و ببێتە سەرۆك وەزیرانی عێراق، بە فەرمی وەك میوانێكی ئازیز بانگهێشتی واشنتۆنی كرد.

هەولێر و بەغدا لە 2026

ڕێككەوتن، یان جێبەجێكردنی دەستوور

فەرەسەت ئەحمەد وەزیری داد لە حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە میانەی بەشداریكردنی لە گفتوگۆی «عێراق. ستراتیژیەتی ئاشتی و دیالۆگ بۆ چارەسەركردنی كێشەكان»، لە بازنەی گفتوگۆی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان، زۆر ڕاشكاوانە ئاماژەی بە خاڵێكی هێجگار گرنگ كرد، كە ئەویش «جەهلی قانوونی و دەستوورییە» بۆ تێگەیشتن لە سیستمی فیدڕاڵی، ئەمەش نەك لەناو خەڵكی ئاسایی عەرەبی عێراقدا، بەڵكو لەسەر ئاستی دادوەرەكانی دادگاكانی عێراقی، ئەم جەهلە بوونی هەیە و هەتا ئێستا بەشێك لە دادوەرە عەرەبەكانی عێراق لەوە تێنگەیشتوون كە «فیدڕاڵییەت» واتە «الاتحادیة»، ئەمەش ئەو خاڵە جەوهەرییەیە كە نەك هەر ڕەشبینی لەسەر ئایندەی سیستمی فیدڕاڵی لە عێراقدا دروست دەكات، بەڵكو خودی سیستمەكە دەخاتە ژێر پرسیارێكی ترسناكەوە.

لە شوباتی 2024، فایەق زێدان سەرۆكی ئەنجومەنەی باڵای دادوەریی عێراق لە میانەی پێشوازیكردنی لە شاندی پارێزگای ئەنبار كە چووبوون گفتوگۆ لەسەر ئەوە بكەن، پارێزگای ئەنبار بكەنە هەرێمێكی دیكەی فیدڕاڵی لە عێراقدا، ڕاشكاوانە پێی گوتبوون «بیركردنەوە لە دروستكردنی هەرێمێكی دیكە قبووڵ نییە و هەڕەشە لە یەكپارچەیی عێراق دەكات و، هەرێمی كوردستانیش بارودۆخێكی تایبەتیی خۆی هەیە».

ئەم پەیامە ئاشكرایەی زیدان، كە بە شێوەیەك لە شێوەكان، ڕێزی لە هەرێمی كوردستان گرتووە، وەك هەرێمێك لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا «نەك دەوڵەتێكی فیدڕاڵی»، مانای ئەوەیە خەو بینین بە جێبەجێكردنی دەستووری عێراق وەك یەك سەفقە بە كۆی ماددە و بڕگەكانیەوە، جگە لە خۆهەڵخەڵەتاندن شتێكی دیكەی لێ سەوز نابێت، بۆیە لێرەوە دەبێت گفتوگۆی نێوان هەولێر و بەغدا لە 2026 جیاواز بێت لە گفتوگۆی ساڵی 2002ی كۆنگرەی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی لە لەندەن، كە نەخشەڕێگەی بۆ نووسینەوەی دەستووری 2005ی تێدا داڕێژرا.

زەمینەی گفتوگۆی تازەی نێوان هەولێر و بەغدا، چەند ساڵێكە لەسەر ئاستی كۆڕبەند و ناوەندە فیكرییەكان، قسەوباسی زۆر جددی لەسەر دەكرێت و بۆچوونی پسپۆران بەو جۆرەیە كە بیر لەوە بكرێتەوە سیستمێكی هاوشێوەی «كۆنفیدڕاڵی» لە عێراقدا دابمەزرێت، كە دەكرێت ئەم سیستمە كۆنفیدڕاڵییە بە مانای یەكگرتنی « دوو دەوڵەت» نەبێت، بەڵكو شێوازێكی تازە بێت بۆ ڕێكخستنەوەی پەیوەندییەكان لە نێوان دوو قەوارەی سیاسی لەیەك دەوڵەتدا.

سیاسەتی ئێستای ئیدارەی ترەمپ كە زۆر ڕاشكاوانە دەكرێت بڵێین، واتە سیاسەتی كۆی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، بە ئاشكرا ڕایگەیاندووە «ئاشتی بە ڕێگەی هێز - Peace through strength»، بە پلەی یەكەم لەم ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە، مەبەستی ئەوەیە لە عێراقدا «ئاشتی و سەقامگیری» هەبێت، ئەم ئاشتی و سەقامگیرییە بەوە دروست دەبێت، كە چارەسەری كێشەی كورد لە عێراق بكرێت و میكانیزمێك هەبێت بۆ ئەوەی بتوانرێت پەیوەندییەكانی هەولێر و بەغدا یەك بخرێتەوە، لەمەش زیاتر میكانیزمێك هەبێت، كێشە هەڵپەسێراوەكانی نێوانیان وەك «چارەسەركردنی كێشەی ناوچەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان و دەركردنی یاسایەكی نەوت و گازی مودێرن» بۆ زەمینەیەكی لەبار بۆ سەقامگیری لە سەرانسەری عێراقدا جێبەجێ بكرێت. بەڵام پرسیارە سەرەكییەكە ئەوەیە: «ئایا ئەمریكا سوورە لەسەر ئەوەی كە دەبێت چارەسەری ئەم كێشانە بە ڕێگەی جێبەجێكردنی دەستووری عێراق بێت؟» بە داخەوە وەڵامی ئەم پرسیارە لای دیپلۆماتە گەورە و خاوەن ئەزموونەكانی ئەمریكا شۆك هێنەرە. هەر بۆ نموونە جیمس جیفری كە یەكێكە لە دیپلۆماتە گەورە و بەئەزموونەكانی ئەمریكا لە كۆنفڕانسی ئەتلەنتیك، زۆر ڕاشكاوانە جەختی لەسەر ئەوە كردەوە و گوتی: «ئەمریكا ڕێگر نابێت لەوەی دەستووری عێراق جێبەجێ بكرێت، بەڵام شەڕیشی لەسەر ناكات، بۆ ئەوەی جێبەجێ بكرێت». ئەم قسەی جیفری ئاماژەیەكی ڕوونە بۆ ئەوەی كە جێبەجێكردنی دەستووری ساڵی 2005ی عێراق، لەلایەن ئیدارەی ترەمپەوە وەك كێشەیەكی ناوخۆیی عێراق سەیر دەكرێت، نەك پرسێكی نێودەوڵەتی.

پرسیاری دیكە لێرەدا ئەوەیە: «ئایا ئەمریكا ڕێگری دەكات لەوەی بەدیلێك بۆ سیستمی فیدڕاڵی بدۆزرێتەوە، بۆ ئەوەی پەیوەندییەكانی هەولێر و بەغدا ڕێك بخرێنەوە؟ لە وەڵامی ئەم پرسیارەدا و لە دەستپێكی ئەمساڵدا (2026)، تۆم باراك كە ئێستا بە فەرمی نوێنەری سەرۆك ترەمپە بۆ عێراق و سووریا، زۆر ڕاشكاوانە لە پەنێڵێكدا گوتی: «ئێمە دەزانین هەرێمی كوردستان بەو سیستمە فیدڕاڵییە ڕازی نابێت كە بەغدا دەیەوێت بەرەو سەنترالیزمی ببات، بۆیە دەبێت بۆ بەدیلێك بگەڕێین، جێگەی بگرێتەوە و ناشمانەوێت هەمان هەڵەی یوگسلافیای پێشوو دووبارە بكەینەوە، كە هەوڵمان دا، یەكێتیی خاكەی بپارێزین، بەڵام پاشان بوو بە حەوت دەوڵەت».

سەرنجدان لەسەر ئەم قسەیەی تۆم باراك، زۆر مانای شاراوەی لە بندێڕی قسەكانی هەڵگرتووە، بەتایبەتیش كە ئێستا باراك یەكێكە لە كاراكتەرە سەرەكی و كاریگەرەكانی ئیدارەی ترەمپ بۆ دروستكردنی سیاسەتی ئەمریكا بۆ عێراق، لەم چوارچێوەیەدا دەكرێت چەند خاڵێكی گرنگ ئاماژە پێبكەین:

1- تۆم باراك لەو پەنێڵەدا جەخت لەسەر ئەوە دەكاتە، ئێستا لە عێراقدا هەم گەورەترین باڵیۆزخانەیان لەسەر ئاستی جیهان لە بەغدا هەیە و گەورەترین كونسووڵخانەیان لەسەر ئاستی جیهان لە هەرێمی كوردستان هەیە، كاری ئەم باڵیۆزخانە و كونسووڵخانەیە ئەوەیە كە پەیوەندییەكانی هەولێر و بەغدا لەگەڵ واشنتۆن ڕێك بخات، ئەمەش بەو مانایەی دەشێت ئەو سیاسەتەی ئەمریكا لەگەڵ عێراق پیادەی دەكات، یەك سیاسەت بێت، بەڵام دوو لقی جیاوازیشی هەبێت.

2- تۆم باراك ڕاشكاوانە جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە كە ئیدارەی ترەمپ نایەوێت هەمان هەڵەی نەوەدەكانی سەدەی ڕابردووی یوگسلافیای پێشوو دووبارە بكاتەوە، ئەمەش بەو مانایەی بە ئاستێك بەرگری لە یەكپارچەیی خاكی عێراق بكات، كە ئاكامەكەی بە شەڕ كۆتایی بێت، سەرەنجامیش وڵاتەكە پارچە پارچە بێت، بەپێچەوانەوە پێداگری لەسەر یەكپارچەیی خاكی عێراق دەكات و لە هەمان كاتیشدا بە ڕێگەی ئاشتی دەیەوێت كێشەكان چارەسەر بكات، ئەوجا ئەگەر بە ئاشتی و دیالۆگ كێشەكان چارەسەر نەكران، ئەوا بە ڕێگەی هێز ئەو ئاشتییە فەرز دەكرێت، وەك ستیڤ ویتكۆف سەرۆكی تیمی دانوستاندكاری ترەمپ ئاماژەی پێكرد: «ئێمە دەمانەوێت بە ئاشتی بێنە سەر مێزی دانوستاندن، بەڵام ئەگەر ئەم ڕێگە شكستی هێنا، ئەوا بە زەبری هێز لەسەر مێزی دانوستاندن دایاندەنیشێنین».

كەواتە «دیالۆگی عێراق 2026» چۆن ئاراستەی دیالۆگی نێوان «بەغدا و واشنتۆن»ی گۆڕی و ترەمپ بە فەرمی زەیدی بۆ كۆشكی سپی بانگهێشت كرد، ئەوا بە هەمان ئاست ئاراستەی دیالۆگی «بەغدا و هەولێر» دەگۆڕێت، ئەوجا لەگەڵ ئەوەی نەخشەی ئەو گۆڕانكارییە لە كۆتاییەكانی حكومەتی «محەمەد شیاع سوودانی»یەوە دەركەوتووە، بەڵام لە حكومەتەكەی زەیدی تەواو تەواو دەچێتە قۆناغی جێبەجێكردن و كردارییەوە.

گفتوگۆی لوبنان – ئیسرائیل 2026

شەڕەكانی حزبوڵڵا و ئاوارەبوونی هاووڵاتیان

ئەو پڕۆژە سیاسی و سەربازییەی كە لە ساڵی ١٩٨٢دا لەگەڵ دامەزراندنی حزبوڵڵای لوبنان دەستی پێكرد، ئامانجە سەرەكییەكەی داڕشتنی نەخشەیەك بوو كە بە «هیلالی شیعی»، یان ئەوەی بە هیلالی هەژموونی ناوچەیی ناسراوە، هەڵبوەشێنێتەوە. ئەم هیلالی شیعەیە كە بۆ چەندین دەیەیە وەك ئامرازێكی ستراتیژی بۆ فراوانكردنی دەسەڵاتی دەرەكی بەكار دێت، ئێستا لە بەردەم هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەدایە و لایەنە نێودەوڵەتییەكان و بەشێكی زۆری ناوخۆی لوبنان پێیانوایە كە كاتی ئەوە هاتووە، كۆتایی بەو دۆخە نادەوڵەتییە بهێنرێت و لوبنان وەك دەوڵەتێكی خاوەن سەروەریی تەواو، خۆی بڕیاردەری چارەنووسی خۆی بێت.

لە ئێستادا، دەوڵەتی لوبنان گەیشتووەتە ئەو قەناعەتە بنەڕەتییەی كە پێویستە ئەو دووانەییەی لە بڕیاری سیاسی و سەربازیدا هەیە، كۆتایی پێ بهێنرێت. ناتوانرێت وڵاتێك خاوەنی دوو سوپا و دوو ناوەندی بڕیاردان بێت، بۆیە هەوڵەكان چڕكراونەتەوە بۆ ئەوەی لوبنان وەك دەوڵەتێكی سەربەخۆ، تەنیا دامەزراوە فەرمییەكانی بەرپرس بن لە بڕیاردان لەسەر پرسی جەنگ و ئاشتی. ئەم گۆڕانكارییە تەنیا داخوازییەكی ناوخۆیی نییە، بەڵكو بەشێكە لەو فشارە نێودەوڵەتییانەی كە دەیانەوێت لوبنان لەژێر هەژموونی میلیشیاكانی حزبوڵڵا دەربهێنن.

دانوستاندنەكانی ئێستای نێوان لوبنان و ئیسرائیل، كە بە سەرپەرشتیی ڕاستەوخۆی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا بەڕێوە دەچن، ئامانجێكی ستراتیژییان هەیە: گەڕاندنەوەی سەقامگیرییەكی هەمیشەیی بۆ تەواوی ناوچەكە و دڵنیابوونەوە لەوەی كە هیچ هێزێكی چەكداریی نادەوڵەتی نەتوانێت جارێكی دیكە ئاسایشی نیشتمانی و ناوچەیی بخاتە مەترسییەوە. بەڵام ئەم پرۆسە دیپلۆماسییە لە كاتێكدایە كە بە هۆی سەركێشییە سەربازییەكانی حزبوڵڵاوە، لوبنان كەوتووەتە ناو تونێلێكی تاریكی وێرانكارییەوە. هێرشە بەردەوامەكانی ئیسرائیل، كە بە پاساوی بەرەنگاربوونەوەی حزبوڵڵا ئەنجام دەدرێن، بوونەتە هۆی كارەساتێكی مرۆیی گەورە و ڕۆژانە بە سەدان هاووڵاتیی سڤیلی بێتاوان دەبنە قوربانی، هەزاران خانوو و ژێرخانی ئابووری وڵاتەكە وێران دەبن، زیاتر لە ملیۆنێك هاووڵاتیش ئاوارە و دەربەدەر بوون.

ئاراستەی ڕووداوەكان و ئاكامی ئەو ململانێیە توندەی لە ماوەی ڕابردوودا لە نێوان هاوپەیمانی ئەمریكا-ئیسرائیل لە لایەك و ئێران و بریكارەكانی لە لایەكی دیكەوە بینرا، ئاماژە بۆ دروستبوونی هاوكێشەیەكی نوێ دەكەن. پرۆسەی ئاگربەست و ئەو گفتوگۆیە ناڕاستەوخۆیانەی لە نێوان واشنتۆن و تاراندا هەن، ئاسۆیەك نیشان دەدەن كە تێیدا پێناسەی دەوڵەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دووبارە دەكرێتەوە. ئەم قۆناغە نوێیە بە مانای كۆتاییهاتنی ڕۆڵی «ئەكتەرە نادەوڵەتییەكان» (Non-state actors) و تێپەڕاندنی ئەو جەنگە بەوەكالەتانەیە كە دەیان ساڵە ناوچەكەیان وێران كردووە.

لە كۆتاییدا، لوبنان لە بەردەم تاقیكردنەوەیەكی مێژووییدایە، یان دەبێت بگەڕێتەوە بۆ ناو باوەشی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەك دەوڵەتێكی خاوەن سەروەری و دامەزراوەیی، یان بەردەوام دەبێت لە بوون بە گۆڕەپانی ململانێی هێزە ئیقلیمییەكان. بژاردەی یەكەم، كە ئێستا كاری بۆ دەكرێت، تەنیا ڕێگەیە بۆ پاراستنی نەتەوەیەك كە ماندووە لە جەنگ و تینووی ئاشتی و سەقامگیرییە. ئەم گۆڕانكارییانە نەك تەنیا نەخشەی لوبنان، بەڵكو نەخشەی سیاسیی تەواوی ناوچەكە دەگۆڕن.