پ.د.نەزاكەت حسێن، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و سەرنووسەری ڕۆژنامەی كوردیش گلۆپی چاپی ئینگلیزییە و، مامۆستایە لە زانكۆی سلێمانی، لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (ئالنگارییەكانی ئێستای بەردەم زمانی كوردی)، بەم جۆرە بیروبۆچوون و پیشنیارەكانی خستە ڕوو.

زمان ناسنامەیەكی كەلتووریی تاكە، ناسنامەی كەلتووریش گۆڕاوە و جێگیر نییە، چونكە مرۆڤ لە ماوەی ژیانیدا لە دوای لەدایكبوون دەستی دەكەوێت، بۆیە دەكرێت ونیشی بكات، لەهەمان كاتدا بەشێكیشە لە كەلتوور، واتە بە تێپەڕبوونی كات لای تاك و كۆمەڵگە كەڵەكە دەبێت و وشەكان و دەستەواژەكان مانای دەدرێتێ. هەر چۆن لە بوونی ئەو زمانەدا سەرچاوەكانی دروستبوونی ناسنامە وەك خێزان و كۆمەڵگە و قوتابخانە و مزگەوت و شوێنە ئایینییەكان و ڕاگەیاندن ڕۆڵیان هەیە، بە هەمان شێوە لە ونبوون و گۆڕانكارییەكان بەسەر ئەو زمانەدا ئەم سەرچاوانە ڕۆڵیان هەیە. بۆیە دەبێت بۆ مانەوە و پارێزگاریكردن، یان هەڵگرتن و دانانی زمان، كۆی ئەو سەرچاوانە هەماهەنگ بن. ناكرێت خێزان بە زمانێك بدوێت و قوتابخانە و شوێنەكانی دیكە بە زمانێكی دی. هاتنی تەكنەلۆژیا و بەردەستبوونی، لە منداڵییەوە تا گەورەكان ڕۆڵی خۆی بینیوە لە كاریگەری لەسەر زمانی كۆمەڵگەكاندا. جگە لەم سەرچاوانە سیستمی حوكمڕانی و سەقامگیریی وڵات و بوونی كیان و دەوڵەتیش گرنگن بۆ بایەخدانی زیاتر بە پاراستنی زمان، لەولاشەوە دەوڵەتانی پیشەسازی و وەبەرهێن جیاوازن لەو دەوڵەتانەی وەبەرەهێن نین، یان پیشەسازییان لاوازە، چونكە ئەوان دەتوانن ناو لەو شتە بنێن، كە بەرهەمی دەهێنن، بەڵام بوونی ستراتیژێكی نیشتمانیی جێگیر كە چۆن مامەڵە لەگەڵ پاراستنی زمان دەكات، دەتوانێت بەشێكی باش لە زمانی نەتەوەكەی بپارێزێت. بە جۆرێك كە ئەم ستراتیژە بڕژێتە ناو سیستمی حوكمڕانی و پەروەردە و ڕاگەیاندن و گوتاری ئایینی و حوجرە و شوێنە گشتییەكان، تا ئەم ستراتیژییە نیشتمانییە گشتگیرە نەبێت، هەوڵی بەش بەش و ئۆرگان و وەزارەتێك ناتوانێت زمان بپارێزێت. ئەو ستراتیژە، نەك وا دەكات كە تۆ زمانێكی ستاندار بۆ دامەزراوە گشتی و پەروەردەیی و میدیاییەكان دابنێیت، بەڵكو كار دەكات، بۆ ئەوەی هەر ئامێر و كەرەستە و شمەكێك بێتە ناو وڵات، ناوی خۆی تایبەت بە وڵاتەكە لێ بنرێت. ڕاگەیاندن كە ئەمڕۆ لە پێش خێزان و قوتابخانە و كۆمەڵگەوەیە بۆ پێدانی ناسنامەی كەلتووری بە تاك، دەكرێت بخرێتە خزمەتی پاراستنی زمان، نەك هەر كەناڵ و هەر بەرنامەیەك بە ویستی خۆی یاری بەوشە و دەستەواژە و كۆدەكان بكات. هەموو كۆمەڵگەكان هەوڵ دەدەن تاكەكانیان زمانێكی دیكەی جیهانیی زاڵ جگە لە زمانی خۆیان بزانن، بەڵام ئەمە بە شێوەیەك ڕێك خراوە كە كاریگەری نەكاتە سەر زمانی ڕەسەنی خۆیان. قوتابخانە بە زمانی جۆراوجۆر لە هیچ وڵاتێكی پێشكەوتوو نییە، بەتایبەتی لە منداڵی و قۆناغەكانی سەرەتایی و ئامادەییدا،بوونی كەناڵ و ڕاگەیاندنی زۆریش بەم شێوەی ئێمە ڕێگەپێدراو نییە، لە وڵاتی پێشكەوتوو كە خەمی زمانیان هەبێت، كاركردنی ڕاگەیاندن جگە لە زمانی ستانداری كەلتووریی وڵاتەكە ئەستەمە، گوتاری ئایینی و مزگەوتەكان دەبێت هەمان زمانی ستانداری نیشتمانەكە بێت. لەو وڵاتانە نەك تەنیا زمانی ستاندار دەپارێزن، بەڵكو بە بوونی ڕاگەیاندنی لۆكاڵی تایبەت بە كەلتوور و زمانی ناوچەكە لەگەڵ بوونی ڕاگەیاندنی نیشتمانیی زمان ستاندار و نیشتمانی زمانی لۆكاڵیی ناوچەكانیشیان دەپارێزن. بۆیە دەبێت هەرچی زووترە پڕۆژە و هەوڵ و ستراتیژێكی نیشتمانیمان هەبێت بۆ كاركردن بۆ ئەم پرسە، بەتایبەتی كە ئێستا تەكنەلۆژیا و گەشەی تەكنەلۆژیای زیرەك و زانیاری و كۆمیونیكەیشن هێندە خێرا و بەئاسانی دەكەوێتە دەستی تاكەكان، زۆربەشیان بە زمانی بێگانە و زۆر ئاسان تاك فێری زمانی بێگانە و لەبیرچوونەوەی زمانەكەی خۆی دەكەن.