پڕۆژەی ئاوی فریاگوزاریی خێرای هەولێر، پڕۆژەیەكی ستراتیژیی دابینكردنی ئاوی خواردنەوەیە و بە شێوەیەكی خێرا قۆناغی یەكەمی پڕۆژەكە تەواو بوو، ژمارەیەكی زۆر شوێن و گەڕەكانی دەرەوەی شەقامی 120مەتری لە شەقامی ڕەشكین-ەوە تا دەگاتە شەقامی كەسنەزان، ئاوی خواردنەوەیان بۆ دابین كرا. بۆ زیاتر تیشكخستنە سەر ئەم پڕۆژە خزمەتگوزارییە، دیدارێكمان لەگەڵ مەسعود كاڕەش جێگری پارێزگاری هەولێر ئەنجام دا.

 

* سەرەتا دەكرێت بزانین بیرۆكەی جێبەجێكردنی پڕۆژەی ئاوی فریاگوزاریی خێرای هەولێر چۆن دروست بوو و تا چەند كەڵكی ئابووریی پڕۆژەكە بۆ خەڵكی هەولێر گرنگ بوو؟

- بەو پێیەی پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری، بەتایبەتی دابینكردنی ئاوی خاوێن و كارەبای بەردەوام، بە یەكێك لە كارنامە و بەرنامەكانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان دادەنرێت، بۆیە پڕۆژەكانی ئاوی خواردنەوە لە ڕیزبەندی پێشەوەی كارەكانی سەرۆك وەزیران دادەنرێت. وەك ئاشكرایە كێشەی ئاوی خواردنەوە، بەتایبەتی لە وەرزی گەرمای هاویندا لە شاری هەولێر و لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی كەشوهەوا و دابەزینی ئاستی ئاوی ژێر زەوی و فراوانبوونی شار و بەرزبوونەوەی پلەكانی گەرما بووەتە كێشەیەكی ئاڵۆزتر لە جاران، ئەم كێشەیە بە چەند تەنكەرێك ئاو و موزایەدەی ئەم و ئەو چارەسەر ناكرێت، بەتایبەتی لەگەڵ دابەزینی ئاستی ئاوی ژێرزەوی و بێتوانایی بیرەكانی ئاوی خواردنەوە لە دابینكردنی ئاوی پاك بۆ ماڵان، بۆیە ڕێزدار مسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی كوردستان بڕیاری دا، پڕۆژەیەكی ستراتیژی و بنەڕەتی بۆ چارەسەركردنی كێشەی ئاوی هەولێر جێبەجێ بكرێت، بیرۆكەی پڕۆژەی فریاگوزاریی خێرای ئاوی هەولێر لێرەوە سەری هەڵدا، پڕۆژەكە لە ئاستێكی بەرزی هونەری و كوالێتی و مۆدێرنی پێشكەوتوودا بەڕێوە چووە، لە ماوەیەكی كەمیشدا كە لە مانگی حەوتی ساڵی 2024 دەست بە جێبەجێكردنی پڕۆژەكە كرا و لە 20/7/2025 قۆناغی یەكەمی پڕۆژەكە تەواو بوو، لە ڕێوڕەسمێكی شایستەدا كرایەوە و، لە كۆتایی مانگی(10) و لە سەرەتای مانگی 11ی ئەمساڵیش تەواوی پڕۆژەكە دەكەوێتە كار و ئاو بە گەڕەكەكانی شاری هەولێر دەدات، بەمەش تاوەكو (30) ساڵی داهاتوو شاری هەولێر لێی سوودمەند دەبێت و گرفتی كەمئاویی نامێنێت. ئەم پڕۆژەیە كە لەلایەن كۆمپانیای (هێمن گرووپ)ـەوە جێبەجێ دەكرێت، لە سێ بەشی سەرەكی پێك هاتووە (وەرگرتن و پاككردنەوە و گواستنەوە و دابەشكردن) كە بە توانای (20) هەزار مەتر سێجا لە كاتژمێرێكدا كە دەكاتە نزیكەی (500) هەزار مەتر سێجا ئاوی خاوێن لە ڕۆژێكدا بەرهەم دەهێنێت.

* ئەو گەڕەك و شوێنانەی لە كردنەوە و تەواوبوونی قۆناغی یەكەمی پڕۆژەكە سوودمەندن كامانەن؟

- بە تەواوبوونی قۆناغی یەكەمی پڕۆژەی ئاوی فریاگوزاری خێرای شاری هەولێر، ئاوی خاوێن بەر درایەوە بۆ ئەو بەشەی پڕۆژەكە كە ئاوی خواردنەوە دەداتە گەڕەكەكانی (ڕەشكین، 32پارك، تووڕەق، شاری ئالان، شاری دیاری، باغلومنارە، مامزاوە، قەتەوی، ژیان، ڕۆشنبیری، نالۆی، فەرمانبەران، زیتوون ستی، دارەتوو، بنەسڵاوە، هیران ستی، ئاڵتوون ستی، گەلاوێژ، سەركەوتن، ئاوێنەی شار، بێركۆتی نوێ، تەعجیلی نوێ، (5و7و8)ی حەسارۆك، هاوكاری، كەسنەزان، زیلان، لاوان، ئایندەی دوو، ئەندازیاران، قەرەبوو، ئاشتی و قەڵاتی نوێ) كە ئەم گەڕەكانە ساڵانە زیاتر كێشەی كەمئاوییان هەبووە، ئێستا هاووڵاتیان خۆشحاڵیی خۆیان بۆ ئەو پڕۆژە گرنگە و سوپاسگوزارییان بۆ سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەربڕی. بێگومان ناشبێت ڕۆڵی كۆمپانیا نێوخۆییەكە لەبیر بكەین كە ئەوپەڕی توانا و ئیمكانیاتی دارایی و ئامێر و ستافی ئیشكردنی بەكارهێنا بۆ ئەوەی پڕۆژەكە بە زووترین كات لە ماوەی بڕیاردان لەسەریشی كەمتر جێبەجێ بكرێت و بچێتە قۆناغی خزمەتكردنی هاووڵاتیانی شاری هەولێر.

* باسی كوالێتی و كەرەستەی بەكارهاتووی پڕۆژەكەت كرد، ئایا تاچەند پڕۆژەكە لەڕووی كوالێتییەوە بەپێی ستانداردی جیهانییە؟

- لە پڕۆژەكەدا (210) كیلۆمەتر بۆڕیی گواستنەوەی تیرە جیاجیا كە لە (1600)ملم، (1500)ملم، (1200)ملم، (800)ملم، (700)ملم،(600)ملم، تا(500)ملم بەكارهاتووە، بوودجەی پڕۆژەكە (480)ملیۆن دۆلارە، ماوەی پڕۆژەكە وا بڕیاربوو بە ساڵ و نیوێك تەواو ببێت، بەڵام بە هۆی كاركردنی بەردەوام بە سێ شفت لەلایەن كۆمپانیای هێمن گرووپەوە توانرا ماوەكەی كەمتر ببێتەوە. پڕۆژەكە سەرچاوەی ئاو لە زێی گەورە وەردەگرێت لە نزیك گوندی كەورگۆسك، دواتر بە دوو بۆڕیی تیرە (1600)ملم بڕی (21)هەزار مەتر سێجا ئاو لە كاتژمێرێكدا دەگوازرێتەوە بۆ وێستگەی پاككردنەوەی سەرەكی لە نزیك گوندی گاینج، ئەم وێستگەیە پێكهاتووە لە دوو وێستگە، یان دوو هێڵی پاككردنەوە، كە هەر یەكێكیان بە توانای (10)هەزار مەتر سێجا لە كاتژمێرێكدا كار دەكات، لە پاشان بە قۆناغەكانی پاككردنەوەدا دەڕوات و ئاوەكە بەپێی ستانداردی عێراقی و ڕێكخراوی تەندروستی جیهانیی (WHO) ئامادەیە بۆ خواردنەوە، دواتر ئاوە خاوێنەكە دەگوازرێتەوە بۆ هێڵەكانی گواستنەوە لە وێستگەی پاككردنەوەی سەرەكی لە نزیك گوندی گاینج بە دوو هێڵی(1500)ملم كە (20)هەزار مەتر سێجا لە كاتژمێرێكدا ئاو دەگوازرێتەوە بۆ وێستگەی دابەشكردنی سەرەكی كە لە نزیك گوندی سێبیرانە، ئەو وێستگەیەی سێبیرانیش چەند كۆگایەكی گلدانەوەی ئاو لەخۆ دەگرێت، كە بەرپرسە لە ناردنی ئاو لە یەكێك لە هێڵەكان، كە دوو هێڵی (1200)ملم و دوو هێڵیش بە تیرەی (800)ملم لەخۆ دەگرێت، كاتێكیش هێڵەكانی گواستنەوە دەگەنە شاری هەولێر، دەبێتە سێ هێڵ لەسەر شەقامی (120)مەتری، كە هێڵێكیان لەسەر شەقامی(150) مەترییە و بە دیوی پشتەوەی شەقامەكەدا دەڕوات كە تیرەكەی (1200)ملم ە و لە شەقامی ڕەشكین، یان مووسڵی كۆن دەست پێ دەكات و، دواتر دەچێتە پشت فڕۆكەخانە و بە لای گەزنەدا تاوەكو دەگاتە سەر شەقامی هەولێر- دهۆك درێژ دەبێتەوە، پاشان شەقامی بەحركە دەبڕێت تا دەگاتە شەقامی هەولێر- پیرمام، لەوێشەوە دەڕوات تاوەكو دەگاتە شەقامی كۆیە. ئەو هێڵە دیوی ژوورێ و دەرەوەی پڕۆژەكە ئاو دەدات و سێ هێڵی دیكەشمان هەیە بە هەمان شێوە دێتە سەر شەقامی (120)مەتری كە تیرەكەی (800)ملم ە، دەست پێ دەكات لە شەقامی مووسڵی كۆن كە بە پشت فڕۆكەخانەدا دەڕوات و شەقامی عەنكاوە دەبڕێت و دەچێتە پشت عەنكاوە تاوەكو دەگاتە نزیك شەقامی هەولێر- پیرمام، كە ئەو بۆڕییەش بۆ ئەو دامەزراوە و شوێن و گەڕەكانەی دەكەونە دیوی ژوورێ و دەرەوەی شەقامی (120)مەتری ئاویان بۆ دابین دەكات. دوو هێڵی دیكەمان هەیە وەكو ئاماژەمان پێ دا لەسەر شەقامی(120) مەتری كە هێڵێكیان لە دیوی دەرەوەی شەقامی (120)مەترییە و تیرەكەی (1200)ملمە، هێلێكیش لەسەر (120)مەتری دەكەوێتە دیوی ژوورەوە كە تیرەكەی (800)ملمە. ئەوە بۆڕییەی كە تیرەكەی (800)ملمە لە شەقامی ڕەشكین بۆ شەقامی مەخموور لەوێش بۆ شەقامی كەركووك دەڕوات و دەگاتە جیهان سیتی، لەو شوێنە بۆڕییەكە دادەبەزێت كە بەرپرسە لە پێدانی ئاو بۆ دیوی ژوورێی(120) مەتری، بەڵام هێڵی دووەم (1200)ملمە بە شەقامی ڕەشكین دەڕوات بۆ شەقامی هەولێر- مووسڵ، لەوێشەوە بۆ شەقامی مەخموور و شەقامی كەركووك، تا دەگاتە نزیك شەقامی كۆیە، ئەو بۆڕییە (1200) ملمە و بەرپرسە لە دابینكردنی ئاو بۆ بەشی دەرەوەی شەقامی (120)مەتری تا دەگاتە دیوی ناوەوەی شەقامی (150)مەتری و بەشێكیشی ئەوانەی كەوتوونەتە دەرەوەی شەقامی (150)مەترییش. بە شێوەیەكی گشتی شاری هەولێر بە شێوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ هەر هەمووی لەو بۆڕییانە و تەواوی پڕۆژەكە سوودمەند دەبن، تەنانەت ئەوانەی كەوا لە پڕۆژەكانی ئیفرازی یەك و دوو و سێش ئاویان بۆ دەچێت.

* یەكێك لە كێشەكانی پڕۆژەی ئاوی هەولێر شكاندنی بۆڕییەكانیەتی، ئایا ئەم پڕۆژەیە تا چەند لە ڕووی كوالێتی و بەكارهێنانی بۆڕییەوە لە ئاست ستانداردی جیهانیدایە؟

-  لەم پڕۆژەیە بە بەردەوامی چاودێری و بەدواداچوون بۆ هەموو لایەن و پێكهاتەكەی كراوە، ئەو كەرەستە و كەلوپەلانەی لەم پڕۆژەیەدا بەكار هاتوون لە باشترین و بە كوالێتیترین جۆرەكانن، كە جۆری (سپایرەل ستیلی) تایبەت بە ئاوی خواردنەوەیە، كە لە دیوی ژوورێی ڕووپۆشی تایبەت بە ئاوی خواردنەوەی بۆ كراوە، لە دیوی دەرەوەشی بە (پۆلی ئەسیلین) داپۆشراوە، تاوەكو بتوانێ بەرگەی خۆڵ و ژەنگاویبوون و بەركەوتن بگرێت، هاوكات بۆڕییەكانی پڕۆژەكە لە جۆرێكی یەكجار باشە و توانای بەرگەی لێدان دەگرێت بە ئاسانی كون ناكرێت و ناشكێت.

* لەگەڵ ئەو پڕۆژە ستراتیژییە هیچ كار و پڕۆژەیەكی دیكە هەیە كە بتوانێت بۆڕی پڕۆژەی فریاگوزاری بە بۆڕی و تۆڕی ناوخۆی گەڕەك و ناو شاری هەولێرەوە ببەستێتەوە؟

- پڕۆژەی فریاگوزاریی خێرای ئاوی خواردنەوەی هەولێر تەنیا بەرپرسە لە خاوێنكردنەوە و گواستنەوەی ئاوە بۆ ناو شار، هەر بۆیە لەگەڵ پڕۆژەی فریاگوزارییەكەدا ئەوە پڕۆژەی بەستنەوەی هێڵە سەرەكییەكانی لەگەڵ تۆڕەكانی شاری هەولێر دەستی پێكردووە، ئەم پڕۆژەیە نزیكەی (411) كیلۆمەترە كە بۆڕییەكانی تیرە (100-200)ملمی تێدا بەكار هاتووە، كە هێڵە سەرەكییەكانی پڕۆژەی فریاگوزاری دەبەستێتەوە لەگەڵ تۆڕەكانی شاری هەولێر و ڕێكخستنەوەیەكی تەواویش دەكات لە تۆڕەكانی ناو شاری هەولێر، بەتایبەتی لەو هێڵانەی كە ئاو بۆ گەڕەكەكان دابین دەكات.

* هەر چەندە دەزانین لە ڕێگەی پڕۆژەی ڕووناكییەوە كارەبای بەردەوام بۆ زۆربەی گەڕەك و شوێنەكانی ناو شاری هەولێر دابین كراوە و تا كۆتایی ساڵ تەواوی ناوشاری هەولێر كارەبای (24) كاتژمێریی بۆ دابین دەكرێت، ئایا ئەو پڕۆژە ستراتیژییە چۆن كارەبای بۆ دابین كراوە، تاوەكو لە كاركردن بەردەوام بێت؟

- پڕۆژەی ڕووناكی بۆ دابینكردنی كارەبای(24)كاتژمێری یەكێكە لەو پڕۆژە هەرە گەورە و گرنگ و پڕ بایەخانەی كە زۆر بە هێز و جورئەتەوە هەنگاوی بۆ نرا و، گەیشتە ئەو ئاستەی كە زۆر سەركەوتووە و هەرێمی كوردستان لە ناوچەكەدا وەكو ئەستێرەیەكی گەش دەدرەوشێنێتەوە، بەڵام بۆ ئەو پڕۆژە ستراتیژییەی ئاو، لەگەڵ بیرۆكەكەیدا بیر لەوەش كرایەوە كە كارەبای تایبەت و بەردەوامی خۆی هەبێت، هەر بۆیە پڕۆژەكە دوو هێڵی سەرەكیی وزەی كارەبای نیشتمانیی هەیە، ئەگەر یەكێكیان كێشەی هەبێت، دووەمیان كار دەكات، ئەمە وێڕای ئەوەی وێستگەكە كارەبای تایبەت بەخۆی لەگەڵیدا دروست كراوە، تا بتوانین تەنانەت لە 100%ی پڕۆژەكە كار بكات، تەنانەت ئەگەر كارەبا لە هیچ شوێنێك نەبێت، ئەو پڕۆژەیە لە كاركردنی خۆی ناوەستێت.

* وەكو دەزانین جگە لە ئیفراز یەك و دوو و سێ ئەوە ژمارەیەكی زۆر بیری ئاوی خواردنەوەش لە شاری هەولێر هەن، ئایا بە تەواوبوونی پڕۆژەی ئاوی فریاگوزاری هەولێر ئەو بیرانە چییان لێ دێت؟

- یەكێك لە ئامانج و سوودەكانی پڕۆژەی ئاوی خواردنەوەی فریاگوزاریی خێرای هەولێر، داخستنی بیرەكانی ئاوی خواردنەوەیە، لە قۆناغی یەكەم و لەگەڵ تەواوبوونی پڕۆژەی فریاگوزاریدا، وابڕیارە لە كۆی 1400 بیر كە لە شاری هەولێر هەیە، هەزار بیری ئاوخواردنەوەی گەڕەكەكان دابخرێن، پلانیش هەیە دواتر بیرەكان زیاتر دابخرێن. لەلایەكی دیكەوە كاری باش دەكرێت بۆ ڕێكخستنەوەی پێوەری ئاوی خواردنەوە و دانانی تەوافە و پارێزگاریكردن لە ئاوی خواردنەوە، كە وا دەكات ئاوی پاك بەفیڕۆ نەدرێت.