كوردستان بەرەو ئەنجامدانی ریفراندۆم و سەربەخۆیی هەنگاو هەڵدەگرێت، ئەم پرۆسەیە كە خەونی هەر تاكێكی كوردستانە، چەندین ساڵە چاوەڕێی دەكەین و ئومێدی بۆ دەخوازین، لەناوی شاری سلێمانی كە بە مەڵبەندی گەشەكردنی بیری نەتەوەیی دادەنرێت، هەموو كات ئەم شارە شۆڕشگێڕ و وڵاتپارێزە، رۆڵی سەرەكیی گێڕاوە و شەڕی بەردەركی سەرا نموونەی بەرجەستەیەتی كە لە سییەكانی سەدەی رابردوو دژی لكاندنی كوردستان بە عێراقەوە رووی دا و راپەڕینی لێكەوتەوە، بۆیە لەسەر پاشخانی ئەم مێژووە شۆڕشگێڕییە چاوەڕێی ئەوە دەكرێت ئەمجارەش سلێمانی بۆ ماڵئاواییكردنی كوردستان لە عێراق، رۆڵی كاریگەر و بەرچاوتر بگێڕێت. بۆ قسەكردن لەسەر رۆڵی سلێمانی و گەشەكردنی فیكری نەتەوەیی و رۆڵی ئەو شارە لەم پرۆسە گرنگەدا، ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ پڕۆفیسۆر هۆگر مەحمود فەرەج لە زانكۆی سلێمانی كە لە هەڵگرانی بیری نەتەوەیی و دامەزرێنەری (كۆڕی سەربەخۆیی كوردستان)ـە، ئەنجامدا و بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵانی دایەوە.

دوایین خواستی بارزانی دەوڵەتە كە خواستی شەهیدان و تەواوی خەڵكی كوردستانە و لەسەر دەستی ئەویش دێتەدی

كوردستان بەرەو ئەنجامدانی ریفراندۆم و سەربەخۆیی هەنگاو هەڵدەگرێت، ئەم پرۆسەیە كە خەونی هەر تاكێكی كوردستانە، چەندین ساڵە چاوەڕێی دەكەین و ئومێدی بۆ دەخوازین، لەناوی شاری سلێمانی كە بە مەڵبەندی گەشەكردنی بیری نەتەوەیی دادەنرێت، هەموو كات ئەم شارە شۆڕشگێڕ و وڵاتپارێزە، رۆڵی سەرەكیی گێڕاوە و شەڕی بەردەركی سەرا نموونەی بەرجەستەیەتی كە لە سییەكانی سەدەی رابردوو دژی لكاندنی كوردستان بە عێراقەوە رووی دا و راپەڕینی لێكەوتەوە، بۆیە لەسەر پاشخانی ئەم مێژووە شۆڕشگێڕییە چاوەڕێی ئەوە دەكرێت ئەمجارەش سلێمانی بۆ ماڵئاواییكردنی كوردستان لە عێراق، رۆڵی كاریگەر و بەرچاوتر بگێڕێت. بۆ قسەكردن لەسەر رۆڵی سلێمانی و گەشەكردنی فیكری نەتەوەیی و رۆڵی ئەو شارە لەم پرۆسە گرنگەدا، ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ پڕۆفیسۆر هۆگر مەحمود فەرەج لە زانكۆی سلێمانی كە لە هەڵگرانی بیری نەتەوەیی و دامەزرێنەری (كۆڕی سەربەخۆیی كوردستان)ـە، ئەنجامدا و بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵانی دایەوە.

* دەوڵەت و نەتەوە، دووانەی پێكەوە گرێدراون، ئەگەر دەوڵەتمان نەبوو، ناسنامەی نەتەوە شاراوەیە، ئایا تاچەند دەوڵەت بۆ ناسنامەی نەتەوە گرنگە و تاچەند دەوڵەت شكۆ و پێگەی نەتەوە بەرزدەكاتەوە؟
- مێژووی كورد پێمان دەڵێت لەم سەد ساڵەی دواییدا نەبوونی دەوڵەتی كوردی بەڵای گەورەی ئێمە بووە، نەبوونی ئەم دەوڵەتە واتە دەرنەچوونی دەنگی كوردو مافە رەواكانی گەلی كوردو كوردستانییەكانە بەدنیای دەرەوە، بەشێوەیەك كە وڵاتان و دامودەزگا نێودەوڵەتییەكان گوێبیستی دەنگی ئێمە نەبوون، ئەمەش بەدڵی وڵاتانی داگیركەری كوردستان بووە، بۆ نموونە لەم شارەی ئێمەدا لە هەشتاكاندا كارەساتێكی سرووشتی بە لافاو رووی دا، لەو كاتەدا پیاوەكانی رژێمی بەعس هەر كەسێك كامێرای خۆی دەربهێنایەو وێنەی لافاوەكەی بگرتایە، دوچاری لێدان دەبۆوە و كامێراكەشیان دەشكاند، ئەمەش تەنیا بۆ ئەوەی كەس گوێبیستی ناوی كورد نەبووایە، ئەو كات تەكنەلۆژیاو هۆیەكانی گەیاندن و میدیا بەم شێوەیەی ئێستا نەبوو، لەبیرم دێت جارێكیان مام جەلال وتی: «رۆژگارێك بوو ئێمە دەوڵەتێك، یا رۆژنامەیەك ئەگەر جنێویشی پێمان بدایە، پێمان خۆش بوو، بەس تەنیا بۆ ئەوەی وەك كورد ناومان بهێنێ..» ئەو سەركردەیە بۆچی ئەمەی وتووە. چونكە ئێمە دەوڵەتمان نەبوو، ئەگەر دەوڵەتمان هەبووایە گوێمان لێدەگیرا، نوێنەرمان دەبوو، باڵیۆزمان دەبوو. نەبوونی دەوڵەت وایكردووە لەهەر چوارپارچەی كوردستان كۆمەڵكوژ بكرێین و سووكایەتی بە هەموو پیرۆزییەكانمان بكرێت و كورد بچەوسێتەوە، هەركاتێك كارەساتی گەورە بەسەر كورددا هاتووە، لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا وتوویانە ئەوە كێشەیەكی ناوخۆیی ئەو وڵاتانەیە، هەر بۆیە بوونی دەوڵەت واتا بەخۆهاتنی تاك لە هەموو لایەنەكانەوە، ئەگەر ئێستاش لێرەو لەوێ زۆرجار رێزمان لێنەگیرێت، بەهۆی ئەوەیە دەوڵەتمان نییە، ئەوەش زۆر بە ناڕەوایان مەزانە، بۆچی؟ چونكە ئەگەر نەتەوەیەك هەوڵیدا بۆ مانەوە و بوونی خۆی و یەكێتی و یەكڕیزی خۆی بپارێزێ، ئەوا دەتوانێ دەوڵەتیش بە دەست بهێنێ، بۆ نموونە پیاوێكی وەكو «مارتن ڤان برۆنسن» لە كتێبی «ئاغاو شێخ و دەوڵەت» باس لە بێدەوڵەتیی كورد دەكات و دەڵێت: «ئەم كوردە كێشەكەی وەك مێژوو ئەوەیە یەك ناگرێت، ئەمە بۆتە كێماسییەك تیایدا كە نەیهێشتووە رزگاری بێت»، كەواتە یەكگرتووییم بۆ مسۆگەر بكە، دەوڵەتت بۆ دروست دەبێت، بەتایبەتی لەم هەلومەرجەی ئێستادا كە من بە هەلێكی زێڕینی دەزانم، ئەگەرچی بەداخەوە زۆر پارت و لایەنی رامیاری و گرووپی وا هاتوونەتە پێشەوە، كە دەیانەوێت ئەوە بخەنە مێشكی خەڵكەوە گوایە ئێستا كاتی نییە، باشە ئەی كەی كاتیەتی؟ ئێستا دەرفەتێكی زێڕینە و كۆمەڵێك هۆكار هاتوونەتە پێشەوە بۆ بە خاوەن دەوڵەتبوون، كە رەنگە دووبارە نەبنەوە.

* خواست و ئومێدی دامەزرانی دەوڵەتی كوردستان خواستی هەر تاكێكی كوردستانی بووە، تەنانەت سەدان سروودی لەسەر دانراوە و لاوەكانی كوردستانی بۆ خەبات لە پێناوی سەربەخۆیی پێ جۆش دراوە، لە ئێستا رەوتێك هەیە دژی سەربەخۆیین، ئایا ئەم رەوتە چۆن دروست بووە و ئامانجیان لە دژایەتیكردنی سەربەخۆیی كوردستان چییە؟
- ئێستا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ململانێیەكی هەمەڕەنگی رامیاری هەیە، سیاسەتیش هەمیشە پەیوەندی بە بەرژەوەندییەكانەوە هەیە، بەتایبەتی بەرژەوەندیی زلهێزەكان، كە لەزۆر لایەنەوە هەلومەرجی جووڵانەكان بەپێی بەرژەوەندییەكانی خۆیان ئاراستە دەكەن و هەلی بۆ دەڕەخسێنن، ئێستاش ئێمە ئەو هەلومەرجە بەئاشكرا دەبینین، بەڵام هەروەك ئاماژەم پێكرد كەسانێك هەن لەگەڵ ئەوەدا نین كە لە ئێستادا باسی سەربەخۆیی بكرێت، كە ئەمە بە گوێرەی هەموو یاسا ئاسمانی و زەمینییەكان مافی رەوای تۆیە. بەڵام ئەوان كۆمەڵێك بیانوو دەهێننەوە كە پێموایە كەسی ژیر بە پاساوی لەباریان نازانێت. من بەو كەسانە دەڵێم: ئەگەر ئێستا كاتی نەبێت، ئەی كەی كاتیەتی؟ بەتایبەتی كە لەم ساتەوەختەدا هەرچی داگیركارانی كوردستان هەیە هەریەكەو بە دەیان كێشەی ناوخۆیی و دەرەكییەوە تێوەگلاون و تەنانەت زۆربەیان هەلومەرجی ئەوەشیان نەماوە پێیان بڵێی دەوڵەت و سنوورەكانی جارانی خۆیان بۆ ناپارێزرێت، ئەمە لەكاتێكدا تەكنەلۆژیای نوێ هەلومەرجێكی رەخساندووە كە بچووكترین و ئاسانترین رووداو لەسەرجەم جیهاندا پێی دەزانرێت. ئێستا هەل و مەرجەكە زۆر لەبارە و ئەمڕۆ كورد لەهەموو كات زیاتر لەجیهاندا ناسراوە، زیاتریش ئەو ناسراوییە لەوەوە سەرچاوەی گرتووە كە رووبەڕووی دڕندەترین شاڵاوی نامرۆیی بۆتەوە، بەڵام ئەمە ئەگەر دەستی دەرەكی بێت، یان ناوەكی، ئەوا لە كۆتاییدا بە زیانی كورد تەواو دەبێت، ئەگەر خوانەخواستە ئەو هەوڵانە سەربگرن، مەبەستم ئەوەیە بڵێم ئەوانەی پێمان دەڵێن ئێستا كاتی سەربەخۆیی نییە، مەبەستیان ئەوەیە چاوەڕی بكەین تا ئەو كاتەی دوژمنانی كورد بەهێز ببنەوەو بتوانن بە هاوشێوەی رابردوو رێككەوتن لەدژی كورد بكەن بۆ ئەوەی دووبارە دەنگمان كپ بكەنەوە و بە هەموو توانایانەوە دژمان بووەستنەوە، ئەوانەی دەڵێن ئێستا كاتی سەربەخۆیی نییە، وەكو ئەوە وایە كابرایەكی وەرزێڕ كە خەرمانەكەی دروێنەوە كردووە و ئامادەیە شەنی بكات، بوەستێت تا (با) هەڵكات و كە با هەڵیكرد، ئەو كاتیش شەنەكەی نەكات! باشە ئێستا بۆ خەرمانی كورد –با-كە هاتووەو بایەكی سیاسی و سەربازی و بگرە تەنانەت ئابووریی باش لە ئارادایە، ئیتر بۆ دەوڵەت رانەگەیەنین؟ ئەوە خەونی ئێمە بوو مامەڵەی نەوتمان لەگەڵ بكرێت و نەوت بفرۆشین، كەچی بەداخەوە خەڵكێك هەیە پێمان دەڵێن نەوتمان نەفرۆشتایە، باشتر بوو.

* شاری سلێمانی بە سەرچاوەی بیری نەتەوەیی و پارتە نەتەوەییەكانی وەك: (كاژیك و پاسۆك و هیوا و.. هتد) دادەنرێت، بەڵام ئێستا لەم شارەدا جۆرە دەنگێك پەیدابووە دژی ئەم مێژووە وەستاوەتەوە، ئایا مێژووی سلێمانی و دەنگە نەشازەكانی دژی بیری نەتەوەیی لە كوێدا یەكدەگرنەوە؟
- زۆر لایەن و هۆكار كاریگەریی لەسەر سرووشتی مرۆڤ دەبێت، كاتێك پارە و داهات بكەوێتە دەست حزبەكان، وەك ئەوەی رووی دا، واتە كادیرەكانیان پارە وەربگرن، بەپێچەوانەی ساڵانی شەستەكان كە خەڵكی كاری حزبیی دەكرد، ئەو پارەی دەدا. دواتر هەروەك پێشتر ئاماژەم پێكرد ئێمە یەكگرتوو نین و ئەو كێشانەی چەند سەد ساڵە بەردەوامە و دووبارە دەبێتەوە، پەندی لێ وەربگرین، تۆ سەیر بكە كەسێكی وەكو خانی-ی بەهەشتی نزیكەی 300 ساڵ پێش ئێستا دەڵێت:
گەردێ هەبوا مە ئیتیفاقەك
ڤێكرا بكرا مە ئینقیادەك
رۆم و عەرەب و عەجەم تەمامی
هەمیا ژمەڕا دكر غولامی

ئێمە تا ئێستا بەقسەی خانی بە قسەی كەسانی پێش و دوای ئەویشمان نەكردووە بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی. ئەو مەرگەساتەی بەسەر مرۆڤی كورد هاتووە لە ئەنجامی بەزۆر لكاندنی كوردستان بووە بە عێراقی عەرەبییەوە، پێشتر زاراوەی هەرێمی كوردستان یا كوردستانی عێراق نەبووە، پێشتر كورد كاتێك لەژێر دەستی داگیركاری عوسمانی بوون، ئەوانیش كوردستانیان وەك بەشێك لە ویلایەتی موسڵ ناوزەد دەكرد. كە هاوكات ویلایەتی بەغدا و بەسرا لەئارادا بووە، لەو رۆژگارانەشدا كاتێك لیژنەی (كومەڵەی گەلان) دێت و چاویان بە كەسایەتییەكانی كورد و بە خێڵەكان دەكەوێت و لە ناوچەیەكی كوردستاندا لە یەكێك لە خێڵەكان دەپرسن: دەتانەوێت لەگەڵ عێراق بن یان نا، لەوەڵامدا كابرای دەمڕاستی خێڵەكە دەڵێت: خێڵی فڵان وەڵامیان چی بووە؟ ئەندامی لێژنەكەی ( كومەڵەی گەلان) پێی دەڵێتەوە: ئێمە پرسیارمان لە تۆ كردووە، رای ئەوانت بۆچییە؟ لەوەڵامدا كابرای دەمڕاست دەڵێت: ئەگەر ئەوان بیانەوێت لەگەڵ عێراق بن، من لەگەڵی نابم و بەپێچەوانەشەوە ئەگەر وەڵامی خێڵی فڵان لەگەڵ عێراق نەبن، ئێمە لەگەڵی دەبین! ئەم بیركردنەوەیە هەرگیز ئێمە ناگەیەنێتە ئاكام، ئێستاش پێموایە هەندێك پارتی كوردی بەو ئاراستەیە كاردەكەن كە نایانەوێت ئەو بەشەی هەیەتی لێی كەم بێتەوە، جێی داخە كە كەسانێكیش كە لافی خوێندەواری و هەندێ جار رۆشنبیری لێ دەدەن، ئەمە لە كاتێكدا هەرگیز رۆشنبیر كەسێك نییە لەگەڵ ژێردەستەییدا بێت. كەواتە بە داخەوە بە ناوی حزبەوە خێڵ خۆی دووبارە دەكاتەوە. كەسێكی یۆنانی وەك زەینەفۆن قسەیەكی جوانی هەیە كە دەڵێت: ئەگەر تۆ بتەوێت هەر كارێكی گرنگ و وەرچەرخێنەر بكەیت، ئەوە بێ فەرماندە ناكرێت، كەچی ئێمە نامانەوێت كەسێك پێشەنگمان بێت، ئەمە لە كاتێكدا بۆ من گرنگ نییە ئەو كەسە كێیە دەوڵەت رادەگەیەنێت، گرنگ ئەوەیە بۆ بەرژەوەندی ئەو نەتەوەیە هەوڵبدات و هەموومان لە سایەی ئەودا ئەم قۆناغە تێپەڕێنین.
* بە درێژایی مێژووی بزووتنەوەی رزگاریخوازیی كوردستان، هیچ كاتێك وەك ئێستا ئەو دەرفەتە نەهاتۆتەپێشەوە كە كورد خۆی بڕیاری سەربەخۆیی ئامادە بكات، ئایا چۆن سوود لەم بارودۆخە وەربگرین و چۆن ئەم دەرفەتە لەدەست نەدەین، بۆ ئەوەی دەوڵەتی كوردستان ببێتە ئەمری واقیع و بە سەربەخۆیی شاد ببین؟
-بە دڵنیاییەوە دەرفەتەكە و هەلە زێڕینەكە دیارەو تەنیا یەكدەنگی و یەكڕیزی پێویستە، چونكە تەنانەت لە رووی هەرێمیشەوە دەرفەتی بوون بە دەوڵەت رەخساوە، لەبەر ئەوەی ئەو وڵاتانەی دراوسێمان هاودەنگ بوون لەسەر ئەوەی ئێمە نەگەین بە ئامانجەكانمان، ئێستاش راستە هەمان خواستیان هەیە، ئێمەی كورد نەبینە هیچ، بەڵام وەكو جاران ناتوانن ئەو خواستەیان بەدی بێنن. چونكە لە دوای رووداوەكانی ئەوەی پێی دەوترا بەهاری عەرەبی، دەوڵەتێك لەم ناوچەیە نەماوە بێ گرفت بێت، تەنانەت سوپاكانیشیان پەرت و بڵاو بوونەتەوە و ئاماژەی لاوازی سەربازی و رامیاری ئەوان بەتەواوەتی دیارە، كەواتە ئەگەر بمانەوێت وەك زۆر دەرفەتی دیكە ئەم دەرفەتەش لە دەست نەدەین، ئەوا پێویستە یەكدەنگ بین و یەكڕیزی مسۆگەر بكەین، بەمە موژدەی هاتنەئارای دەوڵەتی كوردستان مسۆگەر دەبێت. كاتی خۆی كە شۆڕشی ئەیلوول هەبوو، نەتەوەیەك گوێبیستی ئێستگەیەكی رادیۆیی بوو، ئەو رادیۆیە هۆكارێك بوو بۆ ئەوەی ئەوەندەی دیكە هەستی نەتەوەیی تۆكمە بێت لای خەڵك. بەداخەوە ئێستا ئەو هەموو تەلەفزیۆن و گۆڤارو رادیۆ هەیە كەچی شتێك نییە بە ناوی سنووری نەتەوەییەوە كە نەبەزێندرێت، واتە بە ناوی رای سەربەستەوە و لە زۆر باردا ئەو شتانە بڵاودەكەنەوە كە بە دڵنیاییەوە دەچێتە خانەی بەرژەوەندییەكانی داگیركەرانی خاكی ئێمەوە، هەر بۆیە مسۆگەركردنی یەكدەنگی و زامنكردنی لەدەستنەدانی ئەم هەلە مێژووییە، ئەركی سەرشانی پارتەكانە كە ئەوان بە خۆیان و راگەیاندنەكانیاندا بچنەوەو رێگە نەدەن زیان بە یەكدەنگیی گەلی كورد بگەیەندرێت. جێی داخە كاتێك گوێ لە هەندێ رادیۆ و تەلەفزیۆنەكان دەگریت، زۆرجار نائومێدی لای تاكی كورد بڵاودەكەنەوە، ئەو كاریگەرییەش لەسەر گەنجی كورد زۆر بە ئاشكراتر دیارە.
* لە ئێستا خۆ ئامادەكردن هەیە بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم وەك بەشێك لە پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان، بۆ ئەمەش هەوڵێك هەیە كە هەموو حزبە سیاسییەكان لەسەر ئەم پرسە یەكدەنگ بن و پێكەوە شان بدەنە بەر ئەم بڕیارە چارەنووسسازە، ئایا تاچەند یەكڕیزی و یەكدەنگیی نێوان حزبە سیاسییەكان بۆ پرۆسەی ریفراندۆم گرنگە؟

- بەدڵنیاییەوە زۆر زۆر گرنگە، من تا راددەیەك گەشبینم بەوەی پرسی ریفراندۆم سەردەگرێت و پارتەكانیش دێنە ژێر باڵی ئەركە مێژوویی و نەتەوەییەكانیان و كارێك ناكەن سبەی نەوەكانی داهاتوو سەركۆنەیان بكەن. لە ئێستادا باوەڕم وایە تەنانەت ئەگەر كەسانێكیش هەبن گوێ لە مستی دەرەوەش بن، ئەوا ناتوانن بە ئاشكرا دژایەتی ریفراندۆم و سەربەخۆیی بكەن، چونكە ئەوانەی دژایەتی ریفراندۆم دەكەن، ئاكامەكەی لەناوچوونی خۆیان دەبێت، چونكە ئەگەر هەلومەرجەكەو هەلە مێژووییەكەش لەدەست بچێت، ئەوا بە دڵنیاییەوە ئەوەی هەشمانە لە دەست دەچێت. كەواتە ئەگەر بەو ئاڕاستە خراپە كار نەكرێت، ئەوا شتێكی بەڵگەنەویستە كە میللەت سەربەخۆیی دەوێت، لەبەر ئەوەی چەند سەد ساڵێكە ئێمە خوێن دەڕێژین و هەموو شۆڕشەكانی كوردو شەهیدەكانمان لەپێناو سەربەخۆیی كوردستان بوو بۆ ئەوەی كورد خۆی بڕیاردەری خۆی بێت و كەس ئاغای نەبێت و جارێكی تر كۆمەڵكوژ نەكرێین و دوچاری ئەنفال و تەعریب و راگواستن نەبین و نەكرێین بە عەرەب و نەتەوەی دیكە، لەبەر ئەوە من گەشبینم و پێموایە ئاكامەكەی لە بەرژەوەندیی نەتەوەییمان دەبێت.
* هەندێك جار گوێبیستی هەندێك قسە و لێدوان لە هەندێك حزب و لایەنی سیاسی دەبینەوە، كە بەجۆرێك لە جۆرەكان ئاستەنگ بۆ ریفراندۆم دروست دەكەن، یان بەبیانووی جیاواز خۆیان لەبەشداریكردنی ئەم پرۆسە گرنگە دەشارنەوە، ئایا پرۆسەی ریفراندۆم ئەوەندە ناهێنێت بخرێتە سەرووی ناكۆكییە حزبییەكانەوە؟ ئایا ئەوانەی دەیانەوێت خۆیان بخەنە دەرەوەی پرۆسەی سەربەخۆیی وەكو ئاماژەت پێدا، چۆن وەڵامی نەوەكانی ئایندە دەدەنەوە؟
- من پێم ایە ئەگەر لە راگەیاندنەكانەوە كاری جددی بكرێت لەسەر ریفراندۆمەكە، ئەوا لە سەروەختی پرۆسەی ریفراندۆمدا خەڵكانێكی زۆر گوێ لەو كەسانە ناگرن كە دەنگێكی نەشازن و كاردەكەن بە ئاڕاستەی لەباربردنی ئەو هەلە. كەواتە من گەشبینم بە هۆشیاریی خەڵكی كوردستان بەوەی كە بەرژەوەندی خۆی رەچاو دەكات. دواتر ئێمە لە دوای رووخاندنی سەدام حوسێن شتێكمان بەناوی (كۆڕی سەربەخۆیی كوردستان) دامەزراند، كە بەداخەوە بە هۆكاری حزبەكان لەو كاتەدا كارەكانی سست كرا، لەكاتێكدا لەساڵی 2004دا دەیان هەزار واژوومان كۆكردەوە بۆ سەربەخۆیی كوردستان و دواتر لە راپرسییەكی نافەرمیدا زیاتر لە 95%ی خەڵكی كوردستان بە بەڵێ دەنگیان بۆ سەربەخۆیی دا، بەڵام ئەو ریفراندۆمە فەرمی نەبوو، بۆیە وەكو پێویست رەچاو نەكرا، بەڵام ئەمجارە بە شێوەیەكی فەرمی ئەنجام دەدرێت و لەو بڕوایەشدام بڕیاردەرانی ئەم كارە، هەلومەرجی لەباریان بۆ پرۆسەی ریفراندۆم مسۆگەر كردووە، چ لە رووی یاساییەوە بێت، یا لە رووی نێودەوڵەتییەوە، هەر بۆیە لەگەڵ وادەی نزیكبوونەوەی ریفراندۆم، دەنگی راستەقینەی كوردو كوردستانیەكان دەبینین كە بڕیار لەسەر مافی چارەنووسی خۆیان و سەربەخۆیی دەدەن.
* پرۆسەی سەربەخۆیی هەنگاوی بۆ هەڵگیراوە، ئێستا شاندی كوردستان ئەم پرسەی لەگەڵ بەغدا باسكردووە بۆ ئەوەی بە شێوەیەكی ئاشتییانە لە عێراق جیاببینەوە، پرسیار ئەوەیە ئایا تاچەند گرنگە سەربەخۆیی كوردستان بە رێگەی دیالۆگ و دانوستاندن لەگەڵ عێراق یەكلایی بكرێتەوە؟

- ئەگەر لەگەڵ عێراق بەئاشتی و بەگفتوگۆ بگەینە ئامانج، ئەوە شتێكی زۆر باشە، بەڵام ئەگەر عێراق گوێبیستی دەنگی میللەتی كوردو كوردستانییەكان نەبێت، ئەوا بە زیانی خۆی تەواو دەبێت، لە ماوەی 100 ساڵدا كە كوردستان بە زۆر لكێنراوە بە عێراقی عەرەبییەوە، رۆژێك عێراق سەقامگیر نەبووە، هەر بۆیە ئەگەر عێراق بە ئەرێنی نەهاتەپێشەوە، ئەوە بە زیانی خۆی تەواو دەبێت، ئەگەر لەگەڵ عێراقیش نەگەینە ئاكام و رێكنەكەوتین، ئەوەش بڕیارێكی بوێرانەی دەوێت، بەتایبەتی لەم هەلومەرجەی هاتۆتەپێشەوە، چونكە هەر راوەستانێك بە زیانی ئێمە تەواو دەبێت. ئێوە بڕوانن هەلومەرجی نێوان شیعە و سوننە چۆنە، ئەوە هەلومەرجی وڵاتانی عەرەبییە و بەم دواییەش بارودۆخی كەنداو. هەربۆیە ئێستا كاتە زێڕینەكەیە بۆ گەلی كوردستان، ئەگەر بە رێككەوتن لەگەڵ عێراق بێت، یا لەگەڵ خۆماندا بێت و بەئاگایی وڵاتانی زلهێز بێت، ئەو نیشانانە دەركەوتوون و بەئاشكرا پێمان دەڵێت كاتی ئەوەیە بڕیاری خۆمان بدەین. چونكە ئێستا و كۆت و بەند و زنجیرەكان شكێندراون و بگرە ئێستا ئێمە وەك دەوڵەتێك مامەڵەمان لەگەڵ دەكرێت، ئەوە ماوەتەوە كە بڵێین بەڵێ ئێمە دەوڵەت و سەربەخۆییمان دەوێت.
* وەكو مامۆستایەكی زانكۆ و كەسایەتییەكی شاری سلێمانی و كەسێكی نەتەوەیی چۆن هەوڵ و كۆششی جەنابی سەرۆك بارزانی بۆ سەربەخۆیی و راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان دەخوێنیتەوە؟
- ماڵباتی بارزانی نەك تەنیا لە مێژووی بەڕێز سەرۆكی هەرێمەوە، بەڵكو تەنانەت لەپێش مەلا مستەفا بارزانی -یەوە ئەوان رۆڵی نەتەوایەتییانە و دڵسۆزانەی خۆیان نواندووە و لەم پێناوەشدا خوێنی زۆریان داوە، جەنابی مسعود بارزانی لە كۆماری كوردستان لە مەهاباد لەدایكبووە و بە درێژایی ژیانی لە نێو ئەو هەلومەرجەدا بووە، لە ئێستاشدا ئەوە لە بەڕێزیان چاوەڕوان دەكرێت كە هەوڵی تەواو بدات بۆ دروستكردنی یەكدەنگیی نیشتمانی و نەتەوەیی و گەشبینیشم كە لەسەر دەستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان ئەو كارە دەكرێت، من پێموایە رۆڵی جەنابی مسعود بارزانی رۆڵێكی تا بڵێی باش بووە تا ئێستا، دوایین كارێكیش كە خواستی ئەوە و خواستی نەتەوەكەمانە و خواستی هەموو ئەو شەهیدانەیە كە لە پێناوی نەتەوەكەیاندا رۆیشتوون، سەربەخۆیی كوردستانە كە لەسەر دەستی بەڕێزیان بێتەدی.