عمران ئەل بەدەوی : عێراق و سووریا دوو بۆمبی تەوقیتكراون و هەموو ئەگەرێك بە روویاندا كراوەیە

عمران ئەل بەدەوی :  عێراق و سووریا دوو بۆمبی تەوقیتكراون و هەموو ئەگەرێك بە روویاندا كراوەیە
عمران ئەل بەدەوی پڕۆفیسۆر و بەڕێوەبەری پرۆگرامی دیراساتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە لە زانكۆی هیوستن، وانەبێژی چەند بوارێكی گرنگە، هەروەها دامەزرێنەری پرۆگرامی دیراساتی عەرەبییە لە هەمان زانكۆ. بۆ شرۆڤەكردنی ئەو دۆخە ئاڵۆز و پڕ لە تەنگژەیەی كە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی پێدا تێدەپەڕێت و تاوتوێكردنی ئەگەرەكانی چارەسەركردنی ئەو كێشانە و ئاڕاستەی پەرەسەندنەكان، گوڵان دیمانەیەكی لەگەڵدا ئەنجامدا، ئەویش بەم شێوەیە گوزارشتی لە بۆچوونەكانی كرد.
* هەروەك دەزانن ئێستا ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە دەست چەندین قەیران و تەحەددی و شەڕەوە گرفتارە، خوێندنەوەی ئێوە بۆ ئەو دۆخە ئاڵۆز و پشێوییە چییە؟
- لە راستیدا ئەو شەڕە ناوخۆییەی لە سووریادا بەرپا بووە و ئەو قەیرانانەی دیكەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كە لە دەرەوەی سووریادا لەئارادان، بوونەتە هۆی ئەوەی جیهانی دەرەوەی ناوچەكەش ناسەقامگیر بكەن. هەروەها بەهۆی شەڕی ناوخۆیی سووریاوە چەند دیاردەیەكی وەك پوپۆلیزم و رەگەزپەرستی و ئیسلامۆفۆبیا و داعش بە رەوتێكی خێراتر سەریان هەڵداوە. جگە لەم كێشە و تەحەددییانە، قەیرانی دیكەش هەن، بۆ نموونە هێشتا كێشەی كورد بە چارەسەرنەكراوی ماوەتەوە لە وڵاتانی توركیا و سووریا و عێراقدا. هەروەها ئێمە دەزانین وڵاتانی سووریا، رووسیا، ئەمریكا، ئێران و سعودیە رۆڵیان هەیە، بەڵام هەر كاتێك دەرفەتێك رەخسابێت بۆ خستنەگەڕی هەوڵەكان بۆ دەستپێكردنی گفتوگۆی ئاشتی و گەیشتن بە رێككەوتن، ئەوا ئەو دەرفەتە لەباربراوە، وەك گفتوگۆكانی ئەم دواییەی مۆسكۆ و ئەوروپای رۆژهەڵات و هەروەها پاریس، واتە هەموو گفتوكۆكانی ئەم دوو ساڵەی دوایی لەبارچوون. بە تێڕوانینی من گەورەترین دەرفەت كە هاتبێتە پێشەوە لە دوای گرتنەوەی حەلەب بوو لە ساڵی پاردا، واتە ئەوە هەلێك بوو بۆ ئەوەی حكومەت و گرووپە یاخییەكان سنوورێكی نوێ دابڕێژن و بە رۆڵ بینینیی ئەمریكا و رووسیا بگەنە رێككەوتنێكی نوێ. بەڵام ئەمە رووی نەدا و هیچ ئاماژەیەك نییە كە رووبدات، بەتایبەتی بەهۆی سیاسەتی ململانێی هێزەوە، بۆ نموونە ئەو كێشانەی لە ئێستادا لە ئەمریكا روودەدەن، تەنیا دەبنەهۆی خۆشكردنی ئاگری ناكۆكیی نێودەوڵەتی، كەواتە لە ئێستادا هەلی ئەوە لەئارادا نییە كە شەڕی ناوخۆیی سووریا بەرەو هێوربوونەوە بچێت. راستە هەواڵی تا راددەیەك باش هەیە لەبارەی عێراقەوە، بەڵام دووبارە دەبینین دۆخەكە خراپتر دەبێت، هەروەك تەقینەوەكانی كەڕادە، واتە هێرشی داعش بۆ سەر دانیشتووانی شیعە بەردەوام دەبێت لە ناوچەكەدا بەگشتی و بە دڵنیاییەوە لە عێراقیشدا، ئەمە لە كاتێكدا كە حكومەتی عێراقی و هاوپەیمانەكانی لە حەشدی شەعبی و تەنانەت هێزە ئێرانییەكانیش بەرەوپێشچوونیان بەدی هێناوە لە موسڵ و پێشڕەویكردن بەرەو سنووری رۆژئاوا. كەواتە بە شێوەیەكی گشتی دۆخەكە باش نییە، بەڵام هەندێ تروسكایی لە عێراقدا بەدی دەكرێت.
* بەڵام ئایا كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و هێزە دەرەكییەكان چۆن دەتوانن لە چارەسەركردنی كێشە ئاڵۆزەكانی ئەم ناوچەیەدا رۆڵێكی بنیادنەر ببینن؟
- لە راستیدا بارودۆخەكە لە ئێستادا- كە 2017یە- زۆر ئاڵۆزترە لە بارودۆخی ساڵی 2015، كەواتە پێموایە یەكەم هەنگاو بۆ هێزە گەورەكان، وەك ئەمریكا و یەكێتی ئەوروپا و ناتۆ و هەروەها هێزە ئیقلیمییەكانیش، وەك توركیا و سعودیە و ئێران ئەوەیە كە دەست هەڵگرن لە هاندان و ئەو كارانەی دەبنەهۆی هەڵكشانی تەنگژەكە، بەڵام بەداخەوە دەبینین پێچەوانەی ئەمە روودەدات. ئێمە لە سەردانەكەی ترەمپدا بۆ سعودیە بینیمان كە رێككەوتنی فرۆشتنی چەك بە بەهای 110 ملیار دۆلار واژوو كرا. كەواتە هەنگاوی یەكەم ئەوەیە كە كردەوە دەستڕێژیكارەكان رابگیرێت، یاخود بەلای كەمەوە كەم بكرێنەوە، بەڵام دووبارەی دەكەمەوە كە ئەمە روونادات لەم ساتەوەختەدا. كەواتە دوای راگرتنی كردەوە دوژمنكارییەكان ئەوا چارەسەری هەر شەڕێك –ئیدی جەنگی دووەمی جیهانی بووبێت، یاخود شەڕی كەنداو، یان شەڕی عێراق و ئێران- بریتییە لە چارەسەری سیاسی و دیپلۆماسی، بەڵام روون نییە ئایا هەندێ لە گرووپە یاخیبووەكانی سووریا چۆن ئامادە دەبن بێنەسەر مێزی گفتوگۆ و سازش بكەن، هەروەها روون نییە چۆن ئەسەد ئامادە دەبێت كارە دوژمنكارەكانی كەم بكاتەوە. لە راستیدا لەم رووەوە وڵاتانی یەكێتی ئەوروپا كارێكی زۆریان لە دەست نایەت، تەنیا ئەوە نەبێت پەنابەری زیاتر وەربگرن، بەڵام ئێستا ئێمە پێچەوانەی ئەوە دەبینین لە هەڵكشانی پۆپۆلیزم و لە تۆكمەكردنی سنوورەكان، ئومێدەكەش ئەوەیە كە لایەنەكان چارەسەری سیاسی بگرنەبەر لە پێناو پاراستنی مافەكانی مرۆڤ و هێنانەدی ئاشتیدا. ئەمانە ئەركێكی مەحاڵ نین، بەڵام جێی داخە ئێستا ئێمە بە ئاڕاستەیەكی هەڵەدا هەنگاو هەڵدەگرین.

* كەواتە پێتوایە ئەمریكاو رووسیا بۆ هێوركردنەوەی بارودۆخی سووریا و بۆ رێگەخۆشكردنی چارەسەرێكی سیاسی لەو وڵاتەدا پێویستە كاری جددیتر بكەن؟
- لە راستیدا بەهۆی ئەوەی دۆناڵد ترەمپ جۆرێك لە پەیوەندی هەبوو لەگەڵ رووسیادا، ئەوا ئومێدی ئەوە دەكرا لە سەرەتای دەستبەكاربوونی ئەم پەیوەندییە كاریگەری ئیجابی لێبكەوێتەوە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، بەڵام تاوەكو ئێستا ئەمە رووی نەداوە. لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا دەرفەتی بچووك هەن بۆ ئەوەی دۆناڵد ترەمپ ئەو كارە بكات كە ئۆباما نەیتوانی ئەنجامی بدات، كە بریتییە لە گەیشتن بە رێككەوتنێك – بە زەمینەیەكی هاوبەش- لەگەڵ رووسیادا، بەڵام ئەمەش رووینەدا، بەهۆی ئەو هەموو قەیران و فەزیحەتانەی كە لەئارادان. بەڵام لەبەر ئەوەی رووسیا و ئەمریكا گەورەترین پشتیوانن بۆ لایەنەكانی شەڕەكە، ئەوا گەورەترین كاریگەرییان لەسەر ئەو شەڕ و قەیرانە هەیە، بەو پێیە ئەگەر ئەوان بڕیاری ئەوە بدەن كە ئێستا كاتی هێوركردنەوەی بارودۆخەكەیە، ئەوا رێی تێدەچێت كە بارودۆخەكە بەرەو ئاساییبوونەوە بچێت. بەڵام هێشتا ئەوەش دەستەبەری ئەو دەرئەنجامە ناكات، مەبەستم ئەوەیە بارودۆخەكە لە ناوچەكەدا زۆر ئاڵۆزە و چەندین پرس و كێشەی پێكداچوو لە ئارادان. كەواتە تەنانەت ئەگەر سبەینێ رووسیا و ئەمریكاش بڕیار بدەن و رایبگەیەنن كە ئێمە دۆستین و چیتر نابێت شەڕ لە سووریادا بەردەوام بێت، ئەوا ئەم شەڕە لە شە و رۆژێكدا راناوەستێت، ئەگەرچی ئەمە هەنگاوێكی باش دەبێت بە ئاڕاستەی راستدا.

* ئێوە چۆن لە كاریگەرییەكانی رێككەوتنی فرۆشتنی چەك بە سعودیە دەڕوانن، ئایا پێتانوایە ببێتەهۆی هەڵكشانی ركابەری ئیقلیمی لە نێوان سعودیە و ئێراندا، یاخود دەبێتەهۆی ئەوەی سعودیە بتوانێت پارسەنگی ئێران رابگرێت؟
- لە راستیدا من پێموایە ئەو رێككەوتنە بە راددەیەكی گەورە بۆ رەدعە، لێرەدا رەدع دەستەواژەیەكی سیاسییە، كەواتە پێموایە گرنگترین لایەنی ئەو رێككەوتنە 110 ملیار دۆلارییە ئەوەیە كە خەڵكی دەبینین رێككەوتنێكی لەم چەشنە لە نێوان ئەو دوو وڵاتەدا كراوە و ئەمەش دەبێتەهۆی رەدعێك بۆ ئێران، واتە ئەگەر هاتوو ئێران بڕیاری هەڵكشانی توندوتیژی دا لە عێراق، یان سووریا و هەر شوێنێكی دیكە، ئەوا سعودیە ئامادە دەبێت، كەواتە لە بنەڕەتدا ئەوە توانای سڵپێكردنەوەیە بۆ ئەوەی ئێران سڵ بكاتەوە و پەنا بۆ ئەو كردەوانە نەبات. لەلایەكی دیكەوە سعودیە بە سەدان ملیار دۆلاری خەرجكردووە- كە لە كۆتایی 2012وە بەهۆی داهاتی زۆری نەوتەوە بەدەستی هێنابوو-لە شەڕی یەمەندا، ئەمەش بە تەواوەتی پێشبینی نەكراوبوو. ئەوەتا ئەوان لە ماوەی دوو ساڵ و نیوی رابردوودا –لە دوای دەستپێكردنی شەڕەكەی یەمەنەوە- رێككەوتنی كڕینی چەك لەگەڵ ئەمریكادا ئەنجام دەدەن، كەواتە ئەگەری ئەوە هەیە ئەو چەكانەش لە شەڕی یەمەنیشدا بەكار بهێنرێن. سعودیە وڵاتێكە خوازیاری ئەوە نییە بچێتە رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی سەربازییەوە، كەواتە ئەمە زیاتر بۆ سڵپێكردنەوەی ئێرانە.
* پێتوایە هەڕەشەی ئێران بۆ سەر سعودیە و ئیسرائیل بۆتەهۆی ئەوەی ئەم دوو وڵاتەی دوایی لێكنزیك ببنەوە و ئایا ئەمە كاریگەری نابێت لەسەر لەبیربردنەوەی پرۆسەی ئاشتی لە نێوان فەڵەستین و ئیسڕائیلدا؟
- رەنگە ناكۆكیی ئیسڕائیل و عەرەب درێژترین ناكۆكی بێت لە مێژووی نەتەوە یەكگرتووەكاندا، كە لە ساڵی 1947 و 1948ـەوە تاوەكو ئێستا چارەسەرێك بۆ ئەم ناكۆكییە نەهاتۆتەئاراوە، بە پێچەوانەوە دۆخەكە خراپتر بووە، ئێمە دەزانین چوار بۆ پێنج جار شەڕ لە نێوان عەرەب و ئیسڕائیلدا روویداوە. هەروەها لە دوای ئەوەی حەمماس لە ساڵی 2006دا دەسەڵاتی گرتەدەست، ئەوا شەڕی گەورە لەگەڵ حزبوڵا و حەمماس روویدا، بە دڵنیاییەوە ئەمەش بۆتەهۆی ئەوەی هاوكێشەكان گۆڕانكارییان بەسەردا بێت لە پەیوەندی بەو لایەنانەی پشتیوانی لەم قەوارە سیاسییانە دەكەن، چونكە پێشتر سعودیە و میسر رۆڵیان هەبوو، بەڵام دواتر ئێران و ئینجا توركیا، هەروەها قەتەریش هاتنە نێو هاوكێشەكەوە. ئەوەی لە ناكۆكیی ئیسڕائیل و فەڵەستینەوە فێری بووین، ئەوەیە كە لە بنەڕەتدا دەوڵەتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، یاخود دەوڵەتە موسڵمانەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بایەخ بە كۆتاییهێنان بەو ناكۆكییە نادەن، هێندەی ئەوەی دەیانەوێت ئەو ناكۆكییە بۆ باشتركردنی پێگەی خۆیان لە ناو وڵاتەكەی خۆیان و لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بەكار بهێنن. هەروەك دەبینین وڵاتانێكی وەك میسر و توركیا و ئێران و سعودیە بانگەشەی ئەوە دەكەن ئەوان پارێزەری فەڵەستین و مزگەوتی ئەقسان. كەواتە پێموانییە نزیكیی سیاسەتی سعودیە لە ئیسڕائیل گرنگییەكی زۆری هەبێت لە پەیوەندی بە ناكۆكیی عەرەب ئیسرائیلەوە، بەڵكو زیاتر گرنگی هەیە لەسەر ئەو ناكۆكییانەی دیكەی كە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا روودەدەن، وەك سووریا و.. هتد.

* ئایا پێشبینی دەكرێت ئیدارەی ئێستای ئەمریكا بۆ بەرەوپێشبردنی پرۆسەی ئاشتیی نێوان ئیسرائیل و فەڵەستین كاری جددیتر بكات؟
- بەداخەوە ئەم ئیدارەیەی ئێستا توانای ئەوەی نییە رێككەوتنی ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بێنێتەدی، ئەمە جیاوازە لەوەی بڵێین ئەم ئیدارەیە خوازیاری چییە و خوازیاری چی نییە، یاخود زیاتر لایەنگیری كام لایە، بەڵام من پێموایە ئەم ئیدارەیەی ترەمپ توانای ئەوە نییە كاربكات، لەسەر دەستپێكردنەوەی گفتوگۆكانی ئیسرائیل و فەڵەستین، تەنیا جیاوازییەكە ئەوەیە ترەمپ دۆستێكی باشی نەتنیاهۆیە و بەدڵنیاییەوە نەتنیاهۆ خۆشحاڵە بە پشتیوانییەكەی، كەواتە تا ئایندەیەكی نزیكیش ئیسرائیل پشتیوانی ئەمریكای بۆ خۆی دەستەبەركردووە.
* هەروەك دەزانن لە ئێستادا بەرەوپێشچوونی بەرچاو لە شەڕی داعش لە عێراقدا بەدی هاتووە، ئایا هاوڕایت لەگەڵ ئەوەدا كە هەر سەركەوتنێكی سەربازی كورتخایەن و لەرزۆك دەبێت بە هێنانەدی گۆڕانكاری سیاسیی راستەقینە؟
- پێموایە ئەمە پرسیارە سەرەكییەكەیە لە پەیوەندی بە شەڕی دژ بە داعشەوە، كە گەورەترین دەستكەوت تاوەكو ئێستا كە بریتی بووە لە گرتنەوەی نزیكەی تەواوی شاری موسڵ، چونكە ئێستا پرسیارەكە ئەوەیە ئایا كۆتایی شەڕی موسڵ دەبێتە سەرەتایەكی نوێ بۆ عێراق، یان بۆ داعش، یان گرووپێكی نوێی هاوشێوەی داعش، لە راستیدا لەم رووەوە نیگەرانی گەورە هەیە لە بارەی مامەڵەی میلیشیا شیعەكان -كە بەشێكن لە سوپای عێراق- لەگەڵ پێكهاتەی سوننەدا، چونكە ئێمە دەزانین پێشتریش نیگەرانی سەرەكی بریتی بوو لە چۆنیەتی مامەڵەكردنی حكومەتی عێراق لەگەڵ سوننەدا، كەواتە لە ئێستاشدا ئەو مەترسییە هەر هەیە كە ئەگەر بێتو عێراق لە هەڵەكانی رابردووی دەرس وەرنەگرێت، ئەوا زەمینە بۆ دروستبوونی گرووپێكی هاوشێوەی داعش دەخوڵقێت، كە تا ئێستاش ئاماژەیەك لە ئارادا نییە كە حكومەتی عێراق پەندی لە هەڵەكانی وەرگرتبێت. لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا زووە ئەمە یەكلابكەینەوە، چونكە ئەگەر حكومەتی عێراق بڕیار بدات پەڕەیەكی نوێ هەڵبداتەوە و مامەڵەیەكی دادپەروەرانە لەگەڵ سوننەدا بكرێت، ئەوا پێموایە ئەمە دەبێتە سەرەتا و دەستپێكێكی نوێ بۆ عێراق، بەڵام ئەگەر هەمان شێوازی پێشوو دووبارە بكەنەوە، ئەوا بە دڵنیاییەوە تیرۆر و تەقینەوە بەردەوام دەبێت.

* ئەی بۆچونتان لەبارەی كوردستانەوە چییە؟
- لە راستیدا هەرێمی كوردستانی عێراق سەقامگیرترین بەشە و لە پێش داگیركاری داعشیشەوە بۆ موسڵ، پرۆژەكانی بنیادنانەوە لە كوردستاندا لەئارادا بوون و كەلتوورێكی رۆژئاوایی بەدی دەكرا، كەواتە راستە كاتێك ئێمە باسی عێراق دەكەین، ئەوا دەبێت پرسیاری ئەوە بكەین ئایا باسی چ بەشێكی عێراق دەكەین.
* ئەی پێتوایە دەبێت چارەسەرە سیاسییەكە بە چ شێوەیەك بێت؟ ئایا پێویستە دابەشكردنی زیاتری دەسەڵات لەخۆبگرێت و بونیادێكی حوكمڕانیی نامەركەزی پیادە بكرێت؟
- لە بنەڕەتدا عێراق خۆی لە سێ پێكهاتەی دابەشبووی نیمچە سەربەخۆ –ئۆتۆنۆمی- پێكهاتووە، هەرێمی عەرەبی سوننە و هەرێمی كوردی سوننە و هەرێمی عەرەبی شیعە، ئێمە دەزانین كە ناوچە كوردی و شیعەكە لە پێگەیەكی باشتر و بەهێزتردان، لە كاتێكدا كە هەرێمە سوننەكە لەباری لاوازیدایە و هەر ئەمەش هۆكاری ئەو كێشانەیە لەو ناوچەیەدا بە داعشیشەوە. پێموایە عێراق بەم شێوەیەی ئێستای بەردەوام دەبێت، بەڵام وڵاتێكی تا راددەیەك بە نامەركەزیكراو دەبێت. كەواتە ئەزموونی ئەم وڵاتە پێمان دەڵێت كە پێكهاتەكانی عێراق پێویستیان بە یەكترە بۆ رزگاربوون، بەڵام نایانەوێت بكەونە ژێر دەسەڵاتی یەكترەوە.
* كەواتە پێتوانییە ئایندەی عێراق لە ژێر هەڕەشەدا بێت؟

- ئەوە پرسیارێكی قورسە، بەڵام لە راستیدا هەردوو وڵاتی عێراق و سووریا گرێدراوی بۆمبێكی تەوقیتكراون، واتە هەموو ئەگەرێك لەئارادایەو رەنگە كارێكی بێباكانە بێت كە پێشبینی ئایندە بكەیت، بەڵام هەموو شتێك رێی تێدەچێت لە عێراق و سووریادا و بۆی هەیە لە شەو و رۆژێكدا دۆخە گۆڕانكاریی بەسەردا بێت. ئەوەندەی من تێگەیشتبم ئەوا دۆخی عێراق تا راددەیەكی كەم لە سووریا باشترە. هەروەها لە ئێستادا چارەنووسی عێراق و سووریاش پێكەوە گرێدراوە و سنوورێك لە نێوان ئەو دوو وڵاتەدا نەماوە، لەبەر ئەوە ناكرێت باس لە چارەنووسی سووریا بە بێ عێراق و بە پێچەوانەشەوە بكەین. بۆی هەیە بە تەواوەتی هەڵەبم، خەڵكی بە هەڵەداچوون لە پێشبینییەكانیان لە ساڵی 2011 و 2014، مەبەستم ئەوەیە كەس نەیتوانی پێشبینی سەرهەڵدانی بەهاری عەرەبی بكات، كەس نەیتوانی پێشبینی ئەوە بكات كە داعش لە ئەلقاعیدەوە گەشە دەكات، بە هەمان شێوەی نەتوانرا پێشبینی ئەوە بكرێت كە قەیرانی پەنابەران دەبێتەهۆی هەڵكشانی پۆپۆلیزم، كەواتە مەحاڵە بتوانین ئایندەبینی بكەین، بەڵام هەروەك ئاماژەم پێكرد، بەلای كەمەوە عێراق بە ئاڕاستەی راستدا هەنگاو دەنێت، لە كاتێكدا سووریا پەرەسەندنەكان بە ئاقارێكی هەڵەدا دەڕۆن.
* بە شێوەیەكی گشتی چۆن لە كێشەی كورد لەم ناوچەیەدا دەڕوانیت؟
- هەرچەندە من شارەزاییەكی زۆرم نییە لەبارەی ناسنامە و مێژووی كوردەوە، بەڵام دەتوانم ئەوە بڵێم كە تاكە نیگەرانیی توركیا پەیوەستە بە كوردەوە، كەواتە ئەگەر دەوڵەتی توركیا و كوردی ئەو وڵاتە بگەنە رێككەوتنێك لەبارەی پرسی پەروەردە و سیاسەت و نوێنەرایەتی و پرسەكانی دیكەی پەیوەست بە مافەكانی مرۆڤەوە، ئەوا دەرفەتی ئەوە دروست دەبێت كە توركیا وەك دەوڵەتێكی بەهێز بمێنێتەوە، بەڵام ئەگەر نادادپەروەری و شەڕ بەردەوام بێت لە هەردوولاوە، ئەوا ئەو كاتە كورد هەوڵی دۆزینەوەی هاوپەیمان دەدات بەتایبەتی لە سووریا و رەنگە عێراق و ئێرانیش، چونكە كوردی ئێران هەن كە لە سووریا شەڕدەكەن و ئەمەش دەبێتە هەڕەشەیەكی راستەقینە بۆ سەر یەكپارچەیی خاكی توركیا، كەواتە تاوەكو ناكۆكییەكە زیاتر درێژە بكێشێت، ئەوا ئەگەری دابەشبوونی ئەو وڵاتانە زیاتر دەبێت كە لە ناكۆكییەوە تێوەگلاون، لەبەر ئەوە پێویستە تا زووە چارەسەرێك بۆ ئەم كێشەیە بدۆزرێتەوە.
Top