ئەو میراتەی حوكمڕانی خراپی نوری مالیكی بۆ عێراقی دروستكرد، وایكرد سوپای عێراق لەبەر یەك هەڵبوەشێت و تیرۆریستانی داعش موسڵ و چەند ناوچەیەكی عێراق داگیر بكەن و دواتر خەلافەتی ئیسلامی لە عێراق و سووریا دابمەزرێنن و شەڕێكی جیهانی لەدژی تیرۆریستان بەرپا ببێت، هەربۆیە ئێستا عێراق لە قۆناخێكی زۆر ئاڵۆز و هەستیاردایە، لەم كەش و هەوا نائارامەدا دەرگای هەموو ئەگەرەكان لەسەر پشتە. بۆ قسەكردن لەسەر ئەم پرسە ئەم وتووێژەمان لەگەڵ نووسەر و رۆشنبیری ناسراوی عێراقی رەشید خەییون ئەنجامدا، كە یەكێكە لە ستووننووسەكانی رۆژنامەی شەرقولئەوسەتی لەندەنی و رۆژنامەی ئەلئیتحادی ئیماراتی و بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵانی دایەوە.

* سەرەتا دەمانەوێ بزانین خوێندنەوەت بۆ بارودۆخی ئێستای عێراق چییە و ئەو رەوشە بەرەو كوێ دەچێت و مەترسییەكانی ئایندە چی دەبێت؟
- بێگومان دوای ئەو گۆڕانكارییەی لە عێراق روویدا، بە رۆیشتنی نوری مالیكی، هەستدەكەم جۆرێك لە پێشكەوتن لە پرۆسەی سیاسی هاتەئاراوە، ئەو كێشانەی كە لە سەردەمی مالكیدا نەدەكرا چارەسەر بن و بەبێ چارەسەر مابوونەوە، دەكرێ بڵێین لەگەڵ هاتنی عەبادی جۆرە نزیكبوونەوەیەك لە راوبۆچوون بۆ دۆزینەوەی چارەسەر هاتەكایەوە، هەروەها بە نزیكبوونەوەی لایەنەكانی سوننە و كورد لەگەڵ شیعە رەوشەكە بەرەو باشتر هەنگاوی نا، گەورەترین گۆڕانكاریش لەگەڵ كێشەیەكی گەورەو كارەساتێك روویدا، ئەویش هاتنی داعش و داگیركردنی شاری موسڵ و بەشێكی زۆری رۆژئاوای عێراق و هەندێ لە ناوچە كوردستانییەكان بوو، دەكرێ بە وریاییەوە بڵێین ئەم پێشكەوتنە رێژەییە كە لە عێراق لەگەڵ هاتنی دكتۆر حەیدەر عەبادی روویدا، تا رادەیەك هەندێ بواری بە رووی هەموواندا كردەوە، بەتایبەتیش كە پێشتر قەدەغە بوو و نەدەكرا باس لە زۆر شت بكرێت، بەڵام كە عەبادی هات بە ئاشكرا دانی نا بە بوونی گەندەڵی لە سوپا و لە دامودەزگاكان، هەروەها لە دەسەڵاتی دادوەری و دادگاكاندا، بە راستی نوری مالیكی –بمانەوێ، یان نا- بە تەواوی دەستی گرتبوو بەسەر دامەزراوە سەربەخۆكانی وەك دادگا و بانكە ناوەندییەكان و ئەو حوكمە ستەمكارانەی دەردەكرا، واتە لە سەردەمی نوری مالیكی رەوشەكە زۆر گرژ و ئاڵۆز بوو، عێراقیش بەرەو كارەساتێكی گەورە چوو، بینیشمان داعش و تیرۆریستان چییان بەسەر ئەم وڵاتە هێنا. هاوكات دەبینین ئەم مەسەلەیە پەیوەستە بە لایەنێكی دیكە، ئەویش رۆڵی ئێرانە كە تا ئێستاش بە بیانووی داعشەوە هەر درێژەی هەیە، هەروەها ئەمریكا، لە ئێستاشدا هەردوولا بوونیان لەم هاوكێشەیەدا هەیە، كە هەردوولاش دوژمنی یەكترن و لەم ناوەشدا عێراق كەوتۆتە نێوان بەرداشی هەردووكیان، ئێران تاكوێ عێراق بەرەو ئەم رەوشە ئالۆزە رادەكێشێت، دیار نییە، بەڵام دیارە دەیەوێت كێشەكانی هەناردەی دەرەوەی وڵاتەكەی بكات.
* باشە، بە رای ئێوە داعش كێن و بیرۆكەكەیان لەكوێوە هاتووە و پێكهاتەكەیان چییە؟
- دیارە لە رواڵەتدا مەسەلەكە ئاسانە، داعش بەرهەمی ئەلقاعیدەیە، هەروەها ئەلقاعیدەش نەوەی ئەفغانە عەرەبەكانن، ئەفغانی عەرەبیش رۆڵەی شەرعیی ئیسلامی سیاسین، عەبدولڵا عەزام كە لە ئەفغانستان شەڕی دەكرد و لە ساڵی 1989 كوژرا، باوكی رۆحیی ئەفغانە عەرەبەكان بوو كە قاعیدەیان لێ پێكهات، داعش بەشێكە لە ئیسلامی سیاسی كە ئامادەییان تێدایە بۆ ئەنجامدانی توندوتیژی، چ لە سوننە، یان لە ناو شیعەشدا، بەڵام سەبارەت بە ئیسلامییە سوننەكان چەكدارن بە بیری سەلەفی، بۆیە لەم گەمەیەدا داعش شوێنی ئەلقاعیدەی گرتەوە وەك بڵێی ئەلتەرناتیڤی ئەوە، ئەمە بە رواڵەت، بەڵام لە وەڵامی ئەو پرسیارە كە كێ داعشی دروستكرد، هەندێك دەڵێن سووریا، یان دەڵێن ئەمریكا، یاخود دەڵێن توركیا دروستی كردووە، هەر دەوڵەتێكیش لەو دەوڵەتانەی كە دەڵێن شەڕی داعش دەكەین، پێویستە سەیری ئەوە بكات كە سوودیان لە شەڕكردن لەگەڵ داعشدا چییە؟ دەربارەی ئێران بوونی داعش لە ناوچەكە پێموایە هێزێكە بۆی وەك چەكی مەعنەوی، بەتایبەتی بۆ زیادبوونی ئاست و سنووری تایفەگەری لە عێراق، لایەنی سوننەش كە دەیەوێت شەڕی داعش بكات، لە ناوچە سوننییەكانی ژێر دەسەڵاتی خۆی بوونەتە باوەش بۆ حەواندنەوەی داعش، كاتێك دەبینن كە ئێران هاتە ناوەوە و فەرماندەی فەیلەقی قودس و ئەفسەرەكانی بەردەوام بوونیان لە ناوچەكە هەیە، هەروەها میلیشیای شیعە كە لەسەر ئێران حیسابن، سوننەكان دەڵێن: ئەگەر سەركەوتین بەسەر داعشدا، دواتر رووبەڕووی كێ دەبینەوە؟ ئایا بەرەنگاری ئێران، یان میلیشیاكانی شیعە دەبینەوە، ئەمەش لێرەدا رەوشەكە هەر لە بەرژەوەندیی خودی داعشدا دەبێت، من باس لە واقیعی شیعی لە عێراق دەكەم، بەڵام ئەگەر ئەو حەشدی شەعبییە لە هەژمونی ئێرانەوە دوور بوو، بە لانیكەم بۆ راگەیاندن، ئەو كاتە پارێزگاریی لە هۆز و شارەكانی سوننە دەكات و بەو شێوەیە لەقەڵەم دەدرا كە حەشدی عێراقییە، نەك حەشدی شیعە، بەمەش داعش لاواز دەبوو. داعش بەشێكی هێزەكەی لە موسڵ لەوەدایە كە ململانێی تایفەگەری لە ئارادایە وێڕای چەك و پارەو مەشق و پێداویستی دیكە، هەر وەك دەزانن كە ناوچەكە دابەشكراوە لە نێوان دەوڵەتانی عەرەبی و لە نێوان سوننە و شیعە، یان لە نێوان ئێران و سووریا و كەنداو، هەروەها كێشەی سوننە كە تا ئێستا لە ئارادایە، لە نێوان جەمسەرگەلی بلۆكی ئێران و بلۆكی دەوڵەتانی كەنداو و سعودیە، بۆیە بەشێك لە هێزی ئەو داعشە لەمەدایە، ئەمەمان لە لێدوانەكانی هەندێ لە زانایانی ئایینی گوێ لێ بوو، ئەو زانا ئایینییانە لەگەڵ داعش تەبا نین، بەڵكو لە داعش دەترسن، ئەوان دەیانەوێ داعش لەناوبچێت، بەڵام كاتێ بیردەكەنەوە كێ دوای داعش دێ، -كە میلیشیا شیعییەكانن-، بۆیە دەیانەوێ لەم بوارەدا بێلایەن بن.
* باستان لەوە كرد كە داعش بەرهەمی ئەلقاعیدەیە، بەڵام ئایا پێتانوانییە داعش جیاوازی لەگەڵ ئەلقاعیدە هەیە، چونكە بە تاكتیك و شێوازێكی دیكە هاتە ناوچەكە و شارەكانی داگیركرد و تەنانەت شەڕەكانیشی لەگەڵ شێوازی قاعیدە جیاوازن و داوای دەوڵەت و خەلافەتی مەزهەبی دەكات، بۆچی لەم كاتەدا بەو شێوەیە سەری هەڵداو پەرەی سەند؟
- هەروەك چۆن دەوڵەت، یان زانست و دنیا پێش دەكەوێت، بە هەمان شێوە ئەو رێكخراوە تیرۆریستییانەش لەگەڵ رەوشەكە پەرەدەستێنن، نابێ ئەوەمان لەبیر بچێت كە توانای هێزی داعش بە نیسبەت سوپای عێراق جیاوازە، هەر وەك دەزانن سوپای عێراق پەرت و بڵاو و لاواز بوو، ئەوەش لە پەرلەمان باسكرا و لەلایەن عەبادیشەوە ئاماژەی پێكرا، داعش كە بۆ موسڵ هات سوپای عێراق ئەو ناوچانەی بەجێ هێشت، بۆیە كاتێك دەڵێین داعش بەهێزە، مەبەستمان ئەوەیە توانای سەربازیی عێراق لاوازە و سوپا رادەكات و لە شەڕ دەكشێتەوە، داعشیش دەرفەتەكەی قۆستەوە و بەو شێوەیە پێشڕەوی كرد.
* ئەی رۆڵی پێشمەرگە كە ئازایانە شەڕی داعش دەكات و لە زۆر ناوچەدا پێشڕەوی كردووەو زەبری كوشندە لە تیرۆریستان دەدات، چۆن دەبینی؟
- من لە رۆژنامەی (الاتحاد)ی ئیماراتی وتارێكم نووسیوە بەناوی (پێشمەرگە چییە و رەوشی چیاكان چۆنە؟) من بیر لە دۆڵ و ئەشكەوتەكانی ناو شاخەكانی كوردستان دەكەمەوە، كە خاكێكی زۆر سەختە، كە لەوێوە كوردو پێشمەرگە بۆ چەند دەیەیەك و بۆ ماوەیەكی زۆر رووبەڕووی سوپای عێراق دەبوونەوەو سەركەوتنیان بەدەست دەهێنا، هۆكارەكەی ئەم سەركەوتنەش ژینگەی جوگرافییە، بۆیە ئەو ژینگەیە هاوكارە بۆ پێشمەرگە كە بتوانێت بەرگری بكات، پێشمەرگە بیروبڕوایەكی دیاریكراوی ئایینی و توندڕەوی نییە، نەفەسێكی ئازادیخوازانەی مەدەنی و عەلمانی هەیە، بۆیە شەڕی پێشمەرگە لە دڵسۆزییەوەیە بۆ خاك و ئایین و لە هەمان كاتدا دژی هزری داعشە، كاتێ شەڕ لەگەڵ داعش دەكات مەسەلەكە تایفی نییە، چونكە ناتوانین پێشمەرگە بە سوننە، یان شیعە دابنێین، بۆیە هێزی خۆی هەیە، بەڵام حەشد نیشانەی پرسیاری تایفی لەسەرە، داعش حەشد دەقۆزێتەوە، بەڵام ناتوانێت پێشمەرگە بقۆزێتەوە، بۆیە ئەگەر حزبە ئیسلامییەكان چەكدار بكەن، بابەتەكە جیاواز دەبێت و مۆركی ئایینی وەردەگرێت، پێشمەرگەی سەر بە پارتی دیموكراتی كوردستان، یان یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە ژینگەیەكی پێشكەوتنخواز و شۆڕشگێڕەوە سەری هەڵداوە، لە ئیدارەیەكی مەدەنییەوەیە كە هەرێمی كوردستانە، جا لەگەڵیدا كۆك بین یان نا، بۆیە ئەگەر پێش گرتنی موسڵ لەلایەن داعشەوە هەماهەنگی لەنێوان سوپای عێراق و پێشمەرگە هەبووایە، بەم شێوەیە داعش بڵاو نەدەبووەوە.
* ئەدای سەركردایەتیی كوردستان لە هەرێمی كوردستاندا چۆن دەبینیت؟
- ئەوەی من دەزانم سەركردایەتیی كوردستان، بە پاڵنەرێكی نیشتمانییانە رەفتار دەكات، واتا دیموكراسییەت بۆ عێراق و فیدڕاڵییەتی بۆ كوردستان دەوێت، ئەو دروشمەیە كە كورد لەوەتەی ساڵی 1992 بەرزی كردۆتەوە، من ئومێد دەكەم سەركردایەتیی هەرێم لە جیاتی ئەنقەرە، یان هەر پایتەختێكی دیكە، زیاتر لە بەغدا نزیك ببێتەوە، هۆكارەكەشی ئەوەیە كە لەئێستادا كورد لە بەغدا سەرۆك كۆمارە، سەرۆكی سوپاسالارە، وەزیری دارایی هەیە، تاكو دەرفەت نەدات بە دەمارگیریی نەتەوەیی، یان ئایینی بەوانەی لە ناوچەكانی دیكەی عێراقن، یان جۆرێك لە دووفاقییان پێ بدات، چونكە لە روویدارایی و ئابووری و سیاسیشەوە نزیكبوونەوە لە بەغدا لەژێر چەتری ئاسایش و سەلامەتییە بۆ خودی هەرێم و بۆ سوننە و تەنانەت بۆ شیعە و ئێزیدی و مەسیحی و هەموو لایەنەكانی دیكە، بۆیە لەژێر ئەم چەترەدا هەرێم و فیدڕاڵییەكان دابەش دەبن، بەڵام پێویستە دان بەو چەترەدا بندرێت، ئەگەر نا ئەمڕۆ داعشەو سبەینێش ناوی دیكەمان بۆ دێت.
* بە درێژایی ساڵانی رابردوو سوننە حوكمی عێراقی دەكرد و دواتر شیعە هات، پێتوانییە كە سوننە شارەزاییان لە حوكمڕانی زیاترە و شیعە لاوازترە لەم بوارەدا؟
- من لەگەڵ ئەو پۆلێنكردنەوەدا نیم، با سەركردەیەكی سوننە حوكم بكات، یان شیعە، بەڵام ئەوەی ئێستای عێراق حزب و لایەنە سیاسییەكان بەڕێوەی دەبەن، شیعە نییە، بەڵكو حزبە شیعییەكانن، بۆ نموونە سەدام حوسێن سوننە بوو، بەڵام بەناوی سوننە حوكمی نەدەكرد، من پێموایە شیعە حوكمیان كردووە لە عێراقدا، لە مێژوودا و لەسەردەمی پاشایەتی و كۆماریدا سوننە و شیعە و كوردیش سەرۆك و سەرۆك وەزیران و وەزیریان بووە، مەسەلەكە پەیوەندیی نییە بە ئەزموونی حوكمەوە، بەڵكو پەیوەندی بە خودی حزبە سیاسییەكانەوە هەیە، ئەوانەی ئەمڕۆ لە عێراقدا حوكم دەكەن، ئیسلامی سیاسین، كە دوورە لە لۆژیكی مەدەنییەتی دەوڵەت، یان دامەزراندنی دەوڵەتێكی شارستانی، بۆیە حوكمڕانەكانی ئێستای عێراق بە واتای شیعە نین، بەڵكو حزبە ئیسلامییە سیاسییەكانن، ئەوان تا كاتێكی نزیك دانیان بە دیموكراتییەتدا ناوە، تەنانەت لە لێدوانەكانیاندا دەڵێن كە دیموكراسیییەت هۆكارێكە بۆ بەردەوامبوون لە حوكم، بۆیە مامەڵەكردن لەگەڵ دەوڵەت لەسەر بنەمای دەستكەوتە، من دەبینم كە سەركردایەتیی كورد لە مەسەلەكە دووركەوتۆتەوە، واتا كاتێك قسە دەكات، تەنیا باس بە بەرژەوەندییەكانی هەرێم دەكات، ئەمەش باش نییە، چونكە هەر شتێكی خراپ لە بەغدا رووبدات رەنگدانەوەی راستەوخۆی لەسەر هەرێمیش دەبێت، بۆ نموونە زیاتر لە 100 كەستان هەیە كە لەگەڵ داعشدان كە بەناو هەن، بۆیە ئەگەر مەترسی لەسەر بەغدا هەبوو، هەولێریش لێی دوورنابێت، هەرێمی كوردستان لە دوای راپەڕینەوە، یان لە 1992وەوە ئەزموونی حوكم و دیموكراسی هەیە، بۆیە سەركردایەتیی كورد لە رێی ئەو 54 ئەندام پەرلەمانە كوردەی لە بەغدا بوون، دەیتوانی رۆڵێكی گەورە بگێڕێت لە راستەڕێكردنی دەوڵەت، بەڵام نازانم بۆچی مالیكی گەیشتبووە ئەو ئاستە ملهوڕییە بەرامبەر بە هەرێمی كوردستان؟
* ئایا پێتوایە ئیسلامی سیاسی باڵی بەسەر حوكمدا كێشاوە و ناتواندرێت لێی رزگاربین و لیبڕاڵییەكان ناتوانن دەربكەون؟
- مەسەلەكە ئەوە نییە كە ئیسلامی سیاسی زاڵە بەسەر حوكمدا، ئێمە ئەزموونمان لەگەڵ لیبڕاڵییەكاندا هەیە كە توانیویانە لە حوكمڕانیدا سەربكەون لەسەردەمی پاشایەتی، 100%ی داهاتی نەوت بۆ بنیادی ژێرخان واتا ئاوەدانكردنەوە تەرخانكرابوو، ئەو كەسەی ئەوەی رێكخست، كوردێك بوو بە ناوی سەعید قەزاز كە پیاوێكی خاوێن و دەستپاك بوو، رۆڵێكی گەورەشی گێڕا، لەناو شیعەشدا محەمەد فازڵ جەنابی و محەمەد ئەلسەدر و محەمەد رەزا شبیب، ئەوانە هەموویان لیبڕاڵی بوون و ئاراستەی ئیسلامی سیاسییان نەبوو، بەداخەوە ئەوانەی كە حوكمڕانی عێڕاقن و ئیسلامی سیاسین، كێشەی ئابووری و بازرگانی و چارەسەركردنی كێشەكانیشیان لەگەڵ وڵاتانی دیكە و هەموو شتێكیان رادەستی ئێران كردووە، ئەمەش مایەی مەترسییەكی زۆرە، بۆیە دەڵێم سەركردایەتیی كورد مەدەنی و راستەڕێیە، چونكە حوكمڕانی مەدەنی دەكات.
* با تۆزێك لە عێراق بچینە دەرەوە و باسی خوێندنەوەیەكی ساكار بكەین بۆ دەوڵەتانی دەوروبەری عێراق، هەروەها ئەو بەهارە عەرەبییەی بینیمان لە میسر و لیبیا و تونس، دەگوترێ رەنگە وڵاتانی دیكەی كەنداو و ئێران و لەوانەیە توركیاش لەو شەپۆڵە بەدوور نەبن، كە ئەو پەرەسەندنە فیكرییە و ئەو راپەڕینانە و گۆڕانی ئەو سەركردانەی لێكەوتەوە، ئایا ئەوە پڕۆژەیەكی ئەوروپی و ئەمریكییە، یان پەیوەندیی بە تەكنەلۆجیا، یان بە فیكریی مرۆڤەكانەوە هەیە؟
- دەبێ ئەوە لە بیرنەكەین كە كێشەیەكی زۆر هەبوو لە رژێمەكانی پێشوودا، تونس و میسر و لیبیا هەموویان كێشە و قەیرانیان هەبوو، خەڵكەكە تەنیا دەیویست سەرپۆشی ترس و تۆقینی دەسەڵاتەكانیان لەسەر لابچێت لەنێو دەوڵەتەكانیاندا، من بەهاری عەرەبیم پێ باشە، بەڵام ئەنجامەكانی باش نەبوون، خۆی ئەنجامەكان مەبەستن، بەڵام بۆ نموونە دوای ئەزموونی ئێستای تونس لە هەڵبژاردنەكاندا، توانی پەرلەمان و دەسەڵاتێكی مەدەنی دابمەزرێنێت و رێگە لە حزبی نەهزەی ئیسلامی بگرێت، بۆیە لە ئێستادا خەڵكەكە گوێ لە گوتار و بیروباوەڕی ئایینی ناگرێت، تەنیا بیر لە پێداویستییەكانی دەكاتەوە، ئەوەی لە تونس روویدا، من پێموایە راستكردنەوەی رێڕەوەی بەهاری عەرەبی بوو، ئەو وڵاتانەی كە باست كردن وەك سعودیە و قەتەر ئەوانە جیاوازن، قەتەر لەگەڵ سعودیە جیاوازی هەیە، چونكە یەكەمیان پشتیوانی لە ئیخوان موسلمین كرد، كە مەبەستی هێنانەكایەی زنجیرەیەكی خەلافەتی ئیسلامی بوو، ئەمریكاش لە میسر بە ئیخوان موسلمین رازی بوون، بە پاساوی ئەوەی كە ئیخوان موسڵمانی میانڕەون و بە ناوی ئیسلامی میانڕەوەوە شەڕ لەگەڵ ئەلقاعیدە دەكەن، لە سعودیە گۆڕانكاری روویدا، ئەو وڵاتە پشتگیری لە ئیخوان موسلمین دەكرد و هێناینە سەر پێ دوای ئەزموونی ناسری دژی ئەوان، بەڵام لە ئێستادا سعودیە بە یاسا ئیخوان و هەموو ئیسلامێكی سیاسیی بە تیرۆریست دادەنێت، ئەمەش شتێكی ئەرێنییە، سعودیە ئیسلامی سیاسی لە سعودیە بۆ ئەوان وەك بەهەشت وابوو، چونكە وڵاتێكی فراوان و رووبەری جوگرافیی بەرینی هەیە، هەروەها دوو حەڕەمی لە مەككە و مەدینە هەیە، لای خۆشمان ئێران ئیسلامی سیاسیی شیعی بەڕێوە دەبات، واتا ئێران رەنگدانەوەی راستەوخۆی لەسەر ئیسلامی سیاسیی شیعە هەیە لە عێراق هەروەك رەنگدانەوەی سعودیە بۆ سەر ئیسلامی سیاسیی سوننە.
* ئایا گوێت لێبووە كە پیلانێكی دیكە و (سایكس بیكۆ)یەكی تازە لە ناوچەكەدا لە ئارادایە؟
- من بڕوام بە سایكس بیكۆ نییە، ئەوەی روویدا لە نێوان ئەو وڵاتانەی وەك بەریتانیا و فەڕەنسا مەسەلەی سیاسی بوون، نەك جوگرافی، بە ئەمانەتەوە دەڵێم كە دەوڵەتێكی عەرەبی لە مێژوودا نەبووە عەرەبی یان كوردی بێت، وڵات هەیە كورد و عەرەب و توركمانی تێدایە، لە سەردەمی عوسمانیدا عێراق بۆ دە لیوا دابەشكرابوو، لەوانە لیوای سلێمانی هەبوو، لیوای هەولێر و كەركووك سەر بە لیوای كەركووك بوون، مەسەلەكە ئێستا دابەشبوونەكانی سایكس بیكۆ نییە، سایكس بیكۆ لەسەر جوگرافیای كۆن بنیاد نراوە، مەرج نییە سایكس بیكۆ لە دەرەوە بێت، بەڵكو لە ناوەوە دێت، كاتێك تایفەكان كە حزبێك بەڕێوەیان دەبات و دەیەوێت دەوڵەت دروست بكات، من لەگەڵ قەوارە گەورەكانم، نەك بچووكەكان، چونكە قەوارەی گەورە چەترێكی گەورە و ئابوورییەكی بەهێزی تێدا دەبێت، بۆیە ئەگەر لە عێراق دەوڵەتێكی شیعە و یەكێكی سوننە و یەكێكی دیكەی كوردی دابمەزرێن، دەزانن چی لەو هەڵوێستە روودەدات، دەبێتە شەڕ لەسەر نەوت و زەوی و ئاو، بۆ نموونە تەنیا لە بەغدا نزیكەی یەك ملیۆن هاووڵاتی كورد هەیە، گەڕەك بە ناوی (حی الاكراد) هەیە، چۆن دەكرێ كورد، یان سوننە لە بەغدا جودا بكەیتەوە، یان شیعە لە سوننەی كەركووك جودا بكەیتەوە، یان عەرەب و كورد لە موسڵ جیا بكەینەوە؟ مەسەلەكە ئاڵۆزە، ئەو جیابوونەوانە بكرێت، شەڕ لە نێوانیان روودەدات، من پێشبینی دەكەم كە شەڕ لەنێوانیاندا تەواو نەبێت، كێشە سەرهەڵدەدات لە نێوان موسڵ و رەمادی، لەنێوان رەمادی و تكریت، رەنگە سامەڕا بیەوێت ببێتە دەوڵەتێك، بۆیە پێویستە سیستەمێكی سیاسیی گشتی فیدڕاڵ بێتەئاراوە، كە مافەكانی نەتەوەیی و ئایینی هەموو پێكهاتەكان دەستەبەر بكات.