مەعریفە و دەسەڵات دوو چەمكی پێكەوە گرێدراون و سەرچاوە و ژێرخانی مەعریفەش لە پەروەردەو فێركردنەوە دەست پێدەكات، وەزارەتی پەروەردەی هەرێمی كوردستانیش وەك گەورەترین وەزارەتی حكومەت كە 180 هەزار مامۆستا و فەرمانبەری هەیە و خزمەتگوزاریی خوێندن و فێركاری و پەروەردە پێشكەشی 1.7 ملیۆن قوتابی دەكات، پەروەردەكردنی نەوەی دواڕۆژی دەكەوێتەسەرشان و ئەوەش بە ئەركێكی گران و هەستیار هەژمار دەكرێت، بەڵام ئایا ستراتیژیەتی پەروەردە و فێركردن چۆن دەبێتە سەرچاوەیەك بۆ بەرهەمهێنانی كادری پیشەیی بۆ بازاڕ؟ ئایا تا چەند رۆڵی سەرپەرشتیاران لە چاودێری و سەرپەرشتیی پرۆسەی خوێندن بەهای پێدراوە؟ وەزارەتی پەروەردە تا چەند بایەخ بە كچان دەدات بۆ ئەوەی نەوەیەكی ژنی لێهاتوو بۆ داهاتووی كوردستان دروست بێت؟ ئایا سایكۆلۆژیەتی منداڵانی بەركەوتەی شەڕی دژەتیرۆر تا چەند بایەخی پێدراوە؟ بەهۆی بارودۆخی شەڕی تیرۆریستانی داعش پرۆسەی خوێندن بۆ ماوەیەك دواكەوت، ئەو كێشە و گرفتانە چۆن چارەسەر دەكرێن؟ ئەمانە و چەندین پرسی هەنوكەیی لە بواری پەروەردە لە دیمانەیەكی (گۆڤاری گوڵان)دا ئاڕاستەی د. پشتیوان سادق وەزیری پەروەردەی هەرێمی كوردستان كراون و ئەمەش دەقی دیمانەكەیە.

* ئێستا لە جیهاندا مەعریفە واتە دەسەڵات، سەرچاوە و ژێرخانی مەعریفەش لە پەروەردەو فێركردنەوە دەست پێدەكات، ئایا ستراتیژیەت و فەلسەفەی وەزارەتی پەروەردەی هەرێمی كوردستان بۆ پەروەردەكردنی نەوەی دواڕۆژ چییە؟
- ستراتیژیەت و فەلسەفەی وەزارەتی پەروەردەی كوردستان بریتییە لە دروستكردن و بەرهەمهێنانی نەوەیەك كە بڕوا و متمانەی بەخۆی هەبێت و كەسایەتی بەهێز بێت و بڕوای بە بنەماكانی مافی مرۆڤ و لێبوردەیی و یەكتری قبووڵكردن هەبێت، بڕوای بە ئازادی و مافە مەدەنییەكان هەبێت و ئینتمایەكی گەورەی بۆ كوردستان هەبێت، بۆ ئەوەی ببێتە تاكێكی سوودبەخش بۆ كوردستان و ئەو نەوەیە بێت كە شایستەی ئەوە بێت بەرپرسیاریەتی ئایندەی كوردستان بگرێتەدەست، ئەمەش مانای ئەوەیە ئەم ستراتیژیەت و فەلسەفەیە پێویستی بە ژێرخانێكی پەروەردەیی هەیە، دروستكردنی ئەم ژیرخانە كە زۆر لایەن دەگرێتەوە و پەروەردە رۆڵی سەرەكی تێدا دەگێڕێت، پێویستی بە یاسا و هەماهەنگیی نێوان ژمارەیەك لە وەزارەتەكان هەیە، هەروەها پێویستی بە هاریكاری میدیا و پیاوانی ئایینی و هەموو چین و توێژەكانی كۆمەڵگە هەیە، ئەمەش لەبەر ئەوەیە بناخەی هەموو گۆڕانكارییەكانی كۆمەڵگە بە گۆڕانكاری سیاسی و كۆمەڵایەتیشەوە لە خوێندن و پەروەردەكردنەوە دەست پێدەكات، بۆیە حكومەتی هەرێمی كوردستان دروستكردنی ژێرخانێكی پەروەردەیی كردۆتە ئەولەوییەتی كارەكانی و بڕیاری پێویستی لەبارەوە دراوە، بەڵام دروستكردنی ئەم ژێرخانە لەلایەك پێویستی بە ئیمكانیەتێكی گەورەیە و لەلایەكی دیكەوە ئەو ژێرخانە كاتی دەوێت و پڕۆژەكان قۆناخ بە قۆناخ ئەو ژێرخانە تەواو دەكەن، ئەوجا لەبەر ئەوەی ئەم پرسە هەمەلایەنە، من وەك وەزیری پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ماوەیەك پێش ئێستا داوام كرد لە پەرلەمان خستنەڕوویەك (پرێزنتەیشن) پێشكەش بكەم، لەم خستنەڕوودا گرفتەكانی پەروەردەمان بە 14 گرفت و 14 پڕۆژە پێشكەش كرد.
* دەكرێت بزانین ئەو گرفت و پڕۆژانەی كە لە پەرلەمان باستان كرد، چی بوون؟
- وەك پێشتریش باسمكرد ستراتیژیەتی پەروەردە هەمەلایەنە، بۆیە خاڵی یەكەم كە باسمان كرد، مەسەلەی ژێرخانی پەروەردەیی بوو، ئەمەش واتە تەوەری سەرەكی لەم باسەدا قوتابییە و بۆ ئەوەی بتوانین قوتابی بە باشی پەروەردە بكەین، دەبێت پێش هەموو شت ژینگەی باشی بۆ دروست بكەین، دوای ئەمە دەبێت هۆیەكانی فێركردن وەك تاقیگەی سەردەمییانە و داتاشۆ و پێداویستییەكانی دیكەیان بۆ دابین بكەین، هاوكات زۆر گرنگە بۆ مامۆستایان بەردەوام خولی راهێنان و فێركردن بە شێواز و زانیاری نوێ هەبێت، بۆ ئەوەی مامۆستایان لە گۆڕانكارییە تازە و خێراكانی جیهان دانەبڕێن، راشكاوانەتر بۆ ئەوەی مامۆستایانی كوردستان لە رووی زانستی و هونەری فێركردن و پەروەردییەوە لە ئاستی ئێستای گۆڕانكارییەكان بن، هەروەها گرنگە بەردەوام پڕۆگرامەكان گۆڕانكاری تێدا بكرێت. ئێمە لە كوردستان پڕۆگرامێكی پەروەردەیی باشمان هەیە، بەڵام ئەم پڕۆگرامە دەبێت بەردەوام بەپێی گۆڕانكارییەكان وەرچەرخانی بەسەردا بێت و هاوشان لەگەڵ گۆڕانكارییەكان پێش بكەویت، بۆیە لەم لایەنەوە بڕیارمان داوە بەردەوام بە میتودی خۆماندا بچینەوە بۆ ئەوەی بەردەوام نوێكردنەوە هەبێت و بە شێوەیەكیش بنووسرێتەوە كە قوتابی بە باشی تێبگات.
* ئایا تاچەند بیرتان لەوە كردۆتەوە كە پڕۆگرامی پەروەردە و خوێندن لەگەڵ كەرتی تایبەت و ئاستی پەرەپێدانی كوردستان یەكبگرێتەوە؟ بە واتایەكی دیكە ستراتیژیەتی پەروەردە و فێركردن ببێتە سەرچاوەیەك بۆ بەرهەمهێنانی كادری پێشەیی بۆ بازاڕ؟
- ئەمە لایەنێكی زۆر گرنگە و لە پڕۆژەی ئێمەدا هەیە، ئێمە لە قۆناخێكی وەرچەرخانی گەورەی پەرەپێدانی بەردەوامداین و فەلسەفەی ئابووریی ئێمە، ئابووری بازاڕە، یان ئەوەی پێی دەڵێن: «ئابووری ئازاد»، لەم چوارچێوەیەدا زۆر گرنگە پرۆسەی پەروەردە و خوێندن گرێبدرێتەوە بە پێداویستیی بازاڕی كارەوە، بۆ ئەمەش بیرمان لەوە كردۆتەوە چوار كۆمەڵگەی پێشەیی گەورە بۆ بەرهەمهێنانی كادری مامناوەندی لە بوارەكانی بازرگانی، كشتوكاڵی، گەشتیاری، كەرتی نەوت و پیشەسازی و...هتد لە كوردستان بكەینەوە، بۆ ئەمەش سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان بڕیاری لەسەر ئەوە داوە كە ئەو چوار كۆمەڵگەیە بۆ خوێندنی پێشەیی دروست بكرێت، بەڵام ئەمەش پەیوەستە بە ئیمكانییەتی حكومەت و كۆتایی هاتنی ئەو قەیرانە داراییەی كە لە كوردستان هەبوو، كە لە ئێستا خەریكە ئەو قەیرانە بەرەو كەمبوونەوە دەچێت، بۆیە ئومێد زۆرە لە ئایندەیەكی نزیك ئەو پڕۆژانە دەستیان پێبكرێت.
* وەزارەتی پەروەردە وەزارەتێكی زۆر گەورە و فراوانە، هەندێك گرفت كە لە ستراتیژیەتی پەروەردە دروست دەبێت، یە هۆی بیرۆكراتییەتی وەزارەتە، ئایا بیرتان لەوە كردۆتەوە ئەم بیرۆكراتییە كەم بكەنەوە؟
- راستە وەزارەتی پەروەردە گەورەترین وەزارەتی حكومەتی هەرێمی كوردستانە و 180 هەزار مامۆستاو فەرمانبەری هەیە، هەروەها خزمەتگوزاریی خوێندن و پەروەردەییش پێشكەشی 1.7 ملیۆن قوتابی دەكات، هەڵسووڕانی ئەم قەوارەیە پێویستی بە ئیمكانیەتێكی ماددی زۆر گەورە هەیە، هەروەها پێویستیشی بە شێوازێكی كارگێڕی چالاكیش هەیە، بۆ ئەم مەبەستە ئێمە لەسەر ئاستی قوتابخانەكانی كوردستان و لە شێوازی بەڕێوەبردنی قوتابخانەكان دەسەڵاتی زیاتر بە بەڕێوەبەری قوتابخانەكان دەدەین، واتە بڕیارمان داوە بەڕێوەبردنی قوتابخانەكان دەسەڵاتێكی لامەركەزییان پێبدرێت لە رووی كارگێڕی و داراییەوە، لەبەر ئەوەی ئەگەر بمانەوێت ستراتیژیەتی پەروەردەییمان بەسەركەتوویی جێبەجێ بكرێت، ئەوا دەبێت قوتابخانەكان بە باشی بەڕێوەببرێن، هەروەها بەڕێوەبەرەكانیش دەبێت ئەو مامۆستا لێهاتووانە بن كە دەتوانن شان بدەنە بەر ئەو بەرپرسیاریەتییە.
* لایەنێكی دیكە لە كەرتی پەروەردە و خوێندن، رۆڵی سەرپەرشتیارانە كە پێویستە زۆر چالاكانە سەرپەرشتیی پرۆسەی خوێندن و ئاستی لێهاتوویی مامۆستاكان بكەن، ئایا بۆ سەرپەرشتیاران بەرنامەتان چییە؟
- پێش ئەم دیمانەیە من لەگەڵ هەموو سەرپەرشتیارانی پارێزگای هەولێر كۆبوومەوەو لە ئایندەیەكی زۆر نزیكدا ئەم كۆبوونەوە لەگەڵ سەرپەرشتیارانی سلێمانی و گەرمیان و دهۆكیش ئەنجامدەدەین، ئامانجمان لەم كۆبوونەوانە ئەوە دەبێت، سەرپەرشتیاران وەك هاوكارێكی رەخنەگر لە پرۆسەی پەروەردە و خوێندن رۆڵی خۆیان ببینن بۆ ئەوەی بەردەوام كوالیتی خوێندن و پەروەردە لە كوردستان روو لە هەڵكشان بێت، بۆ ئەمەش هەنگاو بۆ ئەوە هەڵدەگرین كە سەرپەرشتیارانی پەروەردەیی زیاتر سەربەخۆییان پێبدەین بۆ ئەوی بتوانن لەم بوارەدا زیاتر رۆڵی خۆیان بگێڕن.
* ئایا بەنیاز نین كۆنگرەیەك گرێبدەن، یان یاسای وەزارەكەتان هەموار بكەنەوە؟
- كۆنگرەی پەروەردەییمان لەپێشە و كۆنگرە گرێدەدەین، هەروەها یاسای وەزارەتیشمان ئێستا لە پەرلەمانە و خوێندنەوەی یەكەمی بۆ كراوە، ئێمە لەوەزارەتی پەروەردە پڕۆژە و پێشنیارمان زۆرە، بەڵام جێیەجێكردنی كات و ئیمكانییەتی دەوێت، هەر بۆ نموونە: پڕۆژەی دروستكردنی 2000 قوتابخانەمان هەیە كە ئەمە پڕۆژەیەكی درێژخایەنە و لانیكەم 1-10 ساڵی دەوێت.
* ئەگەر باسی ئەو ئاستەنگانە بكەین كە بەهۆی بارودۆخی شەڕی تیرۆریستانی داعش هاتوونەتەئاراوە و هاتنی ئەو هەموو ئاوارانە بۆ كوردستان، بەتایبەتی بۆ پارێزگای دهۆك كە بووە هۆی ئەوەی پرۆسەی خوێندن ماوەیەك دوابكەوێت، ئایا تاچەند ئەو بارودۆخە كاریگەری لەسەر پەروەردە هەبووەو تاچەند توانیوتانە خزمەتگوزاریی پەروەردە و خوێندن بۆ ئاوارەكان دابین بكەن؟
- سێ جۆر ئاوارە رووی لە هەرێمی كوردستان كردووە، یەكەمیان ئاوارەكانی رۆژئاوان، دووەمیان ئاوارەكانی عەرەبی سوننەی ناوەڕاست و باكوری عێراقن، سێهەمینیان ئاوارەی خۆمانن كە دوای هێرشەكانی تیرۆریستانی داعش روویان كردە شاری دهۆك و شارەكانی دیكەی كوردستان، لە پرسی ئاوارەدا یەكەمین هەنگاو ئەوەیە چۆن شوێنی حەوانە بۆ ئەو ئاوارانە دابین دەكرێن، بێگومان بۆ ئاوارەكانی رۆژئاوا و عەرەبی سوننە كەمپ دروستكراوە و پاش دروستكردنی كەمپ خزمەتگوزاریی تەندروستی و خوێندنیان بۆ دابینكراوە، سەبارەت بە ئاوارەكانی هەرێمی كوردستان بەتایبەتی داوای داگیركردنی شنگال لە لایەن تیرۆریستانی داعشەوە، ژمارەیەكی یەكجار زۆری ئاوارە رووی لە پارێزگای دهۆك كردو چوونە شارەكانی دیكەش، بەڵام هی دهۆك زۆر زۆر بوون، بۆیە بەرپرسانی پارێزگای دهۆك نەیادەتوانی لەیەك كاتدا كەمپ بۆ ئەو هەموو خەڵكە دروست بكەن، خەڵكە ئاوارەكە بێ شوێن بوون، بۆیە بەرپرسانی پارێزگای دهۆك كەوتنە بەردەم دوو بژاردە، یان ئەوەیە دەبێت ئەو خەڵكە ئاوارە رووبەڕووی نارەحەتی و مردن ببنەوە، یان ئەوەیە دەبێت بچنە نێو قوتابخانەكان، واتە بژاردەی دیكە لەو كاتە بۆ تەنگەوەهاتنی ئەو ئاوارانە لەبەر دەست نەبوو، بۆیە ناچاربوون دەرگای قوتابخانەكان بە رووی ئاوارەكان بكەنەوە، ئەگەر بژاردەی دیكە هەبوایە ئێمە رازی نەدەبووین ئاوارەكان بچنە قوتابخانەكان، هەموو قوتابخانەكانی پارێزگای دهۆكیش ئاوارەی تیا نەبوو، بەڵكو قوتابخانەكانی زاخۆ و سمیڵ و ناوەندی شاری دهۆك ئاوارەی تیا بوو، بەڵام لە رۆژی 1/12/2014 هەموو قوتابخانەكان چۆڵكراون، ئێمە رۆژی 27/11/2014 سەردانی دهۆكمان كرد و كۆبوونەوەمان لەگەڵ پەروەدەی دهۆك كرد، هەر لەوێ بڕیارماندا دەسەلاتی تەواو بدرێتە بەڕێوەبەری قوتابخانەكان و لە قوتابخانەكانیش دەستبەجێ دەستبكرێت بە نۆژەنكردنەوە، ئەمەش لەچوارچێوەی ئەو ستراتیژیەتە كە پێشتر باسمكرد، بەوەی دەسەڵاتی زیاتر دەدەینە بەڕێوەبەری قوتابخانەكان، ئێستا قوتابخانەكان نۆژەنكردنەوەیان خەریكە تەواو دەبێت و پرۆسەی خوێندن دەستی پێكردۆتەوە، بۆ قەرەبووكردنەوەی ئەو ماوەیەش، ئێمە لە سەرەتاوە كێشەی قوتابییانی پۆلی 12مان چارەسەر كرد، لەبەر ئەوەی ئەوان لە پۆلی كۆتایین، بۆ ئەوانی دیكەش دەسەڵاتمان داوە بە بەڕێوەبەرەكان كە رۆژانە وانەیەك زیاد بكەن، هەروەها پشووەكانمان لەبەردەمن و دەتوانن سوودی لێوەربگرن و قەرەبوویان بكەینەوە.
* ئەم بارودۆخەی ئێستا كە بەهۆی شەڕی تیرۆریستانی داعش رووبەڕووی بووینەوە، كاریگەری نەرێنیی زۆر لەسەر سایكۆلۆژیەتی منداڵانی كوردستان دروست دەكات، ئایا لەچوارچێوەی ئەو ستراتیژیەتەی ئاماژەتان پیكرد، ئەم لایەنەتان لەبەرچاو گرتووە؟
- وەزارەتی پەروەردە تەنها ئەركی لە خوێندا بچووك نابێتەوە، بەڵكو ئەركی سەرەكی پەروەدەی نەوەكانی دواڕۆژە، بۆیە ئەم لایەنە جێگەی بایەخی ئێمەیە و بەرنامەی چڕوپڕمان بۆی هەیە، لە چوارچێوەی ئەم بەرنامەیە ئێمە هەوڵدەدەین نەوەكانی داهاتوو ئەو كەسایەتییە بەهێزانە بن، كە متمانە و بڕوایان بە خۆیان هەبێت و ئاگاداری مێژووی پڕكارەساتی نەتەوەی خۆیان بن، دەبێت لەسەر ئەم پاشخانە فێری هەستی نیشتمانی و بنیادنانەوەی وڵات و پاراستنی وڵاتیان بكەین، كەواتە بنیادنان و پاراستن دوو ئەركی گرنگی نەوەكانی داهاتووی ئێمەن، بەڵام دەبێت بزانن چۆن بنیاد دەنێنەوە و چۆن دەیپارێزن، دیارە بۆ بنیانانەوە دەبێت ئەم سەرمایە مرۆییە ببنە سەرچاوەی مەعریفە، بۆ پاراستنی ئەم وڵاتەش دەبێت بڕوایان بە بنەماكانی مافی مرۆڤ و ئازادی و لێبوردەیی و یەكتری قبووڵكردن هەبێت، دەبێت فێریان بكەین چۆن ژینگەی كوردستان دەپارێزرێت، چۆن كوردستان جوانتر دەكرێت و چۆنیش رووبەڕووی دوژمنانی ئازادی و سەرفرازی كوردستان دەبنەوە، ئەمانە هەمووی ئەركی پەروەردەیین و دەبێت لە كەسایەتی نەوەی داهاتووماندا رەنگبداتەوە و چارەنووسی ئایندەی كوردستان ئەركی ئەو نەوەیە كە ئێستا ئێمە پەروەردەیان دەكەین.
* بەڵام ئێستا لە كوردستان دوو جۆر پەروەردە هەن، پەروەردەیەكی كەرتی گشتی و پەروەردەیەكی حكوومی، كە هەست دەكرێت كوالیێتی خوێندن و پەروەردە لە كەرتی تایبەت بەرزترە، ئایا پێتوا نییە جۆرێك لە ناهاوسەنگی لە نێوانیاندا هەیە؟
- لەوانەیە گرفتی سەرەكی پەروەردە و خوێندن لە كەرتی گشتی ئەوە بێت ژمارەی بینایەی قوتابخانەكان لەگەڵ ژمارەی قوتابیان هاوسەنگ نەبێت، لەبەر ئەوەی ئێمە پێویستمان بە دروستكردنی 2000 قوتابخانە هەیە لە ئێستاوە تا دەساڵی داهاتوو، ئەمەش هۆكارەكەی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە ساڵانە ژمارەی قوتابیان زیاد دەكات، بۆیە ئەم ئەركە ئێستا بەتەنها لەسەر شانی حكومەتە و ئیمكانیەتەكانیش ئێستا ئەوەندە باش نییە، چونكە دروستكردنی ئەم ژمارە زۆرەی قوتابخانە پێویستی بە چەند ملیار دۆلار هەیە، بۆیە من لێرەوە داوا لە خەڵكی دەوڵەمەندی كوردستان دەكەم، لە دروستكردنی قوتابخانە هاوكاری حكومەتی خۆیان بكەن، ئێستا خەڵێكی زۆر داوای كردووە مزگەوت دروست بكات، راستە مزگەوت پیرۆزە و پێویستیشە، بەڵام سوپاس بۆ خوا و بۆ هیمەتی خەڵكانی خێرخواز و دەستیان خۆش بێت لە ژمارەی پێویست زیاتر مزگەوتیان دروستكردووە، بۆیە هەقە لە ئێستادا كە هەموومان هەست دەكەین چەند پێویستمان بە قوتابخانەیە بۆ منداڵەكانی خۆمان، باشترە خێرەكەیان لە قوتابخانە دروستكردن بكەن، كە ئەویش بێجگە لەوەی هەمان خێری مزگەوت دروستكردنی هەیە، ئەركێكی مرۆڤایەتی و نیشتمانیشە. سەبارەت بە كەرتی تایبەتیش كە وەبەرهێنان لە كەرتی پەروەردە دەكەن، ئێمە پشتگیری كەرتی تایبەت دەكەین بۆ ئەوەی ئەوانیش لەو بوارە هاریكاری حكومەت بن، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە خوێندن و پەروەردەی كەرتی تایبەت لە كەرتی گشتی باشتر بێت، لەبەر ئەوەی هەموو یەكەمەكانی پۆلی 9 و 12 كە یەك تاقیكردنەوە دەكەن، هەموویان لە قوتابخانەكانی كەرتی گشتی بوون، ئەمەش مانای ئەوەیە وێڕای ئەوەی گرفتی بینایەشمان هەیە، بەڵام مامۆستایانی كەرتی گشتی زیاتر خۆیان ماندوو دەكەن، بەپێچەوانەوە زۆر كەس گلەیی لە ئێمە دەكات لەسەر پرۆسەی خوێندن لە كەرتی تایبەت، لەبەر ئەوەی هەندێكیان هێندەی بیر لە قازانج دەكەنەوە، بیر لە خویندن ناكەنەوە، بۆیە ئێستا مۆڵەتمان راگرتووە و پێداچوونەوەی لەسەر دەكەین، هەتا لە هەموو شتێك دڵنیا نەبین و سیڤی مامۆستاكان نەبینین، مۆڵەتی خوێندن بە قوتابخانەكانی كەرتی تایبەت نادەین.
* لایەنێكی دیكەی پەروەردە بایەخدانە بە كچان، ئایا تاچەند وەزراەتی پەروەردە بایەخ بە كچان دەدات بۆ ئەوەی نەوەیەكی ژنی لێهاتوو بۆ كوردستان دروست بێت؟
- بۆ زانیاری ئێوە، ئەمساڵ هەموو قوتابیە یەكەمەكانی پۆلی 9 لە كوردستان كچ بوون، لە پۆلی 12ش بەشی زۆریان كچ بوون، ئەمە جێگەی خۆشحاڵییە و نیشانەی ئەوەیە ژینگەی كوردستان و وەرچەرخانی كۆمەڵایەتی رێگرنین لەبەردەم خوێندنی كچان و دایك و باوكەكانیش بایەخ بە كچەكانیان دەدەن، دەتوانم بڵێم لە قوتابخانەكانی كوردستان رێژەی كوڕ و كچ وەك یەكە، بۆیە ستراتیژیەت و فەلسەفەی پەروەردە و خوێندن لای ئێمە بۆ دروستكردنی تاكی لێهاتوو و خاوەن كەسایەتی بەهێزە، بێگومان كە دەڵێین تاك بێ جیاوازیی رەگەزی، هەردوو رەگەزی نێر و مێ دەگرێتەوە، بۆیە گرنگ و پێویستە كچانیش وەك ژنانی لێهاتووی داهاتوو پەروەردە بكرێن و پەروەردەشیان دەكەین.
* وەك د.پشتیوان سادق كە ئێستا وەزیری پەروەدەیت، تاچەند لەماوەی دەست بەكاربوونەتەوە هەوڵتداوە رێژەی ئافرەت لە پۆستەكان بەرز بكەیتەوە؟
- لەوانەیە وەزەراتی پەروەردە سروشتێكی دیكەی هەبێت و هەر بە سروشتی خۆی رێژەی ئافرەتی لە پۆستەكاندا بەرز بێت، لەبەر ئەوەی ئێمە 180 هەزار مامۆستا و فەمانبەرمان هەیە كە 120 هەزاری مامۆستان، هەروەها لەناو وەزارەتیش زۆربەی كارمەندەكان ئافرەتن، بۆیە لەم رێژەیە 50%ی ئافرەتن، دیارە لەو 120 هەزار مامۆستایەش لەوانەیە 50% زیاتری ئافرەت بن، لە ناو جومگە سەرەكییەكانی وەزارتیش چەندین خانم بەڕێوەبەرن وەك (پەیوەندییەكان، دڵنیایی جۆریی، ژمێریاری و چەندی دیكە) لەمەش زیاتر لە 50%ی بەڕێوەبەری قوتابخانەكانی كوردستان ئافرەتن، بەڕێوەبەری قوتابخانەمان هەیە، ئافرەتە و زیاتر لە 1000 قوتابی و زیاتر لە 100 كارمەندی هەیە، بەشێوازێكی ئەوتۆ بەڕێوەیان دەبات پێی سەرسامین، ئەمە مانای ئەوەیە ئەو ئافرەتە سەركردەیە و سەركردایەتی دەكات، خۆی وەزیرە و بڕیار دەدات، من هەر خانمێكی بەڕێوەبەری قوتابخانە وەك وەزیرێك سەیر دەكەم.
* هەر سەبارەت بە پرسی ئافرەت، دیارە هەندێك كێشە هەیە كە بە هۆی نەریتی كۆمەڵایەتی رووبەڕووی كچان دەبنەوە، وەك بەشوودانی خوار تەمەن 18 ساڵ و لە قوتابخانە دەرهێنانیان، ئایا تاچەند هەوڵتان داوە، یان پێشنیارتان كردووە خوێندنی ئیلزامی بكرێتە پۆلی 12 بۆ ئەوەی كچان لە قوتابخانە دەرنەهێندرێن؟
- لەكوردستان خوێندنی ئیلزامی هەتا پۆلی 9یە، وازهێنان لە خوێندن دوای پۆلی 9 تەنها كچان ناگرێتەوە، بەڵكو كوڕانیش هەن دوای پۆلی 9 واز لە خوێندن دەهێنن، بەڵام ئەوەی جەختی لەسەر دەكەیتەوە و دەیگێڕیتەوە بۆ نەریتی كۆمەڵایەتی، من ناڵێم ئەم حاڵەتە بوونی نەماوە، بەڵام زۆر كەم بۆتەوە و دەبێت لە هەوڵدانیش بەردەوام بین بۆ ئەوەی ئەو كەلتوورە بگۆڕین، بۆ ئەمەش هەوڵمانداوە ئەنجوومەنی دایك و باوكان لەگەڵ قوتابخانەكان چالاكتر بكەین، بۆ ئەوەی هەوڵبدەین لە گرنگی خوێندنی كوڕ و كچەكانیان تێبگەن و لە خوێندن بێبەشیان نەكەن، من نەك هەر بێبەشكردنی كچان لە خوێندن، بەڵكو بێبەشكردنی كوڕانیش لە خویندن بە كارێكی زۆر خراپ دەزانم و دەبێت هەوڵمان بۆ ئەوە بێت پەنا بۆ هەموو میكانیزمێك بەرین بۆ ئەوەی ئەو حاڵەتە نەهێڵین.