وەهمی سەرکەوتن لەناو داروپەردووی ماڵەکەدا: خوێندنەوەیەکی واقیعی بۆ ململانێی ئەمریکا و ئێران
لە جیهانی سیاسەت و ستراتیژدا، چەمکەکانی وەک "سەرکەوتن" و "شکست" زۆرجار لەلایەن جەماوەرەوە بە شێوازێکی سۆزداری یان حەماسی لێکدەدرێنەوە. زۆرن ئەوانەی پێیان وایە بەو پێیەی کۆماری ئیسلامی ئێران وەک ڕژێم هێشتا لەسەر پێی خۆی وەستاوە و نەتەپیوە، کەواتە ئەمریکا لەم شەڕەدا دۆڕاوە و ئێران سەرکەوتووە. بەڵام ئەم تێڕوانینە کورتبینییەکی گەورەی تێدایە و لە جەوهەری ململانێ سەربازی و سیاسییەکان تێناگات.
ئامانجی ڕاستەقینەی ئەمریکا چی بوو؟
بۆ تێگەیشتن لەوەی کێ براوەیە، پێویستە سەرەتا لە ئامانجی شەڕەکە بگەین. ئەمریکا هیچ کاتێک نەیگوتووە ئامانجی من لەم قۆناغەدا لەناوبردنی تەواوەتی قەوارەی ئێران یان داگیرکردنی خاکەکەیەتی. ئەمریکا وەک هێزێکی زلهێزی جیهانی، ستراتیژیەتی "کۆنترۆڵکردنی ڕەفتار" (Behavior Modification) پەیڕەو دەکات، نەک هەمیشە "گۆڕینی ڕژێم" (Regime Change).
ئامانجی ڕاستەقینەی واشنتۆن لەم شەڕ و گوشارانەدا بریتی بوو لە:
ترساندن و سنووردارکردن: پاشەکشێپێکردن بە هەژموونی ئێران لە ناوچەکەدا.
نەرمکردنی سیاسەت: ناچارکردنی تاران بۆ ئەوەی لە جوڵە سیاسی و سەربازییەکانیدا بێتە ژێر باڵی هاوسەنگییە نێودەوڵەتییەکان و توندڕەوی کەم بکاتەوە.
پچڕاندنی قۆڵەکان: بێهێزکردنی ئەو هێزە بەوەکالانەتانەی کە ئێران لە ناوچەکەدا پشتیان پێ دەبەستێت.
کاتێک ئەمریکا دەگاتە ئەم ئامانجانە یان لانی کەم ئێرانی پێ پاشەکشێ دەکات، لە ڕوانگەی ستراتیژییەوە ئەمریکا بە ئامانجی خۆی گەیشتووە، بێ ئەوەی پێویستی بەوە بێت تاران داگیر بکات.
نموونەیەکی زیندوو: سەرکەوتنی ئێران لە چیدایە؟
بۆ ئەوانەی پێیان وایە ئێران براوەی ئەم ململانێیەیە، با واقیعەکە لە چوارچێوەی نموونەیەکی بەرجەستە و زیندووی ماڵباتیدا سەیر بکەین:
تۆ بیر لە ماڵێک بکەرەوە؛ ئەگەر باوکی ماڵەکە لە ژووری خەوتنەکەیدا بکوژرێت، برا گەورەکە لە ژووری تایبەتی خۆیدا بکوژرێت


، و براکەی تریش لە سووچێکی تری ماڵەکە یان لە شوێنێکی کەمبایەخی وەک توالێتدا بکرێتە ئامانج و لەناو ببرێت... ئایا ئەو ماڵە دەتوانێت شانازی بە سەرکەوتنەوە بکات تەنها لەبەر ئەوەی هێشتا دیوارەکانی خانووەکە نەڕووخاون؟

ئەمە دەقاودەق دۆخی ئێستای ئێرانە. سەیری ڕووداوەکان بکەن:
١. باوکی ماڵەکە (سەرکردایەتی و هێمای هێز): کوژرانی قاسم سولەیمانی لە بەغدا، کە قۆڵی ڕاستی سیستەمەکە بوو.
٢. برا گەورە و میوانەکان لە ناو جەرگەی ماڵەکەدا: تێرۆرکردنی ئیسماعیل هەنیە لە ناو دڵی تاراندا و لە ژووری پارێزراوی خۆیدا، لەگەڵ کوژرانی سەرکردەکانی حزبوڵا و فەرماندە باڵاکانی سوپای پاسداران لە سووریا و لوبنان (کە وەک برا و قۆڵەکانی ئێران بوون).
٣. شەرمەزاری هەواڵگری: کاتێک دوژمنەکەت دەتوانێت لەناو قووڵایی خاکی خۆتدا، لە ناو ژووری خەوتن یان حەمام و شوێنە تایبەتەکانتدا پیاوە هەرە گرنگەکانت بکوژێت، ئەمە داڕمانی تەواوەتی شکۆی سەربازی و ئەمنییە.
کاتێک تۆ هەموو سەرکردە هێماکانت، هاوپەیمانە سەرەکییەکانت، و ئابووری و شکۆی نیشتمانیت لەدەستداوە، چۆن دەتوانیت ناوی بنێیت سەرکەوتن؟ تەنها لەبەر ئەوەی ڕژێمەکە لەسەر کورسی دەسەڵات ماوەتەوە؟ ئەمە سەرکەوتن نییە، ئەمە تەنها "مانەوە لە ژیاندا"یە لەژێر سایەی ترسی بەردەوام و گۆشەگیرییەکی کوشندەدا.
ئەنجامی فەلسەفی
سەرکەوتنی ڕاستەقینە بەوە ناپێورێت کە تۆ چەند هاوار دەکەیت یان چەند دروشم دەڵێیتەوە؛ بەڵکو بەوە دەپێورێت کە چەندە دەتوانیت پارێزگاری لە مرۆڤەکانت، شکۆت، و سەروەریی خاکەکەت بکەیت. ئێران لەم شەڕەدا نەرمییەکی زۆری نواندووە، زۆرێک لە هێڵە سوورەکانی بە ناچاری بەزاندووە، و لە ژێرەوە سەرقاڵی سازشە بۆ ئەوەی تەنها خۆی لە ناوچوون ڕزگار بکات.
بۆیە، ئەوانەی دەڵێن ئێران سەرکەوتووە، لە ڕاستیدا تێگەیشتنیان بۆ چەمکی سەرکەوتن تەنها لە "مردن یان نەمرشتبوون" کورت بووەتەوە، بێئاگا لەوەی کە هەندێک جار، زیندوومانەوە لەناو داروپەردووی ماڵێکی وێرانبوودا، لە شکست خواردنێکی ڕەها زیاتر هیچ شتێکی تر نییە.