شیریهان باكلۆر بۆ گوڵان:بوونی ئافرەت لە هونەردا سەڵمێنەری ئەوەیە كە خاوەن ئیرادە و بڕیاری خۆیەتی
لە نێوان ڕەسەنایەتیی ڕەگ و ڕیشە ی ڕۆژئاوای كوردستان و ئاسۆ نوێیەكانی تاراوگە لە ئەڵمانیا، ئەزموونی هونەریی «شیریهان باكلۆر» وەك پردێك لە دایك دەبێت. ئەو بە ڕەنگ و فڵچەكەی نەك هەر ئازار، هیوا و ناسنامەی نیشتمانەكەی دەگوازێتەوە، بەڵكو توانیویەتی دیدێكی نوێ و جیاواز پێشكەشی ناوەندی هونەریی ئەورووپی بكات؛ وەك باڵیۆزێكی فەرهەنگی كە بە زمانی گەردوونیی شێوەكاری، چیرۆكی ئافرەت و مرۆڤی كورد بە جیهان دەناسێنێت.
سەبارەت بە كاریگەریی هونەری لەسەر هەستی نەتەوایەتی چەند پرسیارێكمان ئاراستەی شیریهان باكلۆر كرد.
*لە دۆخی ئێستادا، ڕۆڵی هونەرمەندانی كورد چییە لە پاراستن و بەهێزكردنی زمان و كولتووری كوردیدا؟
-پێم وایە بەهێزكردنی كولتوور لە پێوەندیی هونەرمەندەوە، بەو ژینگەی سەرەتاوە دەست پێ دەكات كە تێیدا گەورە بووە و پەروەردە كراوە. ڕۆڵی هونەرمەندی كورد ئەمڕۆ لەوەدا دەردەكەوێت كە وردەكارییەكانی ئەو ژینگە دەوڵەمەندە بە چیاكان، چیرۆكەكان و ڕەنگەكانییەوە بكاتە بەرهەمێكی هونەریی ڕاستەقینە. كاتێك هونەرمەند بەرهەمێك دروست دەكات كە ئیلهامی لە ڕەگ و ڕیشە و ئەزموونی ژیانی خۆیەوە وەرگرتووە، ناسنامەكەی بە شێوەیەكی سرووشتی و مرۆڤانە پێشكەشی جیهان دەكات؛ بەم شێوەیەش هونەر دەبێتە پەنجەرەیەك كە جیهان لە ڕێگەیەوە جوانیی كولتووری كوردی دەناسێت، بەبێ ئەوەی پێویست بە درووشمی ڕاستەوخۆ بكات.
*كاریگەریی هونەر چییە لە بەهێزكردنی هەستی نیشتمانپەروەری و ناسنامەدا؟
-هونەر هێزێكی سەرسوڕهێنەری هەیە لە بەهێزكردنی ناسنامەدا، چونكە پێش مێشك، لەگەڵ دڵدا قسە دەكات. كاتێك بینەر بەرهەمێكی هونەریی ڕاستەقینە دەبینێت كە دەربارەی ژینگە و كولتووری خۆیەتی، خۆی و چیرۆك و ڕەگ و ڕیشە ی خۆی لەناو ئەو بەرهەمەدا دەدۆزێتەوە؛ ئەمەش هەستێكی خێرا لە شانازی و بەستەرێكی قووڵ لە ناخیدا دروست دەكات، لەو كاتەدا تابلۆیەكی سادە یان تەنیا ئاوازێكی مۆسیقا، دەتوانێت لە دڵی بینەردا هەستێكی نیشتمانی و مرۆیی گەرم بەدەر بخات، كە وتاری ڕاستەوخۆ و هەواڵەكانی میدیا ناتوانن بیگەیەنن.
*ئافرەتان چی ڕۆڵێكیان لەم بوارەدا هەیە؟
-ئەمڕۆ ئامادەیی ئافرەت لە بوارەكانی هونەردا لە هەر كاتێكی دی گرنگتر و دیارتر بووە. بوونی ئافرەت لە جیهانی هونەردا بە ڕوونی ئەوە دەسەلمێنێت كە ئەو خاوەنی ئیرادە و بڕیاری خۆیەتی، و ڕۆڵی لە كۆمەڵگەدا تەنیا لە ئەركی ماڵەوە و پەروەردەكردندا كورت نابێتەوە، بەڵكو هاوبەشێكی بنەڕەتییە لە بەرهەمهێنانی فیكر و زانستدا. لەگەڵ ئەمەشدا، ئافرەت بەشێكی زۆری بیرەوەریی ڕۆژانە و ئەزموونی مرۆڤایەتی دەگوازێتەوە و بە دیدێكی جیاواز و شێوازێكی تایبەت، ڕەهەندێكی نوێ بە هونەر دەبەخشێت.
*ئەی ڕۆڵی میدیا و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان چۆن دەبینن لە گەیاندنی پەیامی هونەرمەنداندا؟
-میدیای ئەلتەرناتیڤ و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان ڕۆڵێكی بنەڕەتییان هەبووە لە گەیاندنی دەنگی هونەرمەندان، بەتایبەتی نەوەی نوێ و گەنجان. ئەمڕۆ سنوورە جوگرافییەكان نەماون و هونەرمەند دەتوانێت بەبێ پشتبەستنی تەواو بە هۆڵ و پێشانگە نەریتییەكان، بەرهەمەكانی لەگەڵ بینەرێكی بەرفراوان لە سەرانسەری جیهاندا هاوبەشی پێ بكات، ئەمەش بە شێوەیەكی كارا یارمەتیدەر بووە لە بڵاوكردنەوە و ناساندنی هونەری كوردی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.
*فێستیڤاڵ و چالاكییە هونەرییەكان دەبنە هۆكار بۆ بەهێزكردنی هەستی نەتەوایەتی؟
-فێستیڤاڵ و چالاكییە هونەرییەكان فەزایەكی زیندووی نزیكبوونەوە و ئاڵوگۆڕی كولتووری لە نێوان خەڵكدا دروست دەكەن، و هەلێكی ڕاستەقینە دەدەنە هونەرمەندانی ناوچە جیاوازەكان بۆ دیالۆگ و ئاڵوگۆڕی بیروڕا. هونەر هەمیشە مرۆڤەكان كۆ دەكاتەوە و لێكیان جیا ناكاتەوە؛ ئەمەش ئامرازێكی تەواو گونجاوە بۆ دروستكردنی جۆرێك لە یەكڕیزی، چونكە پشت بە هەستەكان و زمانی هاوبەشی مرۆڤایەتی دەبەستێت، كە بەسەر هەر جیاوازییەكی تردا زاڵ دەبێت.
*هونەرمەند چی ڕۆڵێكی هەیە لە پاراستنی زمانی كوردی و فۆلكلۆردا؟
-پێم وایە ڕۆڵی بنەڕەتیی هونەرمەند لێرەدا لە «داهێنانی كولتووریدا» دەردەكەوێت؛ واتە دووبارە پێشكەشكردنی ئەو كەلەپوور و فۆلكلۆرە بە ڕووحێكی نوێ و ئامرازی هاوچەرخ، تا بە زیندوویی بمێنێتەوە و لە نەوەی ئێستا و گەنجان نزیك بێت، نەك تەنیا ببێتە موڵكی مۆزەخانەكان و لە ژیانی ڕۆژانەیان دوور بكەوێتەوە.
*هونەری مۆدێرن دەتوانێت وێنەیەكی نوێ لە ناسنامەی كوردی پێشكەش بكات؟
-هونەری مۆدێرن و دیجیتاڵ ئاسۆیەكی بێسنووری بۆ دەربڕین كردووەتەوە.
تەكنەلۆژیا ئازادییەكی زیاتری داوەتە هونەرمەند بۆ تێپەڕین لە قاڵبە باوەكان و سنوورە نەریتییەكان؛ ئەمەش دەرفەتی پێ دەدات كە ناسنامەی دیداری و دەنگیی كوردی بە شێوەیەكی مۆدێرن پێشكەش بكات، كە لەگەڵ سەردەمەكەدا بگونجێت و بە ئاسانی و خێراییەكی زیاتر بگاتە گۆڕەپانی نێودەوڵەتی.
*ئایا هونەری كوردی دەتوانێت ببێتە پردێك بۆ گواستنەوەی بەها نیشتمانییەكان بۆ نەوەی داهاتوو؟
-بێگومان، هونەر دەتوانێت بەها و بیرەوەرییە كۆمەڵایەتییەكان بە شێوەیەكی ئاسان و كاریگەر بۆ نەوەی داهاتوو بگوازێتەوە. وێنە، ئاواز و هەستەكان ئەو پێكهاتانەن كە بۆ ماوەیەكی درێژخایەن لە یادەوەریدا دەمێننەوە و كاریگەرییەكی قووڵتر لە دوای خۆیان جێ دەهێڵن، بەراورد بە هەر وتارێكی ڕاستەوخۆ یان ئامۆژگارییەكی وشك.
*هەماهەنگیی هونەرمەندانی كورد لەگەڵ هونەرمەندانی نەتەوەكانی دیكە، تا چەند دەتوانێت بەشداری بكات لە نزیكبوونەوەی كولتوورەكاندا؟
-ئەم هاوكارییە زۆر گرنگ و پێویستە، چونكە دەرگای دیالۆگێكی هاوتا و هاوبەش دەكاتەوە و كولتوورەكان لەیەك نزیكتر دەكاتەوە. هونەر جۆرێكە لە دیپلۆماسیی نەرم كە لە ڕێگەیەوە دەتوانین وێنەیەكی مرۆڤانەتر، ڕاستتر و قووڵتر لە كۆمەڵگە و كولتوورە دەوڵەمەندەكەی كوردی پێشكەش بكەین، دوور لەو قاڵبە باوانەی كە لەوانەیە میدیای سیاسی دروستیان بكات.
*هونەرمەندی كورد چۆن دەتوانێت لە ڕێی بەرهەمەكانییەوە وێنەیەكی جوان و مرۆڤایەتی لە كولتووری كوردی بە جیهان نیشان بدات؟
-هونەرمەندی كورد دەتوانێت ئەمە بەدەست بهێنێت كاتێك لە پلەی یەكەمدا سەرنج بخاتە سەر «مرۆڤ»؛ لە ڕێگەی تیشكخستنە سەر وردەكارییەكانی ژیانی ڕۆژانە و ئەو هەستە مرۆییە هاوبەشانەی وەك خۆشەویستی، هیوا،ئازار و ئازادی. ئەم بەها باڵایانە لەلایەن هەر مرۆڤێكەوە لەم جیهانەدا تێگەیشتنیان بۆ دەكرێت و كاریگەرییان لەسەر دادەنێت،بێ گوێدانە زمان یان پاشخانەكەی، چونكە هونەر لە كۆتاییدا ئەو زمانە گەردوونییەیە كە لە هەر زمانێكی دیكە زیاتر مرۆڤەكان لێی تێدەگەن و كۆیان دەكاتەوە.
