فەرهاد محەمەد ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان لە گفتوگۆی ئەمجارەدا" بایەخی وزە لە داڕشتنەوەی ستراتیژیەتی هاوكێشە سیاسیەكان لە ناوچەكەدا" بەمجۆرە دیدو تێڕوانین و پێشنیارەكانی خستەڕوو:

 

لە سەردەمی ئێستادا، وزە چیتر تەنیا وەک شتومەکێکی بازرگانیی سادە تەماشا ناکرێت، بەڵکو بووەتە زمانێکی سیاسی و دیپلۆماسیی یەکجار بەهێز کە نەخشەی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و هاوپەیمانێتییە ستراتیژییەکان لە ئاستی جیهاندا دیاری دەکات. ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بە تایبەتی هەرێمی کوردستان، بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافی و هەبوونی ئەو یەدەگە مەزنەی نەوت و گاز، هەمیشە لە چەقی گۆڕانکارییە جیۆپۆلیتیکییەکان و ململانێی زلهێزەکاندا بوون. مێژووی ئەم ناوچەیە ئەوەمان پێ دەڵێت کە کێشانی سنوورە سیاسییەکان و هەڵگیرسانی زۆربەی جەنگ و کودەتاکان، زیاتر لەوەی پەیوەندییان بە مافی گەلان یان دیموکراسییەوە هەبێت، بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی کۆمپانیا زەبەلاحەکانی وزە و دابینکردنی ئاسایشی سووتەمەنی بووە بۆ وڵاتە دەستڕۆیشتووەکانی جیهان، ئەمەش وای کردووە کە وزە ببێتە داینەمۆی سەرەکیی هەموو ڕووداوە سیاسییەکان.

هەرێمی کوردستان بە هەبوونی سەروەتێکی سروشتیی مەزن و یەدەگێکی یەکجار زۆری هایدرۆکۆربۆن، خاوەن پێگەیەکی جیۆستراتیژیی بێوێنەیە لەسەر ئاستی جیهان. خاوەندارێتی لە ٤٥ ملیار بەرمیل یەدەگی نەوت، لەگەڵ هەبوونی ٢٢ تریلیۆن پێ سێجا گازی سروشتی ، هەرێمی کوردستانی خستووەتە ناو نەخشەی وزەی جیهانییەوە. ئەگەر بە چاوێکی وردتر سەیری ئەم ژمارانە بکەین، بۆمان دەردەکەوێت کە ئەگەر هەرێم وەک قەوارەیەکی سەربەخۆ ئەژمار بکرێت، لە ڕووی یەدەگی نەوتەوە لە پلەی دەیەمی جیهاندا جێگیر دەبێت. هەر ئەم دەوڵەمەندییە مەزنە بوو کە دوای ساڵی ٢٠٠٣، سەرنجی کۆمپانیا گەورەكانی  وەک "ئێکسۆن مۆبیل"، "شێڤرۆن" و "تۆتاڵ"ی ڕاکێشا تاوەکو سەرمایەکانیان لەم خاکەدا بخەنە گەڕ.

لە ئێستادا، یەکێک لە گەورەترین و سەختترین ئاستەنگەکانی بەردەم گەشەسەندنی ئەم کەرتە، بریتییە لە عەقڵییەتی ناوەندگەرایی ڕەها کە لە بەغدا حوکم دەکات. وەک پسپۆڕان ئاماژەی بۆ دەکەن، دەسەڵاتدارانی بەغدا هێشتا بە عەقڵییەتی پێش ساڵی ٢٠٠٣ و بە پەنابردن بۆ یاسا کۆنەکان، دەیانەوێت جڵەوی کەرتی نەوت و گاز تەنیا لە دەستی خۆیاندا بێت و مافە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان پەراوێز بخەن. ئەم ململانێیەی نێوان هەولێر و بەغدا تەنیا کێشەیەکی تەکنیکی یان دارایی نییە، بەڵکو ململانێی نێوان دوو فەلسەفەی تەواو جیاوازی حوکمڕانییە،فەلسەفەیەک کە بڕوای بە پرەنسیپەکانی فیدراڵیزم و دابەشکردنی دەسەڵاتەکان هەیە، و فەلسەفەیەک کە هێشتا لە ناو بازنەی ناوەندگەراییەکی تونددا ماوەتەوە و دەیەوێت هەموو بڕیارەکان تەنیا لە ژێر چنگی وەزارەتێکی مەرکەزیدا بن. نەبوونی یاسایەکی نیشتمانیی هاوچەرخ بۆ نەوت و گاز، گەورەترین بەربەستە لەبەردەم ڕاکێشانی وەبەرهێنانی بیانی، چونکە سەرمایە و کۆمپانیا جیهانییەکان هەمیشە بەدوای ژینگەیەکی یاساییی جێگیر و ڕووندا دەگەڕێن تاوەکو دڵنیایی لە پاراستنی بەرژەوەندییەکانیان هەبێت.

لە ڕوانگەیەکی جیۆپۆلیتیکیی قووڵەوە، گۆڕانکارییە خێرا و کتوپڕەکانی بازاڕی وزەی جیهانی، بەتایبەتی دوای هەڵگیرسانی جەنگی نێوان ڕووسیا و ئۆکرانیا لە ساڵی ٢٠٢٢، جارێکی تر و بە شێوەیەکی بڕواپێنەکراو بایەخی ستراتیژیی نەوت و گازیان بۆ هەموو جیهان سەلماندەوە. ئەگەرچی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا هەوڵێکی جدی هەیە بۆ تێپەڕین بەرەو "وزەی سەوز و دۆستی ژینگە"، بەڵام واقیعی ئابووریی جیهانی پێمان دەڵێت کە بۆ چەندین دەیەی تریش، مرۆڤایەتی هێشتا هەر پێویستییەکی حەتمی بە سەرچاوە هایدرۆكاربۆنیەكان دەبێت. لەم هاوکێشە ئاڵۆزەدا، هەرێمی کوردستان بەهۆی پێگە جوگرافییە دەگمەنەکەی و هەڵکەوتنی لە نێوان جەمسەرە گەورەکانی وزە، خاوەنی دەرفەتێکی زێڕینە تاوەکو ڕۆڵی "پردی پەیوەندی" بگێڕێت بۆ گواستنەوەی وزەی عێراق و وڵاتانی کەنداو بەرەو تورکیا و لەوێشەوە بۆ بازاڕەکانی ئەوروپا. ئەم پێگەیە کاتێک گرنگییەکەی دەبێتە دووقات کە دەبینین گەرووی هورمز بەردەوام ڕووبەڕووی هەڕەشەی داخستن و ناسەقامگیری دەبێتەوە، لێرەدایە کە هەناردەکردنی نەوت و گازی عێراق و كوردستان لە ڕێگەی بۆرییەکانی هەرێم ، وەک تاقە بەدیلی ئارام، دڵنیا و ستراتیژی دەردەکەوێت بۆ دەربازبوون لە ململانێ نێودەوڵەتییەکانی ناوچەی کەنداو.

بۆ ئەوەی هەرێمی کوردستان بتوانێت ئەم دەرفەتە مێژووییە بە سەرکەوتوویی بقۆزێتەوە و پێگەی خۆی لە نەخشەی وزەی جیهانیدا جێگیر بکات، پێویستە سێ هەنگاوی بنەڕەتی و چارەنووسساز بگرێتە بەر. یەکەمیان، یەکخستنی گوتاری سیاسی و میدیاییە لە ناوخۆدا و داڕشتنی گوتارێکی مۆدێرن بە زمانی عەرەبی، تاوەکو بتوانرێت ڕاستییەکان و مافە دەستوورییەکانی هەرێم بە شێوەیەکی کاریگەر بگەیەنرێتە ناو دڵی بڕیار لە بەغدا و تێکڕای شەقامی عێراقی، بە مەبەستی ڕەواندنەوەی تەمومژەکان. دووەمیان، کاراکردن و بەهێزکردنی کۆمپانیا نیشتمانییەکانە، تاوەکو ببنە بزوێنەری سەرەکی بۆ گواستنەوەی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو و ئەزموونی کۆمپانیا جیهانییەکان بۆ ناوخۆی هەرێم. سێیەم و گرنگترینیان، پاراستنی ژینگە و هەوڵدانە بۆ هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات، چونکە پشتبەستنی ڕەها بە داهاتی ڕەیعی نەوت، مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر ئابووریی داهاتوو.

لە کۆتاییدا، دەبێت جەخت لەسەر ئەوە بکرێتەوە کە ئایندەی گەشی وزە لەم ناوچەیەدا تەنیا و تەنیا بەندە بە گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی سیاسی و یاساییی گشتگیر، شەفاف و دادپەروەرانە لە نێوان هەولێر و بەغدا. ئەگەر ناوەند و هەرێم وەک دوو هاوبەشی ڕاستەقینە و لە ژێر چەتری دەستووردا مامەڵە بکەن، عێراق دەتوانێت ببێتە یەکێک لە دابینکارە هەرە متمانەپێکراوەکانی وزە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا. بێ هەبوونی بڕیاری سیاسیی بوێر و حەکیمانە، داهاتی نەوت و گاز لە جیاتی ئەوەی ببێتە مایەی خۆشگوزەرانی، تەنیا دەبێتە پاشکۆی ململانێکان و پەکخستنی ژێرخانی وڵات. بەڵام بە ئیرادەیەکی نیشتمانیی یەکگرتوو و دووربینییەکی ستراتیژی، دەکرێت ئەم سامانە سروشتییە مەزنە بکرێتە هەوێنی ئاشتییەکی بەردەوام و بزوێنەری ئابوورییەکی پتەو کە ژیانێکی شایستە و پڕ لە دادپەروەری بۆ هەموو پێکهاتەکانی نیشتمان و نەوەکانی داهاتوو فەراهەم بکات.