شڤان حەمدی، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە. لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (بایەخی وزە لە داڕشتنەوەی ستراتیژیەتی هاوكێشە سیاسییەكان لە ناوچەكەدا)، بەم جۆرە دید و تێڕوانین و بۆچوونەكانی خۆی خستە ڕوو:

 

 

لەگەڵ ئەوەی چەند ساڵێكە باس لە گرنگی و بایەخی وزە نوێبووەكان «Renewable energy»  دەكرێت و جەخت لەسەر ئەوە دەكرێتەوە كە لە ئایندەیەكی نزیكدا جێگەی هەردوو سەرچاوەی وزە «نەوت و گاز» دەگرێتەوە، بەڵام شەڕی ئەم یەك دوو مانگەی ئەمریكا و ئێران، دوای ئەوەی تەنگژە لە گەرووی هورمز دروست بوو، كە بووە هۆكاری ئەوەی 20 %ی هەناردەكردنی نەوتی جیهان كێشەی بۆ دروست ببێت، ئەو ڕاستییەی دووپات كردەوە كە هەتا ئێستاش سەرچاوەی وزەی «نەوت و گاز» شادەماری سەرچاوەكانی وزەن بۆ سەرجەم دەوڵەتە پیشەسازییەكانی جیهان.

لەلایەكی دیكەوە، هەر لەم گفتوگۆیەدا ئاماژە بە خاڵێكی زۆر گرنگ كرا، ئەویش ئەوەیە پێش ئەوەی ئێمپراتۆریەتی عوسمانی بڕووخێنرێت و پلان بۆ ڕێككەوتننامەی شوومی «سایكس- پیكۆ» دابڕێژرێت، تیمێكی زانایانی جیۆلۆجی لەگەڵ تیمی ڕۆژهەڵاتناسەكان هاتوونەتە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕووپێوی جیۆلۆجییان بۆ سەرچاوەكانی نەوت كردووە. لەبەر ڕۆشنایی ڕاپۆرتی زانایانی جیۆلۆجی كە سەرچاوەی كێڵگە نەوتییەكانیان لە ڕاپۆرتەكانیاندا دیاری كردووە، هەرسێ ئیمپراتۆریەتی «بەریتانیا، فەرەنسا، ڕووسیای قەیسەری» میراتی ئیمپراتۆریەتی دەوڵەتی عوسمانییان لە نێو خۆیاندا دابەش كردووە، كە ئەویش ڕێككەوتنی «سایكس- پیكۆ»یە.

ئەم ڕووداوە مێژووییە ئەوەمان پێ دەڵێت، پێش هەڵگیرسانی شەڕی یەكەمی جیهانی و دواتریش دامەزراندنی «كۆمەڵەی گەلان»، بیركردنەوەی دەوڵەتانی ئیمپریالیزمی زلهێز بەو شێوەیە بووە كە لەسەر بنەمای دابەشكردنی سەرچاوەكانی وزە و ڕێرەوە ئاوییەكان، بۆ هەناردەكردنی وزە نەخشەكەیان داڕشتووەتەوە، لەمەش زیاتر لەبەر ئەوەی كە لایەنی سەرەكیی براوەی جەنگی دووەمی جیهانییش هەر ئەو لایەنە بوو كە براوەی شەڕی یەكەمی جیهانی بوون، پێداگری لەسەر مانەوەی ئەم نەخشەیە كرایەوە و گۆڕانكاریی تێدا نەكرا، هۆكاری سەرەكییش بۆ ئەمە ئەوە بوو نەخشەكەی دوای شەڕی یەكەمی جیهانی بە باشی بەرژەوەندیی باڵانسی هەژموونی وزەی لە نێوان لایەنە براوەكاندا ڕاگرتبوو.

لە شەڕی یەكەمی جیهانیدا ئەمریكا بەشداربوویەكی سەرەكی و دامەزرێنەری كۆمەڵەی گەلان بوو، بەڵام نەبووە ئەندامی كۆمەڵەی گەلان، بەڵام لە شەڕی دووەمی جیهانیدا ئەمریكا خۆی بووە دامەزرێنەری ڕێكخراوی گشتیی نەتەوە یەكگرتووەكان و سەرۆكی ئەو سیستمە جیهانییەی ناویان لێ نابوو «سیستمی لیبڕاڵیی نێودەوڵەتی»، لەو كاتەوەش هەتا ئێستا كۆڵەگەی سەرەكیی سیاسەتی ئەمریكا بۆ مانەوەی وەك سەرۆكی ئەم سیستمە لیبڕاڵییە نێودەوڵەتییە، ئەوە بووە كە دەبێت ئەمریكا هەموو كات جڵەوی بەڕێوەبردنی سیاسەتی وزەی نێودەوڵەتی لەدەستدا بێت. ئەوجا لەگەڵ ئەوەی هەتا ساڵی 2017 كە بۆ یەكەمین جار ترەمب بووە سەرۆكی ئەمریكا، پرسی سەركردایەتیی ئەمریكا بۆ سیاسەتی وزەی جیهانی لە چوارچێوەی ڕێكخراوی ئۆپێك پەردەپۆش كرابێت، بەڵام هەر لە خولی یەكەمی سەرۆكایەتییەكەیەوە ترەمپ هەنگاوی گرنگی هەڵگرت بۆ ئەوەی ئەم سیاسەتە بە ئاشكرا بكات، ڕاستە لە خولی یەكەمدا بە تەواوەتی بۆی نەچووە سەر، بەڵام لە خولی دووەمی سەرۆكایەتییەكەی و لە سەرەتای ساڵی 2025 هەتا ئێستا بە كردەوە و بە ئاشكرا ئەو سیاسەتە پەیڕە و دەكات، كە جڵەوی سەرچاوەكان و سیاسەتی وزەی جیهانی مەرجی یەكەمە و دەبێت لە ژێر دەسەڵاتی ئەمریكادا بێت.

بۆ ئێمەی كورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەگشتی و هەرێمی كوردستان بەتایبەتی لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا، بایەخی وزە هەم ڕاستییەكی تاڵە و هەمیش دەكرێت ئەو ڕاستییە تاڵە بكرێتە دەرفەتێك بۆ چارەسەكردنی كێشەكانمان.

ڕاستییە تاڵەكە ئەوەیە كە بایەخی وزە ڕێگرە لەوەی نەخشەی سیاسیی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەراست گۆڕانكاری تێدا دروست بێت، ئەوجا لەگەڵ ئەوەی ئەمریكای سەردەمی ئیدارەی ترەمپ بە تەواوەتی گەیشتووەتە ئەو قەناعەتەی كە چیتر لە چوارچێوەی نەخشەی «سایكس- پیكۆ» سەقامگیری بۆ ئەم ناوچەیە دروست نابێتەوە، بەڵام دەستكاریی ئەو نەخشەیەش ناكەن و وەك خۆیان ڕایانگەیاندووە بە نیازن لە ناو هەیكەلەی دەوڵەتە كۆنەكاندا نەخشەیەكی تازەی دەوڵەتداری دابڕێژنەوە، كە لێرەدا ئەو دەرفەتە بۆ هەر چوار پارچەی كوردستان دێتە ئاراوە كە دەكرێت هەر پارچەیەك لە ناو دەوڵەتێكدا كێشەكانی خۆی چارەسەر بكات.

بۆ قەوارەی سیاسیی هەرێمی كوردستان كە ئێستا وەك واقیعێكی دەستووری لە ناو عێراقدا هەیە و دەنگێكی بەرزی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی لە پشتە، كە دەڵێن: «كوردستانێكی بەهێز لە ناو عێراقێكی بەهێزدا»، ئەمە مانای ئەوەیە هەنگاوی یەكەمی ئەزموونكردنی ئەم ئەزموونە تازەیەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە عێراقەوە و بە دووبارە ڕێكخستنەوەی پەیوەندییەكانی هەرێمی كوردستان و دەوڵەتی عێراق دەست پێدەكات، لەبەر ئەوەی چۆن عێراق وەك دەوڵەت لەسەر نەخشەی وزەی هەیە، كە ئەمەش بۆ هەرێمی كوردستان دەستكەوتێكی گەورەیە.

لە دوماهیدا، قسەكانی خۆم بەوە چڕ دەكەمەوە، كە دووربینیی سەركردایەتیی سیاسیی كوردستان بەگشتی و بەڕێز سەرۆك بارزانی بەتایبەتی لە دوای ساڵی 2003 لەو خاڵەدا خۆی بەرجەستە دەكات كە پێداگریی گەورەیان كرد، بەوەی دەبێت دەسەڵاتی سیاسەتی نەوت و گاز لە چوارچێوەی دەسەڵاتە حەسرییەكانی دەوڵەتی فیدڕاڵی نەمێنێت و بكرێتە دەسەڵاتی هاوبەش لە نێوان حكومەتی فیدڕاڵی و هەرێمەكان و پارێزگاكانی خاوەنی سەرچاوەی نەوت و گاز، لەمەشدا بە دانانی ماددەكانی 112 و 115 لە دەستوورەكەدا، سەركەوتنێكی گەورەیان بەدەست هێنا.

هەرێمی كوردستان لەسەر بنەمای ئەم دوو مادە دەستوورییە یاسای سامانە سرووشتییەكانی خۆی پەسەند كرد و لە چوارچێوەی ئەم یاسایەدا چووە سەر نەخشەی وزەی جیهانی، ئەوجا لەگەڵ ئەوەی ماوەی 20 ساڵە حكومەتی عێراق لە هەوڵی ئەوەدایە پێگەی كوردستان لەق بكات، بەڵام خۆڕاگریی هەرێم وای كرد ئەو پێگەیە بكاتە ئەمری واقیع و، حكومەتی فیدڕاڵی عێراقیش دەبێت ناچار بێت لەسەر بنەمای ئەو ئەمری واقیعە، پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ هەرێمی كوردستان ڕێك بخاتەوە.