فەرهاد محەمەد، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و سەرنووسەری گۆڤاری گوڵانە. لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (كاریگەریی یەكبوونی كورد لە ناو گۆڕانكارییەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا)، بەم جۆرە دید و تێڕوانین و پێشنیارەكانی خۆی خستەڕوو.

ئەندریاس ڤایمەر، لە كتێبی «شەپۆلەكانی شەڕ: ناسیونالیزم و پێكهێنانی دەوڵەت»، جەخت لەوە دەكاتەوە، لە ماوەی 200 ساڵی ڕابردوودا، هیچ فیكرێك بە هاوشێوەی «ناسیۆنالیزم» بەناو نەتەوەكانی جیهاندا بڵاو نەبووەتەوە و، هەر ناسیۆنالیزم لە ماوەی دوو سەدەی ڕابردوودا سكێچی شەڕ و ئاشتیی لە جیهاندا كێشاوە.

كەواتە، چ كاتێك تاكەكانی نەتەوە دەگەنە ئەو قەناعەتەی كە پێویستیان بە ناسیۆنالیزمە، بێگومان ئەو كاتەی هەست دەكەن كە پێویستیان بە ئیرادەی هێزە، ئەم هێزەش لە چوارچێوەی ناسیۆنالیزمدا نەبێت بەرجەستە نابێت. لەم چوارچێوەیەدا ناسیۆنالیزم فەرزی دەكات كە دەبێت هەموو تاكەكانی نەتەوە ئامادە بن ببنە سەرباز و دەوڵەتی نەتەوەیی « Nation- State» دابمەزرێنن و پارێزگای لەو دەوڵەتە نەتەوەییەی خۆیان بكەن، ڕاشكاوانەتر لەم حاڵەتەدا نەتەوە خۆی وەك یەك كاراكتەری سەرەكی پێناسە دەكاتەوە و وەلای نیشتیمانی دەخاتە سەرووی وەلای هۆز و حزبەوە، بەمەش تاكەكانی نەتەوە هەموو دەبنە ئەندامی یەك خێزان و لە پێناوی پاراستنی شكۆی نەتەوەییدا ئامادە دەبن گیانی خۆیان بكەن بە قوربانی.

لەم ئاراستەیەدا ئەگەر خوێندنەوەیەك بۆ ڕووداوەكانی سەرەتای ئەم ساڵی ڕۆژئاوای كوردستان بكەین و هەڵوەستەیەكی ورد لەسەر ئەو دیمەنانە بكەین كە لە میانەی شەڕەكانی نێوان هێزەكانی ڕۆژئاوا لەگەڵ هێزەكانی سووریا بینیمان و بەتایبەتیش ئەو دیمانانەی كە هێرش دەكەنە سەر گەڕەكە كوردنشینەكان و كەزیەی كچەكانمان دەبڕن و سووكایەتی بە شەڕڤانان دەكەن، ئەمە ئەو ساتە وەختەیە كە هەستی نەتەوەیی دەگاتە ئەو ئاستەی كە پێویستی بەوەیە ئیرادەی هێزی نەتەوەیی خۆی كۆ بكاتەوە و پیشانی جیهانی بدات، بەڵام چۆن ئەم هەستە نەتەوەییە لەسەر ئاستی واقیع دەكرێتە ئەو ئامرازەی بە دروستی نمایشی ئەو ئیرادە یەكگرتووە بكات، بێگومان كاتێك ڕابەری نەتەوە بڕیار دەدات، نەتەوەكەی لە ناو پارچە پارچە بوونی سنوورە دەستكردەكان وەك ئیرادەیەكی یەكگرتوو پیشانی جیهان بدات.

ڕۆڵی سەرۆك بارزانی لە ناو ڕووداوە تراژیدییەكانی ئەم دواییەی ڕۆژئاوای كوردستاندا هەوڵێك بوو بۆ كۆكردنەوەی هێزی نەتەوە، بەڵام تەنیا هێزی سەربازی نا، بەڵكو هێزی نەرم و هێزی دیپلۆماتی و گێڕانەوەی لایەنەكان بۆ دیالۆگ و لێكتێگەیشتن و دۆزینەوەی ڕێگە چارەی ئاشتییانە بۆ ڕێگرتن لە شەڕ و كاولكاری و لەمەش زیاتر بۆ ڕێگرتن لە شەڕی نێوان كورد و عەرەب كە نەدەزانرا چ كارەساتێك بە دوای خۆیدا دێنێت.

گوتار و پەیامی سەرۆك بارزانی لە ناو ئەم قەیرانە گەورەیەدا بۆ تەواوی نەتەوەی كورد لە هەر چوار پارچە ئەوە دەبێت، كە بەر لە هەموو شتێك خۆمان وەك نەتەوە بیسەلمێنێن كە هەین، ئەو كاتە دۆستەكانیشمان هاوكاریمان دەكەن، بۆیە لە ڕۆمای پایەختی ئیتاڵیاوە پێی گوتین: «كاتێك خۆت هەبیت، كەست هەیە و كاتیكیش خۆت نەبوویت كەست نییە». ئەم پەیڤەی سەرۆك بارزانی كە دەبێتە كرۆكی ناسیۆنالیزمی مەدەنی بۆ هەموو نەتەوەی كورد و كۆی پێكهاتە كوردستانییەكان، ئەو مانا بەرزەی ڕاڤە كرد، بەوەی ڕاستە ئێمە دەمانەوێت نەتەوەكەمان سەربەرز و سەفراز بێت، بەڵام لە هەمان كاتدا دەمانەوێت ئەو نەتەوانەی دیكەش كە لە گەڵیان دەژین، ئەوانیش سەربەز و سەرفراز بن و بە دیالۆگی ڕاستەقینە برایەتیی نێوان نەتەوەكان پتەوتر بكەین، بەڵام دیسان ئەم زەمینەیە بە ئاسانی دروست نابێت، ئەگەر پێش هەموو شت « كورد وەك نەتەوە» ئیرادەی خۆی پیشانی جیهان نەدات.

لە ئێستای بارودۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە شەپۆلێكی شەڕ و ئاشووب یەخەی گرتووە و ڕۆژ لە دوای ڕۆژیش ئاستی شەڕەكە بە شێوازێك فراوان دەبێت، كە نازانرێت بە چ ئاراستەیەك كۆتایی دێت، چارەنووسی نەتەوەی كورد و كۆی كوردستانییان لەو خاڵەوە سەرچاوە دەگرێت، بەوەی چۆن لە ناو ئەم گێژاوی شەڕەدا هەنگاو هەڵدەگرین و مامەڵە لەگەڵ ئەو ڕووداوە تراژیدییانە دەكەین و چۆن هەوڵەكانمان یەك دەخەین، بۆ ئەوەی ئێستا و ئایندەی نەتەوەكەمان بپارێزین؟ وەڵامی هەموو ئەم پرسیارانە بەندە بەوەی چۆن لە چوارچێوەی ناسیۆنالیزمێكی كوردی و كوردستانیدا، هەموومان دەبینە سەربازی نەتەوە، بەڵام تەنیا سەربازی «بەرەكانی شەڕ» نا، بەڵكو سەربازی «هێزی نەرمی دیپلۆماتی» و هەوڵدان بۆ چارەسەركردنی كێشەكان بە ڕێگەی دیالۆگ و لێكتێگەیشتن و ئاشتییانە.

بۆ ئێستای دۆزی نەتەوەیی و نیشتمانیمان كە بە قۆناغێكی زۆر سەخت و ئاڵۆزدا تێدەپەڕێت، بێجگە لە یەكبوون، بژارەیەكی دیكەمان نییە، هەر بۆیە دەبێت هەموومان لەژێر چەتری سەرۆك بارزانی سنوورەكانی جوگرافیای سەپێندراو و هۆز و حزب تێپەڕێنین و هاوكار و هەماهەنگی یەكتر بین، بۆ ئەوەی ئیرادەی نەتەوە وەك ئیرادەی یەك كاراكتەر مامەڵە لەگەڵ ئەم واقیعە نەخوازراوەدا بكات، كە تیایدا ئاكامی هیچ پێشهاتێك بە تەواوەتی ڕوون نییە.