لە کاتێکدا جیهان هەناسەی خۆی لە سنگی ئۆکرانیادا قەتیس کردووە و چاوەکانی لەسەر کارەساتی مرۆیی غەززەیە، لە گۆشەیەکی بیرچووەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، سیناریۆیەکی کۆن بە بەرگێکی نوێوە نمایش دەکرێتەوە. حەلەب، ئەو شارەی کە مێژوو وەک دڵی ئابووری و شارستانییەتی سوریا دەیناسێت، ئەمڕۆ جارێکی دیکە بووەتەوە بە مەیدانی ململانێیەکی خوێناوی. بەڵام ئەمجارە، شەڕەکە تەنها لەسەر جوگرافیا نییە؛ شەڕە لەسەر بوون. ئەو پەلامارانەی کە ئەمڕۆ دژ بە گەڕەکە کوردنشینەکانی شێخ مەقسود، ئەشرەفییە و ناوچەکانی شەهبا بەڕێوە دەچن، لەلایەن گروپگەلێکەوە ئەنجام دەدرێن کە تەنها ناوی خۆیان گۆڕیوە نەک ئایدیۆلۆژیاکەیان؛ ئەوانەی دوێنێ لەژێر ئاڵای ڕەشدا سەریان دەبڕی، ئەمڕۆ لەژێر ناوی "سوپای نیشتمانی" و ئۆپۆزیسیۆن، هەمان خەنجەر لە پشتی کورد دەدەن.

پرسیارە گەورەکە لێرەدا ئەوەیە: ئایا ئەم ڕووداوانە تەنها پێکدادانی سەربازین؟ یان ئێمە لەبەردەم وەرچەرخانێکی ستراتیژیی مەترسیدارداین؟ ئایا ئەمە پلانی تێوەگلانی وڵاتانی هەرێمییە لە "تەڵەی مەرگ"، یان دەرهاویشتەی سروشتیی ئەو "بێسەروبەرییە نێودەوڵەتییە"یە کە لە ئەنجامی لەدایکبوونی جیهانێکی فرەجەمسەر دروست بووە؟

 گریمانەی پیلان؛ ئەندازیاریی "تەڵەی هەرێمی"

لە قوڵایی سیاسەتی نێودەوڵەتیدا، هیچ ڕووداوێک بە ڕێکەوت ڕوونادات. ئەوەی لە ڕۆژئاوای کوردستان دەگوزەرێت، بۆنی ڕێککەوتنێکی ژێربەژێری لێ دێت کە ئامانج لێی "ڕێکخستنەوەی نەخشەی خوێن"ە لە ناوچەکەدا.

١. پرۆسەی ئاڵوگۆڕی جوگرافی:

مێژووی پەیوەندییەکانی ڕووسیا و تورکیا لە سوریا پێمان دەڵێت کە ئەوان هەمیشە خاکی سوریایان وەک کاڵای بازرگانی بەکارهێناوە. گریمانەی بەهێز هەیە کە ئەوەی ڕوودەدات درێژەپێدەری ڕێککەوتنەکانی "ئەستانە" و "سوچی" بێت. ڕووسیا، کە لە زۆنگاوی ئۆکرانیا گیری خواردووە، پێویستی بە بێدەنگیی تورکیا هەیە. لە بەرامبەردا، تورکیا دەیەوێت پێش هەڵبژاردن یان هەر گۆڕانکارییەک، "پشتێنەی ئەمنی" خۆی فراوان بکات. ئەمە جۆرێکە لە "ئاڵوگۆڕ": ڕووسیا چاوپۆشی دەکات لە داگیرکردنی شەهبا و حەلەب لەلایەن چەکدارانی سەر بە تورکیاوە، لە بەرامبەردا تورکیا ڕێگە بە ڕژێمی جوڵانی دەدات کۆنترۆڵی ڕێگا ستراتیژییەکان (وەک M4) بکات یان دەست لە ناوچەیەکی وەک ئیدلب هەڵبگرێت. لێرەدا، کورد دەکرێتە "قوربانیی ئاڵوگۆڕەکە".

٢. زیندووکردنەوەی داعش بە بەرگێکی نوێ:

ئەو گروپانەی هێرش دەکەن، کۆمەڵێک چەکداری پەرتەوازە نین. ئەوان بەشێکن لە ستراتیژییەکی هەرێمی بۆ بەکارهێنانی "تیرۆری کۆنترۆڵکراو". زەلهێزەکان و دەوڵەتانی هەرێمی (بە تایبەت تورکیا)، پاشماوەکانی داعش و قاعیدەیان کۆکردووەتەوە، مەشقیان پێکردوون و ناویان لێناون "شۆڕشگێڕ"، تەنها بۆ ئەوەی دژ بە پرۆژەی کوردی بەکاریان بهێنن. ئەمە پلانی تێوەگلانە بەو مانایەی: هەموو وڵاتانی ناوچەکە (سوریا، ئێران، تورکیا) ڕێککەوتوون لەسەر ئەوەی کە دەبێت "مەترسیی کورد" لەناوببرێت، تەنانەت ئەگەر لەسەر شتەکانی تریش ناکۆک بن.

٣. سیناریۆی تێوەگلانی ئێران و سوریا:

لایەنێکی تری پیلانەکە ڕەنگە پەیوەندی بە ڕۆژئاواوە هەبێت. ڕاکێشانی ئێران و سوریا بۆ ناو شەڕێکی سەخت لە حەلەب، لەکاتێکدا ئیسرائیل لە باشوورەوە لێیان دەدات، جۆرێکە لە "شەڕی پەکخستن". کردنەوەی بەرەی حەلەب وایان لێ دەکات هێزەکانیان پەرتبکەن و لە ئەنجامدا سیستەمی بەرگرییان لاواز بێت.

 گریمانەی فەوزا؛ جیهانی بێ خاوەن و دڕندەیی دەوڵەتان
لە دیوێکی دیکەی دراوەکەدا، ناکرێت هەموو شتێک بە پیلان تەفسیر بکرێت. ئەوەی دەیبینین ڕەنگە مەترسیدارتر بێت لە پیلان: ئەوەش "ڕووخانی سیستەمی جیهانی"یە.

١. کۆتایی سەردەمی پۆلیسی جیهانی:

بۆ دەیان ساڵ، ئەمریکا وەک "پۆلیسی جیهان" دەیتوانی سنوور بۆ ململانێکان دابنێت. بەڵام ئەمڕۆ، ئەمریکا لە لاوازترین دۆخی کاریگەریی دەرەکیدایە. ئیدارەی ترەمپ نایەوێت تووشی هیچ شەڕێکی نوێ ببێت و باوەڕی بە کشانەوە هەیە. ئەم بۆشایی دەسەڵاتە وایکردووە وڵاتانی وەک تورکیا هەست بە جۆرێک لە "مستەقیلیەتی دڕندانە" بکەن. ئەوان دەزانن کە کەس سزایان نادات، نە نەتەوە یەکگرتووەکان کە ئیفلیج بووە، و نە ئەمریکا کە سەرقاڵی خۆیەتی.

٢. جەمسەرگیریی فرەچەشن و بەرژەوەندیی کاتی:

لە جیهانی فرەجەمسەردا هاوپەیمانێتییەکان هەمیشەیی نین، بەڵکوو کاتین ئەمڕۆ ڕووسیا دۆستی کوردە، سبەی دوژمنە. ئەمڕۆ تورکیا ئەندامی ناتۆیە، سبەی لەگەڵ پوتین چا دەخواتەوە. ئەم ناسەقامگیرییە وایکردووە کە هیچ یاسایەک بۆ پاراستنی کەمینەکان نەبێت. کورد لەم بێسەروبەرییەدا تەنها ماوەتەوە، چونکە لە بازاڕی فرەجەمسەریدا، هێزە گەورەکان خەریکی کڕین و فرۆشتنی بەرژەوەندییە گەورەکانن (وزە، گەنم، ڕێڕەوی بازرگانی)، و مافی مرۆڤ و دیموکراسی بوونەتە قسەی بێ کردار.

٣. هەڵوەشانەوەی دەوڵەتی نەتەوەیی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست:

ئەم هێرشانە نیشانەی ئەوەن کە سنوورەکانی "سایکس-پیکۆ" چیتر بە کردار بوونیان نییە. سوریا بووەتە پارچە گۆشتێک کە هەریەکە و لایەکی لێ دەپچڕێت. ئەمە پلان نییە، بەڵکوو کێبڕکێی مانەوەیە لە جەنگەڵێکدا. تورکیا دەیەوێت ویلایەتی حەلەب زیندوو بکاتەوە، ئێران دەیەوێت ڕێڕەوی شیعە بپارێزێت، و گروپە چەکدارەکانیش دەیانەوێت میرنشینی خۆیان هەبێت. ئەم فەوزایە ڕێگە دەدات بە دڕندەترین جۆری پاکتاوی ڕەگەزی.

حەلەب وەک تاقیگە؛ کورد چی بکات؟
بە یەکگرتنی هەردوو گریمانەکە، دەگەینە دەرەنجامێکی ترسناک: کورد لەبەردەم "ڕێککەوتنێکی نەنووسراوی نێودەوڵەتی"دایە بۆ کۆتاییهێنان بە ئەزموونەکەی.

ئەوەی لە حەلەب دەگوزەرێت، تەنها گەمارۆدان نییە، بەڵکوو تاقیکردنەوەی ئیرادەیە. ئەگەر شێخ مەقسود و شەهبا بڕوخێن، ئەوا دەرگاکە دەکرێتەوە بۆ "کۆبانێ" و تەواوی ڕۆژئاوا.

ئامانجی ستراتیژیی تورکیا و گروپەکانی ڕوونە:

1.    دابڕانی جوگرافی: پچڕاندنی هەر پەیوەندییەک لەنێوان ناوچە کوردییەکان.

2.    گۆڕینی دیمۆگرافی: دەرکردنی کورد و نیشتەجێکردنی خێزانی چەکدارەکان (وەک ئەوەی لە عەفرین کرا).

3.    سڕینەوەی ناسنامە: وێرانکردنی سیمای کولتووریی کورد لە حەلەب.

کۆتایی: چارەنووس لە دەستی کێدایە؟
لە کۆتاییدا، وەڵامی پرسیارەکە تێکەڵەیەکە لە "پیلان" و "فەوزا". پیلانەکە لەسەر ئاستی هەرێمییە (تورکیا-سوریا-ئێران-ڕووسیا) کە هەموویان کۆکن لەسەر لاوازکردنی کورد. فەوزاکەش لەسەر ئاستی جیهانییە، کە ڕێگە دەدات ئەم تاوانانە بەبێ سزا تێپەڕن.

بەڵام خاڵێکی ڕۆشن لەم تاریکییەدا هەیە، ئەویش ئەوەیە کە مێژوو سەلماندوویەتی: "خاک هی ئەوانەیە کە بەرگری لێ دەکەن، نەک ئەوانەی سات و سەودای پێوە دەکەن." کورد لەم هاوکێشەیەدا ناتوانێت پشت بە ویژدانی مردووی جیهان یان هاوپەیمانێتییە ساختەکان ببەستێت. ئەوەی لە حەلەب ڕوودەدات، زەنگێکی وشیارکردنەوەیە کە پێمان دەڵێت: لە سەردەمی داڕمانی بەهاکان و دڕندەیی بەرژەوەندییەکاندا، تەنها "هێزی خۆیی" و "یەکڕیزیی ناوخۆیی" تاکە گەرەنتین بۆ مانەوە.

حەلەب تەنها شارێک نییە بەدەست ئەم و ئەو گروپەوە، حەلەب تاقیکردنەوەی ویژدانی کوردە؛ ئەگەر تەسلیم بێت، مێژوو دەسڕێتەوە، و ئەگەر خۆڕاگر بێت، نەخشەکان سەرلەنوێ دەکێشێتەوە. ئەمە جەنگی ئیرادەیە لە بەرامبەر ئاسندا، و مێژوو شایەتی ئەوە دەدات کە هەمیشە ئیرادەی گەلان لە کۆتاییدا بەسەر پیلانی ژوورە تاریکەکاندا سەردەکەوێت.