فەرهاد محەمەد، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و سەرنووسەری گۆڤاری گوڵانە، لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (گەشتوگوزار. پردی پەیوەندیی نێوان كەلتوورە جیاوازەكان)، بەم جۆرە دید و تێڕوانین و پێشنیارەكانی خۆی خستەڕوو.

هەرێمی كوردستان لەسەر نەخشەی جوگرافیای ناوچەكە، بە ناوچەیەكی ستراتیژیی گرنگ سەیر دەكرێت، ئەمەش تەنیا لەبەر جیۆپۆلەتیكی هەرێمەكە نییە، بەڵكو پلەی یەكەم بەهۆی ئەوەی بە لانكی شارستانیەتەكانی مرۆڤایەتی دادەنرێت، لەمەش زیاتر، ئەو سرووشتە دڵڕفێن و ناوازەیەی خودا پێی بەخشیوە، سرووشتێك كە هەموو ڕەگەزە بنەڕەتییەكانی بۆ بونیادنانی پیشەسازییەكی گەورەی گەشتوگوزار تێدایە، بەڵام ئەم سەرمایە سرووشتییە بە تەنیا بەس نییە، بەڵكو پێویستی بە پلانێكی تۆكمە، ژێرخانێكی بەهێز و گۆڕانكارییەكی ڕیشەیی لە دیدگای كۆمەڵگە و حكومەتدا هەیە بۆ ئەم كەرتە.

یەكێك لە كۆڵەكە سەرەكییەكانی گەشەكردنی هەر وڵاتێك لە ڕووی گەشتیارییەوە، بوونی ژێرخانێكی گواستنەوەی مۆدێرنە. بۆ هەرێمی كوردستان، لە كابینەی نۆیەمدا بایەخێكی زۆر گەورە بە پڕۆژەكانی ڕێگەوبان دراون، بەڵام بۆ ئەوەی گەشتوگوزار ببێتە پیشەسازییەكی مۆدێرن و سەرچاوەی داهاتێكی گەورە بۆ كوردستان، ئەوا دەبێت بایەخێكی زیاتر بە دروستكردنی ڕێگەوبانی زۆر باش و ستاندارد بدرێت، بۆ ئەو شوێنە گەشتیارییانەی كە دەكەونە ناوچە شاخاوییەكان و دوورەدەستەكان. كاتێك گەشتیارێك بڕیار دەدات سەردانی ناوچەیەكی گەشتیاری بكات، یەكەمین شت بیر لە ئاسانیی گەیشتن و سەلامەتیی ڕێگەكە دەكاتەوە.

هەرێمی كوردستان بەهۆی سەقامگیریی ئەمنی و سرووشتەكەیەوە، زەمینەیەكی زۆر گونجاوە بۆ ئەوەی كۆمپانیا گەورە و نێودەوڵەتییەكانی بواری گەشتوگوزار ڕوو لە كوردستان بكەن. حكومەت دەبێت كارئاسانیی یاسایی و كارگێڕی بكات، تاوەكو ئەم كۆمپانیایانە بێن و پڕۆژەی گەشتیاریی گەورە، وەك هاوینەهەوارە نێودەوڵەتییەكان، تەلەفریكی پێشكەوتوو و شارە گەشتیارییە مۆدێرنەكان دروست بكەن. هاتنی ئەم كۆمپانییانە تەنیا پڕۆژەی نوێ نییە، بەڵكو گواستنەوەی ئەزموون و تەكنەلۆژیای نوێی گەشتیارییە بۆ ناو كوردستان، كە ئەمەش سیمای گەشتوگوزاری هەرێم لە ئاستێكی ناوخۆییەوە بۆ ئاستێكی جیهانی بەرز دەكاتەوە.

لە هەرێمی كوردستاندا هەوڵ دراوە كە بەشی گەشتیاری لە زانكۆ و پەیمانگەكان بكرێنەوە، هەروەها لەسەر ئاستی پارێزگاكانیش ئامادەیی گەشتیاری كراونەتەوە، بۆ ئەوەی ڕێبەری گەشتیاری پەروەردە بكەن و بەرەو پێشەوەی ببەن، بەڵام كێشەی گەورە لەوەدایە كە ئەم دەرچووانە دوای تەواوكردنی خوێندن ڕووبەڕووی بێكاری دەبنەوە. ئەوجا بۆ ئەوەی ئەم سەرمایە مرۆییە بەفیڕۆ نەچێت، پێویستە حكومەتی هەرێمی كوردستان لە چوارچێوەی پلانێكدا لەگەڵ خاوەن پڕۆژە و كۆمپانیاكانی كەرتی گەشتیاری و لە چوارچێوەی یاساییدا، شوێنی كاركردن بۆ دەرچووانی بەشە گەشتیارییەكان لە ناو پڕۆژەكانی كەرتی تایبەت بكاتەوە.

 خاڵێكی دیكە كە وەك ئاستەنگ لە بەردەم پێشكەوتنی كەرتی گەشتیاری هەیە، ئەو ئاستەنگە كۆمەڵایەتییانەیە كە وادەكات گەنجانی ئێمە «كچان و كوڕان» كەمتر حەز بكەن لە كەرتی گەشتوگوزاریدا كار بكەن. ئەم پرسە پێویستی بە پلان و كاركردنێكی جددی هەیە بۆ ئەوەی گەشتوگوزار وەك «كەلتوور و پیشە» بناسێندرێت. بۆ ئەوەی گەنجان هان بدەین لەم كەرتەدا كار بكەن، دەبێت سەرەتا لە ناوەندەكانی خوێندن و میدیاكانەوە كار لەسەر گۆڕینی دیدگای گشتی بكرێت. پێویستە كاركردن لە هۆتێل، ڕێستۆرانت وەك ڕێبەرێكی گەشتیاری وەك پیشەیەكی جێگەی شانازی و خاوەن شكۆ پیشان بدرێت. هەر كاتێك گەشتوگوزار بووە بەشێك لە كەلتووری ڕۆژانەی ئێمە و گەنجەكەمان زانییان كە خزمەتكردنی میوان و گەشتیار بەشێكە لە گەشەی ئابووری و نیشتمانی، ئەو كاتە دەتوانین بڵێین بنەمایەكی مرۆیی بەهێزمان بۆ ئەم پیشەسازییە دروست كردووە.

پرسێكی دیكە كە ئاستەنگ بۆ ئەو گەشتیارانە دروست دەكات، گرفتی بازگەكانی نێوان هەرێم و پارێزگاكانی دیكەی عێراقە، لە ئێستادا ئەو گەشتیارانە سەرچاوەی سەرەكی و هێزی بزوێنەری بازاڕی گەشتیارین لە كوردستان، بۆیە گرنگە دەزگاكانی پۆلیس و ئاسایش بەرنامەیەكی تۆكمە بۆ چارەسەركردنی ئەم ئاستەنگە بدۆزنەوە و ئەمەش نەك لەسەر حیسابی ئەو ئارامی و سەقامگیرییەی لە هەرێمی كوردستان فەراهەم كراوە، بەڵكو بە فراوانكردنی بازگەكان و دانانی كارمەندی زیاتر بۆ ئەوەی كاروباری گەشتیاران بە زوویی تەواو بكرێن، لەسەر بایەخدان بە پڕۆژەكانی گەشتیاریش، گرنگە كە حكومەت و كەرتی تایبەت پێكەوە كار بكەن، بۆ دابینكردنی شوێنی حەوانەی زۆر باش (هۆتێل و مۆتێلی مۆدێرن و ڕێستورانتی كوالێتی بەرز)، كە خزمەتگوزارییەكی نێودەوڵەتی پێشكەش بكەن. پێویستە ئەم شوێنانە لەگەڵ بوودجەی جیاوازی گەشتیاراندا بگونجێن و هەموو پێداویستییەكی خێزانییان تێدا فەراهەم بكرێت.

لە دوماهیدا ئەم پێشنیارانە دەخەمەڕوو:

• دەركردنی یاسایەك كە هەموو هۆتێل و پڕۆژە گەشتیارییەكان پابەند بكات بەوەی لانیكەم ٥٠٪ی كارمەندەكانیان لە دەرچووانی بەشە گەشتیارییەكانی زانكۆ و پەیمانگەكانی كوردستان بن، ئەمەش دەبێتە هۆی ڕەخساندنی هەلی كار و بەرزكردنەوەی ئاستی ئەكادیمیی خزمەتگوزارییەكان.

•  پێشكەشكردنی ئاسانكاریی باج و تەرخانكردنی زەوی بۆ ئەو كۆمپانیا نێودەوڵەتییانەی كە پڕۆژەی گەشتیاریی ستراتیژی و گەورە (بە قەبارەی سەدان ملیۆن دۆلار) لە هەرێم جێبەجێ دەكەن.

• كۆمەڵەی گەشتیار هەموو ڕێبەرانی گەشتیاری لای خۆی كۆ بكاتەوە، ئەم كۆمەڵەیە كە بە فەرمی مۆڵەتی وەرگرتووە، دەبێت ئەركی سەرەكیی خۆی ئەوە بێت كە پارێزگاری لە پاراستنی مافی پیشەی ڕێبەرە گەشتیارییەكان و ڕێكخستنی كەرتی گەشتیاری بكات.

• بەبازاڕكردن و ماركێتینگ بۆ ناوچە گەشتیارییەكانی كوردستان لەسەر ئاستی عێراق و دەرەوە، بكرێتە هەڵمەتێكی گەورە بۆ ئەوەی گەشتیاران بە دیمەنی جوانی شوێنە گەشتیارییەكان و ئارامی و سەقامگیریی كوردستان ئاشنا بكرێن.

• دانانی سیستمێكی چاودێریی ورد بەسەر نرخ و كوالێتی ڕێستۆرانت و هۆتێلەكان، بۆ ئەوەی گەشتیاران تووشی چەوسانەوەی دارایی نەبن و هەست بە متمانە بكەن.