لە دونیای ئەمڕۆدا چەمكی گەشتوگوزار تەنیا لە سەردانیكردنی شوێنەوارە مێژووییەكان، یان ناوچە سرووشتییەكاندا كورت ناكرێتەوە، بەڵكو گەشتوگوزار بووەتە پیشەسازییەكی تێكەڵاو كە پەیوەندییەكی ڕاستەوخۆ و پتەوی بە سێكتەرەكانی دیكەی ژیانەوە هەیە. یەكێك لە دیارترینی ئەو سێكتەرانەی كە لە ساڵانی ڕابردوودا بووەتە بزوێنەرێكی بەهێز بۆ جووڵەی گەشتیاری، كەرتی وەرزشـە. لە هەرێمی كوردستان و بەتایبەتی لە دەڤەری زاخۆ، ئەم دووانە (وەرزش و گەشتوگوزار) وەك دوو كۆڵەكەی تەواوكەری یەكتر دەركەوتوون، بە جۆرێك كە گەشەكردنی یەكێكیان دەبێتە هۆی بووژانەوەی ئەوی دیكەیان.

پەیوەندیی نێوان وەرزش و گەشتوگوزار پەیوەندییەكی ئۆرگانیكی و دانەبڕاوە. كاتێك شارێك خاوەنی یانەیەكی وەرزشیی پێشكەوتوو و جەماوەری بێت، ئەوا ئەو شارە بە شێوەیەكی خۆكار دەبێتە جێگەی سەرنجی هەمووان. ئەمە بە ڕوونی لە ئەزموونی ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ لە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوودا بەدی دەكرێت. تێڕوانینی نوێ بۆ وەرزش وەك بەشێك لە ناسنامەی شارەكە، وای كردووە كە زاخۆ تەنیا وەك دەروازەیەكی سنووری، یان شوێنێكی بازرگانی نەمێنێتەوە، بەڵكو وەك ناوەندێكی زیندووی وەرزشی بناسرێت. كاتێك یانەی وەرزشیی شارەكە ئەنجامی باش بەدەست دەهێنێت و دەچێتە ڕیزبەندییە پێشەوەكان، ڕاستەوخۆ ناوی شارەكە لە میدیا نێوخۆیی و جیهانییەكاندا دەدرەوشێتەوە. ئەم «بەبازاڕكردنە میدیاییە» كاریگەرییەكی دەروونیی گەورە لەسەر خەڵك دروست دەكات و وێنەیەكی ئەرێنی و شارستانی بۆ ناوچەكە دەكێشێت.

لەلایەكی دیكەوە، ژێرخانی گەشتیاری وەك (كۆرنیشی زاخۆ، پردی دەلال و هاوینەهەوارەكان)، لەگەڵ ژێرخانی وەرزشی (وەك یاریگا و هۆڵەكان) تەواوكەری یەكترن. كاتێك گەشتیارێك، یان هاندەرێكی وەرزشی لە شارێكی دیكەوە بۆ بینینی یارییەك سەردانی زاخۆ دەكات، تەنیا لە یاریگادا نامێنێتەوە، بەڵكو پێویستی بە شوێنی مانەوە، خواردنگە و شوێنی پشوودان هەیە. لێرەدا ڕۆڵی شوێنە گەشتیارییەكانی وەك كۆرنیش و بازاڕەكان دەردەكەوێت. بەم شێوەیە، چالاكییە وەرزشییەكان دەبنە هۆكارێك بۆ جووڵاندنی بازاڕ و زیادكردنی داهاتی كەرتی گەشتوگوزار.

ئەم پێشكەوتنە وەرزشییە وای كردووە كە ئێستا زاخۆ لەسەر زمانی هەمووان بێت. كاتێك باسی زاخۆ دەكرێت، لە پاڵ جوانییە سرووشتییەكەی و پردە مێژووییەكەی، باسی یانە وەرزشییەكەشی دەكرێت. ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێت كە وەرزش تەنیا یاری و كات بەسەربردن نییە، بەڵكو ئامرازێكی كاریگەرە بۆ ناساندنی كەلتوور و شارستانیەتی شارەكان. چاوی میدیا جیهانییەكان و ئامادەبوونی جەماوەرێكی زۆر لە یاریگاكاندا، باشترین بەڵگەن بۆ ئەوەی كە وەرزش دەتوانێت ببێتە باڵیۆزی شارەكان و پردێك بێت بۆ گەیاندنی وێنەیەكی جوانتر.

بەگشتی ئەزموونی زاخۆ سەلمێنەری ئەو ڕاستییەیە كە وەبەرهێنان لە كەرتی وەرزشدا، هاوتایە لەگەڵ وەبەرهێنان لە كەرتی گەشتوگوزاردا. هەر هەنگاوێك بۆ پێشخستنی یانەكان و دروستكردنی ژێرخانی وەرزشی بنرێت، هەنگاوێكە بە ئاراستەی ڕاكێشانی گەشتیاری زیاتر و بەهێزكردنی ئابووریی ناوچەكە. بۆیە گرنگیدان بەم دوو كەرتە بەیەكەوە، ستراتیژێكی زیرەكانەیە بۆ مسۆگەركردنی ئایندەیەكی گەشتر بۆ هەرێمی كوردستان بەگشتی و ناوچە گەشتیارییەكان بەتایبەتی.