یەكێك لە دەستكەوتەكانی كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان، كاراكردنی دەستەی دەستپاكی و چاودێریكردنی پڕۆژە و گرێبەستەكان و دامەزراوە حكوومییەكان و كەرتی تایبەت بوو، تا ڕاددەیەكی زۆر توانرا سنوورێك بۆ بەهەدەردانی داهاتی گشتی و ئەو گەندەڵییە گەورانە دانرێت. گۆڤاری گوڵان لە دیدارێكیدا لەگەڵ دكتۆر ئەحمەد ئەنوەر سەرۆكی دەستەی دەستپاكیی هەرێمی كوردستان، پرسی چاودێریكردن و بەدواداچوونی كەیسەكان و جێبەجێكردنی سیستمی دژە گەندەڵی و بەئەلەكترۆنیكردنی دامەزراوەكان و چەند بابەتێكی دیكەی پەیوەندیداری تاوتوێ كرد.

 

 

* با سەرەتا لەو پرسیارەوە دەست پێبكەین كە دەستەی دەستپاكی چۆن چاودێریی پڕۆژە و گرێبەستەكان و دامەزراوە حكوومییەكان و كەرتی تایبەت دەكات، چونكە پێشتر تێڕوانینێكی باو هەبوو كە كەرتی تایبەت سەرچاوەی سەرەكیی گەندەڵییە، چۆن لەم بابەتە دەڕوانن؟

- پەرلەمانی كوردستان لە ساڵی ٢٠١١ یاسای ژمارە سێی دەركرد، بە مەبەستی دامەزراندنی دەستەی گشتی، یان دەستەی دەستپاكی لە هەرێمدا، ئامانج لێی چارەسەركردنی پێویستییەكانی كوردستان بوو بۆ بوونی دامەزراوەیەك، كە بە سێ میكانیزمی سەرەكی كار لەسەر بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی بكات:

یەكەم: خۆپارێزی و هۆشیاركردنەوە، كە لە ڕێگەی كۆڕ و كۆبوونەوەكان و پڕۆگرامەكانی خوێندنەوە دەكرێت، بە جەختكردنەوە لەسەر گرنگیی پاراستن و خۆشەویستنی موڵكی گشتی.

دووەم: چاودێریی یاسایی، دەستەی دەستپاكی بە پێی یاسا دەسەڵاتی بەدواداچوونی بۆ هەموو «بڕیار، گرێبەست، كار و چالاكییەكان»ی فەرمانگە گشتییەكانی هەرێمی كوردستان هەیە، خۆ ئەگەر یاساییش بێت، بەڵام بەفیڕۆدانی پارەی گشتیی تێدا بێت، دەتوانێت داوای لێكۆڵینەوە بكات و پڕۆسەكە ڕابگرێت.

سێیەم: لێكۆڵینەوە لە كەیسەكانی گەندەڵی، ئەمە ئەو بەشەیە كە دەستە هاوشێوەكانی ئێمە لە جیهاندا پێی ناسراون. دەستەكە سكاڵا وەردەگرێت لە ڕێگەی هێڵی گەرمی خۆڕایی (1015)، ئیمەیڵ، تەلەفۆن، یان ڕاستەوخۆ لە هاووڵاتیانەوە، هەروەها ژمارەیەكی زۆر كەیسی بابەتی لە دامەزراوە و فەرمانگە فەرمییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان و دادگاكانەوە ئاراستەی دەكرێت. ئەم كەیسانە لە فەرمانگەی لێكۆڵینەوەكان تۆمار دەكرێن و بە پێی جۆریان (زانیاری سەرەتایی، داوای هەواڵدانی، یان داوای سزادان) لێكۆڵینەوەیان تێدا دەكرێت.

لە دوای ساڵی ٢٠١٢ـەوە، بە تایبەتیش لە ساڵی ٢٠١٤ كە دەستمان بە لێكۆڵینەوە و وەرگرتنی سكاڵا كرد، لە سەرووی ١٠٠٠ بۆ ١٢٠٠ كەیس ڕەوانەی دادگاكان كراون، ئێستاش بە تێكڕایی ساڵانە لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٣٠٠ كەیس ئاراستەی دادگاكان دەكرێن، واتە لەم ساتەدا سەدان كەیسی گەندەڵی لە سێ بەڕێوەبەرایەتیی لێكۆڵینەوە لە «هەولێر، سلێمانی، دهۆك» لەژێر سەرپەرشتیی سەرۆكایەتیی فەرمانگەی لێكۆڵینەوەكاندا كاریان لەسەر دەكرێت.

سەبارەت بە كەرتی تایبەتیش، یاساكە بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەدات كە دەستەكە دەتوانێت چاودێریی كەرتی گشتی، یان كەرتی تایبەت بكات، بەتایبەتی ئەو پڕۆژانەی كە گرێبەستیان لەگەڵ كەرتی گشتیدا هەیە، بۆ نموونە، ئەگەر كۆمپانیایەك پڕۆژەیەكی حكوومی جێبەجێ بكات، وەك دروستكردنی ڕێگەوبان، یان قوتابخانە، دەستەی دەستپاكی دەسەڵاتی لێكۆڵینەوەی هەیە. هەروەها لە چوارچێوەی میكانیزمی خۆپارێزیدا، دەستەكە دەتوانێت لێكۆڵینەوە لە سەرچاوەی داهاتی هەموو پڕۆژەكان، یەكێتییەكان، سەنتەرە ڕۆشنبیری و ئایینییەكان و هەر دامەزراوەیەك بكات، واتە ئەگەر دەستەكە گومانی هەبێت كە سەرچاوەی داهاتی هەر دامەزراوەیەك كە یاسایی نەبێت، دەتوانێت داوای بەڵگەی لێ بكات، ئەمەش كۆمپانیاكان دەگرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی گرێبەستیان لەگەڵ حكومەت هەیە. ڕاستە لەم چەند ساڵەی دواییدا پڕۆژەكانی حكومەت كەمتر بوونەتەوە بەهۆی كەمبوونەوەی بوودجەوە، بەڵام هیچ ڕێگرییەك نییە لەوەی دەستەكە لێكۆڵینەوە لە كەرتی تایبەت نەكات.

* بە لەبەرچاوگرتنی قەیرانەكان وەك «قەیرانی دارایی و كەمیی بوودجە» و پێویستیی چاكسازی لە هەموو دامەزراوە و وەزارەت و دەزگاكانی حكومەتدا، ئایا ئەو چاكسازییانەی ئەنجام دراون، بەس بوون، یان پێویستیان بە چاكسازییەكی گشتگیرتر هەیە؟

- هەرێمی كوردستان لە ساڵی ٢٠١٤ ڕووبەڕووی سێ قەیرانی گەورە بووەوە «شەڕی تیرۆریستانی داعش، بڕینی بوودجە لەلایەن بەغداوە، دابەزینێكی بەرچاوی نرخی نەوت»، ئەمە جگە لە لێشاوی ئاوارە و پەنابەران، ئەم قەیرانانە بەڕاستی زۆر گەورە بوون، ئێمە ئەو كات خاوەنی كەرتی گشتییەكی گەورە و زەبەلاح بووین، بەتایبەتی تا كۆتایی ساڵی ٢٠١٣ كە بوودجە ستافێكی زۆری لەخۆ گرتبوو.

لەبەر ئەوە، لە ساڵانی ٢٠١٤ و ٢٠١٥ پڕۆسەیەك دەستی پێكرد بۆ ڕێكخستنەوەی كەرتی گشتی (تەرشیقكردن)، كەمكردنەوەی خەرجییەكان و گرنگیدان بە سەرچاوەی داهاتی دیكە، چونكە وەك دەزانن، بە داخەوە ئێستاش زیاتر لە ٩٠٪ی داهاتمان تەنیا پشت بە نەوت دەبەستێت، ئەمەش مەترسییەكی گەورەیە و هەر كاتێك نرخی نەوت دابەزێت، تەنانەت بە عێراقیشەوە تووشی كێشە دەبین.

ئەم پڕۆسەیە بەردەوام بوو تا گەیشتە قۆناغی هەمواركردنەوەی ڕەشنووسی یاسای چاكسازی لە پەرلەمان لە خولی پێشتری پەرلەماندا، بەڵام بە داخەوە بەهۆی ڤیتۆوە یاساكە گەڕێندرایەوە و جێبەجێ نەكرا. لەگەڵ دەستپێكی كابینەی نوێدا، هەنگاوەكانی چاكسازی توندتر و فراوانتر كران، هێڵە گشتییەكانی كابینەی نوێ چەندین خاڵی گرنگیان لەسەر پێویستیی چاكسازی لە هەموو كەرتەكاندا تێدا بوو، دواتریش یاسای چاكسازی دەرچوو، ئەم یاسایەی چاكسازی لە «مووچە، دەرماڵە، و ڕێكخستنەوە» خاڵی زۆر باش و گرنگی تێدایە، ڕاستە هەموو یاساكە جێبەجێ نەكراوە، بەڵام ژمارەیەكی زۆر لە بڕگەكانی جێبەجێ كراون، هەنگاوی باشیش نراوە و چاوەڕوان دەكرێت هەنگاوی نوێش بنرێن. حكومەتی هەرێمی كوردستان جگە لە یاسای چاكسازی، ژمارەیەك هەنگاوی گرنگی دیكەشی ناوە بۆ بەئەلیكترۆنیكردنی خزمەتگوزارییەكان و ڕێكخستنەوە و كەمكردنەوەی یەكە كارگێڕییەكان لە چوارچێوەی وەزارەت و دامەزراوەكاندا، كە هەموویان شایەنی دەستخۆشین. بەرنامەیەكی باش لە ئارادایە و پێشبینی دەكرێت لە یەك دوو ساڵی داهاتوودا سەرجەم خزمەتگوزارییەكان بە ئەلیكترۆنی بكرێن، كە خاڵێكی یەكجار گرنگە.

بە ئەلیـــــكترۆنیكردنی خـــــــزمەتگوزارییەكان پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لە نێوان هاووڵاتی و فەرمانبەردا ناهێڵێت، ئەمەش ژینگەی گەندەڵیی بە شێوەیەكی بەرچاو كەم دەكاتەوە، چونكە كاتێك هاووڵاتی پێویستی بە سەردانیكردنی هیچ فەرمانگەیەك نەبێت و بتوانێت لە ماڵەوە «داوای مۆڵەتی شۆفێری، نوێكردنەوەی پاسپۆرت»، یان هەر خزمەتگوزارییەكی دیكەی حكوومی بكات، ئەوا كارئاسانییەكی زۆر دەكرێت. لە ئێستادا، لە كەرتی باجدا كار لەسەر ئەم پڕۆسەیە دەكرێت، هەروەها پڕۆژەی «هەژماری من» تا كۆتایی ئەمساڵ تەواو دەكرێت، بەو هیوایەی سەرجەم فەرمانبەران مووچەكانیان ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی ژمارە بانكییەكانیانەوە وەربگرن.

ڕاستە هەندێ ئالنگاری هەن و پێویستیان بە میكانیزمی چارەسەركردنە، وەك چۆن لە بەغدا نزیكەی چوار پێنج ساڵە ئەم پڕۆسەیە جێبەجێ كراوە، پێمان وایە كابینەی داهاتوو دەبێت ئەم بەرنامەیە گەورەتر و فراوانتر بكات. چاوەڕوان دەكرێت لە دوو سێ ساڵی داهاتوودا هەرێمی كوردستان نموونەیەكی جوانتری حكومەتێكی ئەلیكترۆنی و خزمەتگوزاری پێشكەش بكات، ئەمە خاڵێكی گرنگە كە هەم داهات زیاد دەكات، هەم خەرجی و كێشەكان كەم دەكاتەوە، هەمیش ژینگەیەكی باشتر بۆ شەفافییەت و لێپرسینەوە دروست دەكات و ژینگەی گەندەڵی بە ڕاددەیەكی باش كەم دەكاتەوە.

* ئایا لە سایەی هەوڵەكانی كابینەی نوێدا، گەندەڵی لە سنوورەكان بە شێوەیەكی بەرچاو كەمی كردووە؟

-  بە ڕاشكاوی پێتان بڵێم، گەندەڵیی تەنیا یەك دیاردە نییە، بەڵكو كۆمەڵێك تاوانە، وەك دزینی سامانی گشتی، خراپ بەكارهێنانی دەسەڵات، دەستدرێژیكردن بۆ سەر كەرتی گشتی، ئەمە پڕۆسەیەكی بەردەوامە و چارەسەركردنی پێویستی بە كاتێكی زۆر هەیە، دامەزراوەكان، هاووڵاتیان، حكومەت و پەرلەمانیش لە كاتی بوونی خۆیدا، هەمووان كار لەسەر ئەم بابەتە دەكەن.

پێمان وایە ئەو هەنگاوانەی نراون لە داهاتوودا كاریگەرییەكی باشیان دەبێت. دیاردەی گەندەڵی لە هەموو كۆمەڵگەكاندا هەیە، بەڵام گرنگ ئەوەیە لەگەڵ بوونی ئەو دیاردەیەدا، پڕۆسەی وەرگرتنی سكاڵا و لێپرسینەوەش هەبێت. بەشێك لە كاری ئێمە خۆپارێزییە و بەشێكی دیكەش حكومەت دەیگرێتە ئەستۆ، بەڵام پێویستە ددانپێدانانێكی باشتر بە كار و چالاكییەكانی ئێمە هەبێت.

بە داخەوە وەك دەزانن، ئێمە لە چوارچێوەی وڵاتێكدا دەژین كە تا ئێستاش لە ڕیزبەندی ٢٥ـەم یان ٢٦ـەمین گەندەڵترین وڵاتانی جیهاندایە، لەبەر ئەوە سەرەڕای هەموو هەوڵەكانی حكومەت و ڕێكخراوە ناحكوومییەكان و دامەزراوە چاودێرییەكان، پێمان وایە هێشتا ڕێگەیەكی درێژمان لەپێشە. شانازی بەو هەنگاوانەوە دەكەین كە نراون، بەڵام پێویستمان بە هەوڵی زیاترە بۆ كەمكردنەوەی بەرچاوی گەندەڵی.

* پێتان وایە سەروەریی یاسا لە هەموو ناوچەكانی وڵاتدا فاكتەری سەرەكییە بۆ كەمكردنەوەی گەندەڵی، بەتایبەتی لە سنورەكان، و ئایا دامەزراندنی دادگایەكی تایبەت بە كەیسەكانی گەندەڵی پێویستییەكی حاشاهەڵنەگر نییە بۆ بنبڕكردنی گەندەڵی؟

-بە دڵنیاییەوە، سەروەریی یاسا خاڵێكی یەكجار گرنگە، كاتێك یاسا سەروەر دەبێت، هەموو هاووڵاتیان بە بێ جیاوازیی ڕەنگ، دەنگ، پێگەی كۆمەڵایەتی، یان باری داراییان، لەبەردەمیدا یەكسان دەبن. یەكێك لە فەیلەسووفە گەورەكان پێش دوو هەزار ساڵ گوتوویەتی: «ڕێزگرتن لە یاسا بنەمای ژیانی مەدەنییە» كەواتە، یاسا خاڵێكی سەرەكی و بنچینەییە. هەموو ئەو وڵاتانەی كە پێشكەوتوون و سەركەوتوو بوون، دامەزراوەكانی جێبەجێكردنی یاساش، وەك دادگاكان و دامەزراوەكانی دیكە، بە شێوەیەكی كاریگەر دابین كراون.

سەبارەت بە دادگاكان، وەك دەزانن ئێمە داوامان كردووە و جەختمان لەسەر دامەزراندنی دادگایەكی تایبەت بە كەیسەكانی گەندەڵیی كردووەتەوە. پێش دوو ساڵ ئەنجومەنی دادوەری بڕیاری دا، دادگایەك بۆ ئەم مەبەستە تەرخان بكرێت، بەڵام پێش ئەوەی بچێتە قۆناغی جێبەجێكردن، خودی ئەنجومەنی دادوەری بڕیارەكەی گۆڕی و بڕیار درا لە چوارچێوەی هەر چوار سەرۆكایەتیی دادگای تێهەڵچوونەوەكانی هەولێر، سلێمانی، دهۆك و گەرمیاندا چەند دادگایەك تەرخان بكرێن، واتە لە جیاتی یەك دادگا، چوار دادگا. لە ڕووی كردارییەوە، ئێستا ئەم دادگایانە هەن و تەرخان كراون، بەڵام بە دڵنیاییەوە ئەمە جیاوازییەكی هەیە لەگەڵ بوونی یەك دادگای تایبەت، بەتایبەتی بۆ تاوانە گەورەكان.

ئێمە بە بەردەوامی داوا و فشارمان لە سەرۆكایەتیی پەرلەمان كردووە و تەنانەت ڕەشنووسی یاسایەكیشمان پێشكەش كرد، پەرلەمانی پێشوو ئەو ڕەشنووسەی وەرگرت، كە یەكێك لە خاڵەكانی ئەوە بوو ئەنجومەنی دادوەری بە یاسا پابەند بكرێت بە دامەزراندن و تەرخانكردنی ئەو دادگایە، بەڵام بە داخەوە ڕەشنووسی یاساكە دوای ساڵێك لە مانەوەی پەرلەمان گەڕێندرایەوە، بە بیانووی پێویستی بە هاوكاریی زیاتر هەیە. وەك دەزانن، هەر یاسایەك ئەگەر كۆدەنگی و خواستی لە نێو كوتلەكاندا نەبێت، تێپەڕاندنی ئاسان نییە.

بە هەر حاڵ، یاساكە تێپەڕی، ئێمە بەنیازی ئەوەین لەگەڵ دەستبەكاربوونەوەی پەرلەمانی تازە، جارێكی دیكە پەرە بەو ڕەشنووسە بدەین. یاسای ئێمە، یاسای ژمارە ٣ی ساڵی ٢٠١١، دووجار لە ٢٠١٤ و ٢٠١٩دا هەموار كراوەتەوە، بەڵام زۆرتر میكانیزمە شێوەییەكانی وەك هەڵبژاردنی سەرۆك و ئەوانەی گۆڕیوە و زۆر لە جەوهەری یاساكەی نەگۆڕیوە، بەڵام ئێستا پاش هەشت بۆ نۆ ساڵ كاركردن بەم یاسایە، وەك دەزانن هەر یاسایەك كە لەسەر زەوی واقیع جێبەجێ دەكرێت، پێویستی بە پێداچوونەوە هەیە. لەگەڵ پێشكەوتن و پەرەسەندنی ئابووری و كۆمەڵایەتیدا، پێویستی بە نوێكردنەوە دەبێت. ئێمە خەریكی ئەوەین و ئینشاڵڵا لە داهاتوویەكی نزیكدا ڕەشنووسی هەموارێكی گشتگیرتر و پەرەپێدراوتر ئامادە بكەین.

*  جەختتان لەسەر ئەوە كردەوە كە هەندێك یاسا لە خۆیدا ڕێگەخۆشكەرە بۆ گەندەڵی، یان لاوازییان تێدایە، ئایا ئەم یاسایانە پێویستە هەموار بكرێنەوە، یان پێویستیمان بە سیاسەتێكی جیاواز هەیە، بۆ بەڕێوەبردنی داهات؟ بۆچی كێشەی كەمیی ژمارەی لێكۆڵەرانی دادیی تایبەتمەند و كارامە هەیە؟

- پەرلەمانی كوردستان لە خولە جیاوازەكاندا نزیكەی ٤٥٠ تا ٥٠٠ یاسای دەركردووە، هیچ یاسایەك بە ئاشكرا ڕێگە بە گەندەڵی نادات، بەڵام كون و كەلەبەر، یان لاوازی لە یاساكاندا زۆر جار ڕێگە بۆ كەسانی فرسەتخواز دەڕەخسێنێت، سوودی لێ وەربگرن، هەروەها ناڕێكخستن، یان نەبوونی وردبینی لە دەقەكانی یاساكاندا كێشە دروست دەكات. بۆ نموونە یاسای وەبەرهێنان یاسایەكی زۆر باش بوو، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٧ دەرچووە، ئێستا ساڵی ٢٠٢٥ـە، ئەم یاسایە لەسەر ئەرزی واقیع كەم و كووڕیی هەیە، هەرچەندە زۆرێك لە وەبەرهێنەران بە دڵسۆزانە بەشدارییان لە پڕۆسەی ئاوەدانكردنەوەی كوردستاندا كردووە، بەڵام هەندێكیشیان خراپ دەسەڵاتی خۆیان بەكارهێناوە، یان سوودیان لەو كەلەبەری یاساییانە وەرگرتووە.

جگە لە یاسای وەبەرهێنان، زۆر یاسای دیكەش هەن، وەك یاسای سزادانی عێراقی، كە یاسایەكی كۆنە و لە ساڵی ١٩٦٩ دەرچووە. ڕاستە هەندێك هەموار كراوەتەوە، تا ساڵی ٢٠٠٣ و دوای ڕووخانی ڕژێمی سەدامیش گۆڕانكاریی تێدا كراوە، بەڵام بەشی زۆری ئەم یاسایانە پێویستیان بە نوێكردنەوە هەیە.

سەبارەت بە خاڵی دووەمی پرسیارەكەتان یەكێك لە كێشە درێژخایەنەكانی ئێمە لە ساڵی ٢٠١٤وە ئەوەیە كە یاساكە بە ڕوونی بە پێچەوانەی عێراقەوە، ڕێگە بە دەستەی دەستپاكی نادات، خۆی سكاڵا وەر بگرێت و لێكۆڵینەوە دەست پێبكات، بەڵكو دەبێت داوا لە دامەزراوە فەرمییەكان بكات. بە داخەوە، ئەم مافە لە ساڵی ٢٠١٤ لە دەستەی دەستپاكی سەندرایەوە، كە زیانێكی گەورەی بە خودی پڕۆسەكە گەیاند، وەك ئەوە وایە قوتابخانەیەك، یان كۆلێژێك دابمەزرێنیت، بەڵام مامۆستای بۆ دابین نەكەیت.تا ئێستاش بە دەست كەمیی ژمارەی لێكۆڵەرانی دادییەوە دەناڵێنین، لە بەرانبەر كەرتی گشتییەكی زەبەلاحدا كە سەرووی ٨٠٠ هەزار كارمەند لەخۆ دەگرێت، كەچی لە هەرسێ شاری هەولێر، سلێمانی و دهۆك ئێمە تەنیا ٢١ لێكۆڵەری دادیمان هەیە. هەروەها ژمارەیەك لە كارمەندانی دەسەڵاتی دادوەرییش یارمەتیدەرن، بەڵام ئەوان فەرمانبەری دەسەڵاتی دادوەرین، نەك هی دەستەی دەستپاكی، ئەمە كێشەیەكی گەورەیە.

چەندین جار داوامان كردووە بۆ دامەزراندنی لێكۆڵەرانی دادی، بەڵام یاساكان ئەم دەسەڵاتە دەدەنە ئەنجومەنی دادوەری، هیوادارین لە داهاتوودا ئەم پڕۆسەیە جێبەجێ بكرێت. من پێم وایە هەرێمی كوردستان پێویستی بە لانیكەم ٧٠ تا ١٠٠ لێكۆڵەری دادی هەیە بۆ ئەوەی بتوانێت تەواوی پانتایی هەرێمی كوردستان بگرێتەوە، بە بێ ئەو توانایەش ئێمە كار و چالاكیی باش ئەنجام دەدەین، بەڵام چالاكییەكانمان ٧٠% بۆ ٩٠% لە سنووری سێ شارە سەرەكییەكەدا قەتیس ماوە. تیمەكانمان بە دڵنیاییەوە سەردانی گەرمیان، سۆران و كۆیەش دەكەن، بەڵام ئەگەر توانای مرۆیی و ماددی بۆ دامەزراوەكە دابین بكرێت، دەستەكە دەتوانێت بە لانی كەم ١٠ بۆ ٢٠ هێندەی ئێستا كاریگەرتر بێت.

* ئایا هیچ دۆسییەیەكی گەندەڵیی هەیە كە لەسەر ڕەفەكان مابێتەوە و ئێوە نەتوانن دەستكاری بكەن؟

- نەخێر، ئێمە هیچ كێشەیەكی لەو جۆرەمان نییە، بە پێچەوانەوە لە ماوەی سێ مانگی ڕابردوودا، بەتایبەتی لە هەولێر، دادوەرێكی تایبەتمەندمان هەیە كە بە تەنیا كار لەسەر هەموو كەیسەكان دەكات، هەوڵیش دەدرێت بەشی زۆری ئەو كەیسانەی كە لە ساڵی ٢٠٢٠ـەوە ماونەتەوە، كاریان لەسەر بكرێت. هیچ كەیسێك لەلای ئێمە پەراوێز نەخراوە، ئەگەر سكاڵاكە لەسەر هەر كەسێك بێت و لە هەر ئاستێكدا بێت، ئێمە كاری لەسەر دەكەین، بڕیاری كۆتاییش بۆ دادگاكان دەگەڕێتەوە، كە ئایا ئەو كەسانە بەو بەڵگانەی بەردەستن تاوانبار بوون، یان نا.