گەشتوگوزار وەكوو دەستگایەكی بەهێز بۆ پاراستن و نیشاندانی شوێنەوارەكان كار دەكات. زۆر شوێنەواری دێرین هەن كە كەسی تایبەت نایانپارێزێت، بەڵام كەرتی گەشتیاری دەتوانێت ڕێگەخۆشكەر بێت بۆ ئەوەی خەڵك سەردانیان بكات. لە ڕێگەی گەشتوگوزارەوە خەڵك لە نزیكەوە ئاشنای ئەم شوێنەوارانە دەبن و دەزانن كە خاوەنی مێژوویەكی قووڵ و بەهاداری خۆیانن، ئەمەش هەستی پاراستنیان تێدا بەهێز دەكات. بۆ نموونە سەردانیكردنی ئەشكەوتەكانی وەك «بەیر» و «گوندن»، یان پردە دێرینەكان كە هەندێكیان تەمەنیان دەگاتە دوو هەزار ساڵ، وا دەكات گەشتیاران و خەڵكی ناوخۆیی گرنگیی مێژوویی و كەلتوورییان تێبگەن و دەبێتە سەرچاوەیەكی گرنگ بۆ حكومەت، بۆ دابینكردنی بوودجەی پێویست بۆ پاراستن و نۆژەنكردنەوەی ئەم شوێنەوارانە، بەمەش دەتوانرێت بەردەوامی بە مانەوە و پارێزراوییان بدرێت.

كوردستان خاوەنی سەدان شوێنەواری مێژوویی و كۆنە، وەك (قەڵا، گوند، و شارستانیەتی دێرین و ...)، گرنگی پاراستنی ئەم گەنجینەیە بەتایبەت ئەو شوێنەوارانەی كە لە مەترسیدان، وەك ئەو شوێنەوارانەی دەكەونە سەر سنوورەكان و بەهۆی بارودۆخی سیاسییەوە دەستپێڕاگەیشتنیان قورسە. بۆ ناساندنی ئەم شارستانیەتە دەوڵەمەندە بە جیهان، پێویستە كار لەسەر نمایشكردن و هۆشیاركردنەوەی خەڵكی بیانی بكرێت. پێشنیاز دەكەم كە پێشوازییەكی گەرم لە گەشتیاران بكرێت، بۆ ئەوەی لە نزیكەوە ئاشنای شارستانیەت و مێژووی مەزنی گەلەكەمان ببن.كەرتی گەشتوگوزار دەتوانێت ڕۆڵێكی گرنگ بگێڕێت لە بەرزكردنەوەی ئاستی شوێنەوارەكان لە ڕووی ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەوە. یەكێك لە ڕێگاكانی ئەمە بریتییە لە ڕێكخستنی سەردانی ساڵانە بۆ مامۆستایان، قوتابیان، و زانكۆكان بۆ شوێنەوارەكان. لەم سەردانانەدا، دەكرێت كورتە باس و لەسەر شوێنەوارەكان پێشكەش بكرێت و پرسیار و تاقیكردنەوەیان لەسەر بكرێت. ئەم پڕۆسەیە نەك تەنیا زانیاریی قوتابیان زیاتر دەكات، بەڵكو هەستی نیشتمانییان بەرز دەكاتەوە و دڵنیایی دەدات كە نەوەی نوێ بە شێوەیەكی باش ئاشنای میراتی مێژوویی خۆیان دەبن. لەم ڕێگەیەوە گەورە و بچووكی كورد شارەزای شوێنەوارەكان دەبن، ئەمەش بۆ ناساندنی ئازادی و ناسنامەی گەلەكەمان زۆر گرنگە.

بە گشتی شوێنەوارەكانی كوردستان نەك تەنیا وەك گەواهیدەرێكی زیندووی مێژوویەكی قووڵ خزمەت دەكەن، بەڵكو دەتوانن ببنە سەرچاوەیەكی سەرەكی بۆ گەشەی ئابووری، پەرەپێدانی كەلتووری و بەهێزكردنی ناسنامەی نەتەوەیی، بە مەرجێك بە شێوەیەكی سیستماتیك و ستراتیژی كار لەسەر پاراستن و ناساندنیان بكرێت..