فەرهاد محەمەد، ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و سەرنووسەری گۆڤاری گوڵانە و لە گفتوگۆی ئەمجارەی بازنەی گفتوگۆ»دا (هونەر و ناسنامە، كورد چی بكات باشە؟)، بەم جۆرە دید و تێڕوانین و پێشنیارەكانی خۆی خستە ڕوو:

 

هونەر و ناسنامە دوو چەمكی دانەبڕاون، بەتایبەتی بۆ نەتەوەیەك كە ماوەیەكی زۆر لە خەباتی بەردەوامدا بووە بۆ سەندنەوەی مافەكانی و پاراستنی بوونی خۆی. ناسنامەی كوردی لە سەرجەم بوارەكانی ژیاندا، بەتایبەتی لە هونەردا، ڕەنگی داوەتەوە. لە سەردەمی ئێستادا، لە كاتێكدا جیهان بە خێرایی گۆڕانكاریی بەسەردا دێت، پاراستن و پەرەپێدانی هونەر و ناسنامەی كوردی بووەتە ئەركێكی نەتەوەیی و پێویست، بەڵام جێگەی داخە لە ئێستادا هونەر و ناسنامە لەسەر ئاستی دەرەوە و ناوخۆ هەرێمی كوردستان ڕووبەڕووی كۆمەڵێك مەترسی و ئالنگاری بووەتەوە.

لەسەر ئاستی دەرەوە و دەوڵەتانی دراوسێی هەرێمی كوردستان، بەتایبەتی هەرسێ نەتەوەی «تورك، فارس، عەرەب» لە هەوڵدان كە بەشێك لە شوێنەوارە دێرینەكانمان و بەشێك لە كەلەپووری هونەری كوردی لە یۆنسكۆ بەناوی نەتەوەكانی خۆیانەوە تۆمار بكەن، بۆیە زۆر گرنگە بە شێوەیەكی زانستی و سیستماتیك سەرجەم شوێنەوارە دێرینەكان، مەقام و ڕیتم و ئامێرە مۆسیقییە كوردییەكان، جلوبەرگی كوردی، چیرۆك و ئەفسانەكان، و هەموو جۆرەكانی دیكەی هونەری كوردی، بە بەڵگەی پێویستەوە (وێنە، ڤیدیۆ، لێكۆڵینەوەی ئەكادیمی) كۆ بكرێنەوە و تۆمار بكرێن. لەمەش زیاتر دەبێت حكومەتی هەرێمی كوردستان پشتگیریی ناوەندە ئەكادیمییەكان و توێژەران بكات بۆ ئەنجامدانی لێكۆڵینەوە لەسەر مێژوو و ڕەسەنایەتی هونەری كوردی، بەتایبەتی ئەو بوارانەی كە لەژێر هەڕەشەی دزیندان.

لەسەر ئاستی ناوخۆی هەرێمی كوردستان كە دیسان چاوی هەر چوار پارچەی كوردستان لەسەر قەوارەی سیاسیی هەرێمی كوردستانە، زۆر گرنگە كە پەرلەمانی كوردستان بە هەماهەنگی لەگەڵ كۆی هونەرمەندانی كوردستان پڕۆژە یاسایەك بۆ «پاراستن و پەرەپێدانی هونەری كوردی» لە هەرێمی كوردستان دەربكات، هەروەك یاسایەكیشی بۆ «پاراستنی زمانی كوردی» دەركردووە. هەربۆیە ئەگەر پەرلەمانی كوردستان یاسایەكی لەم جۆرە دەربكات، ئەوا حكومەتی هەرێمی كوردستان دەتوانێت لە چوارچێوەی ئەو یاسایەدا كۆمەڵێك بڕیار دەربكات بۆ پاراستنی كەلەپووری هونەری ڕەسەنی كوردی لە سەرجەم بوارەكانی هونەردا، هەروەها دەتوانێت بەپێی بەندەكانی ئەو یاسایە ڕێگری لە هەر پێشێلكارییەك بكات و هانی كۆمپانیاكانی كەرتی تایبەت بدات بۆ ئەوەی وەبەرهێنان لە پاراستنی و پەرەپێدانی هونەری كوردیدا بكەن، ئەمەش بە ڕێگەی بەتایبەتكردنی بوارە جیاوازەكانی هونەری كوردی، هەر بۆ نموونە كۆمپانیاكان دەتوانن وەبەرهێنان لە دروستكردنی فیلمی كوردیدا بكەن و بە داهاتی فیلمەكە پشتگیری لە هونەرمەندانی كوردستان بكەن، كە بێگومان ئەم ئاراستەیە بۆ هونەری شێوەكاری بە ڕێگەی كردنەوەی گەلەریی تایبەت بۆ پێشانگەی تابلۆی هونەرمەندانی شێوەكاری و فرۆشتنی تابلۆكانیان، هەروەها دروستكردنی هۆڵی شانۆی سەردەمییانە بۆ ئەوەی شانۆكاران بتوانن شانۆگەریی تازە و سەردەمییانەی لەسەر پێشكەش بكەن و خەڵك بە ڕێگەی كڕینی بلیت، بگەڕێنەوە بۆ هۆڵی شانۆ سەردەمییەكان، لە هەمان كاتدا كۆمپانیاكان بەتایبەتی ئەو هۆتێلانەی هۆڵی گەورەیان هەیە، دەتوانن كۆنسێرتی شایستە بۆ هونەرمەندانی گۆرانیبێژ و موزیكژەنانی كوردستان ساز بكەن تا بەرهەمە هونەرییەكانی تیادا نمایش بكەن.

هونەری بەرگری و بەرخۆدان لە هەر چوار بوارەكەی «شانۆ، سروود و گۆرانی، سینەما، شێوەكاری» بەردەوام بە درێژایی مێژووی بزاڤی ڕزگاریخوازی كوردستان هاوشانی پێشمەرگە لە سەنگەری بەرگری و خەباتدا بوون، لە هەشتاكانی سەدەی ڕابردوو لە ژێر زەبر و زەنگی ڕژێمی دیكتاتۆری بەعسدا، هونەرمەندانی كوردستان تەختەی شانۆكانیان كردبووە سەنگەری بەرخودان و لە ناو شانۆگەرییەكانیاندا دووبارە گیانی بەرخودانیان لەناو گەلی كوردا زیندوو دەكردەوە و گەشەیان پێ دەكرد، هونەرمەندانی كوردستان بۆ نموونە یەڵماز، بە ڕێگەی هاوێنەی كامێرای سینەما بۆ نموونە وەك فیلمی « ڕێگا –یۆڵ» كە تیایدا نەهامەتییەكانی گەلی كوردی بەرجەستە كرد و هەموو جیهانی سەرسام كرد، هونەرمەندانی گۆرانیبێژ بە سروودە نیشتمانییەكانیان بەردەوام گیانی ورە و بەرخۆدانیان لەناو هێزی پێشمەرگە و جەماوەری تێكۆشەری گەلی كوردستاندا زیندوو دەكردەوە و كوردایەتییان دەكردە بەرژەوەندیی گشتیی هەموو لایەك.

ئەوەی جێگەی داخە كە لە ئێستادا لە هەموو كاتێك زیاتر پێویستمان بەوەیە بە چەكی هونەر، بەرگری لە ناسنامە و شوناسی بەرزی نەتەوەیی خۆمان بكەین، بەڵام وەك دەبینین جۆرێك لە خەمساردی بەرانبەر بە هونەر هەیە، هونەرمەندان لەبری ئەوەی توانا و ئیرادەیان یەك بخەن، بۆ ئەوەی بە شێوازێكی تازە داهێنان لە هونەرەكەیاندا بكەن، بۆ ئەوەی بە بەرهەمەكانیان بوون و ناسنامەمان وەك خۆی پیشانی جیهان بدەن، بەڵام بە شێوەیەك پەراوێز خراون، كە ئەو هونەرمەندانەی خاوەنی بەهرەیەكی گەورەن، وردە وردە نائومیدی باڵ بەسەریاندا بكێشت و لە كار و هەوڵدانی جددی بۆ پێشخستنی هونەری كوردی سارد ببنەوە.

وەزارەتی ڕۆشنبیریی حكومەتی هەرێمی كوردستان وەك وەزارەتێكی پەیوەندیدار بە هەموو بوارەكانی هونەر، پشكی شێری ئەو ڕەخنانە ڕووبەڕووی دەبێتەوە كە ئێستا بوونەتە هۆی ئەوەی هونەر و هونەرمەندان پەراوێز بخرێن، بۆیە بەپلەی یەكەم دەبێت وەزارەتی ڕۆشنبیری بە هەماهەنگی و هاریكاری لەگەڵ سەرجەم هونەرمەندانی كوردستان زەمینە بۆ كۆنفڕانسێك ساز بكات كە نەك هەر هونەرمەندانی هەرێم، بەڵكو سەرجەم هونەرمەندانی هەر چوار پارچەی كوردستان پێكەوە كۆ بكاتەوە، بۆ ئەوەی لە میانەی ئەو كۆنفڕانسەدا پڕۆژەیەكی نەتەوەیی بۆ پاراستنی «هونەر و ناسنامەی كوردی» ئامادە بكرێت و حكومەتی هەرێمی كوردستان بە هاوكاریی كۆمپانیا و سەرمایەدارانی كوردستان، بوودجەیەك تەرخان بكەن، بۆ ئەوەی بتوانرێت پەرە بە هونەری كوردی بدەن و هونەرمەندانی كوردستان لەو پەراوێزە دەربكەن، بۆ ئەوەی جارێكی دیكە هونەرمەندان بەهرەكانیان یەك بخەن و بە بەرهەمە هونەرییەكان داهێنان پێشكەشی گەلی خۆیان و تەواوی جیهانیش بكەن.