مامۆستا مەلا تاهیر محەمەد مەحموود وتارخوێن و پێشنوێژ لە مزگەوتی مرێڤا لە شارۆچكەی قەسرۆك ئەوانەی دەیانەوێت مێژووی كوردی موسڵمان بسڕنەوە، كەسانێكن لە میللەتی كوردی موسڵمان تێنەگەیشتوون و ناهەقی دەكەن
ئایینی ئیسلام دوورە لە توندوتیژی و نابێت هەرگیز بۆ مەرامی سیاسی و بەدەستهێنانی دەستكەوتی ماددی بەكار بهێنرێت، جێگای داخیشە هەندێك لایەن و كەس هەن، كە دەیانەوێت جارێكی دیكە میللەتی كورد بكەنەوە بە ئیسلام، لەسەر ئەم پرسە گۆڤاری گوڵان دیدارێكی لەگەڵ مامۆستا مەلا تاهیر محەمەد مەحموود وتارخوێن و پێشنوێژ لە مزگەوتی مرێڤا لە شارۆچكەی قەسرێ ئەنجام دا.
* لەدوای ڕووخانی خەلافەتی ئیسلامی لە ئەستەنبوڵ، ڕێكخراوی ئیخوان موسلمین لە میسر دامەزرا، بۆ دووبارە گێڕانەوەی خەلافەتی ئیسلامی و دواتر فیكری ئیخوان بووە فیكرێكی جیهانی، ئەمەش بووە هۆكاری ئەوەی ئیسلام دابەش بێت بۆ سیاسی و عیبادەت، ئایا ئەم دابەشكردنەی ئیسلام تا چەند خزمەتی بە ئیسلام كردووە؟
- ئیسلام و دین یەكن، هەر لە ئادەم تا خاتەم (ان دین عند الله الاسلام) و ئایینی ئیسلام لە كاتی پێغەمبەر (د.خ) و دوای ئەو و خەلیفەكانی ڕاشیدین و تا ئێستاكە یەك ئیسلام و یەك شەریعەتە، بەڵام پاش ڕووخانی خەلافەتی ئیسلام لە ئەستەنبوڵ ئەوە لە وڵاتانی ئیسلامی هەر یەكەیان بە ڕێگا و هەوڵدانی جۆراوجۆر كاریان بۆ ئەوە كرد، كە خەلافەتی ئیسلامی دروست بكەنەوە، یەكێ لەو وڵاتانەش میسر بوو، كە زانایانی ئیسلام لە میسر ڕێكخراوی ئیخوان موسلمینیان دروست كرد، بۆ دووبارە گێڕانەوەی خەلافەتەكە، ئەگەرچی لەگەڵ دروستبوونی ئیخوان موسلمین و ئەحزابی دیكەش دروست بوون، كە حزبی ئیسلامین، بەرانبەر ئەو حزبە علمانییانە كە لە وڵاتانی جیهان هەن. بەڵام ئەو گرووپ و ڕێكخراوانە بەتایبەتی ئیخوان موسلمین لە سەرەتادا لە چوارچێوەیەكی ڕێكخستن و بانگەوازی نهێنی بوو، لە پاشان بۆ زۆربەی وڵاتانی ئیسلامی تەشەنەی كرد. ڕاستە ئەو ڕێكخراوە ئیسلامی بوو، بەڵام لە كارەكانیاندا سیاسەتی تێدا پەیڕەو دەكرا، هەر وەكو حزبەكانی عەلمانییەكان و ئەوانی دیكە كە هەن. بەڵام هەمووان دەزانین ئایینی پیرۆزی ئیسلام بۆ هەموو مرۆڤایەتی و ئاسوودەیی و خۆشگوزەرانی هاتووە و لە ئیسلامدا كاروباری هەمە لایەن ئیدارە دەدرێت، هەر لە كاروباری كۆمەڵایەتی و ئابووری و دارایی و بازرگانی و سیاسەتیشی تێدایە، بەو جۆرەی كە خزمەت بە هەموو مرڤایەتی و سەرفرازی و ئازادیی مرۆڤەكان بكرێت، نەك سیاسەت بەو جۆرەی كە ئایینی ئیسلام بۆ بەرژەوەندیی گرووپێك، یان كەسانێك بەكار بێت، تاوەكو لەو ڕێگایەوە بگەنە دەسەڵات و كورسیی حوكمڕانی، بەتایبەتی وەكو ئەو لایەن و گرووپە ئیسلامییە سیاسییانەی ئێستا لە دنیا و لە وڵاتی ئێمەش دروست بوون، بە بانگەواز و بەرنامەی ئیسلامی پیرۆز كار بۆ وەرگرتنی دەسەڵاتەكانی حوكمڕانی دەكەن، كە ئەمەش لە هەندێ كات و جومگەدا نەك تەنیا زیان بە ئایینە پیرۆزە گەورەكەی ئیسلام دەگەیەنن، بەڵكو دەبنە هۆكارێك بۆ زەرەرمەندیی كۆمەڵگە و هەندێك جار گێڕەشێوێنی و پارچە پارچەبوونی كۆمەڵگەشی لێ بەدی دەكرێت، لە هەرێمی كوردستانیش لایەن و حزبی ئیسلامی هەن كە هەر هەموویان بە ناوی ئیسلام و قورئان و شەریعەتەوە بانگەواز بۆ خۆیان دەكەن، بەتایبەتی لە هەڵبژاردنی پەرلەماندا كار بۆ بەدستهێنانی كورسی و كورسیی زیاتر دەكەن، كە ئەمەش واتە بەرژەوەندی بۆ حزب و دەستكەوتەكانیان لەو حكومەتەی هەیە، واتە لە كاری ئیسلام و بەهێزكردنی ئایینەكە دەردەچن، ئەمەش زیانێكی زۆر بە ئیسلام و كۆمەڵگەی موسڵمانان دەگەیەنێت و هەر یەك لەو حزبە ئیسلامییە سیاسییانە تەنیا خۆیان لەوانی دیكە پێ ڕاستترە، بەڵام بە بۆچوونی خۆم ئیسلام ژیانە، تەنیا عیبادات و تقوس نییە و ئیسلام نەك تەنیا هەندێ ئەركانە، بەڵكو ئیسلام عەقیدەیە و باوەڕبوونە بە خوای تاك و تەنیا.
* دەركەوتووە كە فیكری ئیسلامی سیاسی بایەخ بە پرسی خاك و نەتەوە نادات، واتە پیرۆزییەكانی نەتەوە بێ بەها دەكەن، لێرەش لە كوردستان دەبینین كە لەو مەدرەسانەی حزبە ئیسلامییەكان سەرپەرشتی دەكەن، پڕۆگرامەكانیان سڕینەوەی هزری نەتەوەیی و نیشتمانییە. ئایا سڕینەوەی ئینتیما و پیرۆزییەكانی نیشتمانی چ كارەساتێكی لێ دەكەوێتەوە؟
- پێغەمبەرمان محەمەد (د.خ) فەرموویەتی «دەبێت مرۆڤ نەتەوە و وڵات و خاك و نیشتمانی خۆی خۆش بوێت و بە هیچ شێوەیەك موسڵمانان نابێت ئینكاری لە خاك و وڵات و زمانی خۆیان بكەن»، بەتایبەتی لە ناو میللەتێكی وەكو میللەتی كورد كە زیاتر لە (6000) ساڵ تەمەنی لەسەر ئەو خاكە هەیە و دەبوو تا ئێستا خاوەنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆی بووایە، هەر بۆیە هەر كەس و گرووپ و لایەنێك ئینكاری نەتەوەی كورد بكات، ئەوە باوەڕی بە ئیسلام لاوازە و مافی ئەوەی نییە ئەو تێڕوانینەی هەبێت، چونكە خوای گەورە و ئایینی پیرۆزی ئیسلام بڕیار لەسەر هەق دەدات و دەوڵەت و حوكمڕانیی سەربەخۆ بۆ میللەتی كورد هەق و مافێكی خوایە، بەڵام ئەو مافەمان بە ناهەق لێ زەوت كراوە و پارچە پارچەشیان كردووین. خوای گەورە فەرموویەتی: (ومن ایاتە خلق السماوات والارض و اختلاف السنتكم و الوانكم...)، هەروەها پێغەمبەرمان محەمەد (د.خ) كە لە مەككە دەردەكرێت، ماوەیەك دەڕوات، ئاوڕ بەرەو مەككە دەداتەوە و دەفەرموێت «ئەی مەككە زۆرم خۆش دەوێیت، ئەگەر ئەهلەكەت دەریاننەكردمایە قەت جێم نەدەهێشتی»، واتە خاك و نیشتمانی خۆت دەبێت زۆر لا خۆشەویست و پیرۆز بێت. هەر پێغەمبەر محەمەد (د.خ) دەفەرموێت «ئەوەی لەسەر ماڵ و خاك و كەرامەتی خۆی بكوژرێت شەهیدە»، بەڵام لە كاتێكدا كەسێك، یان گرووپێك بە پێچەوانەی ئەوە بەرانبەر خاك و بەها پیرۆزەكانی نەتەوە و نیشتمان كار دەكەن، ئەوە دیارە لە ڕاست و دروست و هەقیقەتی ئایینی ئیسلام نەگەیشتوون.
* ئێمەی كورد وەك گەلێكی موسڵمان، خاوەنی مێژوویەكی پاكی موسڵمانیەتی و كوردایەتین و چەندین زانای گەورەی ئیسلامیمان هەبووە و هەیە. بۆچی ئیسلامی سیاسی ئەم مێژووە فەرامۆش دەكات و دەیەوێت مێژوویەكی دیكە لە كوردستان بڵاو بكاتەوە كە ئەویش مێژووی عەرەبییە؟
- ناكرێت ئینكاری لەوە بكرێت كە میللەتی كورد هەر لە سەرەتای مێژوو و لە كاتی هاتنی ئایینی پیرۆزی ئیسلام تاوەكو ئێستا زۆر پەیوەستە بە ئایینی پیرۆزی ئیسلامەوە و ئەو ئایینەی بە پاك و بێگەردی و بەبێ هیچ بەرژەوەندییەك وەرگرتووە. ئێمەی كورد میللەتێكین خاوەن عیبادەت و عەقیدەیەكی تەواو و گەورەین و خاوەنی دەیان و سەدان كەسایەتی و زانای ئایینی و بلیمەت و شاعیر و شۆڕشگێڕین، لەسەر پەیڕەوی ئایینی ئیسلام، نووسەران و زانایانی ئیسلامی عەرەبی و هەموو دنیا ئەو شاهیدیەمان بۆ دەدەن، ئەگەر ئەو حاڵەتەش هەبێت كە بیانەوێت مێژووی خۆمان لەبیر بكەین و مێژوویەكی دیكە بێننە ناومان، ئەوە كارێكی زۆر ئاسان نییە و نەخوازراوە، چونكە میللەتی كورد لە ورد و درشتی ئایینی ئیسلام گەیشتووە و زانا و كەسایەتی و تەریقەتەكان و حوجرەكانی كورد و كوردستانیان لە هزر بە باشی و جوانی قایم بووە، ئەگەرچی دوژمنان پارچە پارچەیان كردووین بۆ چوار بەش، بەڵام تا ئەو ساتەش ئەو پیلان و ناحەزییەیان نەتوانراوە بە ئاستی سەرە دەرزییەكیش لە دەروونی كوردی موسلمان جێگای ببێتەوە. ئەو كەسانەی دەیانەوێت مێژوومان بسڕنەوە و مێژووی عەرەبمان بۆ بێنن، لە كوردبوون تێنەگەیشتوون. لە مێژە كورد شارەزایی لەسەر مێژووی نەك تەنیا عەرەب، بەڵكو مێژووی تورك و فارس و نەتەوەكانی دیكەش هەیە. بەڵام ئەوانە دژایەتی و دوژمنایەتیمان بە چەندین جۆر دەكەن. لە لایەكی دیكەوە ئەگەر تەماشای مێژووی شۆڕشی ڕزگاریخوازی گەلی كورد بكەین، دەبینین هەموو سەركردەكان هەر لە قازی محەمەد تا شێخ سەعیدی پیران و مەلا مستەفای بارزان و ئەوانی دیكەش هەموویان دەرچووی حوجرەی ئایینی ئیسلام و سەر بە مەدرەسەكانی تەریقەتەكانی قادری و نەقشبەندی بوون، بۆیە باوڕ ناكەم كەس و هیچ حزبێكی ئیسلامی سیاسی بتوانێت مێژووی كورد و كوردستان لە بیر و هزری میللەتەكەمان بسڕێتەوە، یان كاڵی بكاتەوە. بەڵكو تەنیا ماندووبوون و پەشیمان بوونەوەیان بۆ دەمێنێتەوە.
* ئایا دەكرێت ئیسلامەتی تەنیا ئەو ئیسلامە بێت كە حزبە ئیسلامییەكان پێناسەی دەكەن؟
- نەخێر، ئەوە گەورەترین هەڵەیە و هەڵەیەكی ئیمانی و دوورە لە عەقیدەی ئایینی پیرۆزی ئیسلامە، بەڵكو ئیسلام هەر ئەو ئیسلامەیە كە لە ڕێگای قورئانی پیرۆز بۆ پێغەمبەر (د.خ) هاتووەتە خوارەوە، لەگەڵ فەرموودەكانی پێغەمبەر محەمەد (د.خ). مرۆڤایەتی ئێستاكە لە جاران زیاتر سوود لە ئیسلام وەردەگرن و زانایان و مەدرەسە ئایینی و تەریقەتەكانی كورد پشتیوانی تەواوی میللەتی كوردن كە دەزانن گەلی كورد موسڵمانی پاك و بێگەردن و گیان و ماڵ و ژیانیان لەپێناو ئەو ئایینە پیرۆز و مرۆڤایەتییە بەخت كردووە. ئەو لایەن و گرووپانە بەتایبەتی ئیسلامییە سیاسییەكان بۆ بەرژەوەندیی تایبەتیی خۆیان كار دەكەن و دەستی دەرەكیش هاندەریانە و زۆر مەترسیدارن.
* باس لە بەرهەمهێنانی توندوتیژی و تیرۆر لە فیكری ئیخوان موسلمین و ئیسلامی ئوسووڵی دەكرێت. ئایا لە ئایینی پیرۆزی ئیسلام تا چەند توندوتیژی هەیە؟ ئایا چاندنی تۆوی توندوتیژی و ئیرهاب تا چەند كۆمەڵگە بەرەو ناسەقامگیری و كاولبوون دەبات؟
- لە ئایینی ئیسلام هاتووە كە نابێت هیچ توندوتیژیەك هەبێت و ئیسلام بۆ پێكەوەژیان و ئاشتی و یەكگرتوویی و خۆشگوزەرانییە، نەك بۆ شەڕ و ناكۆكی و كوشتن و ماڵوێرانی. ئیسلام بەو ئاستەیە نابێت لە عیباداتیش توندڕۆیی هەبێت. ئیسلام بۆ ئەوەیە هەق و دادپەروەری بەسەر مرۆڤایەتی بچەسپێت و مرۆڤەكان نەرم و لەسەرخۆ و لێبوردە بن بەرانبەر یەكتر. ئیسلام دەلێت دەبێت خێر بۆ هەموو لایەك بێت. خوای گەورە و ئایینی ئیسلام دژی هەر جۆرە توندڕۆیی و توندوتیژییەكن لە كۆمەڵگە ئەنجام بدرێت، چونكە توندوتیژی ماڵكاولی و كوشتن و لەناوچوونی مرۆڤەكانی تێدا ڕوو دەدات، كە مرۆڤیش لە لای خوا زۆر گەورە و بەنرخە، بۆیە پێویستە موسڵمانان و هەموو مرۆڤایەتی بزانن كە توندوتیژی لە ئیسلام دوورە و لەلای خوا شتێكی قبووڵكراو نییە.
