جڤاکێ مە توشی ئاریشان دبن ، تایبەت خێزانێن چ نەخشێ دراڤی و ئابووری بۆ خۆ نە دانن ، نە بوونا نەخشێ ڕێک و پێک دبیتە سەدەم و ھەبوونا قەیرانان ،دبیت ئەڤرۆکە خێزانی زۆر پێدڤی ھەبن و شیان دا نەبن و نەشێت بجھــ بینیت،چونکی لسەر دەست بەردایی یان ژی ب ھەدەر فێر بوویە، لەوما یا گرنکە لسەر ھەر خێزانەکێ کو پێدڤیە وەک مەزاختنێن مالێ ب گرنکی وەربگرن. بوجە یان مۆچێ خێزانێ ڕێکەکە کو دبیتە ئەگەرا ڕێڤەبرنا ژیانا ڕۆژانە و دە ست ڤە ئینانا کەل و پەلان ب ھەمی ڕەنگا کو ئەڤ خێزانە پێدڤی دبیت و مووچە ژی زورێ گرنگە ب تایبەتی بۆ وان خێزانا کو چ ڕێکین دی نە بن ژبلی موچێ ھەیڤانە دا کو دراڤەک بگەھیتێ و ئەگەر نەھات ئانکو گیرۆ ببیت بێ گومان دێ تووشی چەند ئاریشێن دارایی بیت، چونکی ژیانا ڕۆژانە یا ڤێ خێزانێ یا گرێدایە ب ڤێ مووچەی ڤە و دڤێت ھەرکارەکێ مرۆڤ دکەت و ل دە ست پێکێ پلانەکا ڕێک و پێک بۆ نەدانت دێ شکەستنێ ئینیت، ل وی کاری دا و تووشی ئاریشا بیت و ئەو تشتێ دھێتە کرن دناڤ بەرا ژن و زە لاما ل ڤان ڕوژێن ھوسادا و ەکی مە کو دێ پلان دانان ولێک تێگەھشتنە و ل ھە میا گرنک تر ژنا مالێ دڤێت یا شارە زا بیت وب ژیری دراڤێن مووچەی ب دریژیا ھەیڤێ مەزێخیت ،خشتە یەکا مەزاختنێ دا ڕێژیت ڕێکخستی بیت بیت و ھەروەسا ئەندامێن خێزانێ ژی ئێکن ژ نموونێن حکومەتێ لەوما یا گرنگە خێزان ژی پلانەک ڕێکخستی و شارازایەک ھەبیت د مەزاختێن ھەیڤانە یێن کاروبارێن مالی ڤە.خەرجی و پلانا خێزانێ و خەرجیا خێزانێ ئەڤرۆ دھێتە ھژمارتن ئێک ژ گیر وگرفتێن مەزن کو کۆمەلگەو جڤاک توش دبن و چارەسەرکرنا ڤان جورە گرفتا زور زەحمەتە ئەگەر ڕێکێن باش نەھێنە پەیرەو کرن بو خەرج کرنا وی داھاتی کو خێزان بدەست خوڤە دئینیت, تایبەت ل ناڤ کومەلگەھێن پاشکەفتی کو بێکاری و کێشەو گرفتێن ئابووری د زۆرن و بەربەلاڤن تایبەت ل ئەڤرۆ دا کو بدەستڤەئینانا پارەی زۆر زەحمەت بوویە،ب سناھی دەست ناکەڤیت تنێ ھندەک تەخ و چینێن چڤاکی نەبن کو پارەکێ مەزن و زۆر ل جەم وان ھەیە و سامانەکێ مەزن خرڤەکریە و ھەژار ژی ئەڤرۆکە خوە کار ژی ب دەست ناکەڤیت نەکو داھاتەک چونکی بازاڕی چ لڤینێن وەسا نینن،لەوما بوویە ئەگەرێ کارێ ڤەشارتی دناڤ بازاڕی دا دھێت کرنێ، ژبەر ھندێ پێتڤیە ئەو داھاتێ تو ھەیڤانە وەردگری ب باشترین ڕێکـ خەرج بکەی و ب پارێزی . مەش چەند ڕێک و ھزر بەرچاڤ کرینە کو دبنە ئەگەر بۆ خەرج کرنەکا باش دناڤ خێزانی دا و دووربی ژ گیرو گرفتێن خەرجکرنەکا نەباش ژ وانەو دڤێت دناڤ خێزانی دا ئێک بێتە ڕاسپاردن بو چاڤدێریا داھات و خەرجیێن خێزانێ بکەت .ئەڤ کەسە باشتر ئەوە شارەزایەک دەڤ ھەبیت ژ لایێ پلان و ڕێڤەبرنێ و تۆمارا تێبینیا دڤێت خێزان تومارەکێ درست بکەت، کو ھەمی داھات و خەرجیێ ھەیڤێ تێدا تۆماربکەت، بو ھندێ دا بشێت بشێوەکی باش دویڤچونێ بکەت بو ھەمی خەرجیێن زێدە و نە پێدڤی و پشتی تۆمارکرن و دویفداچونێ خێزان دشێت ھندەک ھزرو بیرێن ئابووری و ژمێریاری پەیدا بکەت، کو بشێن ھاریکاریەکا باش بکەن بو پلانێن باش و ھزرو بیرێن ڕەوشەنبیری و ئابووری دەڤ پەیداببن.خێزان نابیت وێ ھندێ ژی بیربکەت کو ڕێژەکا پارەی یا دیارکری بێتە دابین کرن بو گەریان و گەشت و گوزارێ کو خێزان ھەردەم پێدڤیە و دڤێت خێزان ھەردەم ھزرا ھندێ بکەت و نەک وەک ئەڤرۆکە سحکەینە گەنجێن خوە کو ئەڤ ژی دبیتە قەیرانە و زۆر قەیرانێن دن یێن ئابووری ھەنە، ژ ھەرێمە لەوما یا گرنکە ئەڤرۆکە ھەبوونا بۆچێ خێزانی و پێدڤی پلانەکا رێکخستی ھەیە خێزان و شارە زابن و نموونە ژی لسەر ڕێکخستن و بێ پلانیا حکومەتی کو ئەم دبینن ڕۆژ ب ڕۆژ بارێ وان گرانتر لێ دھێت،ئەفجا ھەر سکتەرەکێ دا بیت چ ڕێڤەبرنا ژیانا خەلکی یان ژی کەرتێن جۆدا جودا دا بن، لێ بینن کو کەفتیە دەستێ خوە لێ ھێڤیا مە ل کابینا نوێ یاھەرێمی ئەوە کو چاکسازیەک و پلانەک ڕژد بێتە مەیدانێ دا ھەم ڕێڤەبرنا وان ھەم یا خەلکی ژی باشتر بیت و بگەھن ئابوورەکێ باشتر و کار وپلان جوانتر یێن ڕێکخستی د ژیانێ دا.