مونا یوحەننا یەعقوب سەرۆكی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤـ، بۆ گوڵان: سەرۆك بارزانی جەخت دەكاتەوە كە نابێت دیمۆگرافیای نیشتەجێی كریستیانەكان بگۆڕدرێت
مونا یوحەننا یەعقوب، سەرۆكی تازەدەستبەكاربووی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە هەرێمی كوردستان، سەبارەت بە پێكەوەژیانی نێوان پێكهاتەكانی كوردستان رای وایە ئەم زاراوەیە لای ئەو، بە واتای ڕێزگرتنە لە بەرانبەر، لەگەڵ هەبوونی جیاوازی و بیروباوەڕ، هاوكات دووركەوتنەوەیە لە دەستوەردان لە كاروباری كەسانی جیاواز لە خۆت، جەختیش لەوە دەكاتەوە كە كێشە لە هیچ یاسایەكدا نییە كە تایبەت بە مافی پێكهاتەكان دەرچووبێت، بەڵكو كەموكووڕی لە جێبەجێكردندایە، ئەمە وێڕای چەندین بابەتی دیكە كە لە وەڵامدانەوەی پرسیارەكانی گوڵاندا خراونەتە ڕوو.
دیمانە: مەریوان نەقشبەندی
* چۆن بە شێوەیەكی گشتی پێناسەی پێكەوەژیان دەكەیت؟
- من ئەم بابەتە زۆر بە گرنگ دەبینم، پێكەوەژیان لای من ئەوەیە كە ڕێز لە بەرانبەرم بگرم، تەنانەت ئەگەر جیاوازییەكی زۆریشی لەگەڵمدا هەبێت و، ئەگەر بڕوام بەو جیاوازییەش نەبێت، كە ئەو هەیەتی، یان ئەو بیروباوەڕەی كە ئەو دەپارێزێت، بەڵام ئەوە كاری من نییە كە بێم ئەو بیر و باوەڕە هەڵبسەنگێنم، یان ڕای خۆم بە خودی ئەو بیروباوەڕە بدەم، بەڵكو پێویستە ڕێز لەو بیروباوەڕە بگرم و دەست وەرنەدەمە ئەو جیاوازییەی لەگەڵ مندا هەیەتی، چونكە جیاوازی بنچینەی ژیانە، ئەگەر بڕوانینە كتێبە ئاسمانییەكان، دەبینین كە زۆربەیان باسی پێكەوەژیانیان كردووە، خودای گەورەش خۆی ئاگاداری ئەو جیاوازییەیە، ئێمە هەموومان یەك ئایین و یەك نەتەوە نین و بە یەك زمان قسە ناكەین، بەڵام هەر دەبێت پێكەوەبژین و هیچ چارەی دیكەمان نییە، ئەگەر ڕێی دیكەمان هەڵبژارد بۆ پێكەوەژیان، لە ڕێی ئەوەی كە زۆرینەیەك بیەوێت كەمینەیەك لەناو ببات، یان بە زۆری بیهێنێتە سەر ئایینەكەی خۆی، یانیش نەتەوەی خۆی، دەبینین ئەو جۆرە سیاسەتانە شكست دەهێنن، بۆ نموونە لە هەندێ وڵات كە حوكمڕانە دیكتاتۆرەكان ئەو ڕێگایەیان هەڵبژاردووە، هیچ كات سەرنەكەوتوون، بۆیە پێویستە ئەمڕۆ ئێمە ڕوو لە سەقامگیری و ئارامی بكەین، ئەمەش تەنیا بە ڕێزگرتن دەبێت.
* لە ئێستادا كە ناوچەكە و عێراق و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە دۆخێكی نالەبار و ئاڵۆزی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابووری و تەندروستی و مەزهەبیدا تێدەپەڕێت، لە هەرێمی كوردستان چۆن ئەو پێكەوەژیانە و مافەكانی مرۆڤ دەبینن؟
- ئەگەر بەراوردی هەرێمی كوردستان بكەین لەگەڵ ئەو ناوچانەی لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی فیدڕاڵدایە، دەبینین ڕەوشی ئێمە لە ڕووی ئارامی و سەقامگیرییەوە زۆر لەوان باشترین، سەبارەت بە كەمینەكان بەراورد بە هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی دیكەی عێراق، ئەو سەقامگیرییەی لێرە هەیە، هاندەر و پاڵنەر بووە بۆ ئەوەی ڕوو لە هەرێمی كوردستان بكەن بۆ ژیان، یان گواستنەوەی كارەكانیان بۆ هەرێم، تا بە ئارامی لێرە بژین، بۆیە بارودۆخی ئێرە زۆر باشترە، بۆ نموونە لە بەغدا زۆر شوێن تایبەت بە كریستیانەكان هەبوون، وەك دۆرە، حەی ئاسوریین، یان لە كەركووك زۆر ناوچە و گەڕەك هەبووە وەك مەسیحیی عەرەفە و ئەڵماس كە كریستیانی زۆر تێدا بووە، بۆیە ئەگەر سەیری ئەو شوێنانە بكەین، دەبینین تەنیا دوو سێ ماڵیان تێدا ماوە، ئەمەش شتێكی زۆر ناخۆشە بۆ ئێمە، بۆیە ئەوانە یان هاتوونەتە هەرێمی كوردستان، یان دەرفەتیان هەبووە ڕوو لە دەرەوەی عێراق و هەندەران بكەن و لەوێ بژین، یەكسەر هەموو شتیان فرۆشتووە و ڕۆیشتوون، بۆ من وەك كریستیانێك زۆر مەترسیدارە و زۆریش پێی خەمبارم، چونكە بە شێوەیەكی گشتی ڕۆژ بە ڕۆژ ژمارەمان لە عێراقدا كەم دەبێتەوە، لە بەرانبەریشدا كەس چارەسەری بۆ ئەم دۆخە نەدۆزیوەتەوە، من ناڵێم چارەسەریان پێ بووە و نەیاندۆزیوەتەوە، بەڵام هەندێ جار تەنیا پێویستمان بە قسەیەكی خۆش بووە كە ویستوومانە یەكێك لە بەرپرسەكان بیكەن، بەڵام نەیانكردووە، بەتایبەتی دەبینین كاتێ دەوڵەتانی وەك كەنداو، فەرەنسا، ئوسترالیا ڕایانگەیاندووە كە سنووریان واڵایە بۆ پێشوازیكردن لە كریستیانەكان، بەڵام حكومەتی عێراق هەڵوێستی نەبووە كە پابەند بێت بە كریستیانەكان، وەك ڕەنگێك لە ڕەنگە ڕەسەنەكانی عێراق، بەو واتایەی مانەوە و نەمانەوەمان لای ئەوان هەمان شتە، بەڵام من پێموایە كە ئەركێكی پیرۆزە و دەبێت ئەو دەسەڵاتدارانە وا بكەن كە هەموو ئەو ڕەنگانە لە عێراق، یان لە هەرێم هەبن، ئەگەر هاتوو ڕۆژێك لە ڕۆژان یەكێك لەو ئایین، یان نەتەوانە هیچیان لەناو ئەو وڵاتە نەمێنێت، وەك (جوو) كە ڕەنگە تەنیا دە كەسێكیان لە بەغدا مابن، وەك ئەوەی كە گوێم لێ بووە، هەروەها سابیئەی مەندائی كە ژمارەیان زۆر كەم بوونەتە و خەریكە نامێنن، ئەمەش بەو واتایەیە كە ئەم حكومەتە شكستی هێناوە لە پاراستنی مافی ئەوانە، بۆیە وای كردووە كە كەسیان لێرە نەمێنن، پوختەی قسەكانم ئەوەیە كە بە شێوەیەكی گشتی ئەركێكە لەسەر شانی حكومەت ئەو ڕەنگاوڕەنگییە لە عێراق بپارێزێت، بە هەمان شێوە لە هەرێمی كوردستان. لێرە زۆر جار گوێمان لێ بووە كە پێكەوەژیان مەسەلەیەكی گرنگە و بایەخی پێ دەدرێت، بەتایبەتی سەرۆك مسعود بارزانی كاتێك سەرۆكی هەرێم بوو، زۆر باسی پێكەوەژیانی كردووە و لای ئەو شتێكی زۆر گرنگ بووە، بەڵام ئەمە مانای ئەوە نییە كە كێشەمان نییە، بەڵكو كێشەی زۆریشمان هەیە، بەداخەوە هەندێك لەو كێشانە كە دەگەنە لای بەرپرسەكان، بەڵام چارەسەریان بۆ نادۆزنەوە، هەندێ جار تەنیا بەڵێنمان پێ دەدەن، بۆ نموونە پەنجا كێشەی زەویمان لە گوندەكانی ئاشووری هەیە، كە زیاتر لە دەوروبەری دهۆكن، ئەو كێشانە هەر بەردەوامن و هیچ چارەسەریان بۆ نادۆزرێتەوە، هەروەها كێشەی كۆتامان هەبووە، چەندین جار گوتوومانە كۆتای پەرلەمان، سوپاستان دەكەین كە ئەو یاسایەتان دەركردووە و ئێمە وەك كریستیانی هەرێمی كوردستان لەناو پەرلەمانی كوردستان شەش كورسیمان هەبێت، بەڵام ئێمە داوامان كردووە كە خۆمان دەنگیان پێ بدەین و هەڵیانبژێرین، كە نوێنەری ئێمە بن، نەك نوێنەری حزبە گەورەكان بن، كە ئەوان دەنگیان پێ دەدەن، بەداخەوە تا ئەمڕۆ هیچ چارەسەرێكیان بۆ نەدۆزیوەتەوە، زۆربەی ئەو كورسییانەش زیاتر گوزارشت لە حزبە گەورەكان دەكەن نەك ئێمەی كریستیان لە كلدو ئاشووری و سریانی ناو هەرێمی كوردستان، هیوادارم ئەو كێشانە چارەسەر بكرێن، نەك هەر بەڵێن بێت و بەڵێنەكانیش جێبەجێ نەكرێن.
* ئەو یاسایانەی كە لە پەرلەمانی كوردستان دەرچوون تایبەت بە مافی كەمایەتییەكان و پێكەوەژیانی ئایینی و نەتەوەیی لە هەرێمی كوردستان، تا چەند كاریگەرییان هەبووە، ڕەنگە دوا یاسا لە ساڵی 2015 دەرچووە و مێژوویەكی زۆر كۆن نییە، ئایا ئەوەی كە هەیە بەسە، یان چ هەنگاوێك بنرێت بە مەرجێ ناكۆك نەبێت لەگەڵ دەستووری عێراق، چونكە ئێمە ئێستا بمانەوێ یان نا، بەشێكین لە عێراق و نابێت یاسایەك دەربچێت، پێچەوانەی ئەوێ بێت، یاساكان چۆن دەربچن و چ بكرێت كە كرانەوە هەبێت تا مافی پێكهاتەكان زیاتر لە هەرێمی كوردستان دەستەبەر بكرێت؟
- باسی یاسای پاراستنی پێكهاتەكانت كرد لە هەرێمی كوردستان ژمارە(5)ی ساڵی 2015، سەبارەت بەو یاسایە من زۆر جار لەگەڵ كونسوڵگەران، یان ئەو پەرلەمانتارانەی وەك هۆڵەندا و ئەوروپا كە هاتوونەتە هەرێمی كوردستان باسی مافی خۆمم كردووە، كە لەسەر داوای ئەوان لەگەڵیان دانیشتووم، یەكەم قسەیان ئەوە بووە كە یاسایەكتان هەیە نموونەییە و هاوشێوەی نییە لە هەموو وڵاتەكانی دنیا، پێم گوتن ڕاستە لە ڕووی میدیا ئەو یاسایە بە زەقی دەرچووە و شتێكی زۆر گرنگە، بەڵام لە ڕووی واقیعییەوە ئایا ئێمەی كەمینەكان سوودمەند بووین لەو یاسایە و هیچ گۆڕانكاریی باشی كردووەتە سەر ڕەوشی ئێمە؟ بە ڕای من ئەو یاسایە شوێنی خۆی نەكردووەتەوە لە ناو هەرێمی كوردستان، چونكە زۆربەی ئەو مافانەی تێیدا باس كراون، كە من خۆم لە نووسینی ڕەشنووسەكە بەشداربووم و لە بنەڕەتدا خۆیشم نووسیومە، دواتر لەگەڵ لیژنەی یاسایی پەرلەمان دانیشتین و گفتوگۆمان لەسەر كرد، كێشەی ئەو یاسایە ئەوەیە كە شتی جوانی تێدایە، بەڵام میكانیزمی جێبەجێكردنی ئەو مافانە نییە، بۆ نموونە دەڵێت، ناكرێت گوتاری ڕق و كینە لەلایەن پیاوانی هەر ئایینێك دژ بە هەر ئایینێك، یان نەتەوەیەكی دیكە لە كوردستان بڵاو بكرێتەوە، باشە ئەگەر كرا، ئایا هیچ ڕێكارێكی یاسایی هەیە بۆ چارەسەركردنی ئەو كێشەیە؟ نەخێر، هەروەها باس لە گۆڕانكاریی دیمۆگرافی دەكات كە بەردەوامە و تا ئێستاش هیچ چارەسەرێكی بۆ نەدۆزراوەتەوە، باس لەوە كراوە كە زمانی ئێمە لەو شوێنانەی زۆربەی دانیشتووانی كریستیانن، بكرێتە زمانی بنەڕەتی، بۆ نموونە عەنكاوە، بەڵام پێشتر ئەو مافەمان هەر هەبوو لە یاسایەكی دیكە كە هەر لە پەرلەمانی كوردستان دەرچووە و پێی دەڵێن (یاسای زمانە فەرمییەكان)، مەبەستم ئەوەیە ئەو یاسایە دەبێت بەهێز و هەموار بكرێتەوە، تا هەندێك میكانیزم و زەمانەت لەو یاسایە زۆر بە جوانی ڕوون بكرێتەوە، ئەگەرنا، لای من مانەوە و نەمانەوەی هەمان سوودی هەیە، هەندێ جاریش كێشەكە لە یاساكە نییە، بەڵكو لە جێبەجێكردنیدایە، بۆ نموونە ماددەیەكمان هەیە ژمارە (372) لە یاسای سزادانی عێراقی كە لە هەرێمی كوردستان بەركارە، یاسای ژمارە (111)ی ساڵی 1969 لە عێراق دەرچووە، ئەو ماددەیە چەندین بڕگەی تێدایە، كە هەموویان باسی پێكەوەژیانی ئایینی دەكەن، كە ناكرێت بە هیچ شێوەیەك ئایینێك، یان كەسێك، یان پیاوی ئایینی تەنیا بە قسەكردن، یان بە ئیشارەت، یان بە وێنەیەك پیرۆزیی ئایینێكی دیكە لە عێراق، یان لەناو هەرێمی كوردستان بە خراپی بەكاربهێنێت، بۆ نموونە (خاچ - صلیب) كە شتێكی پیرۆزە لای كریستیانەكان، نابێت وێنەیەكی بە مەبەستێكی ناشیرین بكرێت، یان قسەیەك بكرێت لە كتێبی پیرۆزی ئێزیدییەكان بۆ گاڵتەپێكردن، من ئەو چەند ساڵە وەك چالاكێكی مەدەنی لە هەرێمی كوردستان كار دەكەم، تا ئێستا گوێم لێ نەبووە كەسێك سزا بدرێت، چونكە لە ناو ئەو ماددەیە سزا هەیە بۆ ئەو كەسەی ئەنجامی دەدات، بۆیە كێشەكە لە یاساكەدا نییە، بەڵكو لە جێبەجێكردنیدایە، واتا ئێمە لێرە كێشەیەكمان هەیە، ئەویش ئەوەیە كە یاسامان هەیە، بەڵام بێ میكانیزمە، هەروەها یاسایەكمان هەیە كە سزای داناوە، بەڵام جێبەجێ ناكرێت، من ناڵێم كەموكووڕی لە یاساكە، یان لە پەرلەمان، یانیش لە خودی دەسەڵاتی دادوەرییە، لەوانەیە كەموكوڕییەكە لە داواكاری گشتی بێت، چونكە ئەو ماددەیەیان ئەكتیڤ نەكردووەتەوە، یان كەموكووڕییەكە لە خودی كەمینەكانە، چونكە داوایان بەرز نەكردووەتەوە بۆ دەستەبەركردنی مافەكانی خۆیان، كەواتە كەموكووڕیی زۆر هەیە، ئەو كەموكوڕییە بە ڕای من كێشەیەكی بنەڕەتیی تێدایە كە پێی دەگوترێت هۆشیاری، هۆشیاریی نییە بە یاساكان و بە مافی مرۆڤ لە هەرێمی كوردستان.
* ئەو هۆشیارییە ئەركی كێیە كە بیكات، كاری حكومەتە، یان ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی؟
- ئەركی هەموومانە، من پێشتر پەیوەندیم نەبوو، بەڵام ئەمڕۆ وەك دەزگایەكی فەرمی ئەركێكی قورسە لەسەرم كە هۆشیاریی لە ڕووی مافەكانی مرۆڤ جێبەجێ بكەم، لە ناو ئەو مافانەش مافی كەمینەكان، دەبێت كار بكەین لەسەر هەموو ئاستەكان، میدیا ئەركیەتی كە ئەم شتانە بڵاو بكاتەوە، پەرلەمانیش ئەركی لەسەرە كە زیاتر گرنگی بەو یاسایانە بدات، كە تایبەتن بە كەمینەكان، هەروەها زانكۆكان كە ئەركی بنەڕەتییان لەسەرە كە توێژینەوە بكەن و شت بڵاوبكەنەوە كە پەیوەندییان بەو كێشانەوە هەیە، كە دەڵێین لەناو هەرێم هەمانە، لە ڕووی یاسایی و سیاسییەوە دەبێت هەر یەكە بە پێی پسپۆڕیی خۆی ڕۆڵی هەبێت لە چارەسەری كێشەی كەمینەكان، بەڵام ئەوەی دەیبینم ئەوەیە كە هیچ لایەنێك ئەوە بە ئەركی خۆی نازانێت، هەروەها ئەو هەموو (ئێن جی ئۆ)یانە كە لە هەرێم هەن، چ ناوخۆیی، یان نێودەوڵەتی، دەبێ هۆشیاری دەربارەی ئەو یاسایانە بڵاوبكەنەوە، كێشەی ئەو ڕێكخراوانە زیاتر ئەوەیە كە ئەوان هەمان كەسن بانگهێشت دەكرێن بۆ فڵانە ڕێكخراو، تا باسی فڵانە ماف بكرێت، هەروەها هەمان كەس ڕێكخراوێكی دیكە بانگهێشتیان دەكات، تا باسی مافێكی دیكە بكەن، باشە ئەدی كەسانێكی نەناسراو، یان ئاسایی لە ناو ماڵ، یان لە ناو كۆمەڵگەن و نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی كە لە وۆرك شۆپێك، یان كۆنفرانسێك بەشدار بن، ئەوان چۆن بگەنە ئەو كەسانە تا باسی مافی خۆیانیان بۆ بكەن، بۆیە زۆرمان ماوە بە دیاریكراوی لەم بوارەدا تا پێش بكەوین، چونكە دەزانین كە مافمان لە زۆر شت هەیە، بەڵام نازانین چۆن داوای بكەین.
* شتێك هەیە پێی دەڵێن (یەك گیانی- التضامن الروحي)، پێكهاتەكان لە هەموو ئایینەكان جۆرە هەست و ڕۆحێكی پێكەوەژیانیان هەیە، ئایا ئەمە لە كوردستان دەكرێت، بەشدار بێت لە چارەسەركردنی مافەكانی مرۆڤ، كێشەی ژینگە، هەتا كێشە سیاسییەكان، وەك كەسایەتییەكی ئاشوور و كریستیان و باوەڕدارێك، ئەمە چۆن لە ناو پێكهاتەكانی هەرێمی كوردستان و عێراقدا دەبینیت؟
- هەستی (یەك گیانی) شتێكی گرنگە، لەوانەیە زۆر كێشەمان بە ئاسانی بۆ چارەسەر بكات، ڕەنگە من وەك كەمینە هەمبێت، بەڵام ئەوەی بەرانبەرم، چونكە زۆرینەیە و خۆی بە بەهێز دادەنێت، ڕەنگە نەیبێت، هەندێ كەسیش بە تێڕوانینێكی توندڕەوانە تەماشای ئەوانی دیكە دەكات لە ناو هەرێمی كوردستان، بۆیە ئەم تێڕوانینە كەموكووڕی و كێشە دروست دەكات و دەبێت لە ناو هەرێمی كوردستان چارەسەر بكرێت.
* ماددەی (140) ی دەستووری هەیە، كە ناوچەیەكی فراوان لە نێوان هەرێمی كوردستان و عێراق دەگرێتەوە، هێشتنەوەی ئەو ماددەیە بە جێبەجێنەكراوی تا چەند زیانی بۆ پێكەوەژیان و مانەوەی پێكهاتەكان لە هەرێمی كوردستان و عێراقدا هەیە؟ ئایا پێت باشە ئەو ناوچانە ئیدارەیەكی جیاوازیان هەبێت لە ئیدارەی هەرێم و بەغدا، یان سەر بە هەرێمی كوردستان بن، ئەمە چۆن دەبینیت؟
- من زۆر حەز ناكەم لە سیاسەت بدوێم، بەڵام پێم باش نییە پارێزگا، یان ئیدارەی سەربەخۆ بن، یان هەر بەو شێوەیە بمێننەوە، یان سەر بە حكومەتی فیدڕاڵ یان هەرێمی كوردستان بن، بژاردەی زۆریان لەپێشە، بەڵام ئەوەی لە ماددەی (140)دا هاتووە، كە بە چەند قۆناغێك بكرێت، یەكەم شت دەبێ بارودۆخەكە ئاسایی بكرێتەوە لە ڕووی ئەمنی و ئابووری، چونكە ئەو دووە بنەمای سەرەكین بۆ مانەوەی هەر پێكهاتەیەك لە هەر شوێنێك بێت، دوای ئاساییكردنەوە، كە بەداخەوە تائێستا نەكراوە، دواتر سەرژمێرییەك بكرێت بۆ زانینی ژمارەی كوردو كریستیان و شەبەك و توركمان و تا دوایی، لە كۆتاییدا ڕاپرسییەك بكرێت و بزانن ڕای ئەوانە چییە و چەند ئەگەر و بژاردەیەكیان بۆ ڕوون دەكەینەوە، تا چارەنووسی خۆیان دیاری بكەن. واتا سێ قۆناغە، ئاساییكردنەوە و سەرژمێری و ڕاپرسی، بۆیە ئەو ماددەیە هەر چەندە دادگای فیدڕاڵی بڕیاری بۆ دەركرد، كە ئێكسپایەر نەبووە، بەڵام بەپێی دەستوور كە تەماشای دەكەیت، سەقفێكی زەمەنیی هەبوو، كە ئەو سەقفەی تێپەڕاند، واتە ئەو ماددەیە كەموكووڕییەكی دەستووریی تێدایە، من وەك كەمینەیەك، وەك یاساناسێك قسە دەكەم، لێرەدا ناكرێت شتێك ببینم، دەستووری نەبێت و بڵێم دەستوورییە، دادگای فیدڕاڵی ماوەیەكی دانا بۆ ئەوەی ماددە 140 جێبەجێ بكرێت، بەڵام بە داخەوە تا ئەمڕۆ ئەم ماددەیە كارا نەكراوەتەوە، چارەنووسی ئەم شوێنانەش بە نادیاری ماوەتەوە، بۆیە كێشەكە سیاسییە و سنووری یاسایی خۆی تێپەڕاندووە.
* باسی ئەوەت كرد كە سەرۆك مسعود بارزانی كاتێك سەرۆكی هەرێم بوو، گرنگییەكی زۆری بە پێكهاتەكان دەدا، یەكێك لە لێدوانەكانیدا دەڵێت: «ئێمە بە هیچ شێوەیەك ئامادە نین جارێكی دیكە ڕێگە بدەین شەڕ هەبێت لە كوردستان، بەڵام لەسەر مافی پێكهاتەكان و پێكەوەژیان ئامادەین جارێكی دیكە شەڕبكەین لەگەڵ هەر لایەنێك، كە بیەوێت ئەو پێكەوەژیانە تێك بدات»، بەڕای ئێوە سەرۆك بارزانی چی بكات بۆ درێژەدان بەو بۆچوونەی خۆی كە كاتی خۆی دەریبڕیوە؟
- سەرۆك بارزانی كەسایەتییەكی كاریگەرە، بەتایبەتیش لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان، دەتوانێت زۆر كێشە بە ڕێگای ناڕاستەوخۆ چارەسەر بكات، لە ڕێگای سەرۆكایەتیی هەرێم، یان ئەنجومەنی وەزیران، یان پەرلەمان، كە قسەكانی جەنابیان كاریگەریی زۆریان دەبێت، وەك مەرجەعێك بۆ ئەو كەسانەی كە لە هەرێمی كوردستان بڕیاربەدەستن، ئێمە كێشەمان نییە لەگەڵ ئەو كەسانەی كە دەیانەوێت بە شێوەی ئیجابی ئەو كێشانە چارەسەر بكەن، یان زیاتر ڕوو بكەنە بواری پێكەوەژیانێكی ڕاستەقینە لە هەرێمی كوردستان، ئێمە سەداسەد لەگەڵیانین و شانازی بەو جۆرە ڕایانە دەكەین، بەڵام كێشەمان لە جێبەجێكردنی ئەو ڕایانە هەیە، جەنابی كاك مسعود زۆر هەڵوێستی هەبووە سەبارەت بە كریستیانەكان، من خۆم ئاگاداری زۆر شت بووم، بەڵام بۆ نموونە كە كاك مسعود گوتوویەتی ئەو شوێنانەی كە هی كریستیانەكانە وەك عەنكاوە، با هەر وەك خۆیان بمێننەوە و كەسی دیكە نەچێت لەو شوێنانە موڵك بكڕێت كە دیمۆگرافیای بگۆڕێت، ئەم قسەیە زۆر نموونەیی و جوان بوو، كە ئێمە زۆر پێی دڵخۆش بووین، بەڵام بەداخەوە كە دەبینین لە واقیعدا كەسانێك هەن كریستیانی خۆمانن و ڕازین برادەرێكی كورد سەد خانوو بكڕێت و بە ناوی كریستیانەكە بمێننەوە، واتا سەد خانوویان كڕی بۆ غەیری كریستیان، بەڵام بە ناوی كریستیانن، لە مێژووی یاسا شتێك هەیە پێی دەڵێن (فێڵی یاسایی)، ئەمەش ئەو فێڵە یاساییەیە، لەگەڵ ڕێزم كاتێك ئەو برادەرە كوردە، یان عەرەبە دێت ئەو خانووانە لە عەنكاوە دەكڕێـت، كەواتە دیمۆگرافیای ئەو شوێنە تێك دەدات، ئەمڕۆ ئەو گۆڕانكارییە لە دیمۆگرافیا بە ڕوونی و ئاشكرا نییە، بەڵام دوای دە ساڵ، یان بیست ساڵ نازانین چ ڕوودەدات، چونكە ئەو كەسانە خاوەنی شەرعیی ئەو ماڵەن، یان ئەو موڵكەن، بۆیە بۆی هەیە وەریان بگرنەوە، بە دڵنیاییەوە ڕێككەوتن هەیە لەنێوان ئەو برادەرە كە كریستیانە و ئەو كەسەی كە بۆی كڕیوە، بەڵام بە ناوی كەسەكەی دیكەیە، بۆیە لە كۆتاییدا دەڵێم كە ئەگەر یاسایەك، یان قسەی بەڕێزێكە با وەك خۆی جێبەجێی بكەین، نەك یاسا و قسەكە شتێك بێت، واقیع شتێكی دیكە بێت.
* ئێستا بوونی جەنابت لە پۆستێكی گرنگ لە حكومەتدا، بۆ نموونە وەك دەستەی مافی مرۆڤ، وەك جێگری سەرۆكی پەرلەمان وەك وەزیری پێكهاتەكان كە لەم كابینەیەدا دامەزراون، ئەمە لە ئایندەدا دەبێتە هۆی چارەسەركردنی ئەو كەموكووڕییانەی باست كردن؟
- من گەشبینم لانیكەم دەتوانین بە تەواوی ئەو كێشانە بگەیەنینە ئەو دەزگا و شوێنانەی كە توانای چارەسەركردنیانیان هەیە، ئەگەر پەرلەمانە، یان هەر شوێنێكی دیكەیە، بەڵام من تائێستا هیچم نەكردووە بۆ كەمینەكان، چونكە ئەوە تەنیا چەند ڕۆژێكە دەست بەكار بووم، نازانم كاردانەوەیان چی دەبێت، ئایا دەتوانن دوای ماوەیەك چارەسەرێك بۆ ئەو كێشانە بدۆزنەوە، یان نا، هیوادارم بۆ من وەك كەمینەیەك بابەتەكە زیاتر ڕوون بێت.
