ماوەی شەش ساڵە میدیاكانی توركیا باس لە گواستنەوەی بنكەی ئینجەرلیک لە توركیاوە بۆ هەرێمی كوردستان دەکەن.

بەشێكی زۆر لەو میدیایانە، کە سەر بە هەردوو بەرەی دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنن، نایشارنەوە هەرێمی كوردستان بۆ ئەمریكا جێی بایەخە و کورد هاوپەیمانێكی گەورەی ئەمریكایە، بۆیە دووپاتی دەكەنەوە ئەمریكا دەیەوێت پێگەی سەربازیی هەرێمی كوردستان بەهێز بكات.

هەركاتێك ناكۆكی لە نێوان توركیا و ئەمریكا بگاتە لوتكە، توركیا بنكەی ئینجەرلیك وەكو كارتێکی گوشار دژی ئەمریكا بەكاردەهێنێت و هەڕەشەی داخستنی دەكات.

لە ساڵی 2003دا، كاتێک ئەمریكا هێرشی كردە سەر عێراق، توركیا لەناو پەرلەمان و بە زۆرینەی دەنگ، رەتی كردەوە رێگە بە سوپای ئەمریكا بدات لە بنکەی ئینجەرلیکەوە هێرش بکاتە سەر عێراق و ئەوەش ئەمریكای توڕە كرد، بۆیە لەوكاتەوە بە دوای بەدیلی تورکیادا دەگەڕێت.

ئەو نووسەرانەی شارەزای كاروباری سەربازین و لێدوان و پێشنیازەكانیان بە هەند وەردەگیرێت، لە رۆژنامە و گۆڤارەكاندا باسیان لە هەرێمی كوردستان كردووە، وەكوو بەدیلی توركیا بۆ ئەمریكا تا بنكەی ئینجەرلیكی تێدا جێگیر بكات.

ئەو نووسەرانە چەند كتێبێكیشیان لەو بارەوە نووسیوە و بڵاو كردووەتەوە، دیارترینیان كتێبی (بنکەی ئینجەرلیكی نووسەر مەتە یەڕاڕ)ـە.

مەتە یەراڕە شارەزای بواری سەربازییە، لێكۆڵەرە و لە پارتی داد و گەشەپێدان (ئاكەپە)ی دەسەڵاتدارەوە نزیكە، ئەو لە كتێبەكەیدا باس لە گواستنەوەی بنکەی ئینجەرلیک لە توركیاوە بۆ هەولێر دەکات.

ئەو نووسەرە پێیوایە، ئەمریكا متمانەی بە توركیا نەماوە تا لەڕووی سەربازییەوە هەماهەنگی بێت، بۆیە هەولێر باشترین شوێنە تا ببێتە جێگرەوەی بنکەی ئینجەرلیک.

مەتە لە چەندین دیمانەی تەلەڤزیۆنیشدا داكۆكی لەو گوتەیەی خۆی كردووە. ئەو دەڵێت ئەگەر لە بەرواری گواستنەوەی ئینجەرلیكدا هەڵە بم و پێشبینییەكەم دەرنەچووبێت، دڵنیام لە داهاتوو ئینجەرلیک بۆ هەولێر دەگوازرێتەوە.

جگە لە هەولێر، میدیا تورکییەکان ئاماژە بە دوو شوێنی دیکە دەکەن، کە دەبێتە جێگرەوەی شاری ئەدەنە و بنکەی ئینجەرلیکی بۆ دەگوازرێتەوە، کە یەکەمیان دوورگەی (هیت)ی یۆنانییە و دووەم لە ئوردنە.

ماڵپەڕی (BBC)ی توركی بڵاوی كردووەتەوە، دوای هەوڵی كودەتای 15ی تەمووزی 2016 لە توركیا، چەكەكانی هاوپەیمانیی باکووری ئەتڵەسی (ناتۆ) لە ئینجەرلیک كەوتنە مەترسییەوە، ئەمەش وای كرد، ئەڵمانیا داوا بكات ئەو چەكە قورسانەی لە ئینجەرلیكن لە توركیاوە بگوازرێنەوە بۆ شوێنێكی تر.

ئەڵمانیا وڵاتی ئوردنی هەڵبژاردبوو ، تیمێكی ئەڵمانیش ئەوكات سەردانی ئوردنیان كرد و ئوردن بە پێشنیازەكەیان رازی بوو، بەڵام ئەوکات گواستنەوەکە نەكەوتە بواری جێبەجێكردنەوە.

هەندێك لە شارەزایانی سیاسی پێیانوایە، ئەمریكا دەیەوێت بە پلان ئینجەرلیک بگوازێتەوە، رەنگە گواستنەوەكەی ماوەیەكی زحر بخایەنێت.

پەیوەندی نێوان ئەمریكا و توركیا بە هۆی كڕینی سیستەمی دژەمووشەكیی S400ی رووسی لە لایەن توركیاوە، گەیشتووەتە بارودۆخێکی زۆر خراپ و ئەمریكا بەردەوام هەڕەشە لە توركیا دەكات، کە ئەگەر گرێبەستەکە لەگەڵ رووسیا هەڵنەوەشێنێتەوە، سزا بەسەر تورکیا دەسەپێنێت، بۆیە ئەگەر هەیە یەكێك لەو سزایانە گواستنەوەی ئینجەرلیك بێت، بەڵام تاوەكو ئێستا بە فەرمی لە لایەن هیچ بەرپرسێكی ئەمریكی باس لە هەولێر نەكراوە وەكو جێگرەوەی توركیا بۆ جێگیركردنی ئینجەرلیک.

چەندین جاریش رەجەب تەییب ئەردۆغانی سەرکۆماری توركیا گوتوویەتی، هەركاتێك گەیشتینە ئەو بڕوایەی دەبێت ئینجەرلیك دابخرێت، ئێمە بڕیارەكە دەدەین و وەڵامی ئەمریكا دەدەینەوە لە پای ئەو سزایانەی بەسەر توركیادا دەیسەپێنێت.

بنكەی ئینجەرلیک بنکەیەکی سەربازیی ئاسمانیی ناتۆیە و لە پارێزگای ئەدەنە دروست کراوە و هەشت كیلۆمەتر لەو شارەوە دوورە و 56 کیلۆمەتریش لە دەریای سپیی ناوەڕاستەوە دوورە.

ئینجەرلیک چەندین چەكی قورسی وڵاتانی ناتۆی تێدایە و شەشەمین بنكەی ئاسمانیی ناتۆیە. لە ساڵی 1951 دەست بە دروستكردنی كراوە لە مانگی 12ی 1954 بۆ یەكەمجار بنكەكە بەڕووی هێزەكانی توركیا و ئەمریكادا كرایەوە، پاشان وڵاتانی ئەندام لە ناتۆ، چەک و فڕۆكەی جەنگیی خۆیان لەوێ جێگیر کرد.






باسنيوز