عەبدولڕەحمان كەریم دەرویش*
لە ماوەیەكی نزیكدا دوای راگەیاندنی پرۆسەی چاكسازی لەلایەن عەبادی-ـەوە ئاڵۆزییەكانی ناو عێراق تووشی تەنگەژەیەكی مەترسیدار بۆتەوە و تاوەكو ئێستا لە ناو تونێلێكی تاریكدا دەچەقێت. هەندێك كەس پێیانوایە ئەمە قەیرانێكە و تێپەڕ دەبێت، هەندێكیش پێیانوایە رەنگدانەوەی قەیرانێكی بەردەوامی عێراقە كە هەمیشە هەر وەهایی بووە، بەڵام شیكردنەوەی خێرا لە بونیادی هزری سیاسیی لایەنە سیاسییەكانی عێراق مچووڕكەیەك لە ناو جستەمان دروست دەكات و زللەیەكی بەئاگاكردنەوەمان لێ دەدات و هانمان دەدات بۆ بیركردنەوە لە پرسی كوردستان بۆ ئەوەی خێراتر لەوەی كار دەكرێت، كار بكەین.
ئەم بابەتە لە گرنگترین بنەما هزرییەكانی عێراق و كاریگەریان لە سەر پرسی كوردستان دەكۆڵێتەوە و لە دووتۆیدا چەندین ئاماژە هەڵدەگرێت بۆ هەنگاونان بەرەو خۆپاراستن لە ئاگری عێراق.
یەكەم: كورد و عێراق
بوونی كورد لە عێراقدا ئاماژەیە بە بوونێكی ئاڵۆز وتراژیدیایی مێژوویەكی پڕ لە دوالیزمی تێگەیشتن لە راستی و دروستی ئەم بوونە و ئاراستەكانی داهاتووی، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەمە سەدەیەكە ئەو پێوەندییە لە چەندین رووەوە دەنەخشێنرێت، لەبەر ئەوەی كاریگەری كارتێكەرەكانی ئێجگار ئاڵۆز بوون، بۆیە پێویست دەكات زۆر بە وردی كار بكرێت بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگری جیاكردنەوەی و نابێت ئەو دەرفەتە لەدەست بدەین، چونكە عێراق بەپێی بنەمای سیاسەتی توانەوە و ئیحتواكردن جگە لە پارە و داهات و خاك و كەلتوور و مێژوو، ئاوات و خەونی كورد و بەشێك لە داهاتووشمانی بردووە، بۆیە دەبێ هیچیان لەبیر نەكەین و هەموویان بگەڕێنینەوە. هەموویان بە چاوبە گریان چاوەڕوانی گەڕانەوەن بۆ وڵاتی خۆیان، لە راستیشدا ئەمە ئاگاییەكی نیشتمانپەروەرانەی دەوێت لەلایەك و لەلایەكی دیكەشەوە یەكڕیزی و نەبردیی مەردانی دەوێت.
بەداخەوە هەندێ كەس هەن تاوەكو ئێستا خەونەكانیان لە بەغدایە، بۆیە هەمیشە دەچنە بەغدا، ئەمەش دەرحەق بە كوردستان كارەساتە. كوردستانی رقی لە بەغدا نییە، بەڵكو دەیەوێ كوردستان پایتەختێكی هەبێت و هاوشانی بەغدا بێت، ئەویش هەولێرە، كە دەكرێ شان بە شان لەگەڵ بەغدا وەك دوو پایتەخت بدوێن و دانوستان بكەن. واتە دەبێ كوردستان كوردستان بێت و عێراقیش عێراق بێت.
كورد چی لە بەغدا دەوێت؟
كورد لە بەغدا مافی خۆی دەوێت، ئەو بەشە دزراوەی خاكەكەی، داهات و ئاواتەكەی ئێسك و پرووسكی ئینسانەكەی، بەشێك لە هاووڵاتیانی و مێژوو و كەلتوورە خوراوەكەی و.. تاد، سەرەڕای ئازاری سەدەیەك، هێشتا برایەتیشی لێ دەوێ.. ئەمە مەتلەبی كوردی كوردپەروەر وشەریفە، بەڵام بەداخەوە هەندێك بەناو كورد هەن دەسەڵات و توانایان بۆ بەغدا دەوێ، بۆ ئەوەی بەردەوام ململانێمان بكەن و كوردستان كاول بكەن و خاكمان داگیر و دابەش و تەعریب بكەن، خۆشیان وەك سەرسەری و چەقۆوەشێن بە سەر میللەتدا دەسپێنن و دەیانەوێ ببنە دارودەستەی نەیار و بە شان و شەوكەتیدا بنازن، ئینجا بۆ ئەم مەبەستەش زۆر دروشم بەكاردێنن كە هەرگیز نە لەگەڵ رەفتاریان دەگونجێت، نە لەگەڵ جۆری ئەو هاوپەیمانییە دەگونجێت كە ئەنجامیان داوە.
عێراق چی لە كورد دەوێت؟
لەو كاتەوە عێراق هەیە، داواكاری روون ئاشكرای عێراق لە كورد ئەوە بووە كە دەبێ خزمەت بكەن و عێراق بە گیانتان بپارێزن، بە بێ ئەوەی داوای هیچ بكەن، بە ملشۆڕی دەبێ پلەی دووەم قبووڵ بكەن. كوردیان بەكارهێنا لە هەموو شتێك، لە ململانێی ناوخۆیی خۆیان، لە پارەی كورد هەموو عەرەبی دنیا سوودی بینی، ئەو بودجە كەمەی كە لە عێراق دانرابوو بۆ ناوچەكانی كوردستان لە ساڵی 1963 لێی پەشیمان بوونەوە و دایان بە ئیمارات تاوەكو دوبەی پێ دروست بكەن. كورد لە هەموو جەنگەكانی عەرەبدا بەشداری كرد و ئێستاشی لەگەڵدا بێت، لە شارەكانی عێراق خوێنی كورد دەڕژێت بۆ خاتری عێراق و عێراقییەكان، بەڵام حكومەتی عێراق هێشتا جگە لە داواكردنی كڕنۆش بردنی كوردان، هیچی دیكەیان پێ رەوا نابینێت. عێراق ددان بە هیچ یەك لەو تاوانانەدا نانێت كە بەرامبەر بە كورد كردوویەتی، نە دزینی خاك و كۆكوژیی مرۆڤەكانی، نە دزینی داهات و كەلتوورەكەی. حكومەتی ئێستای عێراقیش خۆی بەری دەكات لەو تاوانانەی كە ئەنجام دراون و رێگاش نادات كورد تەنانەت روفاتی شەهیدەكانیشی بباتەوە. عێراقییەكان پێیان خۆشە وەك ئیستعمار مامەڵە لەگەڵ كوردی ئیستعماركراو بكەن.
بونیادی هزری سیاسی لە عێراق
لە عێراق چەندین هزری سیاسی و رێچكەیی هەن كە لە ناو هەناوی كۆمەڵگەی عێراقیدا ریشەیان داكوتاوە، ئەم بونیادە هزرییانە بە چەند ئاراستەیەك پۆلێن دەكرێن.
ئاراستەی نەتەوەیی عەرەبی ئیسلامی شیعی:
ئەم ئاراستەیە ئێستا بە رابەرایەتی حزبی دەعوە كار دەكات و چەندین فێرژنی جیاجیای تیادا هەیە، بەڵام كۆكن لەسەر دروستكردنی دەوڵەتێكی عەرەبی ئیسلامی شیعی مەركەزی كە كار بكات بۆ ئاواتێكی هەرێمی گەورەتر لە سنووری ئێستای عێراق و نۆماتیڤی فەلسەفی ئەم رەوتە عێراق دەخاتە ناو جەمسەری دژ بە ئەوانەی كە دژی پرۆژی ئاراستەی نەتەوەیی عەرەبی ئیسلامی شیعەن، بەگشتی ئەم ئاراستەیە هەست بە تێڕوانینی ئەرێنی ناكات بەرامبەر كورد و بگرە بۆ لەناوبردنی كوردستانیش لە رێگای پەرتكردن كاردەكات و تەنانەت لەناوبردنی سەربازیش بەكار دەهێنێت، ئەگەر تونای هەبێت. مالیكی یەكێك بوو لە بەرجەستەكارانی ئەم رەوتە. شایەنی باسە پرسی كورد خاڵی هاوبەشی بەعسییەكان و دەعوەییەكانە، بۆیە مالیكی هاوپەیمانی لەگەڵیان بەست بۆ لێدانی كوردستان.
عەبادی هەمان ئاراستە جێبەجێ دەكات، بۆیە هەوڵدەدات دیسان هەموو دەسەڵاتەكانی عێراق لە دەستی حزبی دەعوە كۆبكاتەوە، ئەویش لە ژێر دروشمی چاكسازی. كە ئەمەش ئیشكالیەتی بۆ ناوماڵی شیعی دروست كردووە، بەتایبەت سەدرییەكان ومەجلیسییەكان.
حەشدی شەعبی بە زۆری میلیشیای سەر بە ئەم ئاراستەیەن، بەتایبەت ئەو هێزانەی لە ناو فولكی حزبی دەعوە دەسووڕێنەوە، بۆیە زۆر بە توندی بەرامبەر بە كورد دەردەكەون.
ئەم ئاراستەیە سیاسەتی داڕێژراوی هەیە بۆ دەستێوەردان لە ناو كوردستان و دروستكردنی پەرتەوازەیی و ململانێ لە نێوان كوردستانییەكاندا، تاوەكو رادەیەكیش شوێندەستی دیارە.
عەبادی سیاسەتەكانی مالكی جێبەجێ دەكات و سازش لە سەر پرسی كورد ناكات و ئەگەر ئەم هەنگاوەی كە ناویان ناوە چاكسازی، بۆیان لوا، ئەوە عەبادی دەموچاوی دڕندەیی خۆی پێشانی كوردستان دەدات.
حزبی دەعوە كار دەكات لەگەڵ چەندین حزب و لایەنی كوردی بۆ دروستكردنی هێزێكی كوردی سەربەخۆیان، كە وەك حزبە كارتۆنییەكانی سەردەمی بەعس بۆ بەرژەوەندی حزبی دەعوە رای گشتی كوردستان كۆنتڕۆڵ بكەن، لەسەر كەسایەتیش كار دەكات، بەتایبەت یەكگرتووەكان بۆ ئەوەی ...
ئاراستەی نەتەوەیی عەرەبی ئیسلامی سوننی
ئەم ئاراستەیە مێژوویەكی دڕندەی بەرامبەر بە كورد هەیە و تاوەكو كۆتاییەكانی سەدەی بیستەم دوو ئاراستە بوون، یەكێكیان عەلمانی بوو، ئەوەی تریش ئیسلامی بوو، بەڵام دواتر هەموویان لە ژێر چەتری ئیسلامی بوون كۆبوونەوە لەگەڵ مانەوەی چەندین تایبەتمەندی لایەنە جیاجیاكانیان، تاوەكو ئێستاش تێڕوانینێكی ئەرێنییان بەرامبەر بە كورد نییە و بەشێكی زۆری خاكی كوردستان كە دزراوە لەسەر عەرەبی سوننە دابەش كراوە، چەندین جار دەستیان هەبووە لە ئەنفال كردنی كورد و ئەنجامدانی چەندین كارەساتی گەورە دەرحەق بە كوردستان. ئێستا ئەم ئاراستەیە تووشی گرفتێكی گەورە بۆتەوە لە ناوخۆی خۆیان و لەگەڵ ئاراستەی شیعەكانیشدا، بەڵام سەرەڕای ئەوەش هەڵوێستیان بەرامبەر كوردستان ئەرێنی نەبووە. ئێستا رووبەڕووی سیاسەتی عەبادی دەبنەوە و بە پشتوانی چەندین هێزی هەرێمی هەوڵی دووبارە رێكخستنەوەی خۆیان دەدەن. ئەم ئاراستەیە هەوڵدەدات لەگەڵ چەندین لایەنی كوردی هاوپەیمانی ببەستێت و دیارە مێژوویەكی كۆنیان هەیە و تاوەكو ئێستا هێزە ئیسلامییە رادیكاڵییەكان پاڵێوراون بۆ ئەم هاوپەیمانییە.
ئیشكالییەتی چاكسازی و مانگرتنی پەرلەمان
عەبادی و هێزە شیعیەكان لە ژێر ناونیشانی چاكسازی، خۆیان رێكدەخەنەوە و لە میانی ئەم هەوڵەش ناكۆكییان تێ كەوتووە، بەڵام زۆر بە خێرایی خۆیان كۆدەكەنەوە. گرنگترین ئەنجامی كارەكانیان ئەوەیە ناوچەكانیان تا رادەیەك لە ململانێ دوور خستۆتەوە و بەرپرسیارێتییان لەسەر خۆیان لابردووە بە تێكدانی پرسی ئاراستەی سەرەكیی شیعەكان كە بە جۆرێكە نازانرێت لای مەرجەعەكانە، یان لای حزبی دەعوە و سەدر و بەدر-ییەكانە، یان لای حەشدی شەعبی ـە، سوننەكانیش بە هەمان شێوە مەرجەعییەتی بەرپرسیارێتی خۆیان ون كردووە و لە هەمان كاتدا دەیانەوێت خۆیان كۆبكەنەوە و دیسان پرسی ناوخۆیان و پێوەندییەكانیان لەگەڵ شیعە یەكلا بكەنەوە. ئەمەی لە پەرلەمانی عێراق روو دەدات، شەنگی ئاراستە سەرەكییەكانی عێراقە و هەر یەكەو بۆ جێبەجێكردنی ئەجینداكەی خۆی كاردەكات كە بە تەواوی دژی ئەجیندای ئەوی دیكەیە، هەردوو لایەنەكەش خۆیان ئامادە دەكەن بۆ جەولەیەكی دیكەی ململانێ، ئینجا ئەگەر هەر كەسێك موتابەعە بكات، بۆی دەرەكەوێت كە هەردوو لا زۆر بێباكن لە كورد، چونكە هەریەك لە ئەوان حیسابی لەگەڵ كورد ماوە و بە جیا، یان بە هاوپەیمانی لە نێوان خۆیان ئەو حیسابە یەكلا دەكەنەوە.
ئیشكالییەتی پەرلەمان لە عێراق
زۆر لایەن وتەوژمی جۆراوجۆر هەن، دژی پرۆسەی دامەزراندنی پەرلەمانی عێراقن، پەرلەمانیش بە شێوەیەكی ئێجگار ترسناك سواوەتەوە و بە هۆی سیاسەتی چەوتی پەرلەمانتارەكان لای عێراقییەكان رێز وحورمەتێك بۆ پەرلەمان نەماوە و تەنیا بە هێزی دەوڵەت و دەسەڵاتی جێبەجێكار ماوەتەوە، ئەگینا هیچ عێراقییەك دڵی بە پەرلەمان خۆش نییە و دەزانن دامەزراوەیەكی باش نییە. ئەگەرچی ئەم قەناعەتەی كە دروست بوو رەنگە كاریگەری دروست بكات لەسەر سەركەوتنی پرۆسەی دیموكراسی، بەڵام ئەوە دەردەخات كە هێزی تۆتالیتاری و پاوانخوازی عروبی و ئیسلامی و گێرەشێوێنەكان هەرگیز پەرلەمان وەك ئامانجی دیموكراسی هەژمار ناكەن، بەڵكو ئامرازە لایان بۆ ئەوەی ململانێیەكان بەڕێوەبەرن دژی ئەوانی دیكە و بۆ هەوڵی سەپاندنی خۆیانە. واتە لە بەغدا پەرلەمان وەك دامەزراوەی سەرەكی بۆ شەرعییەتی تەكامولی و دینامیكی بۆ كاری دامەزراوەكانی دیكە ناناسن، بەڵكو بەپێچەوانەوە وەك ئامرازێك دەیناسن بۆ پەكخستنی دامەزراوە نیشتمانییەكانی دیكە، بە مانایەكی دیكە دیموكراسی بەكاردەهێنن بۆ رووخاندنی دیموكراسی. ئەگەرچی هەموو لایەنەكان كاتێك دەیانەوێت جێگای خۆیان بكەنەوە، دژی تەوافق قسە دەكەن و كاتێك جێگیر دەبن كار دەكەن بۆ ئەوەی تەوافق بكەن بە (موحاصصە) و بۆ زۆرترین كات بمێننەوە. ئەمە بە روونی لە ناو دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمان دەردەكەوێت، كە بریتین لە كەسانێك خۆیان بەوە پێشاندا كە دژی بەشبەشێنین، كەچی ئێستا خۆیان بەو پۆستانەوە بەستۆتەوە و دەیانەوێت پێكهاتەكانی عێراق لە سەریان بجەنگێت بۆ ئەوەی لەو پۆستانە بمێننەوە، لەگەڵ ئەوەشدا پەنابردنیان بۆ هێزە دەرەكییەكان. ئەمە بە شێوەیەكی سەرەكی ئیشكالیەتی بنیەوی لە ناو كورد و سوننە دەردەخات، چونكە شیعە بە شێنەیی خۆیان كاردەكەن و حكومەت ئێستا شیعەیە و پۆستە كاریگەرەكانی ناوچەكانیان دوورە لە ململانێ بە هۆی كەسانی نەشیاو لە پەرلەمان و سەرۆكایەتی كۆمار تووشی شڵەژان بوون، پێشتریش لە ژێر هەژموونی شیعە بۆ پارە نوقم ببوون، بۆیە هەموو لایەك ئێستا دەیەوێت نەمێنن. لە بەغدا چەندین لایەن ومەرجەع دژی دەستەی سەرۆكایەتی پەرلەمانن و بە هۆی شیعەكان دەیانەوێت زیاتر كۆنتڕۆڵی ئەو دەستەیە بكەن لە پێناوی دەستكەوتنی كاتێكی زیاتر بۆ حكومەتەكەی عەبادی، تاوەكو پەرلەمان كێشەكانی خۆی چارەدەكات، عەبادی دەستی واڵاتر دەبێت لە دانانی حكومەتێك بە ویستی حزبەكەی خۆی. سوننەكان سەرۆك پەرلەمانێكی بەهێزتریان دەوێت كە بتوانێت شەڕی سوننە بە پەرلەمان بكات، كوردیش هیچ تەماحی بەو موزووعە نییە. دیارە دەستەی سەرۆكایەتی دەبێ بە هەمان پرۆسەدا بڕوات، بەڵام گرفت لەسەر سەرۆكایەتی كەمترە، چونكە سەرۆك زیاتر بە پێی ئەجیندای شیعە كار دەكات و جێگرە شیعەكەیشی زۆر بەهێز كاردەكات، بەڵام جێگرە سوننەكەی پەراوێز خراوە.
عەبادی لە ناو حكومەتەكەی كوردی پەراوێز خست و كوردەكانیش یەك دەنگ نەبوون بۆ بەرگری، چونكە جێگری سەرۆك وەزیرانی عێراق لە حزبێك بوو، حزبەكانی دیكە حەزیان دەكرد ئەم حزبە لە بەغدا بوونی نەمێنێت و حزبی دەعوە-ش زۆر بە دیقەت كاردەكات بۆ پەراوێزخستنی پارتی لە بەغدا. شیعەكان بە تەوژمی جۆراوجۆر كاردەكەن، سوننەكانیش ئەگەری ئەوەیان هەیە بە لاینە توندڕەوەكانیان پەنابەرنەوە بەر تیرۆركردن لە ناوچەكانی شیعە. كوردیش بۆتە دوو ئاراستە.
ئیشكالییەتی نوێنەرانی كورد لە بەغدا
كورد كاتێك چوو بۆ بەغدا ئاواتێكی دیكەی هەبوو، بەڵام جێبەجێ نەبوو، لەبەر یەك هۆكاری سەرەكی ئەویش لاوازیی رۆڵ و كەسایەتی نوێنەرانی كورد بوو لە بەغدا و ئەم لاوازی و پاشگرییە كە تاوەكو ئێستاش بەردەوامە، بۆ ناكۆكی و ململانێی نێوان لایەنە سیاسییەكانی كوردستان دەگەڕێتەوە، عەرەبیش لەم راستییە باش تێگەیشتووە، بۆیە هەمیشە یاری كردووە لەسەر ئەو تەوژمە و ئەو پارتە سیاسییە كوردییە نەتەوەخوازە و هەوڵی داوە عقوبەی بدات و ئەوانی دیكەش خەڵات بكات، هەندێك لە نوێنەرانی كورد هەمیشە لە بەر پێی بەرپرسەكانی عێراق كڕنۆشیان بردووە، بۆ ئەوەی ببن بە پشتیوان بۆ كوتلە و حزبەكانیان لە ململانێیەكانیان لەناو كوردستان، ئەم كڕنوش بردنەش قازانجی هەبووە بۆ هێزەكانی شیعە و باشتر لە كورد تێگەیشتوون و زیاتر كاریگەرییان دروست كرد لەسەر شەقامی كوردستان، تاوەكو گەیشتە ئەوەی خۆیان كەسان بپاڵێون بۆ پۆستەكان بەپێی ئەوەی بەباشی دەزانن. ئەو نوێنەرانەی كورد لە بەغدا لە نێوان خوسە خواردن و هەستی ئازاری بەردەوام بەو دۆخە و لە نێوان خۆبادان و خۆدەرخستن و كۆكردنەوەی پارە و سوپاس لەلایەن بەرپرسەكانیانەوە تووشی ونبوون بوون و هەرگیز نەیانتوانی یەكدەستی دروست بكەن، چونكە لە میانی یەكترشكاندنەوە رۆیشتن بۆ ئەوێ. هەڵبژاردنی دوایی ئەوەی دەرخست كاتێك حزبەكان هاوپەیمانی كوردستانیان هەڵوەشاندەوە، بۆ بەرژەوەندی خۆیان رازی بوون بە یاسای هەڵبژاردن كە دژی بەرژەوەندی كوردستان بوو، كە رێژەی كوردی كەم دەكردەوە، بەڵام چونكە دەیانزانی رێژەی نەتەوەخوازەكانی كوردستانی پێ كەم دەبێتەوە پشتوانییان لێ كرد! سەرەڕای ئەوەش زۆر كار كرا بۆ ئەوەی كورد یەك بخرێتەوە و پۆست و مەكانەتیش درا بە چەند لایەنێك بۆ ئەوەی تێبگات و بەشداری بكات راستەوخۆ لەو مەشهەدە ئاڵۆزە، بەڵام سوودی نەبوو، تەنیا دەست راكێشانی بەرپرسە عەرەبەكان نەبێت، بە هۆی ئەو نوێنەرانە بۆ ئەوەی بەشداری بكەن لە ململانێی ناوخۆیی كوردستان و خۆیان وەك نابژیوان لە نێوان كوردەكان نمایش بكەن، هەندێكیشیان داوایان لە چەند بەرپرسێكی عەرەب كرد، هەڕەشە بكەن لە سەرۆكی كوردستان و قسە بكەن لەسەر پرسی ناوخۆی هەرێمی كوردستان.
ئیشكالییەتی رۆڵی نەتەوەیی كورد لەبەغدا
رۆڵی نەتەوەیی كورد لەبەغدا هەمیشە و تاوەكو ئێستا دەگەڕێتەوە بۆ هێزی دامەزراوەیی هەرێمی كوردستان، هێزی سەرۆكایەتی كوردستان، هێزی پێشمەرگەی كوردستان، هێزە ئەمنییەكانی كوردستان و میللەتی كۆڵنەدەری كوردستان و هێزی لە بن نەهاتووی كورد، ئەمەش رۆڵی كورد لە بەغدا دیاری دەكات و هەمیشە بۆ هەموو پرسەكان هەر دامەزراوەكانی كوردستان پرسە نیشتمانییەكانی كوردستانیان لەگەڵ بەغدا چارەسەر كردووە، هێزی پێشمەرگە چەندین جار چەكی دایە شان و بەغدای ناچار كرد زوڵم لە كوردستان نەكات، هەندێ نوێنەریش هەر ئاگای لێنەبوو، تەنانەت هەندێكیان داوایان دەكرد هێزی پێشمەرگە هەڵبوشێندرێتەوە وچەكی پێنەدرێ، بەبیانوی ئەوەی سەر بە حزبەكانن! ئەگەر چاوكی هێز و رۆڵی كوردستان لە ناو كوردستان بێت، ئیتر بۆچی لە بەغدا ململانێ بكەین بۆ چەند بەناو نوێنەرێك تاوەكو پۆست وەربگرن؟
بەهێز كردنی كوردستان نەوەك بەغدا
كورد رقی لە بەغدا نییە وحەزیش ناكات بەغدا غەرقی ئاژاوە ببێت، بەڵام لەبەر ئەوەی بوونی نوێنەرانی كورد هیچ سوودیان نابێت، ئەگەر كوردستان خۆی بەهێز نەبێت. سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان، ئەو دامەزراوە نیشتمانییە كوردستانییە لەگەڵ حكومەتی هەرێمی كوردستان بوونەتە قەڵغانی بەرگری سیاسی بۆ كوردستان بە پشتیوانی هێزی پێشمەرگەی قارەمان. ئەمەش دەبێ بنەمایەكی یاسایی بۆ دابنرێت، بۆ ئەوەی هەر كوردێك لە بەغدا و لە هەر پۆستێك كار دەكات، دەبێ ببەسترێتەوە بە سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان بۆ ئەوەی چیتر ئەم بێسەروبەرییە نەمێنێت، دەنا كاتێك كورد بەئاگادێتەوە كە هەموو پرسەكان تووشی ئاڵۆزییەكی زۆرتر بووە و دەبێ قوربانییەكی زۆریش بدرێت بۆ ئەوەی دۆخەكە چاك بكرێتەوە.
كوردان نابێت وەك سوننە و شیعە بیر بكەنەوە. ئەوان پشتیوانی هەرێمی و نێودەوڵەتییان هەیە، بەڵام كورد لە خۆی زیاتر كەسی نییە، بۆیە ناكرێت تەنیا لە كاتی مەترسی و جەنگدا كە پەنجە دەنێتە قورگیان، ئینجا بڵێن: ئێمە یەك دەستین، بەڵكو دەبێ هەمیشە یەكڕیز و وریا بن.
ئەنجام:
عێراق بەرەو قۆناغێكی دیكە دەڕوات و رۆڵی هەرێمی روونتر لە ناو هەرێمەكانی عێراق دەردەكەون. كەنداو لە ناو ناوچە سوننەكان وەبەرهێنانی توانستی سەربازی و ئابووری خۆیان دەكەن، ئێرانیش ئامادەگییەكی زیاتر لە عێراق دەنوێنێت، بۆیە ئەرك لە بەردەم كوردستان هەستیارتر دەبێت، تاوەكو ئەو كاتەی كوردستان بەرەو دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ و ئامادەكردنی هێزەكانی بۆ قۆناغێكی نوێ هەنگاو بنێت.

* مامۆستا لە زانكۆی سلێمانی بەشی زانستە رامیارییەكان