مایكل پریجنت كە ئێستا یەكێكە لە توێژەوەكانی ئامۆژگای هۆدسۆن، پێشتر ئەفسەری ئاژانسی هەواڵگری و بەرگری ئەمریكا بووە لە عێراقدا و لەگەڵ هەردوو ژەنەڕاڵ پەتریۆس و ئستین بەشداری شەڕی دژی ئەلقاعیدەی لە 2005 -2009 كردووە، هەروەها هەڵسەنگاندنی بۆ كاریگەری نفووزی ئێرانی لە سوپا و هەواڵگری سوپای عێراقدا كردووە، ئەم ئەفسەرە هەواڵگرییەی ئەمریكا كە شاهیدی گیانفیدایی جەنگاوەرانی ئەمریكایە لەشەڕی عێراقدا، لە پەنێڵێكدا كە ئامۆژگای هادسۆن بە ناونیشانی (عێراق دوای ریفراندۆمی كوردستان) رێكیخستبوو، راشكاوانە سەبارەت بە هەوڵوێستی ئەمریكا دژی ریفراندۆمی كوردستان، جەختی لەسەر ئەوە كردەوە كە ئەم بەرهەڵستییەی ئەمریكا بۆ ریفراندۆمی كوردستان دەبێتە پەڵەیەكی شەرمەزاری بۆ خوێنی قوربانییەكانی ئەمریكا لە عێراقدا، ئەمەش پوختەیەك لە قسەكانیەتی.

خەریكە ئەوەمان لەبیردەچێتەوە
كە باشترین هاوپەیمانی
پشت پێبەستراومان كوردە


هەموو ئەو هەڕەشە و گوڕەشانەی كە لە دوای ئەنجامدانی ریفراندۆم لە دژی كوردستان كراون، لە كۆتایی هەفتەی رابردوو گەیشتنە لوتكە، بەڵام تا ئێستا نازانین كام لایەن بە یەكێك لەو كردەوانە هەڵدەستێت. بەشێوەیەكی گشتی بارودۆخەكە جێگەی نیگەرانییە، سەركردەكانی حەشدی شەعبی پێش دوو ساڵ دەیانگوت : با شەڕی داعش تەواو بكەین، دواتر ئەوی دیكە تەواو دەكەین.
لەماوەی رابردوو سەردانی باشیك و هەندێك ناوچەی دەشتی نەینەوام كرد، لەوێ چاوم بە سەركردەكان كەوت و دەیانگوت، شەڕی داعش ئاسانە، بەڵام كێشەی راستەقینە حەشدی شەعبییە، دیارە ئێمە باس لەو چەكدارانە ناكەین كە لە دوای فەتواكەی سیستانی هاتوون، بەڵكو مەبەستمان ئەو میلیشیا شیعیانەی وەك (كەتائیبی حزبوڵای عێراق و عەسائیبی ئەهلی هەق و. هتد)یە.


بۆ راستیی ئەم بۆچوونە لە یەكێك لە خاڵەكانی پشكنینی حەشدی شەعبی دوو چەكدار راوەستابوون كە یەكێكیان سەر بە سیستانی بوو، ئەوی دیكەشیان سەر بە یەكێك لەو میلیشیایانە بوو كە ئاماژەم پێكرد، سەیرم كرد ئەو چەكدارەی حەشد كە سەر بە سیستانییە، ماوەی چوار مانگە مووچەی پێنەدراوە، ئەو دەمانچەیەی پێی بوو، لە داعش دەستی كەوتبوو، پێی گوتم، ئەم دەمانچەیە هی ئەو داعشەیە كە لە یەكێك لە شەڕەكانی موسڵ كوشتوومە، هەروەها جلە سەربازییە فەرمییەكەی شپرێو بوو، بەڵام ئەوی دووەمیان چەكەكەی شانی و دەمانچەكەی تازە بوون، جلەكانی رێكوپێك و سەربازی و فەرمی بوو، پۆشتاخ بوو، بەئاسانی لێك جیادەكرانەوە، ئەمانەش ئەو میلیشیایەن كە لەلایەن ئێرانەوە هاوكارییەكی زۆر دەكرێن. ئەمە حاڵی هێزەكانی حەشدی شەعبییە لە عێراقدا.
دیارە من شرۆڤەكار نیم، بەڵكو یەكێكم لەو جەنگاوەرانەی ئەمریكا كە چەند ساڵێك بەشداریم لەشەڕی عێراقدا كردووە، پۆستی من لەناو هێزەكانی ئەمریكادا، ئەفسەری هەواڵگری بووە لەگەڵ ئاژانسی بەرگری و هەواڵگری، ئەركی سەرەكی و سەرشانی من لەگەڵ ژەنەڕاڵ پەتریۆس و ژەنەڕاڵ ئۆستین ئەوە بوو، هەڵسەنگاندێكی ورد بۆ كاریگەری نفووزی ئێرانییەكان لەناو سوپای عێراقدا بكەین، لەم هەڵسەنگاندنە بۆمان دەركەوت كە كاریگەری ئێران لەسەر ئاستی سوپا و هەواڵگری سەربازی زۆر زۆرە لە ناو سوپای عێراقدا، دوای ئەوەی پرۆسەی زیادكردنی بەپەلەی هێزی سەربازی (Surge) لە 2007 دەستی پێكرد، ئێمە بەردەوامبووین لەسەر ئەم هەڵسەنگاندنە، لە ئاكامی ئەم هەڵسەنگانەدا لەگەڵ هەردوو ژەنەڕاڵ پەتریۆس و ئۆستین گەیشتینە ئەو قەناعەتەی كە ئێران پرۆسەیەكی لەناو سوپای عێراقدا دەست پێكردووە كە بریتییە لە (DDR) بەڵام ئەم پرۆسەیە بەمانا تەقلیدییەكەی نەبوو، واتە (تەسریحی سەربازی، پڕچەككردن، دووبارە تێكەڵاو كردنەوە)، بەڵكو ئێران دەهات بە یەكجار گرووپێك میلیشیای دەهێنا و تێكەڵی سوپای عێراقی دەكرد، هەر بۆ نموونە لەساڵی 2007 سوپای مەهدی تێكەڵی سوپای عێراق كردو مووچەیان وەردەگرت.
قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای پاسدارانی ئێرانی میلیشیای شیعەی لە عێراقدا دامەزراند، ئامانجی لەم كارەی ئەوە بوو پردێكی زەمینی بۆ ئێران دروست بكات بۆ ئەوەی بە رێگەی زەمینی لوبنان و سووریا و عێراق و ئێران پێكەوە گرێبداتەوە، ئەمەش بۆ ستراتیژیەتی ئەمریكا و بەشێك لە هاوپەیمانەكانی مەترسییەكی گەورە دروست دەكات.


سێ ساڵ پێش ئێستا واتە پێش سەرهەڵدانی داعش، بۆچوونی من بەو شێوەیە بوو كە پێویستە عێراق بە یەكگرتوویی بمێنێتەوە، بەڵام لەماوەی سێ ساڵی رابردوو لە میانەی شەڕی داعشدا، بۆچوونی ئەوەی عێراق بە یەكگرتوویی بمێنێتەوە، بۆتە هۆكاری ئەوەی كە عێراق ببێتە پاشكۆی ئێران، ئەوجا ئەگەر راستگۆ بین لەگەڵ خۆمان، ئەوا ئەمریكا خۆی كارئاسانی كردووە بۆ ئەوەی عێراق ببێتە پاشكۆی ئێران.
ئێمە كاتێك ئەركی هاوكاریكردنمان لەگەڵ سوپای عێراق لە 2005 پێدرا، سوپای عێراق بە رێژەی 55% شیعە بوو، بە رێژەی 45% سوننە بوو، بەڵام ئێستا لەناو سوپای عێراقدا بەتاڵیۆنێكی سوننە نابیندرێت كە ژمارەیان 500 سەرباز بێت، هەروەها بەتالیۆنێك كوردی تێدا نییە كە 500 كەس بن. كەچی لە ساڵی 2007 رێژەی شیعە لە ناو سوپای عێراقدا گەیشتە 95%.
ئێستا پێشمەرگە بەتەواوەتی لە دەرەوەی عێراق ئۆپەراسیۆنەكانی خۆی ئەنجامدەدات، ئەمەش بەو مانایەی كورد لەناو سوپای عێراقدا بوونی نییە، بەم دواییە سەردانێكی موسڵم كرد، لەم گەشتە بیركردنەوەم گۆڕانكاری زۆری بەسەردا هات، پێش ئەم سەفەرەم من لە توێژەرەكانی سینتاكسەكانی ئەمریكا گوێبیستی ئەوە بووم كە گوایە لە عێراق سوپایەك هەیە مەزهەبگەرا نییە، یاسا و حكومەتێكی یەكگرتوو هەیە، هەروەها كاتێك دێنە سەر باسی فەرماندەكانی حەشدی شەعبی، دەڵێن: قەیس غەزعەلی بەو ئاستە خراپ نییە كە لێی بترسین، بەڵام ئەوەی راستییە ئەوەیە كە قەیس غەزعەلی كاری رفاندنی خەڵكی ئەمریكی بۆ قاسم سولەیمانی ئەنجام داوە و بە فەرمانی ئەو پێنج ئەمریكی رفێندراون بۆ ئەوەی بازرگانی پێوە بكات و لەگەڵ دیلەكانی سوپای پاسدارانی ئێران ئاڵوگۆڕی پێبكات. قەیس غەزعەلی ساڵی پار دەیگوت: دوای ئەوەی شەڕی داعش تەوابو، من چاوەڕێی هیچ شتێك ناكەم و دەست دەكەم بە كوشتنی هێزە تایبەتەكانی ئەمریكا ئەگەر لە عێراقدا بمێننەوە، هەروەها لەم سەردانەمدا بۆ نەینەوا سەردانی ژەنەڕاڵ نەجم ئەلجبوریم كرد، ئەمەیان بە حیساب یەكێكە لە ژەنەڕاڵە پڕۆفیشناڵەكانی سوپای عێراق و هاوپەیمانی ئەمریكایە، بەڵام لە تەنیشت ئەو ژوورەی من لەگەڵی دانیشتووم، پڕبوو لە راوێژكارە سەربازییەكانی ئێران، من خۆم كە هاتمە دەرەوە، ئەوانم بینی بە زمانی عەرەبی لێمی پرسی: (وین الحمام) كە مەبەستی ئەوە بوو بچێت بۆ (w.c).
ئەگەر لەسەر ئەم واقیعە باس لە ریفراندۆمی كوردستان بكەین، من ناتوانم قسەیەكی باشتر لەو قسەیەی باڵیۆز رایان كرۆكەر بكەم، كاتێك گوتی: هەڵوێستی زۆر توندی ئەمریكا دژی ریفراندۆمی كوردستان زۆر هەڵە بوو، ئەمەش لەبەر ئەوەی ئاماژەیەكمان دا بە بەغداو ئەنكەرە و تاران، بەوەی دەتوانن سوپاكانی خۆتان بەكاربهێنن بۆ سزادانی دەنگدەرانی ریفراندۆمی كوردستان.


لە ئێستادا ئێمە دەزانین ئێران وتوركیا و عێراق بە ئاراستەیەكی دژی هەڵوێستی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەجووڵێن، بە درێژایی سنووری نێوان كوردستان و ئێران، هەروەها كوردستان و توركیا، مانۆڕی سەربازی ئەنجام دەدەن، لەمەش زیاتر هێزەكانی عێراق جووڵەیان پێكراوە بەرەو دەروازەی سنووری نێوان كوردستان و توركیا.
بۆچوونی من ئەوەیە، بەغدا گەیشتۆتە ئەو قەناعەتەی كە لەلایەن ئەمریكاوە تیشكی سەوزی بۆ هەڵكراوە بەوەی دەتوانێت حەشدی شەعبی و سوپای عێراق بەكار بهێنێت بۆ گێڕانەوەی كەركووك بە هێزی سەربازی، بەڵام ئەمە هێڵی سوورەو لە ئێستادا دەبێت ئەمریكا ئەم هێڵە سوورە پێشانی بەغدا بدات و ئەمریكا نابێت رێگە بە بەغدا بدات. من وەك ئەفسەرێكی هەواڵگریی ئەمریكا ئەو شاهیدییە دەدەم كە بە باشترین هاوكاری هەواڵگری ئێمە لەگەڵ هێزە تایبەتەكانی عێراق لەكاتی شەڕەكەمان دژی رێكخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدە، بە هۆی ئەوە بووە كە ئەوكات هێزە تایبەتەكانی عێراق 70%ی پێشمەرگە بوون، بەڵام مالیكی دواتر فەرماندە كوردەكانی دەركرد و بوونی كوردی لەناو ئەو هێزە تایبەتە پاكسازی كرد.
گرنگە و زۆر پێویستە بزانین بەغدا لە ئێستادا بۆ ئەمریكا چییە؟ هەروەها لەمەش گرنگتر ئەوەیە ئەوەمان لەبیر بێت ئەو هاوپەیمانە راستگۆ و پشت پێ بەستووەی كە هەمانە، كوردە.
ئەوەی ئێستا بەرامبەر كوردستان دەكرێت، پەڵەیەكی شەرمەزارییە بۆ خوێنی ئەو قوربانییە ئەمریكییانەی لە عێراقدا گیانی خۆیان بەخشی، لە ئێستادا كورد پەنجەرەیەكی هەبوو بۆ ئەوەی پەیوەندی بە دەرەوە بكات، ئێستا ئەو پەنجەرەیەی لێ داخراوە و ئاسمانەكەی گەمارۆ دراوە و بەغدا دەستی بەسەر فڕۆكەخانەكاندا گرتووە.

ئەوەی جێگەی سەرسوڕمانی گەورەیە ئەوەیە لە كاتێكدا ئەمریكا تیشكی سەوز دەداتە ئێران و عێراق بۆ ئەوەی شتێك بەرامبەر بە كورد بكەن، تەنیا لەبەر ئەوەی ریفراندۆمیان ئەنجام داوە، بەڵام ماوەی 3-4 ساڵە گوێیان لە كورد نەگرتووە كە لە دەستی رەفتارەكانی بەغدا هاوار دەكات، راشكاوانە دەڵێم ئێمە وەك ئەمریكا هەتا ئێستاش لەگەڵ بەغدا دۆڕاوین، بە هۆی ئەوەی تۆی ئەوە دەچێنین كە كوردستان بكەینە پاشكۆی عێراق.
بۆیە پێویستە ئەمریكا رێز لە ریفراندۆم بگرێت و دانی پێدا بنێت، دووبارەی دەكەمەوە بەرهەڵستیكردنی ریفراندۆمی كوردستان دەبێتە پەڵەیەكی شەرمەزاری بۆ ئەو قوربانییانەی ئەمریكا كە لە شەڕی عێراقدا گیانی خۆیان بەخشی، لەمەش پەڵەی شەرمەزاریتر بۆ خوێنی ئەو قوربانییانەی ئەمریكا ئەوەیە، كە ئەمریكا دەست لە عێراق هەڵبگرێت و تەسلیمی ئێرانی بكات.
باشترین وەفا بۆ ئەو قوربانییانەی ئەمریكا كە لەعێراقدا خوێنیان رژا، ئەوەیە بە كردەیی پشتگیری سەربەخۆیی كوردستان بكەین، یان لانیكەم پشتگیری ریفراندۆم بكەین، شەڕی دژی داعش واقیعێكی دروست كردووە، ئەگەر ریفراندۆمی كوردستان دانی پێدابنرێت، بارودۆخە بەرەو ئاراستەیەكی باشتر هەنگاو هەڵدەگرێت، ئەمریكا بۆچوونی بەو جۆرەیە كە ریفراندۆم تەركیز لەسەر شەڕی دژی داعش كەم دەكاتەوە، بەڵام ئەگەر پشتگیری ریفراندۆممان بكردایە، ئەوا ئێستا هێزەكانی حەشدی شەعبی تەنیا تەركیزیان لەسەر داعش و حەویجە دەبوو، واتە سوپای عێراق تەنیا تەركیزی لەسەر داعش دەبوو، بەڵام ئێستا جۆرێك لە داخزانی ئەركەكەیان هەستی پێدەكرێت و حەشد و سوپا باس لە شەڕی دوای حەویجە و داعش دەكەن كە مەبەستیان شەڕە لەگەڵ كوردستاندا.