گریگۆری ئەفتاندیلیان نووسەرو راوێژكارو وانەبێژێكی سەربەخۆیە، بۆ ماوەی 21 ساڵ كاری لەنێو حكومەتی ئەمریكادا كردووە. راوێژكاری سیاسەتی دەرەكیی چەند سیناتۆرێك بووە، هەروەها ئەندامێكی پڕۆفیشناڵی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا بووە. پێش ئەوەی ئەم پۆستانەی هەبێت، بۆ ماوەی 13 ساڵ شرۆڤەكاری كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا، خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە «دیراساتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست» كە لە زانكۆی شیگاكۆ بەدەستی هێناوە. لە چەند زانكۆیەكدا وانەبێژی كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە، بۆ نموونە وانەبێژی كۆرسی «سیاسەتی دەرەوەی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست» بووە لە زانكۆی بۆستۆن، هەروەها لە زانكۆی نۆرس ئیستێرن وانەبێژی كۆرسی «حكومەت و سیاسەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست» و «ناكۆكی عەرەب-ئیسرائیل» بووە. بۆ شرۆڤەكردنی پرس و پەرەسەندنەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەگشتی و شەڕی دژبە تیرۆر لەم ناوچەیە و چەند پرس و بابەتێكی دیكەی پەیوەندیدار گوڵان دیمانەیەكی لەگەڵدا ئەنجامداو ئەویش بەم شێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە.

* ئێوە وەك كەسێكی تایبەتمەند لەسەر ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كە بە چڕ و پڕی لەسەر ئەم ناوچەیەتان نووسیوە، چۆن وەسفی ئەو بارودۆخە دەكەن كە لەم ساتەوەختەدا لەم ناوچەیەدا دەگوزەرێت؟
- لە راستیدا ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ناسەقامگیرترین ساتەوەختدا تێدەپەڕێت لە مێژووی هاوچەرخیدا، ئەویش بەهۆی ئەو ناكۆكییە بەردەوامەی لەنێوان شیعە و سوننەدا دەگوزەرێت، ئەو ململانێیەی لە نێوان ئێران و سعودیەدا هەیە، لەگەڵ شەڕی بە وەكالەت و هەروەها شەڕی دژ بە داعش كە هێشتا كۆتایی نەهاتووە. لەگەڵ ناكۆكی عەرەب- ئیسرائیل كە بۆ ماوەیەكە كەمتر سەرنجی لەسەر دەدرێت، بەڵام ناو بە ناو ئەم كێشەیە زەق دەبێتەوە وەك ئەو جموجووڵانەی لەم دواییانەدا لە قودس بینیمان. كەواتە بە راستی لەم ساتەوەختەدا رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناسەقامگیری باڵی بەسەردا كێشاوە.
* باشە ئێوە هۆكارە ریشەییەكانی ئەم ناسەقامگیرییە بۆچی دەگەڕێننەوە؟


- ئەمە پرسیارێكی زۆر ئاڵۆزە، بەشێكی پەیوەستە بە شەڕی 2003ی عێراق كە بووەهۆی قووڵكردنەوەی ناكۆكیی نێوان شیعەو سوننە، بە گوزارشتێكی دیكە، دوای ئەوەی سوننە بۆ چەندین دەیە لە لوتكەی دەسەڵاتدا بوون، ئەم دەسەڵاتەیان لەدەستدا، ئەمەش هەستێكی تاڵی لا دروست كردن و دواتر ئێران هات بە هانای شیعەكانی عێراقەوە، ئەمەش بووە هۆی خۆشكردنی ئاگری چەندین ناكۆكی لە ناوچەكەدا. لە سەر ئاستی ناخۆش هۆكارەكە بۆ نەبوونی حكومەتێكی كارا دەگەڕێتەوە، هەروەها زۆرێك لە وڵاتانی ناوچەكە بەدەست گەندەڵییەكی زۆرەوە دەناڵێنن، لەلایەكی دیكەوە ئەو گەنجانەی خوێندنی زانكۆیان تەواو كردووە، ئایندەیەك بۆ خۆیان بەدی ناكەن، بەهۆی نەبوونی هەلی كارەوە، كەواتە كۆمەڵە هۆكارێك پێكەوە بوونەتە هۆی دروستبوونی ئەم بارودۆخە.


* لە وەڵامەكەتاندا باسی نەبوونی كار و نەبوونی ئومێد بە ئایندەت كرد لای گەنجان، تا چەند ئەمە هۆكارێك بووە بۆ ئەوەی رێكخراوە تیرۆریستی و توندڕەوەكان ئەم گەنجانە بەرەو ریزەكانیان رابكێشن و تا چەند ئەمە پرسێكی گرنگە بۆ ئەوەی لە سیاسەتەكانی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزمدا لەبەرچاو بگیرێت؟
- هەروەك ئاماژەم پێكرد بێكاری گەنجان یەكێكە لە كێشە جددییەكانی ئەم ناوچەیە، بەتایبەتی ئەوانەی زانكۆیان تەواو كردووە كە كاتێك بەهۆی ئەنتەرنێتەوە دەبینین خەڵكانی وڵاتانی دیكە چۆن دەژین و دواتر بەراوردی دەكەن بە ژیانی خۆیان. بە هەمان شێوە، هەروەك ئاماژەم پێكرد، نەبوونی حكومەتی كارا و بوونی كێشەی گەندەڵی، كە دەستەواژەیەك هەیە لە عەرەبیدا پێی دەڵێن: «واسگە»، كە مەبەستەكە ئەوەیە تاوەكو كەسێك نەناسیت، ئەوا زۆر زەحمەتە كارت دەست بكەوێت. لەبەر ئەوە پێموایە دەبێت هەوڵی ئەنجامدانی چاكسازیی ئابووری و سیاسی بدرێت، ئەگەرنا گرووپە توندڕەوەكان لە راكێشانی ئەم گەنجانە بۆ نێو ریزەكانیان بەردەوام دەبن.
* ئاشكرایە كە كاریگەری و دەرهاویشتەكانی كێشە و تەنگژەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پەلیانكێشاوە بۆ بەشەكانی دیكەی جیهان، واتە ئەم ناوچەیە خۆی بۆتە كێشەیەك بۆ جیهان، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەگشتی و ئەمریكا بەتایبەتی دەتوانن، یان دەبێت چی بكەن بۆ ئەوەی بەلای كەمەوە هەندێ لە تەنگژەكانی ئەم ناوچەیە خاوبكەنەوە؟

- گرفتەكە لەوەدایە ئەمریكا دەستێوەردان بكات یان نا، هەر كێشەیە، مەبەستم ئەوەیە هەندێ جار هەندێ لە لایەنەكان خوازیاری ئەوەن ئەمریكا دەستێوەردان بكات، بەڵام كاتێك دەستێوەردان دەكات ئەوا كاردانەوە و دەرهاویشتەی پێچەوانەوەی لێدەكەوێتەوە. لەبەر ئەوە هەندێ جار زۆر زەحمەتە ئەمریكا دەستێوەردان بكات. ئەوەی پەیوەست بێت بەوەی ئەمریكا دەبێت، یان دەتوانێت چی بكات، ئەوا من پێموایە پێویستە ئەمریكا زیاتر و زیاتر تەركیز لەسەر هاوكاریی ئابووری بكاتەوە، نەك دەستێوەردانی سەربازی، ئەگەرچی تاوەكو داعش بمێنێت، ئەوا ئەمریكا دەستێوەردانی سەربازی دەكات، كە كردووشیەتی، بەڵام هەر كاتێك داعش تێكشكێندرا، ئەوا پێویستە ئەمریكا هاوكار بێت لە بواری پەرەپێدانی ئابووریدا. بۆ نموونە لە عێراقدا و بەهۆی شەڕی دژ بە داعشەوە شارەكانی وەك روممادی و موسڵ بە راددەیەكی گەورە وێران بوون، كە زۆربەی خەڵكیش خوازیاری ئەوەن جارێكی دیكە ژیانێكی ئاسایی بەسەربەرنەوە، باوەڕم وایە ئەمریكاش دەتوانێت هاوكار بێت لەم رووەوە بۆ ئەوەی ئەگەری سەرهەڵدانی یاخیگەری سوننی كەم ببێتەوە.
* باشە دیاردەیەكی دیكە هەیە لەم ناوچەیەدا كە بریتییە لە لاوازبوون و لە هەندێ حاڵەتدا داڕووخانی تەواوی دەسەڵات و دام و دەزگاكانی دەوڵەت، لێكدانەوەی ئێوە بۆ ئەم حاڵەتە چییە؟
- ئەمە راستەو ئێمە ئەمە حاڵەتەمان لە وڵاتێكی وەك سووریا بینی، كە دەبینین سەرجەم خاكی وڵاتەكە لە ژێر دەستی حكومەتدا نییە، بەڵكو بەشێكی لە ژێر كۆنتڕۆڵی گرووپە یاخییەكان و گرووپی داعشدایە. لەلایەكی دیكەوە پشێوی باڵی بەسەر وڵاتانی وەك لیبیا و یەمەندا كێشاوە، عێراقیش هەوڵدەدات خۆی لە كاریگەرییەكانی ئەو داگیركارییە رزگار بكات كە لە ساڵی 2014دا دوچاری هات لەسەر دەستی داعش كە لە رۆژهەڵاتی سووریاوە هاتن. لە هەمان كاتدا كێشە و تەنگژە لە نێو وڵاتانی كەنداودا دروست بووە كە سعودیە و ئیمارات قەتەر تۆمەتبار دەكەن بە بوونی پەیوەندی بە گرووپە جۆراوجۆرەكانە، هەروەها بە ئێرانەوە، كە هەموو ئەم هۆكارانەش بوونەهۆی ئەوەی ئەم بارودۆخە بێتەئاراوە.
* تا چەند هاوڕان لەگەڵ ئەو لێكدانەوەیەدا كە پێیوایە چۆنیەتی دروستبوونی ئەم دەوڵەتانە هۆكارێكی سەرەكی بووە بۆ ئەوەی هەر لە بنەڕەتەوە ئەم دەوڵەتانە هەڵگری كێشە بن و نەتوانن ئەركە سەرەكییەكانی خۆیان ئەدا بكەن؟
- ئەوە راستە كە بەشێكی كێشەكە بۆ ئەوەیە كە ئەم دەوڵەتانە لایەن هێزە كۆڵۆنیاڵییەكانەوە نەخشەكەیان داڕێژدرا، واتە لەلایەن فەڕەنسا و بەریتانیاوە لە دوای جەنگی یەكەمی جیهانی لە رێی رێككەوتنی سایكس پێكۆ و دواتر كۆنفرانسی سان ریمۆ، كە سنوورەكانیش رەنگدانەوەی واقیعە ئیتنی، یان تایفەگەرییەكەی ناوچەكە نەبوون. بۆ نموونە عێراق لەلایەن بەریتانیەوە پێكەوەگرێدرا، كە لە باكووردا ناوچەی كوردنشین هەبوو، لە ناوەڕاستیدا سوننە و لە خوارووشدا شیعە، كە ئەم وڵاتەش یان لەلایەن بەریتانیەوە یان پاشایەتی یان دیكتاتۆرییەتەوە وەك وڵاتێكی یەكگرتوو هێڵدراوەتەوە. بەڵام دوای داگیركارییەكەی ئەمریكا لە ساڵی 2003دا گرووپ و پێكهاتە جیاوازەكانی عێراق ململانێ لەسەر پێگەكانی دەسەڵات دەكەن. كەواتە بەڵێ دەتوانین بڵێین هەندێ لە دەوڵەتەكان دەوڵەتی دەستكردن.



* لە وەڵامەكەتاندا ئاماژەتان بەوە كرد كە ئەوە دیكتاتۆریەت بووە كە یەكپارچەیی خاكی وڵاتێكی وەك عێراقی پاراستووە، كە رەنگە ئەمە بۆ چەند وڵاتێكی دیكەی ناوچەكەش راست بێت، پرسیارەكە ئەوەیە دوای ئەو بارودۆخ و پەرەسەندنانەی هاتنەئاراوە كە باس لەوە دەكرێت گەڕاندنەوەی رەوشەكە بۆ دۆخی رابردوو زیاتر لە مەحاڵەوە نزیكە، بە تێڕوانینی ئێوە ئایا ئایندەی ئەم وڵاتانە چۆن دەبێت؟
- من پێموانییە هەندێ لەم وڵاتانە بە شێوەیەكی راستەوخۆ دابەش ببن. ئەوەی پەیوەندی بە سووریاوە هەبێت، ئەوا ئەگەر چارەسەرێكی سیاسیش لەو وڵاتەدا بێتەئاراوە، ئەوا زیاتر دابەش دەبێت بەسەر چەند ناوچەیەكی خۆبەڕێوبەریدا. بە گوزارشتێكی دیكە، لەبەر ئەوەی كە كوردی سووریا لە پێگەیەكی بەهێزدان لەو ناوچەیەدا كە پێی دەوترێت رۆژئاڤا، ئەوا بۆی هەیە ببنە خاوەن خۆبەڕێوەبەرییەكی چەشنی ئەوەی كوردی عێراق بەدەستیان هێناوە، كە حكومەتی هەرێمی كوردستانە. كەوابێت من پێشبینی دەكەم كە خۆبەڕێوەبەری لەم وڵاتانەدا بێتەئاراوە، نەك ئەوەی ئەم وڵاتانە دابەش بن بۆ دەوڵەتی سەربەخۆی بچووك.


* هەر لەپەیوەندی بە پرسی خۆبەڕێوەبەری و سەربەخۆییەوە، ئێوە ئاماژەتان بە هەرێمی كوردستان كرد، بەڵام لە ئێستادا ئەم هەرێمە پێیوایە حكومەتی عێراقی نەیووستووەو نایەوێت ئەو ئەزموونی خۆبەڕێوەبەرییە سەركەوتوو بێت، لەبەر ئەوە چەندین جار رایگەیاندووە كە جگە لە سەربەخۆیی هیچ رێگاچارەیەكی دیكەی لەبەردەمدا نەماوە، بۆچونی ئێوە لەم رووەوە چییە؟
- سەرەتا دەبێت ئەوە بڵێم كە زۆر هاوسۆزم لەگەڵ خواستی بزووتنەوەی نەتەوایەتی كورد بۆ سەربەخۆیی، بەڵام پێموایە لە رووی ستراتیژیەتەوە ئەم جیابوونەوەیە كێشەی لێدەكەوێتەوە، چونكە توركیا لەگەڵ ئەوەی پەیوەندی ئابووری لەگەڵ هەرێمی كوردستاندا هەیە، بەڵام نایەوێت ئەم حاڵەتە لە كوردی باشووری رۆژهەڵاتی وڵاتەكەیدا دووبارە ببێتەوە و ئەوانیش جیاببنەوە، هەروەها ئێرانیش كەمینەی كوردی هەیە لە وڵاتەكەیدا، ئێرانیش خوازیاری ئەوە نییە دەوڵەتێكی كوردی لەسەر سنوورەكەی دروست بێت. لەبەر ئەوە پێموایە بۆ كورد خۆبەڕێوەبەری رێگاچارەیەكی واقیعبینانەترە لە سەربەخۆیی، چونكە درووستبوونی دەوڵەتی سەربەخۆیی كورد سەردەكێشێت بۆ ناكۆكی و شەڕی زیاتر لە ناوچەكەدا، ئەمەش ئاماژەیەكی باش نابێت بۆ كورد، لەبەر ئەوە بە مانای ئەوە دێت كە كورد قوربانیی زیاتر بدات دوای ئەوەی بۆ چەندین دەیە دوچاری ناڕەحەتی و نەهامەتی هاتن.
* ئەگەر بە شێوەیەكی گشتی باسی رەوشی عێراق بكەین پێتوایە پێویستە ئەمریكا هێزێكی سەربازی لەعێراقدا جێگیر بكات بۆ ئەوەی بتوانێت بەشداربێت لەهەوڵی سەقامگیركردنەوەی بارودۆخەكە لەدوای تێكشكاندنی داعش؟
- لە راستیدا من پێموایە پێویستە بوونی سەربازی ئەمریكا لەعێراقدا سنووردار بكرێت، ئەوەی پێویستە ئەنجام بدرێت راهێنانی هێزەكانی عێراقە كە لە ئێستادا بەڕێوەدەچێت، بەڵام لە رووی مێژووییەوە هەمیشە عێراقییەكان بەرهەڵستیی سوپای دەرەكییان كردووە، كە من لە دوایین وتاریشمدا ئاماژەم بەمە كردووە، چونكە تەنانەت دوای ئەوەی عێراق لەساڵی 1932 سەربەخۆیی بەدەستهێنا، هێشتا بوونی سەربازی بەریتانی لە عێراقدا لە ئارادابوو، كە ئەوەش مایەی كێشە بوو، لەبەر ئەوە زۆرێك لە ناسیۆنالیستە عێراقییەكان نەیاندەویست هیچ سوپایەكی دەرەكی لەسەرخاكی وڵاتەكەیان بێت.


* ئەی لە بوارە سیاسییەكەدا ئەمریكا دەتوانێت چی بكات بۆ ئەوەی پرۆسە سیاسییەكە بكەوێتەسەر رێڕەوی سرووشتیی خۆی؟ ئایا ئەزموونەكانی پێشووی ئەمریكا تا چ راددەیەك لەم رووەوە سەركەوتوو بوون؟
- لە راستیدا پێشتر ئەمریكا هەوڵی لەم چەشنەی داوە، بە دڵنیاییەوە بۆ ماوەی چەند ساڵێك دیپلۆماتكارە ئەمریكییەكان هەوڵیاندا قەناعەت بە مالیكی بكەن، بۆ ئەوەی عەرەبی سوننە ئاوێتەی حكومەتەكەی بكات، كە هەمیشە وەڵامەكە بەڵێ بوو، بەڵام بە كردەوە هیچ شتێكی ئەنجام نەدەدا. لەبەر ئەوە من دڵنیانیم كە ئەمریكا ئەوەندە كاریگەری و دەستڕۆیشتوویی هەبێت بۆ گۆڕینی تێڕوانینە سیاسییەكە. بەڵام پێموایە حەیدەر ئەلعەبادی كەسێكی جیاوازترە، ئەگەرچی ئەویش هەر سەر بە هەمان حزبەكەی مالیكییە، كە حزبی دەعوەیە، بەڵام پێدەچێت عەبادی جددیتر بێت لە ئاوێتەكردنی سوننە لە حكومەت و لە كاركردن بۆ ئەوەی سوننەكان وەك دوژمن لە شیعە نەڕوانن. كەواتە لەم رووەوە دیپلۆماتكارە ئەمریكییەكان دەتوانن رۆڵیان هەبێت، بەڵام پێموایە ئەم ئەركە قورسترە لەوەی كە هەندێ كەس بیری لێدەكەنەوە.


* باشە با ئێمە پرسیارەكە بە شێوەیەكی دیكە بكەین، ئایا ئێوە تا چەند گەشبینن بە هەر رێككەوتنێكی دابەشكردنی دەسەڵات كە لە وڵاتانی ناوچەكەدا بێتەئاراوە، بە تایبەتی لە سووریا و عێراقدا؟
- ئەوەی پەیوەندی بە عێراقەوە هەبێت، ئەوا من گەشبینترم بە بەراورد بە سووریا، لەبەر ئەوە دوای 14 ساڵ لە شەڕ و ناكۆكی ئێستا خەڵكی دەیانەوێت ژیانێكی ئاسایی بەسەربەرن، كە من ئومێدەوارم دوای تێكشكاندنی داعش لە عێراقدا زۆرێك لە خەڵكی عێراق بگەڕێنەوەسەر ژیانی ئاسایی خۆیان و هۆكار و پاڵنەری ناكۆكی و شەڕی زیاتر كەم ببێتەوە. ئەوەی پەیوەندی بە سووریاشەوە هەبێت، ئەوا من لە ئاسۆدا كۆتایی ئەو شەڕە نابینم لە ئێستادا.
* ئێوە دەزانن یەكێك لە دەرئەنجام و دەرهاویشتەكانی داڕووخانی سوپای عێراق لە بەرامبەر داعشدا دروستبوونی هێزەكانی حەشدی شەعبی بوون، ئایا پێتوایە تا چەند ئەم هێزانە دەبنەهۆی ئاڵۆزكردنی هەوڵەكانی ئاشتەوایی و راستكردنەوەی پرۆسە سیاسییەكە؟
- من پێموایە پێویستە حكومەتی عێراق دەست بە گفتوگۆ بكات لەگەڵ حكومەتی ئێرانداو پێی رابگەیەنێت كە ئێمە وەك دوو حكومەت دۆستی یەكتر دەمێنینەوە، بەڵام ئەگەری ئەوە هەیە هێزەكانی حەشدی شەعبی ببنە فاكتەری ناسەقامگیری و بە بۆچوونی من باشترە حكومەتی عێراق هەڵبستێت بە هەڵوەشاندنەوە، یان ئاوێتەكردنیان لەنێو سوپادا، بەڵام ئێران ئەم هێزانە بە ئامرازێك دەزانێت بۆ مومارەسەكردنی دەستڕۆیشتوویی خۆی لە عێراقدا، لەبەر ئەوە خوازیاری ئەوە نییە هەڵبوەشێندرێنەوە، ئەمەش مەسەلەیەكە دەبێت حكومەتەكەی حەیدەر عەبادی لەگەڵ ئێراندا گفتوگۆی لەبارەوە بكات.

* ئێمە دەمانەوێت لەم گفتوگۆیەماندا لەبارەی وڵاتێكی دیكەوە پرسیار بكەین، ئەویش ئیسرائیلە و پرسیارەكەشمان دوو بەش لەخۆ دەگرێت، یەكەمیان بۆچی ئیسرائیل ئێران بە هەڕەشەیەكی جددی لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی خۆی دەزانێت و ئایا پەرەسەندنەكانی سووریا چۆن بوونەتە هۆی قووڵكردنەوەی ئەم ترسەی ئیسرائیل؟ دووەمیان ئەوەیە زۆرجار بەرپرسە باڵاكانی ئیسرائیل بە سەرۆكی وڵات و سەرۆك وەزیرانەوە پشتیوانی لە دروستبوونی دەوڵەتی كوردستان دەكەن، هۆكاری ئەمە بۆچی دەگەڕێتەوە؟
- ئەوەی پەیوەندی بە بەشی یەكەمی پرسیارەكەتانەوە هەبێت، ئەوا ئیسرائیل خوازیارە كە بەرزاییەكانی جۆلان- كە هاوسنوورە لەگەڵ ئیسرائیلدا- وەك ناوچەیەكی ئارام بمێنێتەوە و نایەوێت پەرەسەندنەكانی شەڕی سووریا پەلبكێشێت بۆ بەرزاییەكانی جۆلان. ئەوەی پەیوەست بێت بە بەشی دووەمی پرسیارەكەوە، ئەوا ئاشكرایە كە هەندێ لە ئیسرائیلییەكان زۆر هاوسۆزن لەگەڵ كێشەی كورددا. هەندێ جاریش هەندێ مەسەلەی ستراتیژی دیكە هەن كە رۆڵیان هەیە، كە ئێمە دەزانین لە ساڵانی حەفتاكاندا ئەمریكا و ئیسرائیل هاوكاریی یاخیبوونی كوردیان دەكرد لە دژی سەددام، بەڵام دوای ئەوەی رژێمی شا رێككەوتنی لەگەڵ حكومەتی عێراقدا كرد ئەو پشتیوانییە راگیرا.
* ئەوەی پەیوەندی بە دەستڕۆیشتوویی ئێرانەوە هەبێت، ئەوا نەك هەر ئیسرائیل بەڵكو وڵاتانی دیكەش لە سەرووی هەمویانەوە ئەمریكا گوزارشت لەوە دەكەن كە سیاسەتەكانی ئێران مایەی ناسەقامگیرین لە ناوچەكەدا، ئێوە تا چەند هاوڕان لەگەڵ ئەوەدا كە ئێران رۆڵێكی سلبی دەبینێت لەم ناوچەیەدا و ئەگەر ئێران بەشێك بێت لە كێشەكە چۆن دەتوانرێت كارێك بكرێت كە ببێتە بەشێك لە چارەسەر؟


- لە راستیدا بەشێكی ئەو مەسەلەیە راستە، چونكە ئێران دەستڕۆیشتووە لە چەند وڵاتێكی عەرەبیدا، بۆ نموونە، بوونێكی چالاكی هەیە لە عێراق و سووریادا، هەروەها لە بەحرەینیشدا، چونكە ئەگەرچی شیعەكانی بەحرەین نیگەرانی رەوایان هەیە، بەڵام هەندێ راپۆرت هەن باس لە رۆڵی ئێران دەكەن لە هاندان و هەڵنانی شیعەكانی ئەو وڵاتەدا، كەواتە ئەو نیگەرانییە هەیە كە ئێران لە چەند وڵاتێكی عەرەبیدا دەستڕۆیشتووە و كار لەسەر شەڕی بە وەكالەت دەكات. بەڵام من لەگەڵ ئەوەدا نیم كە ئەمریكا بە هەموو قورسایی خۆی پشتیوانی سعودیە و یەمەن بكات، چونكە ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی زیاد لە پێویست هەڕەشەی ئێران گەورە بكرێت، مەبەستم ئەوەیە لە كێشەی یەمەندا كاتێك ئەمریكا پشتیوانی سعودیەی كرد، ئەوا ئەو پشتیوانییە نەبووە هۆی كۆتاییهێنان بە شەڕی ناوخۆیی یەمەن، بەڵكو تەنیا بووە هۆی قووڵكردنەوەی كارەساتی مرۆیی ئەو وڵاتە.