بارودۆخی ناوخۆیی سیاسی و قەیرانی ئابووری و دارایی بۆتە دوو تەحەددای گرنك لەم قۆناخەدا بۆ پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان و بەردەوامیی ئاشتی و سەقامگیری لە كوردستاندا، ئێستا لایەنە سیاسییەكانی كوردستان لە بەردەم بەرپرسیاریەتییەكی مێژووییدان بۆ ئەوەی نێوماڵی كوردستان یەكبخەنەوە و هەموو پێكەوە بە یەكڕیزی و یەكهەڵوێستی ئەم قەیرانە سیاسی و ئابوورییە تێپەڕێنن و هەنگاو بۆ ئایندەیەكی گەش هەڵبگرن. بۆ قسەكردن لەسەر رەوشی سیاسیی ئێستا و پشتگیری بڕیارەكانی سەرۆك بارزانی بۆ چاكسازی و دژایەتیكردنی گەندەڵی ئەم دیمانەیەمان لەگەڵ نەزهەت حالی ئەندامی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان و بەڕێوەبەری ئاژانسی پاراستن ئەنجام دا و بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵان-ی دایەوە.

* وێڕای ئەوەی كوردستان بەرەیەكی فراوانی لەگەڵ دەوڵەتی تیرۆریستی داعش هەیە، بەڵام كوردستان لەسەر ئاستی ناوخۆیی رووبەڕووی دوو قەیرانی گەورەی سیاسی بووەتەوە، ئەم قەیرانە سیاسییەش هەڕەشەی جددی لەسەر یەكڕیزی ناو ماڵی كورد دروستكردووە و تا ئێستا نەتوانراوە ئەم گرێیە بكرێتەوە.، ئایا مەخرەجێك بۆ چارەسەركردنی ئەم قەیرانە سیاسییە بوونی هەیە؟

- ئەگەر ویست و ئیرادەیەكی پاك و بەهێز لای لایەنە سیاسییەكان بۆ چارەسەركردنی كێشەكان هەبێت، بێگومان قەیرانی سیاسیش بە ئاسانی چارەسەر دەكرێت. بەداخەوە ئەزموونی لیژنە و لیژنەكاری ئەزموونێكی زۆر سەركەوتوو نەبووە لە كوردستان، بارودۆخەكە زۆر هەستیارە، ئێمەش لە شەڕێكی دژوارداین لە دژی تیرۆریستان. بارودۆخی سیاسی عێراقیش بە شێوەیەكی گشتی زۆر ئاڵۆزە و پێدەچێت ئاڵۆزتریش ببێت. پێشتر هەرێمی كوردستان بە بەراورد لەگەڵ عێراق لە هەموو روویەكەوە زۆر سەقامگیرتر بوو، بەڵام بەردەوامبوونی قەیرانی سیاسی لە ناوخۆی هەرێم، ئەم سەقامگیرییەی رووبەڕووی هەڕەشەیەكی راستەقینە كردووەتەوە و رۆژ لە دوای رۆژیش قەیرانەكە قووڵتر دەبێتەوە ئەمەش بەهۆی تێكەڵبوونی لەگەڵ قەیرانی ئابووری كە ئەگەر بە خێرایی چارەسەر نەكرێت، مەترسییەكی زیاتر بۆ سەر هەرێم و هاووڵاتیانی دروست دەكات و مەترسیی لە دەستدانی دەرفەتەكان دێتەئاراوە. كێشە ناوخۆییەكانمان زیاتر لەوەی كێشەی ئایدیۆلۆژی و سیاسی بن، سیمایەكی كەسییان وەرگرتووە، بەڵام سیاسەت نە بە رق و كینە دەكرێت و نە بە عاتیفە دەكرێت، بەڵكو لەسەر بنەمای بەرژەوەندییە نیشتمانییەكان و بە لەبەرچاوگرتنی هێز و توانای ناوخۆیی و خوێندنەوەی درووستی هەڕەشە و دەرفەتەكان دەكرێت. ململانێی سیاسی شتێكی زۆر تەندروستە، بەڵام تا ئەو رادەیە كە سەقامگیری و ئاسایشی ناوخۆ تێك نەدات. ئەو هێرشە نابەرپرس و مەترسیدارانەی كە لایەنە سیاسییەكان لە راگەیاندنەكان دژی یەكتر ئەنجامی دەدەن و گوێنەگرتنی راستەقینە لە یەكتری، كەشێكی سایكۆلۆژی زۆر خراپ و مەترسیداری دروستكردووە، بەداخەوە متمانەی هاونیشتمانییانی بە پرسی نەتەوەییش لاواز كردووە. ئێستاش هەموو دەرگاكان دانەخراون، هێڵی سوور نابێت لە نێوان ئاشتی نەتەوەیی و نیشتمانیدا هەبێت، بەڵكو پێویستە وەكو كورد هێڵی سوور بە دەوری یەكڕیزی و تەبایی بەرەكانی ناوخۆییدا بكێشین، بۆ ئەوەی رێگا نەدرێت هیچ كەس و لایەنێك لەو چوارچێوەیە دەربچێت و هیچ دەستێكی بێگانەش نەتوانێت دووبارە ناوماڵی كوردی تێكبدات. پێموایە لە ئێستادا كلیلی چارەسەری كێشەكان لە دەستی كەسی یەكەمی پارتە سیاسییە سەرەكییەكانە، ئەوان دەتوانن زۆر بە ئاسانی گرێ كوێرەكان بكەنەوە، جەماوەری هەموو پارتەكانیش دەتوانن پاڵپشتیان بن، بە تایبەت بە پاراستنی ئارامیی كوردستان. هەر پارتێكی سیاسی لە جیاتی ئەوەی بیر لەوە بكاتەوە كە بەشی هەرە زۆر لە دەستكەوتەكانی ئێستا وەربگرێت، پێویستە هەوڵ بدات هەموو لایەنەكان لەم دەستكەوتانە بێبەش نەبن و بەشداربن، ئەوە وەكو ئەوە وایە كێكێك هەبێت و هەر لایەنێك لە جیاتی ئەوەی بیر لە گەورەكردنی كێكەكە بكاتەوە بە شێوەیەك كە بەشی خۆی و لایەنەكانی تر زیاتر ببێت، بیر لەوە دەكاتەوە بەشی زیاتر لەو كێكە بچووكە بۆ خۆی ببات، مەبەستم لە كێكەكە دەستكەوتە مادییەكان نییە، بەڵكو دەستكەوتە نەتەوەیی و نیشتمانییەكانە. كوردستانی باشوور لە وەرچەرخانێكی مێژووییدایە بۆ دروستكردنی دەوڵەت، دەوڵەتسازی و نەتەوەسازی لە جیاتی قسەكردن و یەكتر شكاندن، پێویستی بە ئامانجی هاوبەش و قوربانیدان و كاركردنی جددی هەیە، واتە پێویستیمان بە كۆدەنگی نیشتمانی و بەشداری هەموو كوردستانییان هەیە. راستە زۆربەی هەرە زۆری كوردستانییان خەون و هیوای دەوڵەتی سەربەخۆیان هەیە، بەڵام ئایا ئەوە بووەتە ئامانجی هەمووان؟ بەداخەوە لەبەر ململانێی ناتەندروستی پارتە سیاسییەكان و لە یەك تێنەگەیشتن نەبووەتە ئامانجی گشتگیر، تەنانەت كە باس لە ریفراندۆم و سەربەخۆیی دەكرێت، دەبینین هەندێك دەنگ بەرزدەبنەوە كە بە راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لەبەر ئەو ململانێ ناتەندروستە و بوونی هەندێك كێشەی دارایی، دژی دەوڵەتی سەربەخۆن، كە پێموایە ئەوە گەورەترین تاوانە بۆ ئەو كەسانەی ئەو بابەتە باس دەكەن. پێویستە واز لە رق و كینە و بە چاوی دوژمن لە یەكتر روانین بهێنین. كاتێك كۆبوونەوەی لوتكەی لایەنە سیاسییەكان یەك ئامانجی هەبێت، ئەویش گەیشتن بە رێككەوتن بێت، ئەوە چارەسەری گرفتە سیاسییەكان دەكات. بە رێككەوتنیش دەگەینە لوتكەی سەركەوتن. هەروەها پێویستیمان بە دۆزینەوەی میكانیزمێكی گونجاو هەیە بۆ ئەو قۆناغە، بۆ نموونە دروستكردنی بەرەیەك لە كوردستانی باشوور لە چەشنی بەرەی كوردستانی بەر لە سەرهەڵدان و لە كاتی سەرهەڵدانی 1991 كە دەستكەوتی گەورەی بۆ گەلەكەمان لێكەوتەوە، یاخود بەستنی كۆنگرەیەكی نیشتمانی تایبەت بە كوردستانی باشوور، بۆ ئەوەی هیوا و ئاواتمان بكەین بە ئامانج و بە یەكەوە بە ستراتیژیەتێكی یەكگرتوو بەرەو سەربەخۆیی هەنگاو بنێین، بۆیە پێویستە بەر لە هەموو شتێك ناوماڵی خۆمان رێك بخەینەوە، چونكە تەنیا یەك پارتی سیاسی بەهێز وەكو پارتی دیموكراتی كوردستان كە پێشڕەوایەتی گەلی كوردستانی دەكرد لە شۆڕشی ئەیلوول، لەم قۆناغەدا لە گۆڕەپانی سیاسی بوونی نییە كە هەموو چین و توێژەكان كۆبكاتەوە، پەرلەمان و حكومەتی هەرێمیش لەبەر ململانێی سیاسی نەبوون بە كۆكەرەوەی هەموو چین و توێژەكان. جگە لەوەش ئامانجی سەربەخۆیی نابێت تەنیا لە ئاستی پارتە سیاسییەكان قەتیس بكرێت، بەڵكو دەبێت ئامانجی هەر تاكێكی كوردستانی بێت، ناوچەكانی دیكەی كوردستانی لە دەرەوەی هەرێم كە بە كردەیی ئێستا لە ژێر كۆنتڕۆلی هێزی كوردستاندان، ئەوانیش دەبێت لە پرۆسەی هەنگاونان بەرەو سەربەخۆیی بەشداربن، گرنگ ئەوەیە بزانین ئێمە ئێستا لە كوێین و بەرەو كوێ هەنگاو دەنێین، نابێت رێگە بدەین ئاسایش و ئارامیی هەرێمی كوردستان لە ژێر هەر بیانوویەك تێك بدرێت.



* هاوشانی ئەم قەیرانە سیاسییە گەورەیە، بەهۆی دابەزینی نرخی نەوتەوە، كوردستان رووبەڕووی قەیرانێكی دارایی ئەوتۆ بووەتەوە كە ترسناكترە لە هەڕەشەی تیرۆریستانی داعش، لە هەمان كاتیشدا باس لەوە دەكرێت ئەوەی ئەم قەیرانەی سەختتر كردووە، بوونی گەندەڵییەكی گەورەیە لە تەواوی جومگەكانی حوكمڕانی كوردستاندا. ئایا قەوارەی گەندەڵی لە كوردستان چۆن دەبینیت؟ چۆن دەتوانرێت بە ئاستێكی ئەوتۆ دژی گەندەڵی بین، بۆ ئەوەی لانیكەم بتوانین ئەم قەیرانە تێبپەڕێنین؟

- گەندەڵی دیاردەیەكی مەترسیدارە و تەنیا لە ئاستی باڵا بوونی نییە، بەڵكو بۆ خوارەوەش شۆڕ بووەتەوە. هاوتەریب لەگەڵ رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی لە سەرەوە بۆ خوارەوە، بۆیە پێویستە فەرهەنگی دژەگەندەڵی بڵاوبكەینەوە، دەتوانین سوود لە ئەزمونی وڵاتان وەربگرین، بەڵام بە بەشداری خەڵكی خۆمان، واتە زۆر كەسی ئاكادیمی و دڵسۆز دیراسەتی ئەزموونی وڵاتان بكەن و لە سیاسەتی حكومەتی هەرێم بۆ رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی سوودی لێ وەربگرین. بوونی گەندەڵی هەژاری زیاتر دەكات، پێكەوەژیان و ئاسایشی وڵات دەخاتەمەترسی، رێگر دەبێت لە پێشكەوتنی كۆمەڵگەكەمان، بۆیە بۆ رووبەڕووبوونەوەی دەبێت لە چوارچێوەی ململانێی سیاسی و لێدانی یەكتر بچینە دەرەوە و ستراتیژیەتێكی نیشتمانی بۆ دابڕێژرێت، هەروەها لە هەمان كاتدا لە رێگای یاسا و دامەزراوەیی و تەنانەت پەروەردە و پرۆسەی چاكسازی دەبێت بەردەوام رووبەڕووی ببینەوە. كوردستانی باشوور جگە لە دەوڵەمەندی بە سەرچاوە سروشتییەكان خاوەن هێزی مرۆیی گەنجە، كە بەداخەوە كارمان نەكردووە بۆ پەروەردەكردنی ئەو گەنجانە بە زانست و هەستكردن بە بەرپرسیارێتی. گەندەڵی لەو وڵاتانەی بە قۆناغی گواستنەوەدا تێدەپەڕن، یاخود زۆر لەو وڵاتانەی كە دامەزراوەكانیان لە رووی یاسا و سەپاندنی یاسا لاوازن، روودەدات و پەرەدەسەنێت، چونكە بەرژەوەندی كەسی و خزمایەتی و برادەرایەتی رۆڵی زۆر زیاتر لە یاسا و رێساكان دەگێڕێت. تەنانەت نۆرمە كۆمەڵایەتییەكانیش دەگۆڕێن، بەڵگەش بۆ ئەمە زۆر كەس كە بە دزی و گەندەڵی دەوڵەمەند دەبن، لە جیاتی ئەوەی ببن بە جێگای شەرمەزاری، دەبن بە سیمبولی كەسانی سەركەوتوو لە كۆمەڵگە، دواتر هەر ئەوانەشن هانی زۆر كەس دەدەن كە بە رێگای نادروست و خێرا لە رووی داهاتەوە پێش بكەون. پێویستە پلانی ستراتیژی خێرا و درێژخایەن هەبێت، بەڵام بە مەرجێك ئامانج نەهێشتنی گەندەڵی بێت، نەك وەلانانی لایەنێكی سیاسیی دیاریكراو، بەڵام لە پرۆسەی رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی راستییەك هەیە، ئەویش ئەوەیە كە پێویستە بە دوای كەسانی دڵسۆز، پاك، شارەزا و نیشتمانپەروەردا بگەڕێین و ئەوان لە پۆستە گرنگەكان دابندرێن، تاكو بتوانن بە گروپ و بە یەك ئامانج رووبەڕووی گەندەڵی ببنەوە و رێگری لە پەرەسەندنی گەندەڵی بكەن. جیا لە بڕینی بودجەی هەرێم و دابەزینی نرخی نەوت و شەڕی داعش و بوونی ژمارەیەكی زۆر لە ئاوارە و پەنابەر، ئەوەی قەیرانی دارایی هەرێمی قووڵتر كردووەتەوە، نەبوونی پلان و سیاسەتی ئابووری و بوونی گەندەڵییە، جیا لەمانەش كێشەی سیاسیی نێوان هەرێم و بەغدا لە لایەك و قەیرانی سیاسی هەرێم و ورووژاندنی زیاتری لایەنە سیاسییەكان لە لایەكی دیكە، قەیرانەكەیان سەختتر كردووە. بارودۆخی دارایی هەرێم بە بەراورد لەگەڵ بارودۆخی دوای سەرهەڵدان زۆر باشترە، ئەو كات داهاتی حكومەت زۆر كەم بوو، خەڵكیش بە شێوەیەكی گشتی زۆر كەمتر لە ئێستا سەرمایەیان هەبوو، بەڵام ئاستی داواكاری خەڵك ئێستا زیاتر بووە، ئەمەش شتێكی ئاساییە تا ئەو ئاستەی كە نەبێتە هۆی درك نەكردن بە بەرپرسیارێتییەكان بەرامبەر بە دۆخە هەستیارەكان، پێموایە ئەو قۆناغە سەختەش بە هیمەتی هەمووان تێدەپەڕێنین، تەنانەت دەبێتە هاندەرێكی باش بۆ ئەوەی بە خۆماندا بچینەوە و سیاسەتێكی ئابووری گونجاومان بۆ كوردستان هەبێت و ببین بە گەل و وڵاتێكی بەرهەمهێنەر.



* بەم دواییە سەرۆك بارزانی بە دوو شێواز كۆمەڵێك بڕیاری بۆ چاكسازی راگەیاند، تایبەت بە حكومەت و پارتی دیموكراتی كوردستان، با ئێمە لە شێوازی جێبەجێكردنی بڕیارەكانی سەرۆك بارزانی بۆ حكومەت لێبگەڕێین، ئایا میكانیزمی گونجاو بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكانی سەرۆك بۆ نەهێشتنی گەندەڵی لە ناو پارتیدا دەبێت چۆن بێت؟ ئایا ئێوە وەكو ئاژانسی پاراستن بە چ میكانیزمێك پشتگیری بڕیارەكانی سەرۆك بارزانی دەكەن بۆ ئەوەی لە ناو پارتی دیموكراتی كوردستان سەركەوتوو بێت؟

- سەرۆك بارزانی جگە لەوەی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستانە، سەرۆكی هەرێمی كوردستان و رێبەری بزاڤی رزگاریخوازی كوردستانی باشوورە، پێموایە نەك تەنیا پارتییەكان، بەڵكو دەبێت لایەنە سیاسییەكانی تریش بۆ سەركەوتنی لە جێبەجێكردنی بڕیارەكانی هاوكاری بن. ئاژانسی پاراستن كە دەزگایەكی هەستیار و ژیارییە رۆڵی بەرچاوی لە پاراستنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان هەبووە، هەمیشە گەندەڵی بە هەڕەشە و مەترسییەكی مەزن بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانی داناوە و پێمانوایە ئەم هەڕەشەیە لە هەڕەشەی تیرۆریزم گەورەترە، چونكە لە هەڕەشەی تیرۆریزم و شەڕی تیرۆر دەكرێت كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و دۆستانمان بەهانامانەوە بێن، بەڵام دەبێت ئەوە بزانین كەس لە شەڕی دژ بە گەندەڵی بە هانامانەوە نایەت، بەڵكو دەرگای دەستێوەردانی دەرەكی بەتایبەت بە رووی نەیارانی گەلەكەماندا دەكاتەوە. بۆیە ئەوە خۆمانین كە دەبێت پشت بە خۆمان ببەستین و لەم هەنگاوەشدا دوودڵ نەبین و عاتیفە بەكارنەهێنین و نەشترسێین، چونكە پێشكەوتنی داهاتوومان بەندە بەو هەنگاوانەی كە ئێستا بۆ نەهێشتنی گەندەڵی دەیهاوێژین، ئایندەی گەلی كوردستان زۆر گەورەترە لە هەندێك كەسی گەندەڵ و نابەرپرس و كەمتەرخەم و بەرژەوەندیپەرست، ئینجا سەر بە هەر لایەنێكی سیاسی، یان لە هەر ئاستێكدا بن. ئێمە وەكو ئاژانسی پاراستن پاڵپشتی سەرۆك بارزانی و حكومەتی هەرێمی كوردستان دەبین بەپێی ئەو ئەركانەی بۆمان دیاری دەكرێن لە رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی، بەڵام لەبەر ئەوەی ئێمە دامەزراوەیەكی فەرمین، حەز دەكەین پارتی بە خۆی چارەسەری كێشە ناوخۆییەكانی بكات، وەكو تاكیش هەر فەرمانێك لە سەركردایەتی هەبێت بۆ نەهێشتنی گەندەڵی ئامادەین.



* دوای ئازادكردنەوەی شنگال لەسەر دەستی پێشمەرگە، شەڕی دژی داعش لە ستراتیژیەتی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و لەسەر ئاستی دەوڵەتانی ناوچەكە پێی ناوەتە قۆناغێكی دیكە، وەك بڵێی سەرەتای كۆتایی دەوڵەتی خەلافەتی ئیسلامی داعش دەركەوتووە، بۆیە دەوڵەتانی گەورە و دەوڵەتانی ناوچەكەش زۆر بایەخ بە قۆناغی دوای نەمانی داعش دەدەن، لەم حاڵەتەدا لەگەڵ ئەوەی كوردستان لە رووی سەركەوتنە سەربازییەكانەوە پێگەیەكی گەورەی هەیە، بەڵام هەست دەكرێت لەسەر ئاستی سیاسی بەرەیەكی فراوان دژایەتی پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان دەكات، ئایا تا چەند ئەم هەڕەشەیە بۆ سەر كوردستان جددییە و چۆن دەتوانین لە ئێستادا خۆمان بۆ قۆناغی دوای داعش ئامادە بكەین؟

- سەركەوتنی هەرێمی كوردستان و پێشمەرگە و هێزە ئەمنی و هەواڵگرییەكانی هەرێمی كوردستان لە شەڕی تیرۆر بە هاوكاری هاوپەیمانان و سەركردایەتی سەرۆك بارزانی، پێگەی هەرێمی لە ئاستی جیهانی زۆر بەرزكردووەتەوە، پشتگیری سیاسی زیاتری بۆ دەستەبەركردووە، وڵاتانی جیهان باشتر لە داواكاریییە رەواكانی كوردستانییان بۆ سەربەخۆیی تێدەگەن. تا ئێستاش بەرەیەك لە ناوخۆ پێكنەهاتووە كە بە ئاشكرا دژی سەربەخۆیی كوردستان بێت، چونكە لە ناخی هەر كوردێك ئارەزووی ژیان لە ژێر ئاڵای دەوڵەتی سەربەخۆ هەیە، بەڵام هەروەك پێشتریش باسم كرد، تێكۆشان بۆ سەربەخۆیی نەبووەتە ئامانجێكی گشتگیر. هەر بەرەیەك دژی سەربەخۆیی بێت، نابێت لە لایەن كوردستانیان جێگەی قبووڵكردن بێت، چونكە خوێن و قوربانی زۆرمان بۆ بەدیهێنانی ئەو ئاواتە داوە، بۆیە تاكە چارەسەر رێككەوتنی لایەنە سیاسییەكانە.



* ئەوانەی چاودێری رووداوە خێراكانی ناوچەكە دەكەن، هەست دەكەن لە ئێستاوە شەڕێكی بەوەكالەت بۆ قۆناغی دوای داعش دەستی پێ كردووە، تەنانەت لە ناو هاوكێشەی سیاسی كوردستانیشدا، هەست بە دەستێوەردانی دەرەكی دەكرێت، ئەم دەستێوەردانەش بە راشكاوی هەستی پێ دەكرێت. ئایا تا چەند كوردستان دەتوانێت خۆی لە شەڕی بە وەكالەت دووربخاتەوە؟

- بێگومان هەست بە دەستێوەردانی دەرەكی دەكرێت بۆ نانەوەی ئاژاوە لە هەرێمی كوردستان و زیادكردنی ناڕەزایی جەماوەری، ئەویش لە ئەنجامی چالاكییە هەواڵگرییە نەرێنییەكان و شەڕی نەرم ئەنجام دەدرێت. ململانێی نێوان هێزە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەكانیش كاریگەری لەسەر تێكرای رۆژهەلاتی ناوەڕاست بە هەرێمی كوردستانیشەوە هەیە، ئێمە نابێت ببین بە بەشێك لەو ململانێیە، ئەوەش تەنیا پەیوەستە بە یەكگرتوویی و یەكڕیزی ناوخۆمان و بوونی دیدی ستراتیژی هاوبەش بۆ پرسەكەمان. هەرچەندە هەرێمی كوردستان توانیویەتی تاكو ئێستا یاریكەرێكی گرنگ بێت، بەڵام بەپێی سیستەمی سیاسی ئێستای جیهان، تاكو ئێمە نەبین بە دەوڵەتی سەربەخۆ، نابین بە یاریكەرێكی كردەیی و فەرمی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، بۆیە دەبێت هەمیشە وریا بین بۆ ئەوەی نەبین بە بەشێك لەو ململانێیە و نابێت رێككەوتنی نێوان لایەنەكان لەسەر حیسابی گەلەكەمان بێت.



* لە ناو هێزە گەورەكانی ناوچەكە كە سعودیە و ئێران و توركیان، ئێران و توركیا راستەوخۆ دراوسێی هەرێمی كوردستانن و هەردوو وڵاتەكەش بەشێكی كوردستانی پێوە لكێنراوە، لە ئێستا ئەوەندەی هەست دەكەین ئێران دژی پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستانە و بە ئاشكرا دەوڵەتی كوردستان بە ئیسرائیلی دووەم ناودەبات، توركیا هێندە توند نییە، ئایا لە ئێستادا بۆچی ئێران بەو ئاستە دژایەتی پرۆسەی سەربەخۆیی كوردستان دەكات؟ ئایا دەبێت هەرێمی كوردستان بە چ میكانیزمێك لێكتێگەیشتنێك لەسەر ئەم پرسە لەگەڵ ئێران دروست بكات؟.

- بەداخەوە نەك ئێستا، بەڵكو هەر لە دوای سەرهەڵدانی 1991 و دوای پێكهێنانی پەرلەمان و حكومەتی هەرێمی كوردستان، لە ناو كۆماری ئیسلامی ئێران گوێبیستی هەندێك لێدوان بووین كە هەرێمی كوردستانیان بە ئیسرائیلی دووەم ناودەبرد، راستییەك هەیە ئەویش ئەوەیە كە شۆڕشی رزگاریخوازی كوردستانی باشوور بەر لە دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیل هەبووە، هەروەها هەرێمی كوردستان سەرچاوەی هەڕەشە نەبووە بۆ ئێران و توركیا و هیچ دراوسێیەكی تری و لە داهاتووش نابێتە سەرچاوەی هەڕەشە. داواكاری سەربەخۆیی ئێمە داواكارییەكی رەوایە و پەیوەستە بە پرسی ناوخۆیی عێراق نەك وڵاتێكی دیكە، پێموایە دراوسێكانمان دەتوانن لە كاتی بڕیاردانی سەربەخۆیی بە پشتگیری كردنمان بۆ جیابوونەوەی ئاشتییانە، رۆڵی مرۆیی و ئایینی خۆیان بگێڕن، لەبەرئەوەی گەلی كوردستانی باشوور هەموو رێگاكانی پێكەوەژیانی لەگەل عێراق لە سیستەمی پاشایەتی، كۆماری، دیكتاتۆری، دیموكراسی، ئۆتۆنۆمی و فیدڕاڵی تاقی كردووەتەوە، بەڵام هیچ یەكێك لەوانە بۆ عێراق و گەلی كوردستان چارەسەری ریشەیی نەبوون. گەر خۆڕاگری گەلی كوردستان و پێشمەرگە نەبوایە دەبوایە ئێستا دەسەڵاتی رێكخراوی تیرۆریستی داعشمان تاقی كردبایەوە، ئایا ئەمە رەوایە؟ بێگومان نەخێر. هەروەها هەر دەوڵەتێك لە جیاتی ئەوەی ئاسایش و ئارامی خۆی پەیوەست بكات بە رێگەگرتن لە داواكاری رەوای گەلێكی زۆرلێكراوی وەكو گەلی كوردستانی باشوور، یاخود ئاسایش و ئارامی خۆی بە بوونی نائارامی لە وڵاتانی دیكە ببەستێتەوە، ئەوا دەبێت بە سیاسەتی خۆیدا بچێتەوە و زیاتر كار بۆ بابەتە ناوخۆییەكانی خۆی بكات و چارەسەری ئاشتییانە و دیموكراسی بۆ ناوخۆی بدۆزێتەوە. ئێران و توركیا دوو دەوڵەتی گرنگن لە ناوچەكە و وەكو عێراق دەستكردی كۆلۆنیالیزم نەبوون، خاڵە هاوبەشەكانی نێوان ئێمە و ئەو دوو دەوڵەتە زۆر لە خاڵە ناكۆكەكانمان زیاترن، دەكرێت بە گفتوگۆی راستەوخۆ لەگەل وڵاتانی ناوچەكە رەوایەتی داواكاری خۆمان بچەسپێنین، لە ئەنجامیشدا جگە لە بەرژەوەندییە هاوبەشەكانمان، ویژدان و باوەڕی ئایینی و ئەخلاقی سیاسی و مرۆڤایەتی كاریگەری لەسەر دراوسێیەكانمان دەبێت، بۆ تێگەیشتن لە داواكارییەكانمان. هیچ رەوا نییە گەلێكی (40-50) ملیۆن كەسی رەسەنی ناوچەكە وەكو گەلی كورد خاوەن یەك دەوڵەتیش نەبێت، بەو مەرجەی كوردستانی باشوور هەموو سیماكانی دەوڵەتی هەیە، پێموایە رێگەدان بە دروستكردنی دەوڵەتی سەربەخۆ لەم پارچەیەی كوردستان لە جیاتی ئەوەی ببێتە هاندەر بۆ پەرەسەندنی بیری جیابوونەوە، كاریگەری دەبێت لەسەر ئەوەی كورد لە پارچەكانی تر هەست بە زوڵمی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نەكەن لە رێگریكردنیان لە هەبوونی مافی رەوای تەنانەت یەك كیانی سەربەخۆ لە پارچەیەك لە پارچەكانی كوردستان كە هەموو پێوەرەكانی دەوڵەت بوونی هەیە. پشتگیری توركیا و ئێران لە دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ لە كوردستانی باشوور، متمانە و ئارامی دەروونی بە هاووڵاتییە كوردەكانیان دەبەخشێت، بۆ ئەوەی لە چوارچێوەی وڵاتانی خۆیان بە گفتوگۆی سیاسی پرسەكانیان چارەسەربكەن، ئەو كاتیش دەوڵەتی كوردستانی باشوور دەتوانێت رۆڵی ئەرێنی لەو نێوەندەدا بگێڕێت.