کاتێک سەرۆک مەسعود بارزانی خەڵاتێکی بەرزی پاپایی لەلایەن ڤاتیکانەوە پێبەخشرا، بە مەبەستی داننان بە ڕۆڵی ئەو لە دابینکردنی ئاشتی، پاراستنی بەها مرۆییەکان و بەهێزکردنی بنەماکانی پێکەوەژیان، ئەمە تەنها ڕێزلێنانێک نییە بۆ کەسایەتییەک، بەڵکو مانایەکی قووڵتری هەیە، مانایەک کە پەیوەندی بە ڕێبازی ژیانی کەسایەتی ئەو هەیە کە لە قوتابخانەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی گەورە پەروەردە بووە، قوتابخانەیەک کە ڕەگ و ڕیشەکەی لە بارزانەوە هەڵقوڵاوە،شوێنی برایەتی، پێکەوەژیان و ڕێزگرتن لە مرۆڤ.
مەسعود بارزانی کوڕی بارزانە، ئەو ژینگەیەی کە تێیدا گەورە بووە و لەسەر بنەمای بەهاگەلێک پەروەردە بووە کە مرۆڤ بە پێی نەتەوە، ئاین یان مەزهەب پێوانە ناکەن و جیاوازی بە هۆکاری دابڕان نازانن. لە هەمان قوتابخانەدا ئەو دیدگایەی پێکهێنا کە شانازی بە ناسنامەی کوردی لەگەڵ باوەڕ بەوە کۆدەکاتەوە کە کوردستان نیشتمانێکە بۆ هەموو پێکهاتەکانی.
لێرەدا گرنگی ئەم خەڵاتە دەردەکەوێت.
کێشەی کورد، وەک ڕێبازی بارزان نیشانی داوە، کێشەیەک نییە دژی هیچ کەسێک، و پڕۆژەیەک نییە بۆ دوورخستنەوەی کەسانی تر. ئەمە کێشەی گەلێکە کە بۆ ئازادی، ماف و کرامەتی خۆی خەباتی کردووە، لەگەڵ ئەو باوەڕەی کە ئەم مافانە نابێت بە زیانی مافەکانی گەل و پێکهاتەکانی تر بەدەست بهێنرێن.
مەسعود بارزانی لە منداڵییەوە ژیانێکی ئاسان نەبووە، شەڕ، ئاوارەیی، خەبات و ئازار بەشێک بوون لە ژیانی ئەو. بەڵام ئەو ئەزموونەی نەکرد بە کولتووری ڕق و تۆڵەسەندنەوە. بە پێچەوانەوە، بیرۆکەی پێکەوەژیان و ڕێزگرتن لە ئەوی تر هەمیشە لە هەڵوێستەکانی ئەو ئامادە بووە، بە تایبەتی لە کاتێکدا کە چەندین پێکهاتەی عێراقی ڕووبەڕووی توندترین شێوەکانی توندڕەوی و ستەم بوونەتەوە.
ئەو گەلەی کە خۆی تووشی هەوڵەکانی سڕینەوەی ناسنامە، ئاوارەکردن، سەرکوتکردن و کوشتن بووە، زیاتر لە هەر کەسێک مانای ئەوە دەزانێت کە مرۆڤ بەهۆی نەتەوە، ئاین یان باوەڕەکەیەوە ببێتە ئامانج.
بۆیە پاراستنی کریستییانەکان، ئێزیدییەکان و هەموو پێکهاتەکانی تری کوردستان، هەڵوێستێکی کاتی یان ڕێوشوێنێکی سیاسی نەبووە، بەڵکو درێژەدانەوەی سروشتیی بیرۆکەیەکی سەرەکیی ڕێبازی بارزانە: ناتوانرێت نیشتمانێکی جێگیر دروست بکرێت، ئەگەر هەر پێکهاتەیەک لەناویدا هەست بە هەڕەشە، پشتگوێخستن یان نادادپەروەری بکات.
ساڵانی ڕابردوو سەلماندوویانە کە پێکەوەژیان تەنها دروشمێک نییە کە لە بۆنەکاندا هەڵبگیرێت، بەڵکو هەڵوێستێکە کە لە کاتی قەیراندا تاقی دەکرێتەوە. لە کاتێکدا ناوچەکە ڕووبەڕووی شەپۆلەکانی توندڕەوی و تیرۆر بووەتەوە، کوردستان بووەتە شوێنێک بۆ پاراستنی جۆراوجۆریی ئاینی و نەتەوەیی، و هەڵوێستی سەرۆک بارزانی لە پاراستن و بەرگری لە مافەکانی پێکهاتەکان بە ڕوونی خۆی نیشان داوە.
ئەم خەڵاتە داننانە بە ڕۆڵی سەرۆک بارزانی لە بەهێزکردنی کولتووری ئاشتی و پێکەوەژیان، بەڵام لە هەمان کاتدا سەرنجمان بۆ ڕێبازێکی سیاسی ڕادەکێشێت کە باوەڕی وایە بەرگری لە مافە نەتەوەییەکان لەگەڵ بەها مرۆییەکاندا ناکۆک نییە، و شانازی بە ناسنامە بە مانای سڕینەوەی ناسنامەی ئەوانی تر نییە.
نەتەوەپەرستی بە مانای ڕق نییە، و پاراستنی ناسنامە بە مانای دوورخستنەوەی ئەوی تر نییە.
ئەمە تەنها دەستەواژەیەک نییە، بەڵکو کورتەی ئەزموونێکی درێژخایەنە. کوردێک کە داوای مافی ئازادی و کرامەتی خۆی دەکات، لە هەمان کاتدا دەتوانێت ڕێز لە عەرەب و تورکمان و سریانی و ئاشووری بگرێت، هەروەها ڕێز لە موسڵمان و کریستیان و ئێزیدی و هەموو پێکهاتەکانی تر بگرێت.
ئەو نیشتمانەی ناسنامەی ڕۆڵەکانی خۆی دەپارێزێت و ڕێز لە مافەکانی هەموو پێکهاتەکانی دەگرێت، زیاتر نزیکە لە جێگیری و دادپەروەری، وەک ئەو نیشتمانەی لەسەر بنەمای دوورخستنەوە و جیاکاری دامەزراوە.
ئەمەش ناوەڕۆکی کۆمەڵگەی مەدەنییە کە ڕێبازی بارزان باوەڕی پێی هەیە؛ کۆمەڵگەیەک کە بەهای مرۆڤ بە پێی سەر بە نەتەوە، ئاین یان مەزهەب بوونی پێوانە ناکرێت، بەڵکو بەوەیە کە هاووڵاتییەکە و ماف و ئەرکی هەیە.
بۆیە، ڕێزلێنان لە سەرۆک مەسعود بارزانی نابێت تەنها وەک ڕووداوێکی پرۆتۆکۆلی بخوێندرێتەوە. ئەمە پەیامێکی سیاسی و مرۆییە لە کاتێکدا ناوچەکە زیاتر لە هەر کاتێکی تر پێویستی بە نموونەیەک هەیە کە پشتڕاستی بکاتەوە جیاوازی دەتوانێت سەرچاوەی هێز بێت، فرەیی دەتوانێت بنەمای جێگیری بێت، و ئاشتی بە مانای دەستبردان لە مافەکان نییە.
مەسعود بارزانی میراتگری قوتابخانەی بارزانە، بەڵام لە هەمان کاتدا نوێنەری دیدگایەکە بۆ داهاتوو؛ دیدگایەک کە دەڵێت کورد دەتوانێت ناسنامەی نەتەوەیی خۆی بپارێزێت، بەرگری لە مافەکانی بکات، دامەزراوەکانی خۆی دروست بکات و کراوە بێت بەرامبەر ئەوانی تر، بێ ئەوەی ئەمە ببێتە هۆی دوژمنایەتی یان دوورخستنەوە.
بارزانی هەمیشە ڕوون بووە لەوەی کە کوردستان ناتوانێت بەهێز بێت ئەگەر یەکێک لە پێکهاتەکانی هەست بکات لە نیشتمانەکەی خۆیدا نامۆیە. هێزی ڕاستەقینە تەنها بە سیاسەت، ئابووری یان ئاسایش دروست ناکرێت، بەڵکو بە متمانەی نێوان ڕۆڵەکانی کۆمەڵگە و بە هەستی هەر تاکێک بەوەی کرامەتی پارێزراوە و ناسنامەکەی ڕێز لێگیراوە، دروست دەبێت.
لە قوتابخانەی بارزانەوە دەتوانرێت ئەم دیدگایە تێبگەین: ئازادی مافە، دادپەروەری بنەمایە، پێکەوەژیان پێویستییە، و ڕێزگرتن لە مرۆڤ دەبێت لە سەرووی ناکۆکییە سیاسی، نەتەوەیی و ئاینییەکان بێت.
لەوانەیە جوانترین لایەنی ئەم ڕێزلێنانە ئەوە بێت کە لەلایەن دامەزراوەیەکی ئاینیی جیهانییەوە هاتووە کە بایەخی ئاشتی، پێکەوەژیان و پاراستنی مرۆڤ هەڵدەسەنگێنێت. بەم شێوەیە، ئەزموونی بارزانی لە چوارچێوەی سیاسەتی کوردی و عێراقی تێدەپەڕێت و ڕەهەندێکی مرۆیی بە ڕێچکەیەکی دەبەخشێت کە مێژووییەکەی بە بەرگری لە گەل و مافەکانییەوە گرێدراوە.
بۆ کورد، ئەم ڕێزلێنانە جێی شانازییە؛ نەک لەبەر ئەوەی خەڵاتەکە بەهای مەسعود بارزانی بەرز دەکات، چونکە شوێن و پێگەی ئەو لە دڵی گەلەکەی پێویستی بە هیچ خەڵاتێک نییە، بەڵکو لەبەر ئەوەی ئەم ڕێزلێنانە سەرنج دەخاتە سەر لایەنێکی گرنگی ڕێبازی ئەو: ئەوەی خەبات بۆ مافەکان دەتوانێت ببێتە ڕێگایەک بۆ ئاشتی، و شانازی بە ناسنامە دەتوانێت لەگەڵ ڕێزگرتن لە ئەوانی تر پێکەوە بژی.
بارزان تەنها ناوی شوێنێکی جوگرافی لە مێژووی کورددا نەبووە، بەڵکو بووەتە قوتابخانەیەک لە خۆڕاگری، کرامەت و برایەتی. لەو قوتابخانەیەوە مەسعود بارزانی سەری هەڵدا و میراتێکی هەڵگرت کە تەنها بە خەباتی نەتەوەیی سنووردار نەبوو، بەڵکو گەیشتە ئەو باوەڕەی کە مرۆڤ دەبێت ناوەندی هەر پڕۆژەیەکی سیاسیی سەرکەوتوو بێت.
بۆیە، ئەو خەڵاتەی سەرۆک بارزانی وەریگرتووە، دەتوانرێت بە چەند مانایەک بخوێندرێتەوە. ئەمە ڕێزلێنانە لە کەسایەتیی ئەو، داننانە بە هەڵوێستەکانی، و لە هەمان کاتدا شایەتیی ڕێبازێکە کە جۆراوجۆریی بە دەوڵەمەندی دەزانێت، پێکەوەژیان بە هێز دەزانێت و ئاشتی بە داهاتوو.
لە سەردەمێکدا کە دابەشبوون و ناکۆکییەکان زیاتر دەبن، پەیامی بارزان هەر ڕوونە:
ناسنامەکەمان دەپارێزین، بێ ئەوەی ئەوانی تر بسڕینەوە؛ بەرگری لە مافەکانی گەلەکەمان دەکەین، بێ ئەوەی مافەکانی کەسانی تر نکۆڵی لێ بکەین؛ و داهاتووی کوردستان لەسەر بنەمای ئازادی، دادپەروەری و پێکەوەژیان بنیاد دەنێین.
ئەمەش مانای قووڵتری ئەو خەڵاتەیە.
خەڵاتەکە ناتوانێت پێگەی مەسعود بارزانی لە دڵی گەلەکەی بەرز بکات؛ چونکە ئەو پێگەیە پێش هەر خەڵاتێک دروست بووە. بەڵام ئەم خەڵاتە دەتوانێت سەرنجی جیهان بۆ ڕێبازێک ڕابکێشێت کە لە بارزانەوە سەرچاوەی گرتووە: ڕێبازێک کە ئازادی بە ماف، دادپەروەری بە بنەما، پێکەوەژیان بە هێز و ئاشتی بە داهاتوو دەزانێت.
ئەمەیە خەڵاتی ئاشتی؛ و ئەمەیە شایەتیی ڕێبازی بارزان.