16ی ئاب چ کۆدێکی هەڵگرتووە؟

16ی ئاب چ کۆدێکی هەڵگرتووە؟

 

شانزەی ئاب تەنها ڕێکەوتێک نییە بۆ یادکردنەوەی ڕابردوو، بەڵکو دەرفەتێکە بۆ وەستان، بیرکردنەوە و هەڵسەنگاندنی ئەو ڕێگایەیە کە هاتووین. ئەم ڕێکەوتە دەرفەتێکە بۆ ئەوەی لە خۆمان بپرسین: لە مێژووی خەباتەکەمان چی فێربووین؟ چ هەڵەیەکمان نابێت دووبارە بکەینەوە؟ و بۆ نەوەکانی داهاتوو چی بەجێدەهێڵین؟

یادکردنەوەی دامەزراندنی پارتی، ئەگەر تەنها بە ستایشکردنی ڕابردوو سنووردار بێت، لە مانای ڕاستەقینەی خۆی دوور دەکەوێتەوە. مێژوو دەبێت ببێتە وانەیەک بۆ ئێستا و ڕێنماییەک بۆ داهاتوو. لەو ڕوانگەیەوە، پێویستە لەگەڵ ڕێزلێنان لە سەرکردە و تێکۆشەرانی ڕابردوو، بە بوێرییەوە لەسەر کێشە و کەلێنەکانی قۆناغی حوکمڕانیش قسە بکرێت.

یەکێک لە گرنگترین ئەو کێشانە، کێشەی گواستنەوەی بەهاکانی خەبات لە شاخەوە بۆ شارە. لە قۆناغی خەباتدا، دڵسۆزی، فیداکاری، خۆڕاگری و ماندووبوون بەها و سەرمایەیەکی گەورە بوون. ئەو کەسانەی بە ساڵان خزمەتیان کردووە و بە دڵسۆزی لە پێناو ئامانجە نیشتمانییەکاندا خەباتیان کردووە، شایستەی ڕێز و دانپێدانانن و نابێت بە ئاسانی پەراوێز بخرێن.

بەڵام لێرەدا جیاوازییەکی بنەڕەتی هەیە کە دەبێت بە ڕوونی بگوترێت: دڵسۆزی جێی ڕێز و پاداشتە، بەڵام پۆستی گشتی جێی شایستەییە.

کەسی دڵسۆز دەتوانرێت بە ڕێزلێنان، پاداشتی ماددی یان مەعنەوی و دانپێدانان بە خزمەتەکانی پاداشت بکرێت؛ بەڵام ئەگەر شایستەی پۆستێکی دیاریکراو نەبێت، نابێت تەنها بەهۆی دڵسۆزی یان مێژووی خزمەتەکەی ئەو پۆستەی پێ بسپێردرێت. پۆستی گشتی خەڵاتی دڵسۆزی نییە؛ بەرپرسیارێتییەکە لە بەرامبەر خەڵک و دامەزراوەدا.

ئەگەر دڵسۆزی ببێتە پێوەری دانانی کەسێک لە پۆستێکی گشتی، لەکاتێکدا شایستەیی و توانای پێویستی نییە، زیانەکە تەنها بۆ ئەو کەسە نییە؛ بەڵکو زیان بە دامەزراوە، متمانەی هاووڵاتی و پرۆژەی سیاسی دەگەیەنێت. لە بەرامبەردا، کاتێک پۆست بە کەسی شایستە دەسپێردرێت، ئەوا پێگەی دامەزراوە بەهێزتر دەبێت و خەڵک هەست بە دادپەروەری و متمانە دەکات.

بۆیە هەر دامەزراوەیەکی سیاسی کە بیەوێت بەهێز و متمانەپێکراو بێت، دەبێت ئەم دوو بابەتە لە یەکتر جیا بکاتەوە: دڵسۆزی بۆ ڕێزلێنان و پاداشت؛ شایستەیی بۆ پۆست و بەرپرسیارێتی. ئەمە نەک کەمکردنەوەی بەهای دڵسۆزییە، بەڵکو پاراستنی مانای ڕاستەقینەی دڵسۆزییە.

لە هەمان کاتدا، پێویستە گوتاری سیاسی نوێ بکرێتەوە و لە دروشم و سۆزدارییەوە بەرەو گوتارێکی زانستی، واقیعی و چارەسەرخواز بڕوات. نەوەی نوێ تەنها مێژوو ناوێت؛ داوای دادپەروەری، کار، خوێندن، ئابووریی بەهێز، خزمەتگوزاریی باش و داهاتوویەکی ڕوون دەکات. ئەگەر گوتاری سیاسی نەیتوانێت وەڵامی ئەم پرسیارانە بداتەوە، ناتوانێت بە ئاسانی متمانەی نەوەی نوێ بەدەست بهێنێت.

هەروەها، بەهێزکردنی دامەزراوەکان و سەروەریی یاسا دەبێتە بنەمای هەر حوکمڕانییەکی سەرکەوتوو. دامەزراوە نابێت بە پەیوەندیی کەسی و بەرژەوەندیی گرووپی بەڕێوە ببرێت؛ بەڵکو دەبێت لەسەر بنەمای یاسا، شایستەسالاری، شەفافیەت و بەرپرسیارێتی کار بکات. هیچ مێژوویەکی گەورە نابێت ببێتە پاساو بۆ پشتگوێخستنی یاسا و دامەزراوە.

شانزەی ئاب هەروەها دەرفەتێکە بۆ توندوتۆڵکردنی دیالۆگی نیشتمانی و یەکڕیزیی ناوخۆ. جیاوازیی سیاسی شتێکی سروشتییە، بەڵام کاتێک چارەنووسی نیشتمان و قەوارەی کوردستان لە مەترسیدایە، پێویستە خاڵە هاوبەشەکان لەسەر جیاوازییەکان پێش بخەین. یەکڕیزی بە مانای یەکسانبوونی هەموو بیر و بۆچوونەکان نییە؛ بەڵکو بە مانای توانای هاوکاری‌کردن لەسەر بنەما هاوبەشە نیشتمانییەکانە.

لە کۆتاییدا، سەرکەوتنی هەر پرۆژەیەکی سیاسی بە قەبارەی مێژوویەکەی ناپێورێت، بەڵکو بەوە پێورە دەکرێت کە چەند توانیویەتی ژیانی هاووڵاتی باشتر بکات. کار، ئابووری، خوێندن، خزمەتگوزاری، دادپەروەری و داهاتووی گەنجان دەبێتە پێوەری ڕاستەقینەی سەرکەوتنی حوکمڕانی.

بۆیە شانزەی ئاب دەبێت لە بۆنەیەکی یادەوەرییەوە بگۆڕێت بۆ دەرفەتێکی ڕەخنەیی؛ دەرفەتێک بۆ ڕاستکردنەوەی هەڵەکان، ڕێزلێنان لە دڵسۆزان، پاداشتکردنی خزمەتگوزاران، و دانانی کەسانی شایستە لە شوێنی بەرپرسیارێتی. ئەوەی بۆ نەوەکانی داهاتوو بەجێدەهێڵین، نابێت تەنها ناوی سەرکەوتنەکانی ڕابردوو بێت؛ بەڵکو دەبێت دامەزراوەی بەهێز، یاسای جێبەجێکراو، دادپەروەری، شایستەسالاری و متمانە بێت.

چونکە مێژوو بە ڕێزلێنان لە ڕابردوو دەژی، بەڵام داهاتوو بە شایستەسالاری و دادپەروەری دروست دەکرێت

Top