پێشەنگی تێخستنی شەترەنج وەک وانەیەکی مەنهەجی لە قوتابخانەکانی هەرێمی کوردستان
یانەی شەترەنجی خانزاد... پێشەنگی تێخستنی شەترەنج وەک وانەیەکی مەنهەجی لە قوتابخانەکانی هەرێمی کوردستان
یانەی شەترەنجی خانزاد، کە لە ساڵی 1998 لە شاری هەولێر دامەزرا، بە یەکێک لە گرنگترین دامەزراوە وەرزشی و ڕۆشنبیرییەکانی هەرێمی کوردستان دادەنرێت. ئەم یانەیە تەنها لە بواری ڕێکخستنی پاڵەوانێتی و پەروەردەکردنی یاریزاناندا دەوری نەبووە، بەڵکو بە شێوەیەکی مێژوویی هەنگاوێکی گەورەی ناوەندی هەڵگرت بۆ ئەوەی شەترەنج وەک وانەیەکی مەنهەجی لە قوتابخانەکاندا بخوێندرێت.
بە سەرۆکایەتی د. دلزار حەمەسالح قادر، سەرۆکی یانەی شەترەنجی خانزاد، دیدێکی نوێ بۆ پەروەردەی شەترەنج دابڕێژرا؛ دیدێک کە شەترەنج بە تەنها یارییەکی پێشبڕکێ نییە، بەڵکو ئامرازێکی پەروەردەیی و زانستییە بۆ گەشەپێدانی بیرکردنەوە، لۆژیک، خەیاڵی داهێنەر و توانای چارەسەرکردنی کێشەکان لە قوتابیاندا.
لە چوارچێوەی ئەم پرۆژەیەدا، یانەی خانزاد ئەرکی ئامادەکردنی مەنهەجی فێرکردنی شەترەنجی بۆ قوتابخانەکان گرتە ئەستۆ. تیمێکی پسپۆڕ لە بواری شەترەنج و پەروەردە پێکهات بۆ ئامادەکردنی کتێب، پلانی وانە، ڕێنمایی مامۆستایان و ناوەڕۆکی زانستی، بە شێوەیەک کە گونجاو بێت لەگەڵ پێویستییەکانی خوێندنی قوتابیان.
دوای بڕیاری وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ تێخستنی شەترەنج لە مەنهەجی خوێندن، ئەم مەنهەجە لە ژێر سەرپەرشتی یانەی شەترەنجی خانزاد ئامادەکرا و جێبەجێ کرا، و شەترەنج بوو بە وانەیەکی فەرمی لە ژمارەیەک لە قوتابخانەکانی هەرێم.
هەروەها یانەی خانزاد دەورێکی گرنگی هەبوو لە ڕاهێنانی مامۆستایان، ڕێکخستنی خولی فێرکاری، چاپکردنی کتێبی فێرکاری و ڕێکخستنی پاڵەوانێتییە قوتابخانەییەکان، کە هەموویان یارمەتییان دا بۆ سەرکەوتنی ئەم ئەزموونە پەروەردەییە.
توێژینەوە زانستییەکانیش پیشانیان داوە کە فێربوونی شەترەنج کاریگەرییەکی ئەرێنی هەیە لەسەر زیادبوونی سەرنج، باشترکردنی بیرکردنەوەی لۆژیکی، خێرایی بڕیاردان، چارەسەرکردنی کێشە و بەرزکردنەوەی ئاستی خوێندن لە قوتابیاندا. بۆیە ئەزموونی هەرێمی کوردستان بووە جێی سەرنجی زۆر لە دامەزراوە پەروەردەیی و شەترەنجییەکان.
ئەم دەستکەوتە هەروەها بەرهەمی هاوکارییەکی بەردەوام و کاریگەر بوو لە نێوان یانەی شەترەنجی خانزاد و یەکێتی شەترەنجی عێراق، کە هەمیشە پشتگیریی بڵاوکردنەوە و گەشەپێدانی شەترەنجی لە عێراقدا کردووە.
ئەمڕۆ، ئەزموونی یانەی شەترەنجی خانزاد بە نموونەیەکی سەرکەوتوو ناسراوە لە بەکارهێنانی وەرزش بۆ خزمەتکردنی پەروەردە. ئەم ئەزموونە دەیسەلمێنێت کە دروستکردنی نەوەیەکی بیرمەند و داهێنەر لە قوتابخانەوە دەست پێدەکات، و شەترەنج یەکێکە لە باشترین ئامرازەکان بۆ گەشەپێدانی مێشک و کەسایەتی منداڵان.
بێگومان، تێخستنی شەترەنج وەک وانەیەکی مەنهەجی لە قوتابخانەکاندا دەستکەوتێکی مێژوویی بۆ هەرێمی کوردستانە و ناوی یانەی شەترەنجی خانزاد و هەموو ئەو لایەنانەی پشتگیرییان لەم پرۆژەیە کردووە، بە پیتی زێڕین لە مێژووی پەروەردە و وەرزشدا دەمێنێتەوە.
