پڕۆژەی پاڵاوتنی ئاوی قورسی هەولێر دەبێتە هۆی پاراستنی ئاوی ژێرزەوی و دروستکردنی سەوزایی و تەندروستی لە پایتەختدا
لەسەردەمێکدا کە وشکەساڵی و گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا بەرۆکی جیهانی گرتووە، هەرێمی کوردستان هەنگاوێکی سەردەمیانە و بێوێنە دەنێت بە مەبەستی پاراستنی سامانی ئاو و بووژاندنەوەی ژینگە. ئەندازیار ئاری ئەحمەد قادر، بەڕێوەبەری گشتیی ئاو و ئاوەڕۆی هەرێمی کوردستان، وردەکاریی پڕۆژە ستراتیژییەکەی پاڵاوتنی ئاوی قورسی هەولێر دەخاتە ڕوو و ڕایدەگەیەنێت کە بەم پڕۆژانە، هەرێمی کوردستان دەچێتە سەر نەخشەی وڵاتانی پێشکەوتوو و هاوچەرخ.
گۆڕانکاریی ڕادیکاڵ: لە سیستمی "هێڵی"یەوە بۆ "بازنەیی"
بۆ یەکەمین جار لە مێژووی هەرێمی کوردستاندا، سیستمی بەڕێوەبردنی ئاو لە سیستمی هێڵییەوە (کە تێیدا ئاو تەنیا یەکجار بەکاردەهات و دەبووە ئاوەڕۆ) دەگۆڕدرێت بۆ سیستمی بازنەیی. ئەم هەنگاوە کە پڕۆژەی پاڵاوتنی ئاوی قورسی هەولێر چەقی قورساییەکەیەتی، نەک تەنیا کۆتایی بە بەفیڕۆچوونی ئاو دەهێنێت، بەڵکو دەبێتە هۆی پاراستنی ئاوی ژێرزەوی و دروستکردنی شۆڕشێکی سەوزایی و تەندروستی لە پایتەختدا.
قۆناغەکانی جێبەجێکردنی پڕۆژەکە
ئەم پڕۆژە مەزنە بە دوو قۆناغی هاوتەریب و بە هەماهەنگی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی جێبەجێ دەکرێت:
1. قۆناغی یەکەم: بە پشتیوانی ڕێکخراوی (جایکا)ی ژاپۆنی و بە قەرزی درێژخایەنی حکومەتی ژاپۆن جێبەجێ دەکرێت. تێچووی ئەم قۆناغە 200 ملیۆن دۆلارە و لەلایەن کۆمپانیایەکی ژاپۆنییەوە کارەکانی ئەنجام دەدرێت. توانای پاڵاوتنی 52 هەزار مەتر سێجا ئاوی لە ڕۆژێکدا هەیە و لە ماوەی (24 بۆ 28) مانگدا تەواو دەبێت.
2. قۆناغی دووەم (تەواوکاری): لەسەر فەرمانی مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە تێچووی 579 ملیۆن دۆلار لەسەر بودجەی حکومەت جێبەجێ دەکرێت. ئەم قۆناغە لەلایەن کۆمپانیای ناوخۆیی (ئاوزان) کارەکانی دەکرێت و توانای گشتیی پاڵاوتن دەگەیەنێتە 840 هەزار مەتر سێجا لە ڕۆژێکدا. چاوەڕوان دەکرێت لە ماوەی (18 بۆ 20) مانگدا کارەکانی کۆتایی بێت.
سوودە ژینگەیی و ئابوورییەکان
بڕیارە لە مانگی ئاداری ساڵی 2028، ئەم پڕۆژەیە بە شێوەیەکی ئەزموونی بکەوێتە گەڕ. ئاوە پاڵفتەکراوەکە بە شێوازێکی زانستی و بۆ ئەم مەبەستانە بەکاردەهێنرێتەوە:
• ئاودانی سەوزایی دوورگە ناوەڕاستەکان، پارک و باخچەکانی ناو شار.
• پەرەپێدانی پشتێنەی سەوزایی شاری هەولێر.
• ئاودانی بەرهەمە کشتوکاڵییەکان و بەکارهێنان لە پڕۆژە پیشەسازییەکاندا.
پاراستنی ئاوی ژێرزەوی و کەرتی تەندروستی
بەڕێوەبەری گشتیی ئاو و ئاوەڕۆ ئاماژەی بەوە کرد کە تا ئێستا کارکردنی 1030 بیری ئاو لە هەولێر و قوشتەپە ڕاگیراوە و تەنیا وەک یەدەگی فریاگوزاری ماونەتەوە. پێشتر 50%ی دانیشتووان پشتیان بە بیر دەبەست، بەڵام ئێستا 60%ی هاووڵاتییان لە ئاوی سەرزەوی سوودمەند دەبن. ئامانجی حکومەت ئەوەیە لە 5 ساڵی داهاتوودا ئەم ڕێژەیە بگەیەنێتە 75%.
لە لایەکی دیکەوە، ئەم پڕۆژەیە فشارێکی زۆر لەسەر کەرتی تەندروستی کەم دەکاتەوە، چونکە ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی 70% بۆ 75%ی ئەو نەخۆشییە گوازراوانە دەگرێت کە بەهۆی ئاوی پیسەوە بڵاو دەبنەوە.
پڕۆژەکانی دیکە لەسەر ئاستی هەرێم
جگە لە هەولێر، چەندین پڕۆژەی دیکەی ستراتیژی لە قۆناغی جێبەجێکردندان، لەوانە:
• پڕۆژەکانی ئاوی بەردەڕەش، گۆپتەپە-چەمچەماڵ و هێڵی سێیەمی دووکان-سلێمانی.
• پڕۆژەکانی ئاوی خەبات، سۆران، کەلار و فراوانکردنی ئاوی قەندیل کە لە ئایندەیەکی نزیکدا دەست پێ دەکەن.

بەگشتی ئەم پڕۆژانە تەنیا پڕۆژەی خزمەتگوزاری نین، بەڵکو تێڕوانینێکی زانستی و سەردەمیانەن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا، کە داهاتوویەکی گەش و ئاسایشێکی بەهێزی ئاو بۆ نەوەکانی ئێستا و داهاتوو مسۆگەر دەکەن.