ڕۆژی 29ی تەممووزی 2026 بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان، ڕێوڕەسمی بڵاوكردنەوەی كتێبی حەوتەمی بازنەی گفتوگۆ بە ناونیشانی “نووسینەوەی مێژوو بە زمانی دیالۆگ و لێكتێگەیشتن” بەڕێوەدەبات. وەك گۆڤاری گوڵان بە پێویستمان زانی بەم بۆنەیەوە، پێشەكیی ئەم كتێبە بڵاو بكەینەوە.

 

 

 

ئەگەر كارڵ ماركس مێژووی مرۆڤایەتی وەك سەكۆیەكی بەردەوام بۆ «ململانێی چینایەتی» پێناسە كردبێت، هەروەها جۆردن پیتەرسۆنیش پێداگری لەسەر «ململانێی نێوان نەتەوەكان» بكاتەوە، وەك بزوێنەری سەرەكیی ڕووداوە مێژووییەكان، ئەوا لە بەرانبەردا ئەزموونی دەوڵەمەندی «بازنەی گفتوگۆ» بە سازدانی ٤٢ دیالۆگی ڕاشكاو و قووڵ و بڵاوكردنەوەی حەوت كتێبی گەورە بە زمانەكانی كوردی و عەرەبی، ئەوەمان بۆ ڕوون دەكاتەوە، كە دەكرێت مێژوو بە جۆرێكی دیكە پێناسە بكرێت، بە جۆرێك كە مێژوو وەك پرۆسەیەكی بەردەوام لە «دیالۆگی كراوە و لێكتێگەیشتنی نێوان نەتەوە، ئایین و ئایدیۆلۆژیا سیاسییە جیاوازەكان» سەیر بكرێت، كە تێیدا مرۆڤایەتی لەبری بەریەككەوتنی نەرێنی، هەوڵی دۆزینەوەی خاڵە هاوبەشەكان دەدات.

لەم سۆنگەیەوە، بیرمەندی ئەمریكی، ئەمیتا ئێتزیۆنی، لە كتێبی «كۆمەڵگەی چالاك: تیۆرییەك بۆ پرۆسە كۆمەڵایەتی و سیاسییەكان»، بە قووڵی تیشك دەخاتە سەر كێشە هەرە قووڵەكانی نێو كۆمەڵگەی مۆدێرن. ئەو ڕوونی دەكاتەوە كە هۆكاری سستبوون و چەقبەستوویی كۆمەڵگەی مۆدێرنە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە «ئەقڵی ئامێری» و تەكنیكی، جێگەی هۆشیاریی ڕەسەن و مەعریفەی ڕاستەقینەی كۆمەڵگەی گرتووەتەوە. لە سایەی سیستمی سەرمایەداریدا، كۆمپانیا و دامەزراوە گەورەكان تەنیا وەك ئامرازی بێگیانی بەرهەمهێنان مامەڵە لەگەڵ مرۆڤدا دەكەن، ئەم دۆخەش لێكەوتەی نەرێنی هەیە كە خۆی لە بەرزبوونەوەی هەژموونی سیستم بەسەر ژیانی تاكەكەسدا دەبینێتەوە، لە بەرانبەریشدا ئاستی لێكتێگەیشتن و سازانی كۆمەڵایەتی بۆ نزمترین ئاست دابەزیوە. ئەو كەسانەی لە كارگە و دامەزراوەكانی ئەم سیستمەدا كار دەكەن، بەهۆی نائومێدبوونیان لە گۆڕینی بارودۆخەكە بە گفتوگۆ، ناچارن مل بە واقیعەكە بدەن و بڕوایان بە چاكسازی نامێنێت. بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم قەیرانە مێژوویی و كۆمەڵایەتییە، ئێتزیۆنی تیۆری «كۆمەڵگەی كارا» پێشكەش دەكات، بە ئامانجی ڕێكخستنەوەی كایەی سیاسی و كۆمەڵایەتی لە سیستمی لیبراڵ دیموكراتی ڕۆژئاواییدا. ئەم تیۆرییە پێداگری لەسەر ئەوە دەكاتەوە كە یەكەم هەنگاو بۆ پاراستنی دیموكراسی و ئاشتیی كۆمەڵایەتی، بریتییە لە بەرزكردنەوەی هۆشیاریی گشتی و ڕەخساندنی زەمینەی گونجاوە بۆ دیالۆگی نێوان سەرجەم تاكەكانی كۆمەڵگە، تا لە ڕێگەی ئەم لێكتێگەیشتنەوە كۆمەڵگەی مۆدێرن لە چەقبەستوویی ڕزگار بكرێت و بەرەو چالاكبوونەوە هەنگاو بنێت.

سەرەڕای گرنگیی بەهای مەعریفیی هەوڵەكانی ئتزیۆنی لە ساڵی ١٩٦٨دا، بەڵام لە ناوەندی فیكریی جیهانی ڕۆژئاوا وەك پێویست پێشوازی لێ نەكرا. لە سەرەتای حەفتاكانی سەدەی ڕابردوودا، ڕەوتی فیكریی «پۆست مۆدێرنە» لە فەرەنساوە سەری هەڵدا و تێڕوانینێكی تەواو جیاواز و نوێی هێنایە ئاراوە. بیرمەندی ناوداری فەرەنسی، میشێل فۆكۆ، چەمكی «مەرگی مرۆڤی مۆدێرنە»ی ڕاگەیاند، بەو مانایەی كە چیتر ئەو پێناسە فەلسەفی و سۆسیۆلۆژییەی پێشتر بۆ بەها و كەرامەتی مرۆڤ دەكران، لە واقیعدا جێبەجێ نابن. فۆكۆ لە كتێبی «وشەكان و شتەكان»دا بە بەكارهێنانی نموونەیەكی هێمایی دەنووسێت: «بۆرگیس لە كتێبێكدا توانیویەتی هەموو گیانداران پێكەوە كۆبكاتەوە، بەڵام مۆدێرنە تەنانەت توانای ئەوەی نەماوە دوو كەس لە دەوری یەك مێز كۆبكاتەوە، ئەم بەراوردكارییە قاقایەك دروست دەكات كە تەمەنی هزر و جوگرافیای ئێمەیە.» ئەم بەراوردە قووڵە ئاماژەیە بۆ درزێكی گەورە لە هزری هاوچەرخدا كە تێیدا پەیوەندییە مرۆییەكان هەڵوەشاونەتەوە.

ئەم دەرهاویشتە فیكری و فەلسەفییانە ئەوەمان بۆ ڕوون دەكەنەوە كە گفتوگۆ و پەیوەندی، تەنیا ئامرازێكی سادە نین بۆ گواستنەوەی پەیامە كاتییەكان، بەڵكو ڕەخساندنی فەزایەكی بنەڕەتیی فیكری و كۆمەڵایەتییە كە مرۆڤ تێیدا شوناس و بوونی هاوبەشی خۆی بەدی دەكات. لەم سۆنگەیەوە، هەر كۆمەڵگە، یان سیستمێكی سیاسی كە هیوای بونیادنانی دادپەروەری، ئاشتیی ڕاستەقینە و لێكتێگەیشتنی هەبێت، پێویستە تێڕوانینێكی گشتگیر و قووڵ بۆ داڕشتنی ئەو بنەما و مەرجانە دابڕێژێت كە ئاراستەی گفتوگۆكان بەرەو لێكتێگەیشتنێكی ڕەسەن دەبەن.

ئەو ئەزموونە جەوهەرییەی كە بازنەی گفتوگۆ لەماوەی حەوت وەرزی كاركردنی بەردەوامیدا بەرجەستەی كردووە، بەخشینی ڕەهەندێكی جیاوازە بە چەمكی مەعریفەی گفتوگۆ، ئەمەش بەو مانایەی كە پڕۆسەی گفتوگۆ تەنیا بۆ ئاخاوتنێكی كاتی و لە پێناوی گفتوگۆكردن نەبووە، بەڵكو گفتوگۆی كردووەتە پلاتفۆرمێكی نیشتمانیی بۆ كۆكردنەوە و ڕێكخستنی سەرجەم دیدگا و بۆچوونە جیاوازەكان. بازنەكە هەمیشە وەك وۆركشۆپێكی زانستیی بەردەوام كاری كردووە بۆ گۆڕینی گوتاری زارەكی بۆ وتاری نووسراو، پاشان ئەم بابەتانە بە ئەمانەتەوە بۆ خاوەنەكانیان نێردراوەتەوە و دوای پەسەندكردنیان، لە گۆڤاری گوڵان بڵاوكراونەتەوە، لەمەش زیاتر، لەناو ئەو وتارانەی كە پێشتر خاوەنەكانیان پەسەندیان كردوون، بازنەكە هەوڵی داوە لە چوارچێوەی ڕاپۆرتی تایبەتدا هەڵسەنگاندنێكی زۆر ورد بۆ ئاستی دیالۆگەكان بكات، پێشنیار و ڕاسپاردەی بەپێزی لێ بەرهەم بهێنێت و ئاراستەی دەسەڵاتی سیاسی و دامەزراوە شەرعییەكانی ئەم نیشتمانەی بكات. هەروەها هەر شەش مانگ جارێك، كۆی دیالۆگەكانی ئەو وەرزەی لە دووتوێی دوو كتێبی قەبارە گەورەی تایبەتدا بە هەردوو زمانی كوردی و عەرەبی چاپ كردووە و لە ڕێوڕەسمێكی گەورە و شایستەدا، دوای پێشكەشكردنی ڕێزنامە بەسەر بەشداربوواندا، كتێبەكانیشی دابەش كردوون.

مێژووی سەرهەڵدانی بیرۆكەی دامەزراندنی ئۆرگانێكی سەربەخۆ بە ناوی «بازنەی گفتوگۆ» بۆ كۆبوونەوەكانی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان دەگەڕێتەوە. لەو قۆناغەدا، بە ڕوونی هەست بەو بۆشاییە گەورەیە دەكرا، كاتێك زەمینەی دایەلۆگی كراوە و ڕاشكاوانە كەم ببێتەوە و بە بێ بوونی ئەم فەزایە، كۆمەڵگە بەرەو سستی و چەقبەستوویی هەنگاو دەنێت و پرسی هەماهەنگی و هاوكاریی نێوان پێكهاتە نەتەوەیی، ئایینی و لایەنە سیاسییە جیاوازەكان ڕووبەڕووی مەترسی دەبێتەوە. هەر بۆیە لە نیوەی دووەمی ساڵی ٢٠٢٢دا، بڕیار لەسەر ئەم پڕۆژەیە درا بەوەی پێویستە بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن هەنگاوی كرداری بۆ جێبەجێكردنی ئەم پڕۆژە نیشتمانییە بنێت.

لە مانگی كانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٣دا، ئەم بڕیارە بە شێوەیەكی كردەیی خرایە بواری جێبەجێكردنەوە. لەم مانگەدا یەكەمین پانێڵی گفتوگۆ لەژێر ناونیشانی «گەنج و ڕەخنە سیاسییەكانی» ئامادە كرا و لە هۆڵی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندندا بەڕێوە چوو. سەرەڕای ئەوەی ڕەخنەی گەنجەكان لە چوارچێوەی ڕاپرسی، ڕاپۆرتی مەیدانی و گفتوگۆ گەرمەكانی سەر مێزی بازنەی گفتوگۆ زۆر توند بوون بەرانبەر بە دەسەڵاتی سیاسی و حكومەتی هەرێمی كوردستان، بەڵام پێشوازیی سەرۆك بارزانی، مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان و حكومەتی هەرێمی كوردستان لەم دەستپێشخەرییەی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن، جیا لەوەی بووە پشتیوانی و هاندەرێكی گەورە بۆ بازنەی گفتوگۆ، هاوكات بووە جێگەی سەرنجی ئەو كەسایەتییە سیاسی و ئەكادیمییانەی كە لە كۆی ئەڵقەكانی داهاتوودا بەشدار بوون.

لە كاتی دەستبەكاربوونی بازنەی گفتوگۆ لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٣وە تا ئێستا كە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٢٦ـە، پڕۆسەی سیاسی لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان و عێراق، بە قۆناغێكی ناسەقامگیر و چەقبەستووی دژواردا تێپەڕیوە، بەتایبەتی پەیوەندییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا، كاتێك لە ساڵی ٢٠٢٣دا هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستان ڕاگیرا و لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٤دا دەستی دەرەكی هاتە ناو پڕۆسەكەوە و بە مووشەكی بالیستی هێرش كرایە سەر هەولێری پایتەخت، كە بە هۆیەوە منداڵێكی وەك «ژینا»ی تەمەن نۆ مانگ شەهید بوو. لە كاتێكی ئاوها هەستیاردا، لایەنە سیاسییە عەرەبییەكانی شیعە و سوننە لە بەغداوە بانگهێشتی هەولێر دەكران، تا لەگەڵ كەسایەتییە سیاسی، فیكری و ئەكادیمییەكانی هەرێمی كوردستان لەسەر مێزی بازنەی گفتوگۆ كۆببنەوە، گفتوگۆ بكەن و بیروڕا جیاوازەكان ئاڵوگۆڕ بكەن. كەشی گفتوگۆكانیش بە ئاستێك ئارام بوو كە جیاوازییەكان نەدەبوونە هۆی ڕەتكردنەوەی یەكتر. تەنانەت بەشێك لە سیاسەتمەدارانی چوارچێوەی هەماهەنگیی شیعە ڕاشكاوانە پێیان ڕاگەیاندین: «گفتوگۆ لەم ئاستە بەرزەدا لەسەر ئاستی مێژووی سیاسیی دەوڵەتی عێراق كەم وێنەیە، بۆیە ڕاپۆرتێك بۆ سەرۆك وەزیران دەنووسین تا ببێتە بابەتێكی گرنگی كۆبوونەوەكانی ئەنجومەنی وەزیرانی حكومەتی فیدڕاڵ».

لەسەر ئاستی ناوخۆی كوردستان، بە شانازییەوە دەتوانرێت بگوترێت كە نوێنەرانی هەر چوار پارچەی كوردستان و تاراوگە، لەگەڵ نوێنەرانی سەرجەم حزبە سیاسییەكانی كوردستان بەبێ جیاوازی و نوێنەرانی تەواوی پێكهاتە نەتەوەیی و ئایینییە جیاوازەكان لە دانیشتنەكانی بازنەی گفتوگۆدا بەشدارییان كردووە. هەموو بەشداربووان ئەو گەواهییە بۆ بازنەی گفتوگۆ دەدەن كە لەسەر بنەمای «ڕاستگۆیی، ئاكار و متمانە» مامەڵە لەگەڵ سەرجەم بۆچوونە جیاوازەكان دەكات. ئەم پلاتفۆرمە وەك تاكە سەكۆیەكی كراوە و ئازاد دەبینرێت كە تێیدا بیروڕا جیاوازەكان تەواكەری یەكترن و دەبنە پێشنیار و ڕاسپاردەی دروست بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و پاراستنی قەوارەی سیاسیی هەرێمی كوردستان، كە ئێستا وەك كایەیەكی پڕ لە ئومێد بۆ كوردانی هەر چوار پارچە و تاراوگە سەیر دەكرێت.

یەكێك لەو گرفتە سەرەكییانەی بووەتە ئاستەنگ لەبەردەم سیستمە دیموكراتییەكان لە جیهاندا، گەیشتنە بەو ڕاستییەی كە حوكمڕانی تەنیا لە ڕێگەی ئەنجامدانی هەڵبژاردنی چوار ساڵ جارێك، یاساكانی پەرلەمان و جێبەجێكردنیان لەلایەن حكومەتەوە بەڕێوە ناچێت. ئەم دیاردەیەی كە بیرمەندان كۆدەنگن لەسەری، پەیوەندی بە دەوڵەتانی پێشكەوتوو، یان تازەپێگەیشتووەوە نییە، بەڵكو دەرهاوێشتەی خودی سیستمی دیموكراسی خۆیەتی و پێویستی بەوە هەیە ڕێگەیەك بدۆزرێتەوە بۆ پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییەی لە نێوان هۆڵی پەرلەمان و شەقامدا هەیە، ئەمەش لە ڕێگەی دروستكردنی فەزای گشتییەوە دەبێت. فەزای گشتی بەو مانایەی كە هاووڵاتیان بتوانن بە ڕاشكاوی گفتوگۆ لەسەر كێشەكانی وڵاتی خۆیان بكەن و زمانێكی هاوبەش پەرە پێ بدەن تا هەمووان لە یەكتر تێبگەین، بە ئامانجی فەراهەمكردنی كەشێكی گفتوگۆیی نموونەیی (ideal speech situation) كە بتوانێت ڕێگری لەو كایە سیاسییە بكات كە تێیدا سیاسەتمەدار و حزبی پۆپۆلیستی گەشە دەكەن، ئەوانەی ئامانجیان تێكدانی دامەزراوە شەرعی و نیشتمانییەكانی وڵاتە.

سەبارەت بە گرنگیی دروستبوونی فەزای گشتی وەك هۆكارێك بۆ پاراستنی سیستمی دیموكراسی، یۆرگن هابرماس جەخت لەوە دەكاتەوە كە فەزای گشتی دەتوانێت «دیموكراسیی لیبڕاڵی» بگۆڕێت بۆ «دیموكراسیی ڕاوێژكاری». ئەمەش بەو مانایەیە كە حكومەت و پەرلەمان تەنیا لە كاتی هەڵبژاردنەكاندا و لە ڕێگەی سندوقی دەنگدانەوە مامەڵە لەگەڵ بەشداریی سیاسیی هاووڵاتیاندا ناكەن، بەڵكو دەبێت بەردەوام ئەو ڕاوێژ و بەرهەمەی لە ناو گفتوگۆكانی فەزای گشتیدا گەڵاڵە دەبێت، ببێتە هێزێكی دیكە لە ناو پەرلەماندا و ڕاوێژی خەڵك ئاراستەی گفتوگۆكانی پەرلەمان بۆ دەركردنی یاسا و بڕیارەكان ڕێڕەو بكات.

بازنەی گفتوگۆ وەك دەستپێشخەرییەكی ڕاوێژكاریی نیشتمانی، لەسەر ئەو ئاڕاستەیە بەردەوام دەبێت كە بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان نەخشەسازیی بۆ كردووە. ئامانجی سەلمێندراوی ئەم سەكۆیە لە ماوەی كاركردنیدا ئەوە بووە كە بیركردنەوە لە چوارچێوەی حزبییەوە بەرەو ئاستی نیشتمانی بەرز بكاتەوە. ئەم هەنگاوەش لە ناو بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندندا دەستی پێكردووە و لەناو هۆڵی ئەم بەشەدا دەرگای گفتوگۆكانی واڵا كردووە. ئەمەش ڕاستەوخۆ خستنەڕووی ئەو دیسكۆرسەیە كە تێیدا هەوڵ بۆ دروستكردنی كەشێكی نیشتمانی دەدات، سەكۆیەك ساز دەكەین، تا خاڵە هاوبەشەكانمان توندتر پێكەوە گرێ بدەین و لە ڕێگەی دایەلۆگەوە خاڵە ناكۆكەكانی نێوانمان چارەسەر بكەین. ئێمە پێداگرین لەسەر ئەوەی كە جیاوازییە نەتەوەیی، ئایینی و سیاسییەكانمان لە چارەنووسی هاوبەشمان لەم نیشتمانەدا زۆر بچووكترن. هەوڵەكانمان بۆ ئەوەیە لە چوارچێوەی پاراستنی هێڵە سوورە نەتەوەیی و نیشتمانییەكاندا مامەڵە لەگەڵ جیاوازییەكان بكەین، چونكە چەندە جیاواز بین، هێشتا هەموومان هەڵگری یەك ناسنامەی هاوبەشین كە ئەویش كوردستانە و هەمووان هاووڵاتی ئەم نیشتمانەین.

بازنەی گفتوگۆ سەیری تابلۆ گەورەكەی كوردستان دەكات كە تێیدا ئامانجی یەكەم پاراستنی سەروەریی نیشتمانە، لە دوای ئەمەش، تیشك دەخاتە سەر ئەو وردەكارییانەی كە هاووڵاتیانی ئەم خاكە شایستەی ژیانێكی ئاسوودە و خۆشگوزەران بن، هاوكات چۆنێتی مامەڵەكردن و گونجانی نیشتمان لەگەڵ ژینگەی دەوروبەریدا دەستنیشان دەكات.

بازنەی گفتوگۆ لە میانەی ئەنجامدانی ٤٢ گفتوگۆی كراوەدا، ئەم تەوەر و بابەتە گرنگانەی گەنگەشە كردووە و لە چوارچێوەی حەوت كتێبدا پێشكەشی كردوون.

 

• كتێبی یەكەم:

گفتوگۆ لەگەڵ ناڕەزایی خەڵك

• گەنج و ڕەخنە سیاسییەكانی

• ڕۆڵ و بەشداریی ئافرەتان لە كایەی سیاسیدا

• ئینتیمای نیشتمانی پرس و گەنگەشە

• میدیای كوردی قۆناغ و بەرپرسیاریەتی

• خەڵك و ئاستی پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری

• ئالنگارییەكانی بەردەم سەروەریی یاسا لە هەرێمی كوردستاندا

 

• كتێبی دووەم:

ئالنگارییەكانی ئاسایشی نیشتمانی

• ماددەی هۆشبەر و مەترسییەكانی

• ئیسلامی سیاسی و بەدگومانی لەسەر كولتوور و ناسنامە

• ڕیفراندۆم و هەڵوێستی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی

• هەرێمی كوردستان و شەڕی ئابووری

• هەڵبژاردنی هەرێمی كوردستان و كۆتای پێكهاتەكان

• گۆڕینی دیمۆگرافیا و مەترسییەكانی لەسەر ناسنامە و خاك

 

• كتێبی سێیەم:

كوردستان و ململانێی هەرێمی و نێودەوڵەتی

• بە ئامانجگرتنی هەرێمی كوردستان و هۆكارەكانی

• ململانێی حزبی و ئایندەی هەرێمی كوردستان

• دادگای فیدڕاڵیی عێراق . گفتوگۆ و هەڵویست

• هەرێمی كوردستان لەناو گێژاوی ململانێی هەرێمی و نێودەوڵەتیدا

• هەرێمی كوردستان لە تێڕوانینی دەوڵەتی فیدڕاڵیی عێراقدا

• مامەڵەی هەرێمی كوردستان لەگەڵ ڕووداوەكانی عێراق و ناوچەكە

 

• كتێبی چوارەم:

كوردستان و گۆڕانكارییەكانی عێراق و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

• یاسای نەوت و گازی فیدڕاڵی. خوێندنەوە و هەڵسەنگاندن

• هەمواركردنی یاسای باری كەسیی عێراق و ئاكامەكانی

• پرسی سەرژمێریی گشتی لە عێراق و ڕەهەندە یاساییەكان و ئاكامەكانی

• هەمواركردنەوەی دەستوور و دەستپێكردنەوەی چارەسەركردنی ئاشتییانەی كێشەی كورد لە توركیا

• ئەگەرەكانی پێكهێنانی كابینەی دەیەم و ئایندەی هەرێمی كوردستان

• دەرهاویشتەكانی كەوتنی ڕژێمی ئەسەد و ئاكامەكانی لەسەر هەرێمی كوردستان

 

• كتێبی پێنجەم:

حوكمڕانی و خزمەتگوزاری

• خزمەتگوزاریی تەندروستی لەنێوان كەرتی گشتی و تایبەتدا

• سیستمی خوێندن لە هەرێمی كوردستان

• خزمەتگوزاریی كارەبا و گرفتەكانی لە هەرێمی كوردستان

• گرنگیی بایەخدان بە پاراستنی ژینگە لە هەرێمی كوردستاندا

• بەرنامە و پلان بۆ پەرەپێدانی كەرتی كشتوكاڵ لە هەرێمی كوردستاندا

• پەرەپێدانی پڕۆژەكانی ڕێگەوبان و چارەسەركردنی گرفتەكانی هاتوچۆ

 

• كتێبی شەشەم:

جینالۆجیای ناسنامە لەناو هێزە نەرمەكانی نەتەوەدا

• ئالنگارییەكانی ئێستای بەردەم زمانی كوردی

• هونەر و ناسنامە، كورد چی بكات باشە؟

• شوێنەوار كۆدەكانی ناساندنی نەتەوە

• وەرزش وەك ئامرازێك بۆ خۆناساندنی نەتەوە

• خوێندنی باڵا و توانا زانستییەكانی نەتەوە

• گەشتوگوزار . پردی پەیوەندیی نێوان كولتوورە جیاوازەكان

 

• كتێبی حەوتەم:

نووسینەوەی مێژوو بەزمانی گفتوگۆ و لێكتێگەیشتن

• دەرهاویشتەكانی تەكنەلۆژیای زانیاری لەسەر كۆمەڵگە

• كاریگەریی یەكبوونی كورد لەناو گۆڕانكارییەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا

• كوردستان لەناو گێژاوی شەڕێكی نەخوازراودا

• بایەخی وزە لە داڕشتنەوەی ستراتیژیەتی هاوكێشە سیاسییەكان لە ناوچەكەدا

• عێراق. پرانسیپی ئاشتی و دیالۆگ بۆ چارەسەركردنی كێشەكان

• پرۆسەی سیاسی لە هەرێمی كوردستان و ئاستەنگەكانی

ئەوەی لە كۆتاییدا دەخوازین جارێكی دیكە پێداگری لەسەر بكەینەوە، ئەوەیە كە تەنیا ڕێگەچارەی گونجاو بۆ زاڵبوون بەسەر كێشە و تەحەددییەكانماندا، هەروەها بۆ كۆكردنەوە و یەكخستنی هێز و لایەنە جیاوازەكانمان، بریتییە لە بەردەوامبوون لەسەر گفتوگۆی ڕاشكاوانە، جددی و گشتگیر. ئەم پرۆسەیە پێویستە تەواوی پرسە گرنگەكانی پەیوەست بەم خاك و نیشتمانە لەخۆ بگرێت، هاوكات بە قووڵی گوێ لە گلەیی، گازندە و خواستەكانی خەڵك بگرێت، تاوەكو هەمووان پێكەوە و بە گیانێكی پڕ لە بەرپرسیارێتیی نیشتمانییەوە هاوكار بین لە دۆزینەوەی چارەسەری گونجاودا بۆ كێشەكان.

سەبارەت بە واقیعی ئێستای پرۆسەی سیاسی لە هەرێمی كوردستان، كە لەناو جۆرێك لە چەقبەستووییدا گیری خواردووە و تێیدا نەتوانراوە پەرلەمان كارا بكرێتەوە و حكومەتێكی نوێ پێكبهێنرێت، هۆكاری هەرە سەرەكی و بنەڕەتی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە لایەنەكان خۆیان لە گفتوگۆی ڕاستەقینە و لێكتێگەیشتنی هاوبەش بەدوور گرتووە. ئەم دۆخەش ڕێگر بووە لە دروستكردنی هاوپەیمانیی كاریگەر و هاریكاریی نێوان هێزەكان بۆ تێپەڕاندنی كۆسپ و ئاستەنگە بەردەوامەكان.

لە كۆنتێكستێكی ئاوادا، سەكۆی «بازنەی گفتوگۆ» كە ئێستا پێ دەنێتە وەرزی هەشتەمی چالاكییەكانی خۆیەوە، بە هەمان نیەت و مێتۆدی پێشووی بەردەوامی بە كارەكانی دەدات. ئەم سەكۆیە پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەكان و داواكارییەكانی خەڵك دەكاتە تەوەر و ناونیشانی سەرەكیی گفتوگۆكانی و بیروبۆچوونە جیاوازەكان لە دەوری یەك مێز كۆدەكاتەوە. ئامانج لەم كارە ئەوەیە كە لە ڕێگەی دیدگە و هزرە جیاوازەكانەوە، پێشنیاز و میكانیزمی گونجاو بۆ چارەسەركردنی كێشەكان بخاتەڕوو، وەك ڕاوێژكارێكی نیشتمانی هاوكار و یارمەتیدەری دەسەڵاتی سیاسی و دامەزراوە شەرعییەكانی كوردستان بێت.

ئامانجی كۆتایی بازنەی گفتوگۆ ئەوەیە كە هاووڵاتیانی كوردستان بە شێوەیەكی كردەیی هەست بەوە بكەن كە خاوەن بەشدارییەكی كاران لە پرۆسەی سیاسی و نیشتمانیی خۆیاندا. بە شێوەیەك كە بیروبۆچوون و پێشنیازەكانی ئەوان ببنە نەخشەڕێگەی ئەو دیالۆگانەی كە لە داهاتوودا دەبنە یاسا و بڕیار، بە ئاراستەی ڕێكخستنی كاروباری هاووڵاتیان و دامەزراوەكان بە یەكەوە.

 

بازنەی گفتوگۆ

تەممووزی 2026