خانمە سینەماكاری ناجی سەلیمی بۆ گوڵان:سینەما یەکێکە لە بەهێزترین ئامرازەکانی پاراستنی زمان
ناجی سەلیمی یەكێكە لە خانمە بەتواناكانی شاری بۆكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان، كە توانیویەتی لە هەردوو بواری گۆرانی و سینەمادا بەردەوام كار بكات و لە هەردوو بوارەكەشدا سەركەوتوو بووە. تا ئێستا سێ ئەلبوومی گۆرانیی هەیە و كاری چەندین فیلمی سینەمایی ئەنجام داوە، خانمە هونەرمەند ناجی سەلیمی لێرەدا تیشك دەخاتە سەر چەند پرسێكی تایبەت بە سینەما و كاریگەریی لەسەر پاراستنی زمان و كەلتووری كوردی.
*پێتوایە سینەما چ ڕۆڵێك دەگێڕێت لە پاراستن و گەیاندنی زمان و كەلتووری كوردی بۆ نەوەی نوێ، بە تایبەت لە كاتێكدا كە نەوەی نوێ زیاتر كاریگەری زمان و كەلتووری بیانی وەردەگرێت؟
-سینەما یەكێكە لە بەهێزترین ئامرازەكانی هونەری بۆ پاراستنی زمان، چونكە جگە لە وشەكان، دەنگ و لاوازییەكانی زاراوەكانیش دەپارێزێت. كاتێك منداڵێكی شار فیلمێك دەبینێت كە پیاوماقوڵێكی گوند بە شێوازی ڕەسەنی خۆی قسە دەكات، ئەوە فێربوونێكی ڕاستەقینەیە كە لە پەرتووكەكانیش قووڵترە، چونكە بە هەستەوە دەگاتە مێشكی بینەر. سینەما هەروەها دەتوانێت ئەو نەریتانەی كە بەرەو لەناوچوون دەچن، وەك شێوازی مۆسیقای فۆلكلۆری و ڕازاوەیی جلوبەرگی كوردی بپارێزێت بۆ نەوەكانی داهاتوو وەك بەڵگەنامەیەكی زیندوو.
*وەك خانمە سینەماكارێك، چۆن هەوڵ دەدەیت لە كارەكانتدا نمایشێكی ڕاستەقینە و قووڵ لە كەلتوور و نەریت و بەها كۆمەڵایەتییەكانی كوردستان نیشان بدەیت؟
-ئەوەی هەمیشە هەوڵی بۆ دەدەم، ئەوەیە كە مێژووی ئێمە نابێ تەنیا بە كارەسات و ئازارەكان نیشان بدرێت، چونكە ئەمانە بوونەتە وێنەیەكی چاوەڕوانكراو كە زۆرجار قووڵایی ژیانی ڕۆژانە دەشارێتەوە. من هەوڵ دەدەم كامێرا بخەمە ناو ماڵەكان، ئاشپەزخانەكان، گفتوگۆی نێوان دایك و كچ، دژوارییە بچووكەكانی ژیانی ڕۆژانە، بۆ ئەوەی بینەر بگاتە كەلتوورێكی زیندوو نەك وێنەیەكی جوانكراو یان توریستی، ڕاستگۆیی لە وردەكارییەكانەوە دەست پێ دەكات، نەك لە شكۆداركردنی گشتی.
*فیلمی كوردی دەتوانێت ببێتە ئامرازێكی كاریگەر بۆ بەرزكردنەوەی هەستی نەتەوایەتی و ئاسۆی نەتەوەیی لای بینەر، بەتایبەت لە دەرەوەی كوردستان ؟
-فیلم دەتوانێت شتێك بكات كە بابەتی مێژوویی یان سیاسی ناتوانێت ئەنجامی بدات، ئەویش پەیوەستكردنی هەستە. كاتێك بینەرێكی بیانی، بۆ نموونە لە فەرەنسا یان كۆریا، سەیری فیلمێكی كوردی دەكات و دەیبینێت كچێكی كورد هەمان خەون و ئازار و خۆشەویستیی هەیە كە ئەوانیش هەیانە، ئەوە دەبێتە دەرگایەك بۆ ناسینی كورد وەك گەلێك، ئەمە لە دەرەوەی كوردستان بەتایبەت گرنگە، چونكە زۆربەی جیهان كورد تەنیا لە ڕووی كێشە و شەڕەوە دەناسن، نەك لە ڕووی هونەر و كەلتوور و مرۆڤایەتییەوە.
*ئایا هەستت پێكردووە كە فیلمەكانت یان كاری هاوكارانت كاریگەرییان لەسەر چۆنیەتی سەیركردنی خەڵكی دەرەوە بۆ كورد و كوردستان هەبووە؟
-بەڵێ، بەتایبەت لە فیستیڤاڵەكاندا، زۆرجار دوای پیشاندانی فیلمەكان بینەران دێن و دەڵێن «ئێمە هیچ نەماندەزانی كورد ئەم شێوە هونەرمەندانە و بەم شێوەیە قووڵ بیردەكاتەوە.» ئەمە خۆی بەڵگەیەكە كە سینەما دەتوانێت لە كاتێكی كورتدا شتێك بگۆڕێت كە بە ساڵان شێوازی دیكە نایتوانێت بیگۆڕێت.
*بە پێی ئەزموونی خۆت، ئافرەتانی سینەماكاری كورد زیاتر بە چ بابەتێك دەدەن بۆ ئەوەی لە فیلمەكانیاندا هەڵیبژێرن ؟
-بە گشتی ئافرەتانی سینەماكاری كورد زیاتر بایەخ بە بابەتی ناوماڵی و كۆمەڵایەتی دەدەن كە زۆرجار لەلایەن دەرهێنەرانی پیاوەوە كەمتر تیشكیان خراوەتە سەر، وەك زۆرەملێی هاوسەرگیری، دەسەڵاتی دایك لەناو ماڵدا، جیاوازیی نەوەكان، و دەنگی كچانی گەنج كە دەیانەوێت لە چوارچێوەی نەریتی دەرچن. جیاوازیی سەرەكی لەگەڵ دیدی پیاوان لەوەدایە كە زۆرجار پیاوان لە دەرەوەی ماڵ كار دەكەن، بەڵام ئێمە زیاتر لە ناوەوەی ماڵ و دەروونی كەسایەتییەكان دەگەڕێین.
*ئاستەنگەكانی بەردەم ئافرەتی سینەماكاری كورد زیاتر چین؟
-یەكێك لە گەورەترین ئاستەنگەكان، دیدی كۆمەڵگەیە كە هێشتا كاركردنی ئافرەت لە دەرەوەی ماڵ لە شوێنێكی وەك سێت فیلم، كە كۆمەڵێك پیاوی تێیدا كاردەكەن، جێی گفتوگۆی زۆرە. هەروەها كێشەی دابینكردنی بودجە هەیە، چونكە زۆرجار پرۆژەكانی ئافرەتان لە پێشكەوتنی دەرفەتی دارایی دواكەوتوون، لەگەڵ ئەمانەشدا پێویستمان بە باوەڕبوونی زیاتر بە خۆمانە هەیە، چونكە هەندێك جار ئافرەتیش خۆی گومانی لە توانای خۆی بۆ سەركردایەتی پرۆژەیەكی گەورە هەیە.
*پێویستە چ گۆڕانكارییەك لە پیشەسازیی سینەمای كوردیدا ڕوو بدات بۆ ئەوەی زیاتر فەزا و دەرفەت بۆ ئافرەتانی سینەماكار بڕەخسێت؟
-پێویستە بودجەیەكی تایبەت تەرخان بكرێت بۆ پاڵپشتی لە پڕۆژەی ئافرەتانی سینەماكار، هەروەها وۆركشۆپ و كۆرسی پیشەیی زیاتر پێویستە بۆ فێركردنی تەكنیكی كامێرا و دەرهێنانی بۆ كچانی گەنج، جگە لەمە پێویستە بینەری كوردیش لە نزیكەوە فیلمە كوردییەكان ببینێت، بۆ ئەوەی فیلمەكان تەنیا لە فیستیڤاڵی دەرەوە نەمێننەوە.
*ئەگەر پەیامێكت هەبێت بۆ نەوەی نوێی ئافرەتانی سینەماكاری كورد، ئەو پەیامە چی دەبێت لەبارەی گرنگی هیوابەخشین بە كەلتوور و زمان لە ڕێگەی هونەری سینەماوە؟
-پەیامم بۆ كچانی گەنج ئەوەیە كە كامێراكەت وەك شمشێر بەكار بهێنە بۆ پاراستنی چیرۆكی خۆت. زمان و كەلتوورمان تەنیا بە وتار ناپارێزرێن، بەڵكو بە وێنە و دەنگ دەمێنێتەوە، مەترسن لەوەی چیرۆكی خۆتان بگێڕنەوە، چونكە ئەگەر ئێمە چیرۆكی خۆمان نەگێڕینەوە، كەسانی دیكە بە شێوازی خۆیان دەیگێڕنەوە.
