نەخشێ نوو یێ ڕۆژهەڵاتا ناڤین: د ناڤبەرا ستراتیژییا هێزێن زلهێز و سەنگا مێژوویی یا کوردستانێ دا
🔸 ڕەهەندێ مێژوویی و قوربانیدان: کلیل و نەخشێ سەرەکی یێ سەقامگیریێ
د مێژوویا سیاسی یا ڕۆژهەڵاتا ناڤین دا، چ جاران کێشە و مافێن گەلێ کورد بابەتەکێ لاوەکی نەبووینە، بەڵکو هەردەم وەک کلیل و ڕاستەقینەیا نەخشێ جیوپۆلیتیکی یێ دەڤەرێ ماینە. کوردستانێ د درێژاهیا مێژوویا خۆ دا باجەکا گران و پڕی قوربانی دایە؛ لەوڕا سەلماندنا قەوارەیێ وێ یێ سیاسی نەک هەر ئەنجامێ خەباتەکا دژوار، بەڵکو فاکتەرەکێ نەگۆڕە کو بێی رەچاوکرنا وێ، چ جاران ئارامی ل دەڤەرێ بەرقەرار نابیت. ئەزموونا مێژوویی نیشا ددەت کو گۆشەگیرکرن یان پاشگوێخستنی سەنگا کوردستانێ، دەرگەهێ نەسەقامگیریێ بۆ تەڤایا دەڤەرێ ڤەکۆڵایە.
🔸 ڕۆڵێ سەرۆک بارزانی: کارێزمایێ پاراستنا ناسنامە و رێبازا نەتەوەیی
د ناڤ ڤان گۆڕانکاریێن مێژوویی دا، ڕۆڵێ جەنابێ سەرۆک “مەسعود بارزانی” وەک قۆتابخانەیەکا سیاسی و کارێزمایەکێ نەتەوەیی بەڕچاو دکەڤیت. سەرۆک بارزانی، چ وەک ڕێبەرێ پێشمەرگەی د سەنگەرێن بەرگریێ دا و چ وەک مەرجەعەکێ سیاسی د هاوکێشەیێن هەرێمی و نێودەوڵەتی دا، شیایە پێگەهێ هەرێما کوردستانێ وەک کارەکتەرەکێ سەرەکی و خودان بڕیار بپارێزیت. رێبازا سیاسی یا جەنابێ وان هەردەم ل سەر بنەمایێ "پاراستنا کەرامەتا نەتەوەیی و سازشنەکردن ل سەر مافێن ڕەوا" هاتیە ئاڤاکرن، کو ئەڤە ژی لایەنێ هێز و مانەوەیا قەوارەیێ کوردستانێ یە د دژوارترین قەیراناندا.
🔸 ڕەهەندێ ستراتیژی و سیاسی: تۆندرەویا هزری دەسەڵاتێن سێبەر و ناڤەندگەراییا نوو
ژ لایەنێ زانستێ سیاسی ڤە، ئێدی دیارە کو بڕیارا ستراتیژی یا دەرڤە یا ئەمریکا و دەولەتێن زلهێز، تەنێ د ڕێڕەوێن دبلوماسی یێن فەرمی دا ناچيت، بەڵکو ل سەر بنەمایێ ڕاوێژکاریێن بازنەیێن کوور و ناڤەندێن سێبەر (وەکی تێڕوانینێن تۆم باراک) دهێتە کێشان. ئەڤ ئاڕاستەیا نوو کو پتر چاڤێن وان بەر ب هێزکرنا حکومەتێن مەرکەزی یێن بهێز ل تیروێژا (ئەنقەرە، بەغدا، دیمەشق) نیشا ددەت، ئەزمۆنەکا دی یا پراگماتی یا هێزێن مەزنە. لێ لایەنێ گرنگ ئەوە کو پێ پێشبینیکرنا ئارامیێ د ڕێیا تۆپۆگرافیا مەرکەزیەتێ دا، دێ ل سەر حسێبا دیمۆکراسیەتێ بیت.
🔸ڕەهەندێ ئابۆری و وزە: کوردستان د ژینگەهەکا جیو-ئابۆری یا گۆڕاو دا
کوردستان ژ ڕوویێ جوگرافیا ئابۆری و سامانێن سروشتی ڤە، د دلێ هاوکێشەیێن ئاسایشا وزەی یا جیهانی دا یە. گۆڕانکاریێن نوو یێن دەڤەرێ، ب تایبەت ل سوریێ و بەستنا گرێبەستێن ستراتیژی یێن نەفتێ دگەل کۆمپانیێن ئەمریکی، ئاماژەنە بۆ لێکدانا نوو یا هێڵێن بازرگانی و گواستنا غازا کەنداوی بۆ ئەوروپا. د ڤێ ژینگەهێ دا، پێگەیێ ئابۆری یێ هەرێمێ پێدڤی ب ئەندازیاریەکا نوو هەیە دا کو وەک کارەکتەرەکێ کارتێکەر و هەمیشەیی د ڤان پڕۆژەیێن جیهانی یێن ئاسایشا وزەی دا ب مینیت.
🔸 ڕەهەندێ دەستووری و یاسایی: سەنگەرێ شەرعیەتێ و پاراستنا مافان ل بەغدا
ژ ڕوویێ یاسایی و دەستووری ڤە، هەرێما کوردستانێ خودان قەوارەیەکێ فەرمی و دانپێدانپێکری یە د دەستوورێ عیراقێ یێ ساڵا ٢٠٠٥ێ دا. هەرچەندە هزر و تێڕوانینێن هندەک ڕاوێژکارێن دەرڤە ل دژی نامەرکەزیەتێ بن، لێ بنەما بڕیاردەر ل سەر ئەردی "شەرعیەتا یاسایی و دەستووری" یە. د ڤێ قۆناغێ دا، کارکرن ل سەر جێبەجێکرنا خاڵێن هەلاویستی یێن دەستووری و چەسپاندنا شایستەیێن دارایی و یاسایی یێن گەلێ کوردستانێ، باشترین سەنگەرێ شەرعیەتێ یە کو چ هێز نەشێن فەرامۆش بکەن.
🔸 ڕەهەندێ بازرگانی و گەشەپێدان: پێگەیێ جیۆ-ستراتیژی یێ بازاڕێ کوردستانێ
ژ ڕوویێ بازرگانی ڤە، هەرێما کوردستانێ د ناڤبەرا سێ دەولەتێن گرنگێن هەرێمی دا وەک پرەکا بازرگانی یا نێودەوڵەتی دهێتە نیاسین. ئەڤ پێگەیە وادەکەت کو هەرێم پشتبەستنێ ل سەر گەشەپێدانا هەمەلایەن بکەت و نەبیتە تەنێ پاشکۆیەکێ ئابۆری. هێزکرنا ژێرخانا بازرگانی، گەشتوگوزار و کەرتی تایبەت، دێ سەنگا سیاسی یا هەرێمێ پتر کەت و دێ کێشا مەرکەزیەتێ بەرەف لۆژیکێ بەرژەوەندیێن هاوبەش یێن لادەر بەت.
🔸 ڕەهەندێ کۆمەڵایەتی و ناڤخۆیی: ئێکڕیزی و ئاڤاکرنا ئیرادەکا نیشتمانی یا پۆڵایین
ڕەهەندێ هەرە سەرەکی و بڕیاردەر، ناڤخۆیا کوردستانێ بخۆیە. ئەگەر گۆڕانکاریێن دەرڤە فشارێ ل سەر قەوارەیێ مە بکەن، ئەڤە واتایا هندێ نادت کو ئەم تەسلیمێ واقیعی ببین، بەڵکو دڤێت تێگەهشتنەکا کۆمەڵایەتی و نیشتمانی یا ئێکگرتی دروست ببیت. دانا ناکۆکیان ل لایەکی و پێکهێنانا پەرلەمان و حکومەتەکا بنگەفراوان و بهێز، تاکە ڕێیەکە بۆ گۆڕینا هاوکێشەیێ. دەمێ ناڤخۆیا مە یا بهێز بیت، هێزێن دەرڤە ژی دێ نەچار بن دۆسیەیا کوردان وەک فاکتەرێ ڕاستەقینە یێ ئارامیێ ببینن، چونکی مێژوویێ سەلماندیە کو کوردستان هەردەم کلیلا چەسەپاندنا ئاشتی و چارەسەریێ بوویە

هیزل تاهر هروری